Cơ quan này đã biên soạn bộ sử đầu tiên của nước ta là Đại Việt sử kí Đáp án cần chọn là: B Câu 2: Biểu hiện nào cho thấy dưới thời Trần hoạt động sản xuất thủ công nghiệp đã bước đầu ma
Trang 1LỊCH SỬ 7 BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ VĂN HÓA
THỜI TRẦN PHẦN 1: LÝ THUYẾT LỊCH SỬ 7 BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
VÀ VĂN HÓA THỜI TRẦN
I – SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
1.1 Tình hình kinh tế sau chiến tranh
a Nông nghiệp:
- Khuyến khích sản xuất, khai hoang, lập làng xóm mới, mở rộng diện tích canh tác
- Chú trọng thủy lợi, củng cố đê điều
- Vương hầu, quý tộc Trần tiếp tục chiêu tập dân khai hoang, lập đồn điền
- Ban thưởng ruộng đất cho người có công
- Ruộng đất công làng xã chiếm ưu thế, nông dân dduowvj chia ruộng đất cày cấy và đóng thuế cho nhà nước
→ Nông nghiệp được phục hồi phát triển nhanh chóng
b Thủ công nghiệp:
- Thủ công nghiệp nhà nước được mở rộng, phát triển nhiều nghề khác nhau: làm gốm tráng men, dệt vải lụa, đóng tàu, chế tạo vũ khí
- Thủ công nghiệp trong nhân dân rất phổ biến và phát triển nổi bật là làm gốm, rèn sắt, đúc đồng, làm giấy, khắc bản in, khai khoáng,
- Nhiều làng nghề, phường nghề thủ công được xây dựng
- Các mặt hàng thủ công ngày càng chất lượng, trình độ kĩ thuật được nâng cao
c Thương nghiệp.
- Chợ hình thành ở khắp nơi, buôn bán tấp nập, sầm uất
Trang 2- Mở rộng trao đổi, buôn bán với nước ngoài, nhiều trung tân buôn bán nổi tiếng: Thăng Long, Vân Đồn
1.2 Tình hình xã hội sau chiến tranh.
- Xã hội phân hoá sâu sắc
+ Tầng lớp thống trị:
+ Tầng lớp bị trị:
II – SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1.1 Đời sống văn hoá
- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến trong nhân dân và phát triển hơn trước: thờ tổ tiên, thờ anh hùng dân tộc, người có công
- Tôn giáo: Đạo phật, nho giáo phát triển mạnh
- Tập quán: Nhân dân đi chân đất, quần đen, áo tứ thân, cạo trọc đầu
Trang 3- Hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian phát triển như: ca hát, nhảy múa, chèo tuồng múa rối, đấu vật, đua thuyền
1.2 Văn học.
- Văn học gồm chữ Hán và chữ Nôm
+ Văn học chữ Hán: phát triển mạnh mẽ, chứa đựng sâu sắc lòng yêu nước, tự hào dân tộc + Văn học chữ Nôm: bước đầu phát triển, xuất hiện một số nhà thơ nổi tiếng: Nguyễn Thuyên, Nguyễn Sỹ Cố, Hồ Quý Ly
Trang 41.3 Giáo dục và khoa học, kĩ thuật.
- Giáo dục:
+ Mở trường học nhiều nơi
+ Tổ chức thi thường xuyên
- Sử học:
+ Lập cơ quan “Quốc sử viện” chuyên viết sử
+ Năm 1272, “Đại Việt sử kí” 30 quyển của Lê Văn Hưu được biên soạn
- Quân sự: Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo đánh dấu bước phát triển về lý luật quân sự của Đại Việt
- Y học, thiên văn học có nhiều thành tựu quang trọng
- Kĩ thuật: Thế kỉ XIV, Hồ Nguyên Trừng chế tạo ra súng thần cơ và đóng các loại thuyền lớn
1.4 Nghệ thuật, kiến trúc và điêu khắc.
- Kiến trúc:
Trang 5+ Nhiều công tình có giá trị ra đời: tháp phổ Minh, chùa thành Tây Đô.
+ Một số công trình được tu sửa lại có quy mô hơn như Hoàng thành Thăng Long, tháp Bình Sơn,
- Điêu khắc:
+ Điêu khắc tượng đá phát triển
+ Nghệ thuật chạm khắc rồng độc đáo
PHẦN 2: 13 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM LỊCH SỬ 7 BÀI 15: SỰ PHÁT
TRIỂN KINH TẾ VÀ VĂN HÓA THỜI TRẦN
Bài 15: Sự phát triển kinh tế và văn hóa thời Trần
Trang 6Câu 1: Cơ quan chuyên viết sử thời Trần có tên là gì?
