SINH HỌC 11 BÀI 37 SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT Phần 1 Lý thuyết Sinh học 11 Bài 37 Sinh trưởng và phát triển ở động vật I Khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật Sinh trưởng của cơ thể[.]
Trang 1SINH HỌC 11 BÀI 37: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT
TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT Phần 1: Lý thuyết Sinh học 11 Bài 37: Sinh trưởng và phát triển ở động vật
I Khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật
- Sinh trưởng của cơ thể động vật là quá trình tăng kích thước của cơ thể do tăng
số lượng và kích thước tế bào
- Phát triển của cơ thể động vật là quá trình biến đổi bao gồm sinh trưởng, phân hóa (biệt hóa) tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể
- Quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật có thể trải qua biến thái hoặc không qua biến thái
- Biến thái là sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ trứng ra
- Dựa vào biến thái, người ta phân chia phát triển của động vật thành các kiểu sau:
+ Phát triển không qua biến thái
+ Phát triển qua biến thái (phát triển qua biến thái hoàn toàn và phát triển qua biến thái không hoàn toàn)
II Phát triển không qua biến thái
Đa số động vật có xương sống và rất nhiều loài động vật không xương sống phát triển không qua biến thái Phát triển của người là một ví dụ điển hình về phát triển không qua biến thái
Quá trình phát triển của người có thể chia làm 2 giai đoạn : giai đoạn phôi thai
và giai đoạn sau khi sinh ra
a Giai đoạn phôi thai
- Diễn ra trong tử cung người mẹ
- Hợp tử phân chia nhiều lần hình thành phôi Các tế bào của phôi phân hóa và tạo thành các cơ quan (tim, gan, phổi, mạch máu,…), kết quả là hình thành thai nhi
Trang 2b Giai đoạn sau sinh
Giai đoạn sau sinh của người không có biến thái, con sinh ra có đặc điểm hình thái và cấu tạo tương tự như người trưởng thành
Trang 3- Phát triển của động vật không qua biến thái là kiểu phát triển mà con non có các đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lí tương tự với con trưởng thành
III Phát triển qua biến thái
1 Phát triển qua biến thái hoàn toàn
- Phát triển qua biến thái hoàn toàn có ở đa số các loài côn trùng (bướm, ruồi, ong,…) và lưỡng cư,…
- Ví dụ, quá trình phát triển của bướm chia làm 2 giai đoạn : giai đoạn phôi và giai đoạn hậu phôi
a Giai đoạn phôi
- Diễn ra trong trứng đã thụ tinh
- Hợp tử phân chia nhiều lần hình thành phôi Các tế bào phôi phân hóa và tạo thành các cơ quan của sâu bướm Sâu bướm chui ra từ trứng
b Giai đoạn hậu phôi
- Giai đoạn hậu phôi ở bướm có biến thái từ sâu bướm thành nhộng và sau đó thành bướm
- Sâu bướm có hình thái cấu tạo và sinh lí khác với bướm trưởng thành Sâu bướm trải qua nhiều lần lột xác để biến đổi thành nhộng Nhộng phát triển trong kén, các mô và các cơ quan mới thay thế các mô, cơ quan cũ
Trang 4- Phát triển của động vật qua biến thái hoàn toàn là kiểu phát triển mà ấu trùng
có hình dạng, cấu tạo và sinh lý rất khác với con trưởng thành, trải qua giai đoạn trung gian (ở côn trùng là nhộng) ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành
2 Phát triển qua biến thái không hoàn toàn
Phát triển qua biến thái không hoàn toàn có ở một số loài côn trùng như châu chấu, cào cào, gián…
Quá trình phát triển của châu chấu có thể chia làm 2 giai đoạn : giai đoạn phôi
và giai đoạn hậu phôi
a Giai đoạn phôi
- Diễn ra trong trứng đã thụ tinh
- Hợp tử phân chia nhiều lần hình thành phôi Các tế bào của phôi phân hóa và tạo thành các cơ quan của ấu trùng Ấu trùng chui ra từ trứng
b Giai đoạn hậu phôi
- Giai đoạn này ở châu chấu có biến thái
- Ấu trùng (con non) phát triển chưa hoàn thiện Ấu trùng châu chấu trải qua nhiều lần lột xác (khoảng 4 – 5 lần) và sau mỗi lần lột xác ấu trùng lớn lên rất nhanh Sự khác biệt về hình thái và cấu tạo của ấu trùng giữa các lần lột xác kế tiếp nhau là không lớn
Trang 5- Phát triển của động vật qua biến thái không hoàn toàn là kiểu phát triển mà ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành
Phần 2: 28 Câu hỏi trắc nghiệm Sinh học 11 Bài 37: Sinh trưởng và
