* Hoạt động tiêu biểu:+ Tổ chức Phong trào Đông Du: - Tháng 5-1904, tại Quảng Nam, Phan Bội Châu lập Hội Duy tân, chủ trương: đánh đuổi giặcPháp, giành độc lập; hiết lập một chính thể q
Trang 1LỊCH SỬ 11 BÀI 23: PHONG TRÀO YÊU NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG Ở VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN CHIẾN
TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914)
PHẦN 1: LÝ THUYẾT LỊCH SỬ 11 BÀI 23: PHONG TRÀO YÊU
NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG Ở VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914)
1 Phan Bội Châu và xu hướng bạo động
- Phan Bội Châu (1867 – 1940) quê ở huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An Ngay từ thủa thiếu thời,Phan Bội Châu đã sớm có lòng yêu nước Ông tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm
Phan Bội Châu
* Chủ trương cứu nước:
- Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để đi tới cường phú; muốn đất nước giàu mạnh thìtrước hết phải giành được độc lập, tự do
- Dùng bạo lực để giành độc lập
Trang 2* Hoạt động tiêu biểu:
+ Tổ chức Phong trào Đông Du:
- Tháng 5-1904, tại Quảng Nam, Phan Bội Châu lập Hội Duy tân, chủ trương: đánh đuổi giặcPháp, giành độc lập; hiết lập một chính thể quân chủ lập hiến ở Việt Nam
- Hội Duy tân tổ chức phong trào Đông du, đưa thanh niên sang học tập tại các trường của NhậtBản
Một số học sinh trong phong trào Đông du
- Tháng 8-1908, Nhật Bản câu kết với thực dân Pháp ở Đông Dương, trục xuất lưu học sinhViệt Nam ⇒ Phong trào Đông du tan rã
+ Thành lập và lãnh đạo tổ chức Việt Nam Quang phục hội:
- Tháng 6-1912, tại Quảng Châu (Trung Quốc), Phan Bội Châu tập hợp những người cùng chíhướng, tuyên bố giải tán Duy tân hội, thành lập Việt Nam Quang phục hội
- Chủ trương của Việt Nam quang phục hội: “Đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước Việt Nam,thành lập nước Cộng hòa Dân quốc Việt Nam”
Trang 3- Hoạt động tiêu biểu của Việt Nam Quang phục hội: cử người bí mật về nước để trừ khử nhữngtên thực dân đầu sỏ.
⇒ Hoạt động của Việt Nam Quang phục hội trong buổi đầu đã đạt được một số kết quả nhấtđịnh, khuấy động được dư luận trong và ngoài nước
- Pháp tăng cường khủng bố, nhiều người bị bắt và bị giết Ngày 24/12/1913, Phan Bội Châu bịgiới quân phiệt Trung Quốc bắt giam ⇒ cách mạng Việt Nam trải qua những ngày khó khăn
2 Phan Châu Trinh và xu hướng cải cách
- Phan Châu Trinh quê ở phủ Tam Kì, tỉnh Quảng Nam
Phan Châu Trinh
* Chủ trương cứu nước: cứu nước bằng biện pháp cải cách nâng cao dân trí, dân quyền, dựa vàoPháp để đánh đổ ngôi vua và bọn phong kiến hủ bại
* Hoạt động tiêu biểu:
- Năm 1906, Phan Châu Trinh và nhóm sĩ phu tiến bộ ở Quảng Nam mở cuộc vận động Duy tân
Trang 4⇒ Tư tưởng Duy tân khi đi vào quần chúng đã vượt qua khuôn khổ ôn hòa, biến thành cuộc đấutranh quyết liệt, điển hình là phong trào chống thuế năm 1908 ở Trung Kì.