A. Quốc sử quán
B. Quốc sử viện
C. Ngự sử đài
D. Hàn lâm viện
Lời giải:
Cơ quan chuyên viết sử ra đời là Quốc sử viện do Lê Văn Hưu đứng đầu Cơ quan này đã biên soạn bộ sử đầu tiên của nước ta là Đại Việt sử kí
Đáp án cần chọn là: B
Câu 2: Biểu hiện nào cho thấy dưới thời Trần hoạt động sản xuất thủ công nghiệp đã bước đầu
mang tính chuyên môn hóa?
A. Hình thành các công trường thủ công
B. Xuất hiện nhiều thợ thủ công giỏi
C. Xuất hiện các làng nghề thủ công
D. Trình độ kĩ thuật được nâng cao
Lời giải:
Dưới thời Trần hoạt động sản xuất thủ công nghiệp đã bước đầu mang tính chuyên môn hóa, biểu hiện ở chỗ một số thợ thủ công cùng làm một nghề như làm gốm, dệt vải, nhuộm, làm giấy…đã tụ họp và lập thành các làng nghề chỉ sản xuất một sản phẩm thay vì sản xuất nông nghiệp truyền thống
Đáp án cần chọn là: C
Chú ý
Công trường thủ công là hình thức xuất hiện ở thời kì đầu khi chủ nghĩa tư bản mới được hình thành
Trang 7Câu 3: Đâu không phải là tín ngưỡng cổ truyền của người Việt vẫn được bảo lưu dưới thời
Trần?
A. Tờ cúng tổ tiên, các vị anh hùng dân tộc
B. Sùng bái tự nhiên
C. Phồn thực
D. Sùng bái đạo Phật
Lời giải:
Những tín ngưỡng cổ truyền của người Việt vẫn được bảo lưu dưới thời Trần là tục thờ cúng tổ tiên, thờ các anh hùng dân tộc, những người có công với làng nước; sùng bái tự nhiên; phồn thực…
=> Đáp án C: sùng bái đạo Phật không phải là những tín ngưỡng nguyên thủy của người Việt
Đáp án cần chọn là: D
Câu 4: Vì sao dưới thời Trần địa vị chính trị của Nho giáo ngày càng được nâng cao?
A. Nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước của giai cấp thống trị
B. Đạo Phật lấn át quyền của nhà vua
C. Nhân dân không ủng hộ đạo Phật
D. Ảnh hưởng của đạo giáo và phật giáo giảm dần
Lời giải:
Thời Trần, địa vị chính trị của Nho giáo ngày càng được nâng cao do nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước của giai cấp thống trị Nhiều nhà nho được bổ nhiệm giữ các chức vụ quan trọng trong
bộ máy nhà nước như Trương Hán Siêu, Đoàn Nhữ Hải, Phạm Sư Mạnh, Lê Quát, Chu Văn An…
Đáp án cần chọn là: A
Câu 5: Tại sao văn học thời Trần đậm đặc tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc?
Trang 8A. Do nền kinh tế phát triển, tinh thần tự cường của dân tộc dâng cao
B. Do đất nước liên tục phải đương đầu và đều đánh thắng các cuộc chiến tranh xâm lược của
kẻ thù
C. Do nền văn hóa dân tộc được xây dựng và phát triển mạnh
D. Do Đại Việt vươn lên trở thành cường quốc hùng mạnh nhất Đông N
Lời giải:
Xuất phát từ bối cảnh đất nước trong thế kỉ XIII, nhân dân Đại Việt liên tục phải đương đầu với
3 lần xâm lược của quân Mông- Nguyên và đều giành thắng lợi Do đó văn học thời Trần mang đậm lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc
Đáp án cần chọn là: B
Câu 6: Nội dung nào sau đây không phản ánh được sự quan tâm của nhà nước đối với giáo
dục?
A. Mở các trường công để đào tạo con em quý tộc, quan lạ
B. Định lệ thi thái học sinh 7 năm một lần
C. Quy định chọn tam khôi trong kì thi Đình
D. Dựng bia tiến sĩ ở Văn Miếu
Lời giải:
Nhà Trần rất quan tâm đến giáo dục:
- Quốc tử giám mở rộng việc đào tạo con em quý tộc, quan lại Các lộ, phủ quanh kinh thành đều có trường công
- Các kì thi được tổ chức ngày càng nhiều, quy chế thi cũng được quy định rõ ràng: 7 năm thi
tiến sĩ một lần, chọn Tam khôi (trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa) trong kì thi Đình
=> Đáp án D: dựng bia tiến sĩ ở Văn Miếu là hoạt động vinh danh thời Lê sơ
Đáp án cần chọn là: D
Trang 9Câu 7: Đặc điểm nổi bật của nền kinh tế nông nghiệp Đại Việt sau ba lần kháng chiến chống
quân xâm lược Mông- Nguyên là gì?