phát triển ở động vật
Câu 1: Sinh trưởng và phát triển của thằn lằn
A Bắt đầu từ khi trứng nở đến khi thằn lằn trưởng thành và sinh sản được
B Bắt đầu từ hợp tử, diễn ra trong trứng và sau khi trứng nở, kết thúc khi già và chết
C Bắt đầu từ lúc trứng được thụ tinh và kéo dài đến lúc thằn lằn trưởng thành
D Bắt đầu từ khi trứng nở ra đến khi già và chết
Lời giải:
Sinh trưởng và phát triển của thằn lằn bắt đầu từ hợp tử, diễn ra trong trứng và sau khi trứng nở, kết thúc khi già và chết
Đáp án cần chọn là: B
Câu 2: Khi nuôi lợn ỉ, nên xuất chuồng lúc chúng đạt khối lượng 50 – 60 kg vì
A Đó là cỡ lớn nhất của chúng
B Sau giai đoạn này lợn lớn rất chậm
C Sau giai đoạn này lợn sẽ dễ bị bệnh
D Nuôi lâu thịt lợn sẽ không ngon
Lời giải:
Nên xuất chuồng khi chúng được 50 – 60 kg vì giai đoạn sau lợn sẽ sinh trưởng chậm hơn, khối lượng lợn sẽ không tăng mạnh như trước vậy nên nếu nuôi để thịt thì xuất chuồng vào giai đoạn này là hợp lý
Đáp án cần chọn là: B
Câu 3: Vì sao nuôi cá rô phi nên thu hoạch sau 1 năm mà không để lâu hơn ?
Trang 6A Sau 1 năm cá đã đạt kích thước tối đa
B Cá nuôi lâu thịt sẽ dai và không ngon
C Tốc độ lớn của cá rô phi nhanh nhất ở năm đầu sau đó sẽ giảm
D Cá rô phi có tuổi thọ ngắn
Lời giải:
Cá rô phi có khối lượng tối đa là khoảng 4kg /con trong thời gian nuôi 3 năm Trong 1 năm đầu tiên thì chúng đạt khoảng 1,5 – 1,8kg/con
Có thể thấy nuôi lâu sẽ dẫn tới :
Tốn thức ăn, tốn công chăm sóc
Thịt cá dai, không ngon
Ý A không đúng vì khối lượng tối đa của cá là 2,5kg
Ý D không đúng
Đáp án cần chọn là: B
Câu 4: Biến thái là:
A Sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và từ từ về sinh lý của động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ trứng ra
B Sự thay đổi từ từ về hình thái, cấu tạo và đột ngột về sinh lý của động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ trứng ra
C Sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lý của động vật sau khi sinh
ra hoặc nở từ trứng ra
D Sự thay đổi từ từ về hình thái, cấu tạo và về sinh lý của động vật sau khi sinh
ra hoặc nở từ trứng ra
Lời giải:
Biến thái là sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lý của động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ trứng ra
Đáp án cần chọn là: C
Trang 7Câu 5: Biến thái là:
A Kiểu sinh trưởng và phát triển mà con non có đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lí tương tự với con trưởng thành, không trải qua giai đoạn lột xác
B Sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của động vật sau khi sinh
ra hoặc nở từ trứng ra
C Kiểu sinh trưởng và phát triển mà ấu trùng (sâu ở côn trùng) có hình dạng và cấu tạo rất khác với con trưởng thành, trải qua nhiều lần lột xác
D Kiểu sinh trưởng và phát triển mà ấu trùng có hình dạng, cấu tạo và sinh lí gần giống với con trưởng thành, trải qua nhiều lần lột xác
Lời giải:
Biến thái là sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ trứng ra
Đáp án cần chọn là: B
Câu 6: Nhận xét nào dưới đây là không đúng ?
A Sự phát triển của động vật bao gồm ba quá trình liên quan mật thiết với nhau
là sinh trưởng, biệt hóa tế bào và phát sinh hình thái
B Cơ thể động vật được hình thành do kết quả của quá trình phân hóa của hợp
tử
C Đặc điểm của quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật thay đổi tùy theo điều kiện sống của chúng
D Sự sinh trưởng là sự gia tăng kích thước cũng như khối lượng cơ thể động vật theo thời gian
Lời giải:
Phát biểu sai là B, cơ thể động vật được hình thành là do quá trình phân chia, biệt hóa của các tế bào
Đáp án cần chọn là: B
Câu 7: Những động vật sinh trưởng và phát triển không qua biến thái là:
Trang 8A Cá chép, gà, thỏ, khỉ
B Cánh cam, bọ rùa, bướm, ruồi
C Bọ ngựa, cào cào, tôm, cua
D Châu chấu, ếch, muỗi
Lời giải:
Những động vật sinh trưởng và phát triển không qua biến thái là: cá chép, gà, thỏ, khỉ
Ý B: sinh trưởng và phát triển qua biến thái hoàn toàn
Ý C,D: sinh trưởng và phát triển qua biến thái không hoàn toàn
Đáp án cần chọn là: A
Câu 8: Những động vật nào dưới đây có sinh trưởng và phát triển không qua biến thái?
A Cánh cam, cào cào, cá chép, chim bồ câu
B Bọ rùa, cá chép, châu chấu, gà
C Cào cào, rắn, thỏ, mèo
D Cá chép, rắn, bồ câu, thỏ
Lời giải:
Những động vật có sinh trưởng và phát triển không qua biến thái: Cá chép, rắn,
bồ câu, thỏ
Đáp án cần chọn là: D
Câu 9: Sự sinh trưởng của nhóm động vật nào không đặc trưng bởi quá trình nguyên phân
A Động vật nguyên sinh
B Động vật có xương sống
C Động vật không xương sống
Trang 9D Động vật có biến thái không hoàn toàn
Lời giải:
Sự sinh trưởng của nhóm động vật không đặc trưng bởi quá trình nguyên phân
là động vật nguyên sinh
Động vật nguyên sinh phân bào theo cách trực phân (không có thoi phân bào) Đáp án cần chọn là: A
Câu 10: Sự sinh trưởng của nhóm động vật nào đặc trưng bởi quá trình nguyên phân
A Động vật có biến thái hoàn toàn
B Động vật có xương sống
C Động vật có biến thái không hoàn toàn
D Cả A, B và C
Lời giải:
Sự sinh trưởng của nhóm động vật nào đặc trưng bởi quá trình nguyên phân: Động vật có biến thái hoàn toàn; Động vật có biến thái không hoàn toàn và Động vật có xương sống
Đáp án cần chọn là: D
Câu 11: Sinh trưởng và phát triển của động vật qua biến thái không hoàn toàn là:
A Trường hợp ấu trùng phát triển hoàn thiện, trải qua nhiều lần biến đổi nó biến thành con trưởng thành
B Trường hợp ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần biến đổi
nó biến thành con trưởng thành
C Trường hợp ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác nó biến thành con trưởng thành
D Trường hợp ấu trùng phát triển hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác nó biến thành con trưởng thành
Trang 10Lời giải:
Sinh trưởng và phát triển của động vật qua biến thái không hoàn toàn là: Trường hợp ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác nó biến thành con trưởng thành
VD: Ở châu chấu, con non có hình thái gần giống với con trưởng thành nhưng không có cánh, sau nhiều lần lột xác, chúng trở thành con trưởng thành
Đáp án cần chọn là: C
Câu 12: Trường hợp ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác nó biến thành con trưởng thành là sự sinh trưởng và phát triển của động vật qua:
A Biến thái hoàn toàn
B Biến thái không hoàn toàn
C Không qua biến thái
D Lột xác
Lời giải:
Sinh trưởng và phát triển của động vật qua biến thái không hoàn toàn là: Trường hợp ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác nó biến thành con trưởng thành
VD: Ở châu chấu, con non có hình thái gần giống với con trưởng thành nhưng không có cánh, sau nhiều lần lột xác, chúng trở thành con trưởng thành
Đáp án cần chọn là: B
Câu 13: Sinh trưởng của cơ thể động vật là:
A Quá trình tăng kích thước của các hệ cơ quan trong cơ thể
B Quá trình tăng kích thước của cơ thể do tăng kích thước và số lượng của tế bào
C Quá trình tăng kích thước của các mô trong cơ thể
D Quá trình tăng kích thước của các cơ quan trong cơ thể
Trang 11Lời giải:
Sinh trưởng của cơ thể động vật là quá trình tăng kích thước của cơ thể do tăng kích thước và số lượng của tế bào
Đáp án cần chọn là: B
Câu 14: Sinh trưởng là sự về mặt kích thước và tế bào Tốc
độ sinh trưởng của mỗi loài phụ thuộc vào và là một chỉ tiêu quan trọng trong
A gia tăng - số lượng - kiểu hình - chọn giống
B phát triển - số lượng - từng loài - chọn giống
C gia tăng - số lượng - kiểu gen - chăn nuôi
D phát triển - khối lượng - từng loài - chọn giống
Lời giải:
Sinh trưởng là sự gia tăng về mặt kích thước và số lượng tế bào Tốc độ sinh trưởng của mỗi loài phụ thuộc vào kiểu gen và là một chỉ tiêu quan trọng trong chăn nuôi
Đáp án cần chọn là: C
Câu 15: Phát triển của cơ thể động vật bao gồm
A Các quá trình liên quan mật thiết với nhau là sinh trưởng và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể
B Các quá trình liên quan mật thiết với nhau là sinh trưởng và phân hoá tế bào
C Các quá trình liên quan mật thiết với nhau là sinh trưởng, phân hoá tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể
D Các quá trình liên quan mật thiết với nhau là phân hoá tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể
Lời giải:
Phát triển của cơ thể động vật bao gồm: Các quá trình liên quan mật thiết với nhau là sinh trưởng, phân hoá tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể
Trang 12Đáp án cần chọn là: C
Câu 16: Phát triển của động vật là quá trình biến đổi gồm:
A sinh trưởng
B phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể
C Phân hoá tế bào
D tất cả đều đúng
Lời giải:
Phát triển của động vật là quá trình biến đổi gồm: Các quá trình liên quan mật thiết với nhau là sinh trưởng, phân hoá tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan
và cơ thể
Đáp án cần chọn là: D
Câu 17: Sinh trưởng và phát triển của chim bồ câu
A Bắt đầu từ khi trứng nở đến khi chim trưởng thành và sinh sản được
B Bắt đầu từ khi trứng nở ra đến khi già và chết
C Bắt đầu từ lúc trứng được thụ tinh và kéo dài đến lúc chim trưởng thành
D Bắt đầu từ hợp tử, diễn ra trong trứng và sau khi trứng nở, kết thúc khi già và chết
Lời giải:
Sinh trưởng và phát triển của chim bồ câu bắt đầu từ khi hợp tử được hình thành cho tới khi chim nở ra đến khi chim chết
Đáp án cần chọn là: D
Câu 18: Nhận xét nào dưới đây về mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển của cơ thể sống là không đúng:
A Sự sinh trưởng tạo tiền đề cho sự phát triển
B Tốc độ sinh trưởng diễn ra không đồng đều ở các giai đoạn phát triển khác nhau
Trang 13C Ba giai đoạn sinh trưởng và phát triển chính là giai đoạn hợp tử, giai đoạn phôi và giai đoạn hậu phôi
D Sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể luôn liên quan mật thiết với nhau, đan xen lẫn nhau và luôn luôn liên quan đến môi trường sống
Lời giải:
Phát biểu sai là C, hai giai đoạn sinh trưởng và phát triển chính là giai đoạn phôi
và giai đoạn hậu phôi
Đáp án cần chọn là: C
Câu 19: Sinh trưởng và phát triển của động vật không qua biến thái là kiểu phát triển mà con non có:
A Đặc điểm hình thái, cấu tạo, sinh lý tương tự với con trưởng thành
B Đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lý khác với con trưởng thành
C Đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lý giống với con trưởng thành
D Đặc điểm hình thái, cấu tạo giống với con trưởng thành và sinh lý khác với con trưởng thành
Lời giải:
Sinh trưởng và phát triển của động vật không qua biến thái là kiểu phát triển mà con non có Đặc điểm hình thái, cấu tạo, sinh lý tương tự với con trưởng thành
có thể khác một vài đặc điểm sinh lý
VD: Ở trẻ nhỏ các quá trình sinh lý khác với người lớn: Không có quá trình hình thành tinh trùng, trứng chín
Đáp án cần chọn là: A
Câu 20: Phát triển không qua biến thái có đặc điểm
A không phải qua lột xác
B ấu trùng giống con trưởng thành
C con non khác con trưởng thành
Trang 14D phải qua một lần lột xác
Lời giải:
Phát triển không qua biến thái: con non có đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lý gần với con trưởng thành, không trải qua giai đoạn lột xác
Đáp án cần chọn là: A
Câu 21: Cho các loài động vật sau:
(1) Ong (2) Bướm (3) Châu chấu (4) Gián (5) Ếch
Trong số các loài trên có bao nhiêu loài phát triển qua biến thái không hoàn toàn?
A 5
B 2
C 4
D 3
Lời giải:
Các loài phát triển qua biến thái hoàn toàn là: ong, bướm, ếch
2 loài còn lại phát triển biến thái không hoàn toàn là: châu chấu, gián
Đáp án cần chọn là: B
Câu 22: Những động vật sinh trưởng và phát triển thông qua biến thái không hoàn toàn là:
A Bọ ngựa, cào cào, tôm, cua
B Cánh cam, bọ rùa, bướm, ruồi
C Châu chấu, ếch, muỗi
D Cá chép, gà, thỏ, khỉ
Lời giải: