Cập nhật cơ sở dữ liệu Hãng xe hơi Ford đã bắt đầu sử dụng phần mềm dịch thuật machine translation từ năm 1998, và đến nay hãng này đã dịch được năm triệu câu hướng dẫn lắp ráp từ tiếng
Trang 1Phần mềm dịch thuật trực tuyến: Cần quan
tâm đến
Đánh vào ô Translate text câu hỏi “Automated language translation – is it an idea
whose time has come?” (Dịch thuật tự động – Nó có là một ý tưởng mà thời của
nó đã đến không ?) và cho chương trình dịch câu hỏi đó sang tiếng Pháp Tiếp theo, dịch kết quả từ tiếng Pháp sang tiếng Đức Và cuối cùng, dịch câu tiếng Đức
có được trở lại tiếng Anh Bạn sẽ có kết quả là “Did language translation
automate – is it an idea, from which the time came?” (Dịch thuật tự động hóa – Nó
có là một ý tưởng mà thời gian đến từ đó?)
Làm lại giống như vậy với câu “Reboot your computer and try again.” (Khởi động lại máy tính của bạn và thử lại lần nữa) bạn sẽ có kết quả cuối cùng là “Their
computer and attempt still again load.” (Máy tính của họ và nỗ lực vẫn còn nhập
vào lần nữa.) Ôi trời ! Đúng là “tam sao thất bản”!!! Có lẽ bạn sẽ thật sự ngán ngẫm nếu như những sách hướng dẫn sử dụng thiết bị có nhiều ngôn ngữ được dịch theo kiểu như thế này
Tuy vậy, công bằng mà nói thì các công cụ dịch thuật cũng có những hỗ trợ tích cực ở một số mặt nào đó Và các nhà nghiên cứu cho biết những cách tiếp cận mới
sẽ mang lại nhiều cải thiện về cách thực hiện cho những công cụ dịch thuật
Cập nhật cơ sở dữ liệu
Hãng xe hơi Ford đã bắt đầu sử dụng phần mềm dịch thuật (machine translation)
từ năm 1998, và đến nay hãng này đã dịch được năm triệu câu hướng dẫn lắp ráp
từ tiếng Anh sang tiếng Tây Ban Nha, Đức, Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha
Trang 2của người Mexico Các sách hướng dẫn lắp ráp bằng tiếng Anh được cập nhật mỗi ngày, và những bản dịch của chúng – khoảng 5.000 trang một ngày – được nhanh chóng chuyển đến các nhà máy của Ford trên khắp thế giới
Nestor Rychtyckyj, chuyên gia về trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI) của
hãng Ford, nói: “Bạn không thể làm toàn bộ công việc này một cách thủ công
được.”
Hãng xe hơi này sử dụng phần mềm Enterprise Global Server của Systran
Software, một công ty chuyên cung cấp các phần mềm dịch thuật có trụ sở ở San Diego, bang California Bên cạnh đó, các kỹ sư của Ford cũng tự viết một chương trình AI để chuyển ngữ những câu hướng dẫn thuộc về chuyên môn ở cấp độ cao một cách chính xác và rõ ràng Mỗi một câu hướng dẫn đều được lưu trữ vào cơ sở
dữ liệu để dùng cho việc dịch thuật
Hãng Ford cũng phải phát triển những từ điển thuật ngữ chuyên ngành xe hơi Theo Rychtyckyj, duy trì những từ điển như thế dễ dàng hơn việc tìm kiếm một
chuyên gia dịch thuật thông thạo các thuật ngữ Ông nói: “Hầu hết những nỗ lực
của chúng tôi là xây dựng các bảng thuật ngữ, và thường xuyên thay đổi chúng Kết quả dịch thuật của bạn sẽ tốt hơn nhiều nếu bạn có sự chuẩn bị trước.”
Phần mềm của công ty Systran sử dụng một kỹ thuật đáng tin cậy gọi là dịch theo quy tắc (rules-based translation) Những hệ thống như thế sử dụng những từ điển song ngữ kết hợp với cơ sở dữ liệu về cách dùng từ và các quy tắc văn phạm Các trình dịch thuật thương mại thường được bổ sung bằng các bảng thuật ngữ, hoặc những cơ sở dữ liệu lưu trữ những câu hoặc đoạn văn mẫu đã được dịch sẵn
(translation memory) Những phần bổ sung này thường do người sử dụng lập ra trong quá trình dịch thuật Nhờ vậy, phần mềm dịch thuật có thể đưa ra những từ hoặc câu dịch chính xác hoặc gần đúng nhất so với từ hoặc câu gốc để người dịch
Trang 3dễ dàng xem lại
Huấn luyện phần mềm
Dịch thuật theo kiểu thống kê (statistical machine translation) là một kỹ thuật mới nhưng chưa được sử dụng rộng rãi Kỹ thuật này sử dụng những văn bản gốc và bản dịch của chúng để “huấn luyện” phần mềm Theo thời gian, những hệ thống này sẽ “học” được cách tạo ra một bản dịch tốt, rồi dùng phép tính xác suất và thống kê để chọn ra một từ hoặc cụm từ gần đúng nhất dựa trên ngữ cảnh
Các hệ thống thống kê đòi hỏi phải có rất nhiều văn bản để huấn luyện các thuật toán, nhưng chúng không cần các quy tắc văn phạm, từ điển song ngữ hoặc
translation memory Chúng tự phát triển những quy tắc và tiếp tục tự điều chỉnh các quy tắc đó theo thời gian
Hãng Google sử dụng phần mềm dịch theo quy tắc của công ty Systran, nhưng họ cũng phát triển những hệ thống dựa trên thống kê của chính họ để dịch từ tiếng Anh sang tiếng Ả-Rập, Nga, Hoa, Hàn, Nhật, và ngược lại Theo chuyên gia nghiên cứu Franz Josef Och của Google, những ngôn ngữ này rất khó cho các phần mềm dịch thuật vì chúng khác với các ngôn ngữ Tây phương có gốc là tiếng Latin bình dân (Vulgar Latin)