* Tình hình Việt Nam: - Do sai lầm về chủ trương, chính sách trong việc thực hiện hai kế hoạch Nhànước 5 năm 1976 - 1985, đầu những năm 80 của thế kỉ XX, Việt Nam lâm vàotình trạng khủng
Trang 1LỊCH SỬ 12 BÀI 26: ĐẤT NƯỚC TRÊN ĐƯỜNG ĐỔI MỚI ĐI
LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (1986-2000) Phần 1: Lý thuyết Lịch Sử 12 Bài 26: Đất nước trên đường đổi mới đi lên chủ
- Công cuộc cải cách – mở cửa ở Trung Quốc bước đầu đạt được nhiều thành tựu
⇒ để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
- Tác động của cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật và xu thế hoàn cầu hóa ⇒ đặt
ra cho Việt Nam yêu cầu phải tiến hành cải đổi mới cách, mở cửa,
* Tình hình Việt Nam:
- Do sai lầm về chủ trương, chính sách trong việc thực hiện hai kế hoạch Nhànước 5 năm (1976 - 1985), đầu những năm 80 của thế kỉ XX, Việt Nam lâm vàotình trạng khủng hoảng trầm trọng về kinh tế và xã hội => Để khắc phục, đưa đấtnước vượt qua khủng hoảng và bảo vệ và phát triển Tổ quốc xã hội chủ nghĩa,Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cần phải tiến hành đổimới
- Việt Nam đang có những bất lợi trong quan hệ quốc tế (với Mĩ, Trung Quốc,ASEAN, ) => cần phải điều chỉnh chính sách đối ngoại
2 Đường lối đổi mới của Đảng
- Đường lối đổi mới được đề ra từ Đại hội VI (1986), được điều chỉnh, bổ sung,phát triển qua các kì Đại hội
Trang 2a Quan điểm chung
- Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, mà làm chonhững mục tiêu ấy được thực hiện có hiệu quả bằng những quan điểm đúng đắn
về chủ nghĩa xã hội, những hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp
- Đổi mới phải toàn diện và đồng bộ, trải qua 1 quá trình lâu dài
- Đổi mới kinh tế đi đôi với đổi mới về chính trị, song đổi mới kinh tế là trọngtâm
3 Nội dung chính
- Về kinh tế:
+ Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
+ Xây dựng nền kinh tế quốc dân với cơ cấu nhiều ngành, nghề, nhiều quy mô,trình độ công nghệ
+ Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa,
mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại
II Quá trình thực hiện đường lối đổi mới (1986 – 2000)
1 Thực hiện kế hoạch 5 năm 1986 – 1990
a Đại hội VI (tháng 12/1986) mở đầu công cuộc đổi mới
* Hoàn cảnh:
Trang 3Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam
- Dưới tác động của hoàn cảnh lịch sử mới, tháng 12/1986, Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam được triệu tập ⇒ xác định nhiệm
vụ, mục tiêu của cách mạng trong thời kì đổi mới
b Kết quả bước đầu của công cuộc đổi mới
Trang 4- Lương thực, thực phẩm: từ chỗ thiếu ăn hàng năm (năm 1988, ta phải nhập hơn
45 vạn tấn gạo), đến năm 1990, Việt Nam đã đáp ứng nhu cầu trong nước, có dựtrữ và xuất khẩu, góp phần quan trọng ổn định đời sống nhân dân
- Hàng hóa trên thị trường dồi dào, nhất là hàng tiêu dùng, trong đó nguồn hàngsản xuất trong nước tăng Các cơ sở sản xuất đã gắn chặt với nhu cầu thị trường
- Kinh tế đối ngoại: phát triển nhanh và mở rộng về quy mô, hình thức Hàng xuấtkhẩu tăng ba lần
Xuất khẩu gạo tại cảng Sài Gòn
⇒ Bước đầu hình thành nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơchế thị trường có sự quản lí của nhà nước
2 Thực hiện kế hoạch 5 năm 1991 – 1995
a Đại hội VII (tháng 6/1991) tiếp tục sự nghiệp đổi mới
Trang 5Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại hội VII (tháng 6/1991) đã:
- Tổng kết, đánh giá việc thực hiện đường lối đổi mới của Đảng
- Đề ra chủ trương, nhiệm vụ nhằm kế thừa, phát huy những thành tựu; khắc phụccác khó khăn, yếu kém và điều chỉnh, bổ sung, phát triển đường lối đổi mới đểtiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới tiến lên
- Thông qua “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên CNXH” và
“Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000”
- Đề ra nhiệm vụ, mục tiêu của kế hoạc 5 năm 1991 – 1995:
+ Đẩy lùi và kiểm soát được lạm phát Ổn định, phát triển và nâng cao hiệu quảsản xuất xã hội
Trang 6+ Ổn định và từng bước cải thiện đời sống của nhân dân Bắt đầu có tích lũy từnội bộ nền kinh tế; đẩy mạnh Ba chương trình kinh tế và từng bước xây dựng cơcấu kinh tế mới theo yêu cầu công nghiệp hóa.