- Phong trào đang phát triển sâu rộng thì bị thực dân Pháp đàn áp dữ dội Phan Châu Trinh bịbắt và bị đày ra Côn Đảo Năm 1911, chính quyền thực dân đưa ông sang Pháp Suốt nhữngnăm sống ở Pa-ri, Phan Châu Trinh vẫn theo đường lối cải cách, kêu gọi thực hiện dân quyền,cải thiện dân sinh
3 Đông Kinh nghĩa thục Vụ đầu độc binh sĩ Pháp ở Hà Nội và những hoạt động cuối cùng của nghĩa quân Yên Thế
a Phong trào Đông kinh nghĩa thục
- Tháng 3/1907, các sĩ phu tiến bộ như Lương Văn Can, Nguyễn Quyền…cùng nhau mở mộttrường học tư lấy tên là Đông Kinh nghĩa thục Đây là một kiểu trường học được xây dựng theo
mô hình của Nhật Bản, xuất hiện từ thời Duy tân Minh trị
Trang 5- Hoạt động:
+ Giảng dạy các môn Lịch sử, Địa lí, Cách trí, Vệ sinh…
Trang 6Một giờ học địa lí trong trường Đông Kinh nghĩa thục
+ Tổ chức những buổi diễn thuyết, bình văn để cổ động học chữ Quốc ngữ
+ Hô hào mở hội kinh doanh công thương
+ Lên án bọn quan lại hủ bại, chống việc học và thi cử theo lối cũ, bài trừ mê tín, hủ tục…
⇒ Đông Kinh nghĩa thục nhanh chóng trở thành một trung tâm của phong trào Duy tân ở BắcKì
- Hoạt động của Đông Kinh nghĩa thục khiến thực dân Pháp lo ngại ⇒ Tháng 11-1907, chúng
ra lệnh đóng cửa trường Hầu hết giáo viên Đông Kinh nghĩa thục bị bắt, sách báo bị cấm hoặc
Trang 7- Tuy thất bại, vụ “Hà thành đầu độc” đã đánh dấu cuộc nổi dậy đầu tiên của binh lính ngườiViệt trong quân đội Pháp.
-Trong quá trình điều tra vụ đầu độc binh lính Pháp ở Hà Nội , thực dân Pháp đã phát hiện đượcnhiều chứng cứ chứng tỏ Đề Thám tham gia tích cực vào vụ này ⇒ Chúng mở cuộc tấn côngquy mô vào tháng 1/1909, nhằm tiêu diệt căn cứ Yên Thế
- Cuối tháng 1/1909, quân Pháp gồm 15 000 lính tấn công vào căn cứ Phồn Xương ⇒ Nghĩaquân Yên Thế chiến đấu quyết liệt, tháng 2/1913, Hoàng Hoa Thám bị tay sai của Pháp giết hại,nghĩa quân Yên Thế tan rã
PHẦN 2: CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM LỊCH SỬ 11 BÀI 23: PHONG
TRÀO YÊU NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG Ở VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ
XX ĐẾN CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914)
A PHAN BỘI CHÂU VÀ XU HƯỚNG BẠO ĐỘNG
Câu 1: Tổ chức Việt Nam Quang phục hội chủ trương dùng biện pháp nào để đánh Pháp?
A Đấu tranh vũ trang
Trang 8Đáp án cần chọn là: D
Câu 2: Việt Nam Quang phục hội đã có những hoạt động gì để gây tiếng vang trong nước và
thức tỉnh đồng bào?
A Tổ chức tuyên truyền vận động đối với quần chúng cách mạng trong nước
B Mở lớp huấn luyện đội ngũ cán bộ tại Quảng Châu
C Cử người bí mật về nước trừ khử những tên thực dân đầu sỏ, kể cả Toàn quyền Anbe Xarô
và những tên tay sai đắc lực
D Tiến hành bạo động vũ trang ở trong nước
Đáp án:
Để gây tiếng vang trong nước và thức tỉnh đồng bào, Việt Nam Quang phục hội đã cử người bímật về nước để trừ khử những tên thực dân đầu sỏ, kể cả toàn quyền Anbe Xarô và những taysai đắc lực của chúng
Đáp án cần chọn là: C
Câu 3: Lực lượng xã hội nào đã tiếp thu luồng tư tưởng mới bên ngoài và lãnh đạo phong trào
cách mạng Việt Nam đầu thế kỉ XX?
A Nông dân
B Công nhân
Trang 9C Sĩ phu yêu nước tiến bộ
D Sĩ phu phong kiến yêu nước
Đáp án:
Đầu thế kỉ XX, trước những chuyển biến của tình hình kinh tế- xã hội, trong bối cảnh giai cấpcông nhân còn non yếu, giai cấp tư sản và tiểu tư sản chưa ra đời, các sĩ phu yêu nước đã vượtlên trên hạn chế của giai cấp và thời đại tiếp tư tưởng tưởng mới và lãnh đạo phong trào cáchmạng theo khuynh hướng dân chủ tư sản
Đáp án cần chọn là: C
Chú ý
Cần phân biệt giữa hai khái niệm sĩ phu phong kiến yêu nước (hoặc sĩ phu yêu nước) với sĩ phuyêu nước tiến bộ Sĩ phu yêu nước tiến bộ là những sĩ phu phong kiến đã tiếp thu tư tưởng dânchủ tư sản làm hệ tư tưởng của mình, lấy lập trường tư sản làm lập trường đấu tranh
Câu 4: Ý nào không phải lí do những năm đầu thế kỉ XX một số nhà yêu nước Việt Nam muốn
học tập theo Nhật Bản để cứu nước?
A Nhật Bản là nước “đồng văn, đồng chủng”, là nước duy nhất ở châu Á thoát khỏi số phậnmột nước thuộc địa
B Sau Cải cách Minh Trị, Nhật Bản trở thành nước tư bản hùng mạnh
Trang 10Đáp án D là âm mưu của Nhật mở rộng ảnh hưởng ở khu vực Đông Nam Á, trong đó có ViệtNam Nếu nhìn thấy âm mưu này, chắc chắn một số nhà yêu nước Việt Nam đã không muốn đitheo con đường cứu nước của Nhật.
Đáp án cần chọn là: D
Câu 5: Vì sao năm 1908 phong trào Đông du tan rã?
A Phụ huynh đòi đưa con em về nước trước thời hạn
B Đã hết thời gian đào tạo, học sinh phải về nước
C Phan Bội Châu thấy không có tác dụng nên đưa học sinh về nước
D Chính phủ Nhật Bản câu kết với thực dân Pháp ở Đông Dương, trục xuất số lưu học sinhViệt Nam, kể cả Phan Bội Châu
Đáp án:
Tháng 8-1908, Chính phủ Nhật Bản câu kết với thực dân Pháp ở Đông Dương, trục xuất số lưuhọc sinh Việt Nam, kể cả thủ lĩnh Phan Bội Châu Chính vì thế, phong trào Đông Du tan rã.Đáp án cần chọn là: D
Câu 6: Đâu không phải là ý nghĩa của những hoạt động yêu nước, cách mạng của Phan Bội
Châu đầu thế kỉ XX?
A Chuyển phong trào yêu nước từ lập trường phong kiến sang lập trường dân chủ tư sản
B Cổ động phát triển kinh tế theo hướng mới thông qua thành lập các hội buôn
C Đưa Việt Nam tiến theo xu thế phát triển của khu vực và thời đại- thời kì châu Á thức tỉnh
D Tạo điều kiện để tư tưởng vô sản truyền bá vào Việt Nam
Đáp án:
Những hoạt động yêu nước, cách mạng của Phan Bội Châu đầu thế kỉ XX đã khảo nghiệm mộtcon đường cứu nước mới cho dân tộc, chuyển phong trào yêu nước từ lập trường phong kiếnsang lập trường dân chủ tư sản; cổ động phát triển kinh tế theo hướng mới thông qua thành lậpcác hội buôn, các công ty thương mại; phê phán tư tưởng Nho giáo lỗi thời, tạo điều kiện để tư
Trang 11tưởng dân chủ tư sản được truyền bá sâu rộng ở Việt Nam Từ đó đưa Việt Nam tiến theo xu thếphát triển của khu vực và thời đại- thời kì châu Á thức tỉnh.
Những hoạt động của Phan Bội Châu không tạo điều kiện để tư tưởng vô sản truyền bá vào ViệtNam
Đáp án cần chọn là: D
Câu 7: Phan Bội Châu thực hiện chủ trương giải phóng dân tộc bằng con đường nào?