A. Bị tàn phá nặng nề nhưng được phục hồi nhanh chóng
B. Phương thức sản xuất mới được du nhập thúc đẩy kinh tế phát triển
C. Không bị ảnh hưởng
D. Bị tàn phá nặng nề, không thể phục hồi
Lời giải:
Mặc dù bị chiến tranh tàn phá nặng nề, nhưng nền kinh tế nông nghiệp Đại Việt vẫn được phục hồi nhanh chóng nhờ chính sách khuyến khích sản xuất của nhà nước
Đáp án cần chọn là: A
Câu 8: Hai hình thức sở hữu ruộng đất phổ biến dưới thời Trần là
A. Ruộng đất công và ruộng đất tư hữu
B. Ruộng đất công và ruộng chùa
C. Ruộng đất tư và ruộng chùa
D. Ruộng công và ruộng lộc
Lời giải:
Hai hình thức sở hữu ruộng đất phổ biến dưới thời Trần là ruộng đất công làng xã và ruộng đất
tư nhân
Đáp án cần chọn là: A
Câu 9: Đâu là tầng lớp thấp kém nhất trong xã hội thời Trần?
A. Nông dân
B. Thợ thủ công
C. Thương nhân
Trang 10D. Nông nô, nô tì
Lời giải:
Tầng lớp thấp kém nhất trong xã hội thời Trần là nông nô và nô tì Họ bị lệ thuộc và bị quý tộc bóc lột nặng nề hơn nông dân tá điền Con cái của nô tì cũng là nô tì của chủ Nô tì được đưa vào sản xuất thì chuyển thành nông nô
Đáp án cần chọn là: D
Câu 10: Sau khi cuộc kháng chiến chống quân Mông- Nguyên kết thúc, xã hội Đại Việt có
điểm gì đáng chú ý?
A. ngày càng phân hóa sâu sắc
B. mâu thuẫn giai cấp được giảm thiểu đến mức thấp nhất
C. dân số tăng nhanh
D. đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt
Lời giải:
Sau chiến tranh chống Mông- Nguyên, xã hội Đại Việt ngày càng phân hóa sâu sắc:
- Bộ phận thống trị: vương hầu, quý tộc, địa chủ địa phương ngày càng giàu có nhờ hưởng
bổng lộc của nhà nước và bóc lột nông dân
- Bộ phận bị trị: nông dân, thợ thủ công, thương nhân, nông nô, nô tì tăng nhanh về số lượng và
bị bóc lột nặng nề
Đáp án cần chọn là: A
Câu 11: Sự khác nhau cơ bản giữa điền trang và thái ấp thời Trần là gì?
A. Nguồn gốc, chủ sở hữu
B. Tính chất kinh tế trong các điền trang, thái ấp
C. Lực lượng sản xuất trong các điền trang, thái ấp
D. Vai trò của điền trang, thái ấp với chế độ phong kiến thời Trần
Trang 11Lời giải:
Sự khác nhau giữa điền trang và thái ấp là nguồn gốc và chủ sở hữu Cụ thể:
- Điền trang là bộ phận ruộng đất thuộc sở hữu của vương hầu, quý tộc do khai hoang mà có
=> ruộng đất tư
- Thái ấplà bộ phận ruộng đất của nhà nước phong cho các vương hầu quý tộc làm bổng lộc =>
ruộng đất công
Đáp án cần chọn là: A
Câu 12: Các công trình kiến trúc điêu khắc thời Trần mang đặc điểm gì nổi bật?
A. Là sự nối tiếp của nghệ thuật kiến trúc- điêu khắc thời Lý nhưng cách tạo hình hiện thực khoáng đạt, khỏe khoắn hơn
B. Là các công trình kiến trúc đồ sộ, ảnh hưởng mạnh mẽ của đạo Phật
C. Là các công trình có phong cách đơn giản nhưng đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện
D. Là các công trình chịu ảnh hưởng mạnh của Nho giáo, mang tính dân dụng cao
Lời giải:
Đặc điểm nổi bật của các công trình kiến trúc điêu khắc thời Trần là sự nối tiếp của nghệ thuật kiến trúc- điêu khắc thời Lý nhưng cách tạo hình hiện thực khoáng đạt, khỏe khoắn hơn Điển hình là hình tượng rồng thời Lý và rồng thời Trần
Đáp án cần chọn là: A
Câu 13: Ai là người sáng lập ra thiền phái Trúc Lâm ở Đại Việt?
A. Trần Nhân Tông
B. Trần Thái Tông
C. Trần Thánh Tông
D. Trần Anh Tông
Lời giải:
Trang 12Thượng hoàng Trần Nhân Tông về cuối đời đã về tu hành ở núi Yên Từ và trở thành vị tổ thứ nhất của thiền phái Trúc Lâm ở Đại Việt
Đáp án cần chọn là: A