b Tiến bộ và hạn chế của sự nghiệp đổi mới
* Tiến bộ:
- Kinh tế:
+ Tình trạng đình đốn trong sản xuất, rối ren trong lưu thông được khắc phục.Kinh tế tăng trưởng nhanh, tổng sản phẩm trong nước tăng bình quân hàng năm là8,2%
+ Nạn lạm phát ở mức cao từng bước bị đẩy lùi
+ Kinh tế đối ngoại phát triển, thị trường xuất nhập khẩu mở rộng, nguồn vốn đầu
tư của nước ngoài tăng nhanh
- Hoạt động khoa học - công nghệ gắn bó hơn với nhu cầu phát triển kinh tế - xãhội, thích nghi dần với cơ chế thị trường
- Chính trị xã hội ổn định, an ninh quốc phòng được củng cố
- Mở rộng quan hệ đối ngoại:
+ Phá thế bị bao vây, cô lập; tham gia tích cực vào hoạt động của cộng đồng quốc
tế, quan hệ với hơn 160 nước
+ Ngày 11/7/1995, Việt Nam và Hoa Kì thiết lập quan hệ ngoại giao
+ Ngày 28/7/1995, Việt Nam gia nhập ASEAN
Trang 7Lễ kết nạp Việt Nam trở thành thành viên của tổ chức ASEAN (1995)
* Hạn chế:
- Lực lượng sản xuất còn nhỏ bé, cơ sở vật chất - kỹ thuật lạc hậu, trình độ khoahọc và công nghệ chuyển biến chậm
- Tham nhũng, lãng phí, buôn lậu chưa được ngăn chặn
- Sự phân hóa giàu nghèo tăng nhanh, đời sống nhân dân còn khó khăn
3 Thực hiện kế hoạch 5 năm (1996 - 2000)
a Đại hội VIII (6/1996) đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Đại hội VIII (tháng 6/1996) đã:
- Tổng kết 10 năm thực hiện công cuộc đổi mới, đề ra chủ trương,nhiệm vụ trongthời kỳ mới
- Khẳng định tiếp tục nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổquốc XHCN
- Đề ra nhiệm vụ, mục tiêu của kế hoạch 5 năm 1996 – 2000:
Trang 8+ Đẩy mạnh đổi mới toàn diện và đồng bộ, phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiềuthành phần.
+ Phấn đấu đạt và vượt mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, hiệu quả cao và bềnvững
+ Giải quyết những vấn đề bức xúc về xã hội Cải thiện đời sống nhân dân Nângcao tích lũy nội bộ từ nền kinh tế
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam
b Chuyển biến tiến bộ và khó khăn, hạn chế của công cuộc đổi mới
* Tiến bộ:
- Kinh tế:
+ Kinh tế vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng khá, tổng sản phẩm trong nước tăngbình quân hàng năm 7%
Trang 9+ Cơ cấu các ngành kinh tế từng bước chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa,hiện đại hóa.
+ Kinh tế đối ngoại tiếp tục phát triển
- Khoa học và công nghệ có bước chuyển biến tích cực Giáo dục và đào tạo cóbước phát triển mới cả về quy mô, chất lượng, hình thức đào tạo và cơ sở vật chất
Cầu Mĩ Thuận bắc qua sông Tiền
- Hoạt động khoa học công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới
- Tỉ lệ thất nghiệp cao, đời sống nhân dân, nhất là nông dân, ở một số vùng cònthấp
Trang 10Phần 2: Trắc nghiệm Lịch Sử 12 Bài 26: Đất nước trên đường đổi mới đi lên
chủ nghĩa xã hội (1986-2000)
Câu 1: Theo quan điểm đối mới của Đảng Cộng sản Việt Nam, giữa đổi mới kinh tế và chính trị có mối quan hệ như thế nào?
A. Tách bạch với nhau
B. Gắn liền với nha
A. Đổi mới toàn diện và đồng bộ
B. Tập trung đổi mới về kinh tế xã hội
C. Đổi mới căn bản và toàn diện
D. Tập trung đổi mới về chính trị, tư tưởng
Lời giải:
Đường lối đổi mới đất nước (từ tháng 12-1986), Đảng Cộng sản Việt Nam chủ
trương đổi mới phải toàn diện và đồng bộ, từ kinh tế và chính trị đến tổ chức, tưtưởng và văn hóa Đổi mới kinh tế phải gắn liền với đổi mới về chính trị, nhưngtrọng tâm là đổi mới về kinh tế
Đáp án cần chọn là: A
Trang 11Câu 3: Nội dung cơ bản trong chính sách đối ngoại của Việt Nam được xác định trong đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam là
Đáp án cần chọn là: B
Câu 5: Một trong những khó khăn, yếu kém của công cuộc đổi mới từ năm
1986 đến năm 1990 là
Trang 12A. Kinh tế mất cân đối, lạm phát ở mức cao
B. Tình trạng tham những mới khắc phục gần hết
C. Sự nghiệp văn hóa có sự cải thiện
D. Tích lũy nội bộ nền kinh tế chưa nhiều
Lời giải:
Nền kinh tế còn mất cân đối lớn, lạm phát vẫn ở mức cao, lao động thiếu việc làmtăng; chưa có tích lũy nội bộ từ nền kinh tế Sự nghiệp văn hóa có những mặt tiếptục xuống cấp Tình trạng tham nhũng, tiêu cực chưa được khắc phục
Trong thời gian thực hiện hai kế hoạch Nhà nước 5 năm (1976 - 1985), cách mạng
Xã hội chủ nghĩa ở nước ta đạt nhiều thành tựu và ưu điểm đáng kể, song cũnggặp không ít khó khăn, khiến đất nước lâm vào tình trạng khủng hoảng, trước kết
Trang 13B. Đại hội VI
C. Đại hội VII
D. Đại hội VIII
Lời giải:
Đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam được đề ra lần đầu tiên tại Đạihội VI (12-1986), được điều chỉnh, bổ sung và phát triển tại Đại hội VII (6-1991),Đại hội VIII (6-1996) và Đại hội IX (4-2001)
Đáp án cần chọn là: B
Câu 9: Vấn đề đổi mới đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội đã được Đảng Cộng sản Việt Nam nhận thức như thế nào?
A. Là một thời kì lịch sử khó khăn, lâu dài, gồm nhiều bước
B. Là đưa đất nước vượt ra khỏi khủng hoảng, tiến nhanh, mạnh, vững chắc lênCNXH
Trang 14C. Không phải là thay đổi mục tiêu CNXH mà làm mục tiêu ấy được thực hiệnbằng những biện pháp phù hợp
D. Là xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh
Lời giải:
Đổi mới đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội không phải là thay đổi mục tiêu của chủnghĩa xã hội mà làm cho mục tiêu ấy được thực hiện có hiệu quả bằng những quanđiểm đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, những hình thức, bước đi và biện pháp thíchhợp
Đáp án cần chọn là: C
Câu 10: Đường lối đổi mới của Đảng nên hiểu như thế nào cho đúng?
A. Nước ta xây dựng chủ nghĩa xã hội cho phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn củaViệt Nam
B. Đổi mới đi lên chủ nghĩa xã hội cần xây dựng đất nước giàu mạnh dân chủ văn minh
-C. Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu của chủ nghĩa xã hội mà làm cho mụctiêu ấy được thực hiện có hiệu quả
D. Nước ta không thay đổi mục tiêu đi lên chủ nghĩa xã hội nhưng thực hiệnthông qua việc xây dựng nềnkinh tế tư bản chủ nghĩa
Lời giải:
Quan điểm đổi mới của Đảng là: đổi mới đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội khôngphải là thay đổi mục tiêu của chủ nghĩa xã hội mà làm cho mục tiêu ấy được thựchiện có hiệu quả bằng những quan điểm đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, nhữnghình thức, bước đi và biện pháp thích hợp
Đáp án cần chọn là: C
Câu 11: Những thành tựu Việt Nam đạt được trong việc thực hiện kế hoạch 5 năm (1986 – 1990) chứng tỏ điều gì?
Trang 15A. Đường lối đổi mới của Đảng là đúng, bước đi của công cuộc đổi mới cơ bản làphù hợp
B. Việt Nam đã thoát khỏi tình trang khủng hoảng kinh tế - xã hội
C. Đường lối đổi mới về cơ bản là đúng đắn cần phải có những bước đi phù hợp
D. Việt Nam đã giải quyết được sự mất cân đối của nền kinh tế
Lời giải:
Những thành tựu Việt Nam đạt được trong việc thực hiện kế hoạch 5 năm (1986 –1990) chứng tỏ đường lối đổi mới của Đảng là đúng, bước đi của công cuộc đổimới cơ bản là phù hợp và cần phải tiếp tục giữ vững, phát huy điều đó
Đáp án cần chọn là: A
Câu 12: Thành tựu bước đầu trong quá trình thực hiện kế hoạch Nhà nước (1986-1990) ở Việt Nam là
A. Cân bằng cán cân xuất – nhập khẩu
B. Giải quyết được tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội
C. Việt Nam trở thành thành viên chính thức của tổ chức ASEAN
D. Lạm phát bước đầu được kiềm chế
Lời giải:
Ngoài việc thực hiện được mục tiêu của ba chương trình kinh tế: Lương thực –thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu, công cuộc đổi mới, trong cuộc cuộcđổi mới giai đoạn 1986 – 1990, ta đã kiềm chế được một bước đà lạm phát Nếuchỉ số tăng giá bình quân hằng tháng trên thị trường năm 1986 là 20% thì năm
1990 là 4,4%
Đáp án cần chọn là: D
Câu 13: Nguyên nhân chủ yếu nào dẫn đến tình trạng khủng hoảng kinh
tế-xã hội ở Việt Nam trong những năm 1976-1985?
Trang 16A. Do tác động của cuộc cải cách giá lương tiền
B. Do ta mắc phải những sai lầm trong chủ trương, chính sách lớn
C. Do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu
D. Do chính sách bao vây, cấm vận của Mĩ
Lời giải:
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng khủng hoảng kinh tế- xã hội ở Việt Nam
trong những năm 1976-1985 là do ta mắc phải “sai lầm nghiêm trọng và kéo dài
về chủ trương, chính sách lớn, sai lầm về chỉ đạo chiến lược và tổ chức thực hiện”.
Đáp án A là biểu hiện của sự sai lầm trong đường lối chính sách của Đảng, Nhà
A. Là một quá trình không khả thi và không đúng
B. Cần phải thay đổi mục tiêu của chủ nghĩa xã hội
C. Cần có hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp
D. Là một thời kì lâu dài, khó khăn, nhiều chặng đường
Lời giải:
Tại Đại hội Đảng lần thứ VI (12-1986), Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thứcđược thời kì quá độ lên CNXH ở Việt Nam là cả một thời kì lịch sử dài, khó khăn,trải qua nhiều chặng và hiện tại chúng ta đang ở chặng đường đầu Điều này đã
Trang 17khắc phục được sự chủ quan, nóng vội về quan điểm xây dựng chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam của Đảng trong giai đoạn 1976-1985
Đáp án cần chọn là: D
Câu 15: Tính chất nền kinh tế Việt Nam trước khi tiến hành công cuộc đổi mới (12-1986) là
A. Nông nghiệp thuần túy
B. Tập trung, quan liêu, bao cấp
A. Để phù hợp với xu thế chung của thời đại
B. Để đưa đất nước phát triển mạnh trên con đường xã hội chủ nghĩa
C. Để tranh thủ những điều kiện thuận lợi từ bên ngoài
D. Để ngăn chặn sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Lời giải:
Trong khi tình hình thế giới có sự chuyển biến nhanh chóng, thì Việt Nam đanglâm vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng, đe dọa sự tồn tại của chủ nghĩa xã
Trang 18hội ở Việt Nam, “đổi mới hay là chết”- một khẩu hiệu xuất hiện ở Việt Nam lúc
bấy giờ đã cho thấy đổi mới là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với chủ nghĩa xãhội ở nước ta
Đáp án cần chọn là: D
Câu 17: Đâu không phải là nguyên nhân để Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam?
A. Tôn trọng quy luật vận động của nền kinh tế
B. Để giải phóng sức sản xuất, thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất
C. Để tranh thủ những điều kiện thuận lợi từ bên ngoài
D. Để tăng cường tính ổn định cho nền kinh tế
Lời giải:
Sở dĩ Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định xây dựng nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là để tôn trọng quy luật vận động của nềnkinh tế, giải phóng sức sản xuất, thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất Vaitrò của nhà nước được tăng cường để đảm bảo tính ổn định của nền kinh tế
Đáp án cần chọn là: C
Câu 18: Chuyển biến nào sau đây của tình hình thế giới không tác động đến công cuộc đổi mới ở Việt Nam (12-1986)?
A. Cuộc cách mạng khoa học- công nghê
B. Cuộc khủng hoảng của Liên Xô và các nước Đông Âu
C. Quan hệ giữa các quốc gia được điều chỉnh theo hướng đối thoại, thỏa hiệp
D. Mĩ gỡ bỏ lệnh cấm vận đối với Việt Nam
Lời giải:
Trang 19Những thay đổi của tình hình thế giới và quan hệ giữa các nước do tác động củacuộc cách mạng khao học kĩ thuật trở thành xu thế thế giới; cuộc khảng hoảngtoàn diện, trầm trọng ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác cũng đòi hỏiĐảng và Nhà nước ta phải tiến hành đổi mới Còn phải đến năm 1994, Mĩ mớichính thức Mĩ gỡ bỏ lệnh cấm vận đối với Việt Nam
B. Chiến tranh lạnh chấm dứt, Chủ nghĩa xã hội đang lâm vào khủng hoảng
C. Sự phát triển và tác động to lớn của các công ty xuyên quốc gia
D. Xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển của các dân tộc trên thế giới
Lời giải:
Nguyên nhân khách quan của tình hình thế giới thúc đẩy Đảng và Nhà nước ta đề
ra Đường lối Đổi mới của đất nước năm 1986 bao gồm:
- Những thay đổi của tình hình thế giới và quan hệ giữa các nước do tác động củacuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật để trở thành xu thế của thế giới
- Cuộc khủng hoảng toàn diện, trầm trọng của Liên Xô và các nước Xã hội chủnghĩa
Trang 20C. Việt Nam trở thành quốc gia đang phát triển.
D. Củng cố vững chắc độc lập dân tộc và chế độ chủ nghĩa xã hội
Lời giải:
Trước năm 1986, Việt Nam đang lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng, chủnghĩa xã hội đứng trước nguy cơ sụp đổ Tuy nhiên với những thành tựu ViệtNam đạt được trong thời kì đổi mới đất nước từ năm 1986 đến nay là đưa đấtnước thoát ra khỏi khủng hoảng, từng bước quá độ lên chế độ chủ nghĩa xã hội
Đáp án cần chọn là: A
Câu 21: Điểm giống nhau cơ bản giữa công cuộc cải tổ của Liên Xô (từ năm 1983) với cải cách mở của của Trung Quốc (từ năm 1978) và đổi mới ở Việt Nam (từ năm 1986)?
A. Hoàn cảnh lịch sử và yêu cầu cải cách