A Cải cách kinh tế, xã hội
B Duy tân để phát triển đất nước
C Dùng bạo động vũ trang để giành độc lập dân tộc
D Đấu tranh chính trị kết hợp đấu tranh vũ trang
A Đánh đuổi giặc Pháp, giành độc lập, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến ở Việt Nam
B Duy tân làm cho đất nước cường thịnh để giành độc lập
C Đánh đuổi giặc Pháp, đánh đổ phong kiến, hành lập chính thể cộng hòa
D Đánh đổ ngôi vua, phát triển lên tư bản chủ nghĩa
Đáp án:
Phan Bội Châu và các đồng chí của ông chủ trương thành lập Hội Duy tân (5-1904) nhằm mụcđích đánh đuổi giặc Pháp, giành độc lập, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến ở Việt Nam
Đáp án cần chọn là: A
Trang 12Câu 9: Để thực hiện chủ trương cầu viện Nhật Bản giúp đỡ đánh Pháp, Phan Bội Châu đã tổ
Câu 10: Năm 1912, Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang phục hội ở Quảng Châu (Trung
Quốc) với tôn chỉ duy nhất là
A Tập hợp các lực lượng yêu nước của Việt Nam đang hoạt động ở Trung Quốc
B Chuẩn bị lực lượng để tiến hành bạo động giành độc lập
C Đào tạo đội ngũ cán bộ, đưa về nước hoạt động
D Đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước Việt Nam, thành lập nước Cộng hòa Dân quốc ViệtNam
Đáp án:
Năm 1912, Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang phục hội ở Quảng Châu (Trung Quốc)với tôn chỉ duy nhất là: “Đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước Việt Nam, thành lập nước Cộnghòa Dân quốc Việt Nam”
Đáp án cần chọn là: D
Câu 11: Hạn chế lớn nhất trong quá trình hoạt động cứu nước của Phan Bội Châu là
A sử dụng bạo động chưa có cơ sở chính đáng
Trang 13B ý đồ cầu viện Nhật Bản là sai lầm, nguy hiểm
C tìm đến Nhật Bản chưa đúng thời điểm
D chưa thấy được sứ mệnh của dân tộc
Đáp án cần chọn là: B
Câu 12: Sự khác biệt cơ bản về chủ trương bạo động của Phan Bội Châu so với các phong trào
đấu tranh vũ trang giai đoạn trước là
A Bạo động toàn dân
B Bạo động có sự chuẩn bị
C Bạo động toàn quốc, bạo động có sự chuẩn bị
D Bạo động có sự giúp đỡ của bên ngoài
Đáp án:
Tiếp nối truyền thống đấu tranh vũ trang của dân tộc, Phan Bội Châu chủ trương đấu tranh bằngcon đường bạo động Tuy nhiên chủ trương bạo động của Phan Bội Châu có điểm khác so vớicác phong trào đấu tranh vũ trang giai đoạn trước là bạo động toàn quốc và bạo động có sựchuẩn bị Đây cũng chính là điểm tiến bộ trong chủ trương cứu nước của ông
Đáp án cần chọn là: C
Câu 13: “Nghìn muôn ức triệu người chung góp Xây dựng nên cơ nghiệp nước nhà Người dân
ta, của dân ta Dân là dân nước, nước là nước dân” Đoạn thơ trên đây đã thể hiện sự chuyển biếntiến bộ gì trong nhận thức của Phan Bội Châu đầu thế kỉ XX?
Trang 14A Gắn trung quân với ái quốc
B Gắn dân với nước
C Gắn độc lập dân tộc với chế độ quân chủ lập hiến
D Gắn độc lập dân tộc với chế độ cộng hoà
B PHAN CHÂU TRINH VÀ XU HƯỚNG CẢI CÁCH
Câu 1: Phan Châu Trinh và nhóm sĩ phu tiến bộ ở Quảng Nam đã chú ý đến hoạt động nào
trong lĩnh vực kinh tế?
A Khuyến khích các thương nhân đầu tư sản xuất, buôn bán
B Cổ động chấn hưng thực nghiệp, lập hội kinh doanh
C Vận động nhân dân dùng hàng nội hóa, bài trừ hàng ngoại
D Mở rộng buôn bán trong nước
Đáp án:
Trong lĩnh vực kinh tế, Phan Châu Trinh và nhóm sĩ phu tiến bộ ở Quảng Nam đã chú ý đếnhoạt động cổ động chấn hung thực nghiệp, lập hội kinh doanh
Đáp án cần chọn là: B
Câu 2: Hoạt động được Phan Châu Trinh chú trọng trong ngành nông nghiệp đầu thế kỉ XX là
A Vận động chia lại ruộng đất cho nông dân
B Vận dụng phương pháp sản xuất mới
Trang 15C Cải tạo các công trình thủy lợi, cung cấp nước tưới cho sản xuất nông nghiệp
D Phát triển nghề làm vườn, thành lập nông hội chuyên việc san đồi trồng quế, hồ tiêu
A Thay đổi nội dung học tập, chú ý đến các lĩnh vực khoa học – kĩ thuật
B Tiến hành cải cách giáo dục, dạy nhiều nội dung lịch sử, văn học
C Mở trường học theo lối mới, dạy chữ Quốc ngữ, dạy các môn học mới
D Sử dụng chữ Nôm, không dạy chữ Hán
Đáp án:
Trong giáo dục, cuộc vận động Duy tân đã chú trọng mở trường học theo lối mới, dạy chữ Quốcngữ, dạy các môn học mới
Đáp án cần chọn là: C
Câu 4: Tư tưởng Duy tân khi đi vào quần chúng đã vượt qua khuôn khổ ôn hòa và biến thành
cuộc đấu tranh nào?
A Phong trào đấu tranh chính trị của quần chúng nhân dân
B Phong trào đấu tranh chính trị kết hợp với đấu tranh vũ trang
C Đấu tranh vũ trang, tiêu biểu là Phong trào chống thuế ở Trung Kì (1908)
D Phong trào Đông Kinh nghĩa thục (1907)
Đáp án:
Trang 16Trong cuộc vận động Duy tân, khi tư tưởng duy tân đi vào quần chúng đã vượt qua khuôn khổ
ôn hòa, biến thành cuộc đấu tranh vũ trang quyết liệt, điển hình là phong trào chống thuế ởTrung Kì (1908)
Đáp án cần chọn là: C
Câu 5: Nội dung nào sau đây thể hiện đúng đường lối cứu nước của Phan Châu Trinh?
A Tiến hành chống Pháp và phong kiến dựa vào tầng lớp tư sản, giành độc lập dân tộc
B Tiến hành cải cách nâng cao dân trí, dân quyền, dựa vào Pháp đánh đổ ngôi vua và phongkiến hủ bại, xem đó là điều kiện tiên quyết để giành độc lập
C Dựa vào Nhật để đánh Pháp giành độc lập dân tộc
D Tiến hành khởi nghĩa vũ trang, khôi phục độc lập cho nước Việt Nam
Đáp án:
Đường lối cứu nước của Phan Châu Trinh là: Tiến hành cải cách nâng cao dân trí, dân quyền,dựa vào Pháp đánh đổ ngôi vua và bọn phong kiến hủ bại, xem đó là điều kiện tiên quyết đểgiành độc lập
Đáp án cần chọn là: B
Câu 6: Đâu không phải nguyên nhân khiến Phan Châu Trinh chủ trương cứu nước bằng con
đường cải cách xã hội?
A Do sự thất bại liên tiếp của các phong trào đấu tranh vũ trang trước đó
B Do ảnh hưởng yếu tố quê hương
C Do thất bại của phong trào Đông Du
D Do tư tưởng cải cách trên thế giới lúc bấy giờ xâm nhập mạnh vào Việt Nam
Đáp án:
Sở dĩ Phan Châu Trinh chủ trương cải cách là do:
- Chứng kiến sự thất bại liên tiếp của các phong trào đấu tranh vũ trang trước đó
Trang 17- Tư tưởng cải cách trên thế giới xâm nhập mạnh vào Việt Nam, đặc biệt là từ Nhật Bản vớithành công của cuộc cách cách Duy tân Minh Trị
- Do ảnh hưởng của yếu tố quê hương: Quảng Nam- quê hương của Phan Châu Trinh là vùngđất có truyền thống buôn bán, là trung tâm của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất nên nhữngbiến đổi về kinh tế rất rõ nét, con người có xu hướng ôn hòa hơn
Phong trào Đông Du thất bại không có tác động đến chủ trương cứu nước của Phan Châu Trinh.Đáp án cần chọn là: C
Câu 7: Mục đích chính của cuộc vận động Duy tân đầu thế kỉ XX là
A bồi dưỡng nhân lực cho cách mạng Việt Nam
B nâng cao dân trí cho cách mạng Việt Nam
C đào tạo nhân tài cho cách mạng Việt Nam
D mở rộng phong trào đấu tranh ra nước ngoài
Đáp án:
Cuộc vận động Duy tân ở Trung Kì đầu thế kỉ XX có mục đích là nâng cao dân trí cho cáchmạng Việt Nam: “nâng cao dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”
Đáp án cần chọn là: B
Câu 8: Vào đầu thế kỉ XX, những trí thức phong kiến đã nhận thấy điểm hạn chế gì đang diễn
ra trong xã hội Việt Nam?
A sự lỗi thời của hệ tư tưởng Nho giáo và sự phản bội của triều đình phong kiến
B các tân thư, tân báo của Trung Hoa cứ tấp nập đưa vào Việt Nam
C triều đình nhà Nguyễn không thể đưa đất nước thoát khỏi nô lệ
D sự áp đảo của hệ tư tưởng dân chủ tư sản tràn vào Việt Nam
Đáp án: