Mẫu tiểu luận kế toán các nhân tố rào cản trong việc áp dụng cơ sở kế toán dồn tích vào công tác kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp trên địa bàn thành phố hồ chí minh (2)

Dịch vụ viết thuê luận văn Luận văn 1080 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành ph[.]

Dịch vụ viết thuê luận văn - Luận văn 1080

Dịch vụ viết thuê luận văn - Luận văn 1080

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả

tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thànhphố Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các sốliệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được aicông bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này

đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõnguồn gốc

TP Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 01 năm 2016

Tác giả

Lương Thị Hồng Hoa

LỜI CÁM ƠN

Trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự quan tâm, hướng dẫn tận tình của quý Thầy, Cô đang công tác, giảng dạy tại Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh Từ đó, giúp tôi có điều kiện tiếp cận và cập nhật, bổ sung thêm kiến thức về quản lýtài chính nhà nước, phục vụ tốt hơn cho công tác chuyên môn của bản thân Đến nay, tôi đã hoàn thành chương trình học và hoàn chỉnh luận văn tốt nghiệp, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Sau đại học và tập thể giảng viên đang công tác tại Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu trong suốt thời gian qua.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc nhất đến TS.Phạm Thị Phụng, người đã dành nhiều thời gian và tâm huyết để truyền đạt cho tôi kinh nghiệm, phương pháp nghiên cứu, tận tình hướng dẫn tôi với tinh thần trách nhiệm cao trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Tôi cũng gửi lời cảm ơn chân thành đến lãnh đạo Sở Nội vụ, Ban Thi đua - Khen thưởng Thành phố Hồ Chí Minh đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.

Dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Tôi rất mong nhận được sự chia sẻ và những ý kiến đóng góp quý báu của các Thầy, Cô và các bạn học viên để luận văn có giá trị thực tiễn hơn.

Trân trọng cảm ơn!

TP Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 01 năm 2016

Tác giả

Lương Thị Hồng Hoa

TÓM TẮT

Kết quả kiểm định cho thấy các thang đo đều đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ.Qua phân tích hồi quy đa biến cho thấy 8 yếu tố gồm: (1) Tổ chức bộ máy kếtoán, (2) Ứng dụng công nghệthông tin trong công tác kếtoán,(3) Hệ thốngkiểm tra kế toán, (4) Hệ thống chứng từ kế toán,

(5) Hệ thống tài khoản kế toán, (6) Hệ thống báo cáo kế toán, (7) Hệ thống sổsách kế toán và (8) Vận dụng chính sách kế toán đều có ảnh hưởng đến hiệu

quả của tổ chức công tác kế toán Trong đó, yếu tốTổ chức bộ máy kế toán và Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toáncó ảnh hưởngnhiều nhất

tới Hiệu quả của tổ chức công tác kế toán

Từ các kết quả nghiên cứu, một số ý kiến được đề xuất nhằm nâng caohiệu quả của tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệptại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

From the research results, some reviews are proposed to improve theefficiency of the organization applying accounting work in the business andadministrative offices in Ho Chi Minh City in the near future.

2.1.1 Khái niệm về đơn vị hành chính sự nghiệp 14

2.1.2 Đặc điểm các đơn vị hành chính sự nghiệp 14

2.1.3 Vai trò của kế toán hành chính sự nghiệp 16

2.1.4 Nhiệm vụ của kế toán hành chính sự nghiệp 17

2.2 TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP 18

2.2.2 Vai trò của tổ chức công tác kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp 19

2.2.3 Yêu cầu của tổ chức công tác kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp 20

2.3 NỘI DUNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH

2.3.5 Hiệu quả tổ chức công tác kế toán hành chính sự nghiệp 33

Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36

3.2.1 Nghiên cứu sơ bộ (sử dụng phương pháp định tính) 37 3.2.2 Nghiên cứu chính thức (sử dụng phương pháp định lượng) 38

4.1.1 Thống kê mô tả các biến dữ liệu định tính 49 4.1.2 Thống kê mô tả các biến dữ liệu định lượng 51 4.2 PHÂN TÍCH ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO (Cronbach’s Alpha) 56 4.2.1 Phân tích độ tin cậy của thang đo các biến độc lập 56 4.2.2 Phân tích độ tin cậy thang đo của biến phụ thuộc 62

4.3.1 Phân tích nhân tố EFA đối với thang đo các biến độc lập 63 4.3.2 Phân tích nhân tố EFA đối với thang đo biến phụ thuộc 69

4.5.2 Phân tích hồi quy và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố 74

4.5.4 Dò tìm sự vi phạm các giả thiết trong phân tích hồi quy tuyến tính 83

5.2 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ

5.4 HẠN CHẾ VÀ ĐỀ XUẤT CHO NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 93

SPSS: Statistical Package for Social Sciences – Phần mềm xử lý

thống kê dùng trong các ngành khoa học xã hội

OLS : Ordinary Least Squares - Phương pháp bình phương nhỏ

nhấtKMO: Hệ số Kaiser - Meyer - Olkin

EFA: Exploratory Factor Analysis – Phân tích nhân tố khám pháVIF: Variance Inflation Factor – Hệ số phóng đại phương saiANOVA

BC: Báo cáo kế toán

KT: Kiểm tra kế toán (Kiểm toán)

UD: Trang thiết bị, phương tiện tính toán phục vụ kế toánCS: Chính sách, chế độ, thể lệ về kế toán

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Tình hìnhthu thập dữ liệu nghiên cứu

Bảng 3.2: Các biến quan sát“Hiệu quả tổ chức công tác kế toán”

Bảng 3.3: Các biến quan sát“Tổ chức bộ máy kế toán”

Bảng 3.4: Các biến quan sát“Hệ thống chứng từ kế toán”

Bảng 3.5: Các biến quan sát“Hệ thống tài khoản kế toán”

Bảng 3.6: Các biến quan sát“Hệ thống sổ sách kế toán”

Bảng 3.7: Các biến quan sát“Hệ thống báo cáo kế toán”

Bảng 3.8: Các biến quan sát“Hệ thống kiểm tra kế toán”

Bảng 3.9: Các biến quan sát“Tổ chức trang bị các phương tiện, thiết bị tính

toán kế toán”

Bảng 3.10: Các biến quan sát“Tổ chức vận dụngchính sách, thể lệ kế toán” Bảng 4.1: Kết quả thống kê mô tả các biến định tính

Bảng 4.2: Kết quả thống kê mô tả các biến độc lập

Bảng 4.3: Kết quả thống kê mô tả biến phụ thuộc

Bảng 4.4: Hệ số Cronbach’s Alpha của thang đo các biến độc lập

Bảng 4.5: Hệ số Cronbach’s Alpha của nhân tố “Tổ chức bộ máy kế toán” sau

khi loại biến BM5

Bảng 4.6: Hệ số Cronbach’s Alpha của thang đo biến phụ thuộc

Bảng 4.7: Hệ số KMO và kiểm định Bartlett's

Bảng 4.8: Hệ số Eigenvalue

Bảng 4.9: Kết quả phân tích nhân tố EFA thang đo các yếu tố ảnh hưởng

Bảng 4.10: Kết quả phân tích nhân tố EFA thang đo các yếu tố ảnh hưởng Bảng 4.11: Kết quả thống kê mô tả các biến đại diện

Bảng 4.12: Kết quả phân tích tương quan

Bảng 4.13: Các hệ số xác định mô hình hồi quy

Bảng 4.14: Hệ số phương sai ANOVAb của hồi quy tuyến tính

Bảng 4.15: Hệ số hồi quy Coefficientsa

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

Hình 2.1: Dự kiến thiết kế mô hình nghiên cứu

Hình 3.1: Quy trình thực hiện nghiên cứu của đề tài

Hình 4.1: Mô hình nghiên cứu điều chỉnh từ kết quả EFA

MỞ ĐẦU

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Bộ máy chính quyền nhà nước được tổ chức thành một hệ thống thốngnhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ bao gồm Chính phủ và chính quyềncác cấp địa phương, mỗi cấp chính quyền có quỹ ngân sách nhà nước riêng

để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình Ngân sách nhà nước là toàn bộcác khoản thu chi của nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước cóthẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện cácchức năng và nhiệm vụ của nhà nước Cơ quan Tài chính và Kho bạc nhànước có trách nhiệm quản lý ngân sách nhà nước, các quỹ khác và tài sản củanhà nước ở các cấp ngân sách Để quản lý ngân sách nhà nước có hiệu quả,cần phải được cung cấp thông tin kinh tế kịp thời và đầy đủ Các đơn vị dựtoán và các cấp chính quyền phải tổ chức bộ máy kế toán ngân sách phù hợp

để thực hiện chức năng cung cấp thông tin và chức năng kiểm tra, kiểm soátcác hoạt động kinh tế

Trong quá trình hoạt động, các đơn vị hành chính sự nghiệp dưới sựquản lý của Đảng và nhà nước phải có nhiệm vụ chấp hành nghiêm chỉnhLuật Ngân sách nhà nước, các tiêu chuẩn định mức, các quy định về chế độ

kế toán hành chính sự nghiệp do nhà nước ban hành Chính vì vậy, công việccủa kế toán trong các đơn vị hành chính sự nghiệp là phải tổ chức hệ thốngthông tin bằng số liệu để quản lý và kiểm soát nguồn kinh phí, tình hình sửdụng quyết toán kinh phí, tình hình quản lý và sử dụng các loại vật tư tài sảncông, tình hình chấp hành dự toán thu, chi và thực hiện các tiêu chuẩn địnhmức của nhà nước ở đơn vị Đồng thời, kế toán hành chính sự nghiệp vớichức năng thông tin mọi hoạt động kinh tế phát sinh trong quá trình chấphành ngân sách nhà nước tại đơn vị hành chính sự nghiệp được nhà nước sửdụng như là một

công cụ sắc bén trong việc quản lý ngân sách, góp phần đắc lực vào việc sửdụng vốn một cách tiết kiệm và hiệu quả cao.

Qua thực tiễn vận hành cùng với sự thay đổi trong cơ chế quản lý tàichính theo hướng hội nhập với nền tài chính và kế toán công quốc tế và đặcbiệt là xu hướng cải cách tài chính công đã và đang thực hiện chứng tỏ tổchức công tác kế toán chưa đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao xét trên cảhai góc độ hiệu quả công việc kế toán và hiệu quả quản lý tài chính Cùng vớithời gian thực hiện Luật Ngân sách nhà nước và hệ thống kế toán hiện hành,nay cần thiết phải đánh giá lại thực trạng tổ chức kế toán hành chính sựnghiệp.Việc sử dụng công cụ kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp

để thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội tại Thành phố trong thời gian quachưa phát huy đúng mức, hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước còn nhiều hạn

chế Từ đó, việc nghiên cứu đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ

chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh" là một yêu cầu có tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu tổng quát:

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức công tác kếtoán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh, đềxuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức công tác kế toán trongcác cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời giantới

1.2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về tổ chức công tác kế toán hànhchính sự nghiệp, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức côngtác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ ChíMinh

- Xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hiệu quả tổ chứccông tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố HồChí Minh.

- Thông qua nghiên cứu thực tiễn, đề xuất một số giải pháp nhằm nângcao hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệptại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

1.3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Từ mục tiêu trên, đề tài đặt ra các câu hỏi nghiên cứu sau:

- Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp?

- Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến hiệu quả tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp?

- Kết quả nghiên cứu được vận dụng như thế nào trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và những năm tiếptheo?

1.4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu là tổ chức công tác kế toán hành chính sự nghiệp

1.4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi nghiên cứu là các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố

Hồ Chí Minh trong năm 2014 (cụ thể là các đơn vị hạch toán cấp I trực thuộcThành phố Hồ Chí Minh; các đơn vị hạch toán cấp II trực thuộc Sở Y tế và SởGiáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh)

1.5 Ý NGHĨA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

- Trình bày hệ thống, toàn diện và làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức công tác kế toántrong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh Trên cơ

sở đó, đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố và đưa ra một số giảipháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức công tác kếtoán trong các cơ quan hànhchính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

1.6 KẾT CẤU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Kết cấu của đề tài này, ngoài phần mở đầu dự kiến 5 chương, cácchương này có mối quan hệ logic để thực hiện mục tiêu nghiên cứu:

Mở đầu: Trình bày tổng quan về cơ sở hình thành đề tài, xác định vấn

đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu,đối tượng nghiên cứu, ý nghĩa của việc nghiên cứu

Chương 1: Phân tích, đánh giá các nghiên cứu trước liên quan đến đềtài nghiên cứu, đưa ra nhận xét đánh giá

Chương 2: Cơ sơ lý thuyết về tổ chức công tác kế toán hành chính sựnghiệp Từ đó phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu để kiểm định mô hình lý thuyếtcùng các giả thuyết đề ra

Chương 4: Mô tả, phân tích thống kê dữ liệu, kết quả kiểm định môhình nghiên cứu, xác định yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức công tác kếtoán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 5: Kết luận và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổchức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố

Hồ Chí Minh.

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

Đã có nhiều nghiên cứu khoa học về tổ chức công tác kế toán nóichung và tại các cơ quan hành chính sự nghiệp nói riêng Có thể tóm tắt cácvấn đề nổi bật đã được đề cập trong một số nghiên cứu tiêu biểu như sau:

1.1 NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI

Trong các nghiên cứu trước đây về tổ chức công tác kế toán, các tácgiả chủ yếu đề cập đến nguyên lý và nguyên tắc chung về tổ chức công tác kếtoán, đặc điểm tổ chức công tác kế toán trong một số loại hình đơn vị đặc thù.Riêng lĩnh vực tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính nghiệp,trên thế giới chỉ có một số ít tác giả nghiên cứu

❖ Ba trong số các tác giả đó là Earl R.Wilson, Leo E.Hay, SusanC.Kattelus đã cùng tham gia một số công trình và viết cuốn sách nổi tiếng vớitiêu đề là “Kế toán Nhà nước và các tổ chức phi lợi nhuận” (Accounting forGovernmental and Nonpofit Entities) Đây có thể coi là một công trình nghiêncứu khá công phu về các khía cạnh khác nhau hoạt động của các cơ quan hànhchính sự nghiệp nói chung Các nội dung nghiên cứu trong cuốn sách baogồm các nguyên tắc kế toán chung được chấp nhận, hướng dẫn cách thức ghinhận các nghiệp vụ kinh tế, cách thức lập báo cáo tài chính cuối kỳ Nghiêncứu cũng đi sâu vào phân tích hoạt độngcủa một số lĩnh vực sự nghiệp đặc thùnhư tổ chức kế toán trong các trường học, bệnh viện, các đơn vị lực lượng vũtrang,…

❖ Trong lĩnh vực y tế, các tác giả Bruce R.Neumann, James D.Suver,William N.Zelman đã tái bản nhiều lần nghiên cứu về “Quản lý tài chính -Khái niệm và áp dụng vào cơ sở y tế” (Financial Management, Concepts andApplications for Health Care Providers) Nội dung chính của công trình này làmôi trường y tế và chức năng của quản lý tài chính; kế toán tài chính - ngôn

ngữ của quản lý tài chính; phân tích báo cáo tài chính; quản lý vốn, tài sản,công nợ trong các đơn vị; các nội dung về kế toán quản trị như chi phí hành

vi, lập dự toán, phân bổ chi phí, định giá, ra quyết định đầu tư…

❖ Ngoài ra, tác giả Louis C.Gapenski đã viết cuốn sách “Tài chính y tế Giới thiệu về kế toán và quản lý tài chính” (Healthcare Finance - Anintroduction of Accounting and Financial Management) Trong tài liệu này,tác giả đã phân tích môi trường tài chính của ngành y tế, hướng dẫn về tổchức kế toán trên cả hai nội dung kế toán tài chính và kế toán quản trị

-❖ Gần đây, trên thế giới có công trình nghiên cứu của các chuyên gia về

kế toán lĩnh vực công như: GS.TS Jess W.Hughes - Trường đại học OldDominition, Paul sutcliffe - Chuyên gia tư vấn cao cấp thuộc liên đoàn kếtoán quốc tế, Gillian Fawcett – Giám đốc lĩnh vực công ACCA toàn cầu, RezaAli – Giám đốc phát triển kinh doanh ACCA khu vực Asean và Úc trongcác công trình nghiên cứu về thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán côngquốc tế, tình hình xây dựng và áp dụng trong các quốc gia phát triển và đangphát triển trên thế giới như Anh, Ấn Độ, Úc, Mỹ dựa trên 2 cơ sở kế toán là

cơ sở kế toán dồn tích và cơ sở kế toán tiền mặt được giới thiệu trong hộithảo về thực trạng áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế của các nước trênthế giới do ngân hàng thế giới phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức tại ViệtNam từ ngày 17/4/2007 đến 24/4/2007 Các công trình nghiên cứu này cóđiểm chung là nghiên cứu các mô hình áp dụng và xây dựng chuẩn mực kếtoán lĩnh vực công, trên cơ sở đóđã làm rõ nội dung tổ chức công tác kế toán

từ khâu chứng từ cho đến lập các BCTC trên cơ sở dồn tích và cơ sở kế toántiền mặt cũng như tác dụng của mô hình này trong việc công khai và minhbạch hệ thống tài chính của Chính phủ, đặc biệt các nghiên cứu này cũng chỉ

ra các ích lợi từ việc vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế và cơ sở kếtoán dồn tích

❖ Công trình nghiên cứu của ba tác giả Bernardino Benito, VicenteMontesinos, Francisco Bastida về tài chính tư nhân trong việc xây dựng cơ sở

hạ tầng tại Tây Ban Nha đăng trên Critical Perspectives on Accounting(2008), nghiên cứu đề cập đến nhân tố thứ ba ảnh hưởng đến tài chính khuvực công và nhấn mạnh đến những đóng góp của nhân tố này cũng như khoảnthanh toán của Chính phủ nói chung đối với bên thứ ba Về cơ bản sợi dâyliên hệ giữa tổ chức hạch toán kế toán và hiệu quả quản lý tài chính chỉ đượccác tác giả tập trung vào việc nghiên cứu sự ảnh hưởng của thông tin kế toánđến tính minh bạch trong chi tiêu ngân sách của Chính phủ nói chung

❖ Nghiên cứu của các tác giả Nur Barizah Abu Bakar với tiêu đề “PublicSector Accounting Research in Malaysia: Identifying Gaps and pportunities”(tạm dịch là: Nghiên cứu kế toán công ở Malaysia: Xác định khoảng trống và

cơ hội) đãđược tiến hành để xác định khoảng trống tồn tại trong nghiên cứu

kế toán công ở Malaysia Hai tác giả này cho rằng các nghiên cứu về kế toántrong lĩnh vực công mặc dù mang ý nghĩa quan trọng đối với tất cả các quốcgia nhưng hầu như nó chỉ được thực hiện chủ yếu ở các nước có nền kinh tếphát triển cao như Anh, Mỹ, Úc và các nước Châu Âu

❖ Một nghiên cứu khác trong lĩnh vực tổ chức công tác kế toán công lànghiên cứu của Lasse Oulasvirta, trường đại học Tampere ở Phần Lan vớitiêu đề “The ruluctance of a developed country to choose International PuplicSector Accounting Standards of the IFAC A critical case study” (tạm dịch là:

Sự thờ ơ của các nước phát triển trong việc lựa chọn áp dụng tiêu chuẩn kếtoán công quốc tế của Liên đoàn kế toán Quốc tế - Nghiên cứu trường hợpđiều chỉnh)

❖ Nghiên cứu về kế toán công của bốn tác giả Ehsan Rayegan, MehdiParveizi, Kamran Nazari và Mostafa Emami với tiêu đề: “Kế toán công: Đánhgiá về lý thuyết, mục tiêu và các tiêu chuẩn” (“Government accounting: An

Assessment of Theory, Purposes and Standards”) đãđưa ra sự tổng hợp cácvấn đề trong thực hiện kế toán của các đơn vị công lập, trong đó bao gồmcông tác tổ chức kế toán dựa trên hai nguyên tắc là kế toán tiền mặt và kế toándồn tích Bài viết cũng đề cập đến vai trò, trách nhiệm của Chính phủ đối vớicông tác kế toán; chương trình đổi mới công tác quản lý tài chính công và cácvấn đề liên quan đến NSNN Đề xuất một số nguyên tắc kế toán mở rộng đểthúc đẩy trách nhiệm trong việc giải trình thực hiện công tác kế toán liên quanđến nghĩa vụ kinh tế và chính trị cũng được đưa ra trong nghiên cứu này.

❖ Theo Pham Quang Huy (2013), Vietnamese State Budget AccountingWith the Relationships Between the State Budget Law and InternationalPublic Sector Accounting Standards (IPSAS) thì kế toán ngân sách rất quantrọng trong quản lý tài chính tại Việt Nam Cùng với những thành tựu, ViệtNam cũng đang phải đối mặt với một số hạn chế cần khắc phục để đảm bảotính minh bạch trong chi tiêu ngân sách Bài viết đã cung cấp một bức tranhchung về hạch toán ngân sách tại Việt Nam và những gì không thực hiệnđược thông qua quy định kế toán ngân sách và chuẩn mực kế toán công quốctế

❖ Bên cạnh những công trình nghiên cứu của các tác giả, tìm hiểu về tổchức công tác kế toán trong các đơn vị hành chính sự nghiệp cần phải tìmhiểu các nguyên tắc kế toán chung được chấp nhận bởi Viện Kế toán viêncông chứng Hoa Kỳ (American Institute of Certified Public Accountants -AICPA)

1.2 NGHIÊN CỨU Ở TRONG NƯỚC

Ở Việt Nam, vấn đề tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hànhchính sự nghiệp, Vụ Chế độ kế toán - Bộ Tài chính đã ban hành chế độ cụ thểhướng dẫn thực hành kế toán ở các cơ quan hành chính sự nghiệp nói chung.Tuy nhiên cho đến nay, các quy định này được dùng chung cho mọi cơ quanhành chính sự nghiệp, không phân biệt lĩnh vực, không tính đến đặc thù của

từng ngành khác nhau Trên thực tế, nhận thức được sự khác biệt trong tổchức hoạt động của các ngành, lĩnh vực mà đã có nhiều tác giả nghiên cứu về

tổ chức công tác kế toán ở từng loại hình đơn vị cụ thể

❖ Một trong số đó là tác giả Nguyễn Thị Minh Hường (2004) “Tổ chức

kế toán ở các trường Đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo” chỉ trìnhbày những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán nói chung ápdụng cho mọi đơn vị kế toán mà không đi vào tìm hiểu tổ chức công tác kếtoán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp Các kiến nghị và giải pháp chủyếu đề cập đến vấn đề quản lý tài chính chứ không đi sâu vào việc hoàn thiện

tổ chức công tác kế toán ở các trường đại học

❖ Tác giả Nguyễn Thị Thanh Vân (2007),“Tổ chức công tác kế toán thu,chi hoạt động trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Quảng Ngãi” đã hệthống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức kế toán thu, chi hoạt độngtrong các cơ quan hành chính sự nghiệp công lập và đánh giá tình hình thực tế

về cơ chế quản lý tài chính cũng như công tác kế toán thu, chi hoạt động tạicác cơ quan hành chính sự nghiệp tại tỉnh Quảng Ngãi Từ đó, đưa ra nhữnggiải pháp hoàn thiện khoa học, hợp lý và khả thi nhằm nâng cao công tác kếtoán thu, chi hoạt động tại các cơ quan hành chính sự nghiệp trên địa bàn tỉnh

❖ Nghiên cứu “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán ở các trường Caođẳng, Trung học chuyên nghiệp tại tỉnh Thanh Hoá” của tác giả NguyễnThông Danh (2010), cho thấy công tác tổ chức kế toán trong các cơ quan hành

chính sự nghiệp có thu cần chú ý đến vấn đề tổ chức hạch toán kế toán phải phù hợp với cơ chế tự chủ tài chính trong các cơ quan hành chính sự nghiệp,

góp phần nâng cao chất lượng quản lý, hiệu quả hoạt động và chất lượng đàotạo của các Trường

❖ Tác giả Trần Thị Hoa Thơm (2011), “Sử dụng công cụ kế toán và kiểmtoán để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính ở các trường đại học công lập

Việt Nam” đã tập trung đi sâu nghiên cứu về thực trạng sử dụng công cụ kếtoán và kiểm toán vào công tác quản lý tài chính của các trường đại học cônglập Việt Nam, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lýtài chính của các trường đại học công lập Việt Nam thông qua việc sử dụngcông cụ kế toán và kiểm toán trong điều kiện khoán chi và chế độ tự chủ vềtài chính.

❖ Tác giả Lê Thị Thanh Hương (2012),“Hoàn thiện tổ chức kế toán trongcác bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế ở Việt Nam” đã phân tích đặc điểm tổ chức

cơ quan hành chính sự nghiệp có thu công lập (so sánh với cơ quan hànhchính sự nghiệp có thu ngoài công lập, so sánh hoạt động dịch vụ trong cơquan hành chính sự nghiệp có thu công lập và trong đơn vị) chi phối đến cơchế quản lý tài chính và tổ chức công tác kế toán trong loại hình đơn vị này;tập trung phân tích, đánh giá thực tiễn và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện

tổ chức kế toán đối với loại hình cơ quan hành chính sự nghiệp có thu nóichung và các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế nói riêng

❖ Tác giả Phan Thị Thu Mai (2012), “Hoàn thiện tổ chức hạch toán kếtoán nhằm tăng cường quản lý tài chính trong các đơn vị hành chính sựnghiệp ngành Lao động - Thương binh và Xã hội”, Luận án đã điều tra 100đơn vị và phỏng vấn sâu 25 đơn vị thuộc ngành Lao động - Thương binh và

Xã hội Nghiên cứu đã nêu lên các nhân tố tác động đến tổ chức hạch toán kế

toán trong ngành như: Tổ chức bộ máy kế toán; Tổ chức kiểm tra kế toán; Tổ chức hệ thống chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính được nghiên cứu trên góc độ xây dựng khuôn khổ pháp lý và trên góc

độ vận dụng tại đơn vị hành chính sự nghiệp Nghiên cứu đã đề xuất mô hình

tổ chức bộ máy kế toán, phân công lao động kế toán và tổ chức công tác kếtoán nhằm tăng cường khả năng kiểm soát thu, chi và tính minh bạch côngkhai trong thu chi ngân sách tại đơn vị hành chính sự nghiệp ngành Lao động

- Thương binh và xã hội Đồng thời, vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc

tế, cơ sở kế toán dồn tích xây dựng hệ thống báo cáo kế toán, nguyên tắc ghinhận các giao dịch và phương pháp hạch toán trong các đơn vị hành chính sựnghiệp.

❖ Tác giả Hoàng Lê Uyên Thảo (2012), “Hoàn thiện tổ chức công tác kếtoán tại Trường Cao đẳng Công nghệ - Kinh tế và Thủy lợi miền Trung” cho

rằng các yếu tố như: Tổ chức bộ máy kế toán, Tổ chức quy trình kế toán, Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán có ảnh hưởng lớn đến hiệu

quả tổ chức công tác kế toán tại đơn vị Từ đó, đưa ra nhận xét tổ chức côngtác kế toán khoa học sẽ góp phần quan trọng vào quá trình thu thập, xử lýthông tin phục vụ ra quyết định đúng đắn, kịp thời và có ảnh hưởng trực tiếpđến kết quả sử dụng các nguồn lực nhằm hoàn thành tốt các chức năng, nhiệm

vụ được giao của các đơn vịsựnghiệp

❖ Theo tác giảVõ Minh Nhật Phương (2012), "Hoàn thiện công tác kếtoán ngân sách xã, phường trên địa bàn Thành phố Hội An", hệ thống chứng

từ kế toán trong kế toán ngân sách xã, phường cần bổ sung thêm mục lụcngân sách và tài khoản 332 và TK 333, đồng thời tăng cường quản lý chi đầu

tư ngân sách xã, đáp ứng được nhu cầu quản lý ngân sách và tham mưu chocấp lãnh đạo ra quyết định đúng đắn hơn, góp phần định hướng công tác kếtoán ngân sách xã theo đúng luật Ngân sách, làm lành mạnh hoá thu, chi ngânsách nhà nước tại cơ sở xã, phường trên địa bàn Thành phố Hội An

❖ Tác giả Nguyễn Thị Thắng (2013), “Hoàn thiện tổ chức công tác kếtoán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp nghiên cứu khoa học công nghệ”

đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán trong các cơ

quan hành chính sự nghiệp như: Hệ thống chứng từ kế toán; Hệ thống tài khoản kế toán; Hệ thống sổ sách kế toán; Hệ thống báo cáo kế toán; Hệ thống kiểm tra kế toán Từ đó tác giả đã đưa ra những nội dung, phương

hướng, giải pháp cơ bản để hoàn thiện tổ chức công tác kế toán hoạt động sự

nghiệp nghiên cứu khoa học công nghệ, góp phần hoàn thiện chế độ quản lý tàichính, chế độ kế toán hiện hành.

1.3 NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ

Nhìn chung,cáccông trình nghiên cứu ở nước ngoài về tài chính công,

kế toán trong lĩnh vực công tương đối đầy đủ, nhưng các tài liệu này chủ yếuđược thực hiện bởi các giáo sư của các trường đại học Hoa Kỳ, do đó có thểnghiên cứu của các tác giả là khá toàn diện trong điều kiện áp dụng tại nước

Mỹ và các nước phương Tây Những nghiên cứu về các quốc gia khác trênthế giới chỉ đại diện cho một tỷ lệ nhỏ các nghiên cứu về kế toán trong lĩnhvực công đã tổng hợp và giúp đưa ra định hướng để xác định việc nghiên cứu

về kế toán công trong bối cảnh các nước đang phát triển

Trong các luận văn nghiên cứu ở trong nước bao gồm các cơ quanhành chính Nhà nước, cơ quan hành chính sự nghiệp có thu về các loại ngànhnghề, đa số các tác giả đã hệ thống các nộidung cơ bản về tổ chức công tác kếtoán cũng như thực trạng tổ chức công tác kế toán của từng lĩnh vực ngànhnghề tại đơn vị, địa phương nghiên cứuvà đề xuất những giải pháp giúpchoviệc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác Mặc dù vậy, tấtcả các nghiêncứu về tổ chức công tác kế toán đã được công bố là những nghiên cứu chuyênsâu về tổ chức công tác kế toántrong một đơn vị, ngành nghề cụ thể với nhữngđặc thù riêng

Đến nay, dường như chưa có một nghiên cứu tổng hợp, phân tích đầy

đủ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả củatổ chức công tác trong các cơ quanhành chính sự nghiệp để đưa ra khuyến nghị cụ thể nhằm vận dụng hiệu quả

tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp ở Việt Namnói chung và ở Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng

Xuất phát từ quá trình tìm hiểu về đề tài nghiên cứu, luận văn sẽ tậptrung nghiên cứu các vấn đề chính như sau:

- Trình bày hệ thống và toàn diện về khái niệm, ý nghĩa và nhiệm vụcủa tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp cũngnhư những nội dung của tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan hànhchính sự nghiệp.

- Ngoài ra, sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chứccông tác kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp như bộ máy tổ chức,quy trình tổ chức, tổ chức vận dụng các chính sách, chế độ, thể lệ về kế toán

và ảnh hưởng của công nghệ thông tin đối với tổ chức công tác kế toán trongcác cơ quan hành chính sự nghiệp

- Từ đó đưa ra giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả tổ chức công tác

kế toán trong các cơ quan hành chính sự nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh

Kết luận chương 1:

Qua tìm hiểu các nghiên cứu trước có liên quan, nghiên cứu này đãnhận diện ra một số nhóm yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức công tác kếtoán, như: Tổ chức bộ máy kế toán, Tổ chức quy trình kế toán vàỨng dụngcông nghệ thông tin trong công tác kế toán Tiếp theo chương 2, tác giả sẽtrình bày các khái niệm, cơ sở lý thuyết và tìm hiểu các nội dung cơ bản về tổchức công tác kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

2.1 KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP

2.1.1 Khái niệm về đơn vị hành chính sự nghiệp

Đơn vị hành chính sự nghiệp là những đơn vị quản lý hành chính Nhànước, cơ quan hành chính sự nghiệp y tế, văn hoá, giáo dục, thể thao, sựnghiệp khoa học công nghệ, sự nghiệp kinh tế hoạt động bằng nguồn kinhphí Nhà nước cấp, cấp trên cấp hoặc các nguồn kinh phí khác như: thu sựnghiệp, phí, lệ phí, thu từ kết quả hoạt động sản xuất - kinh doanh, nhận việntrợ, biếu tặng…theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp để thực hiện nhiệm

vụ của Đảng và Nhà nước giao (Kế toán hành chính sự nghiệp (2013), Họcviện tài chính)

2.1.2 Đặc điểm các đơn vị hành chính sự nghiệp

Các đơn vị hành chính sự nghiệp được Nhà nước quyết định thành lậpnhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý Nhà nước

về một hoạt động nào đó Đặc trưng cơ bản của đơn vị hành chính sự nghiệp

là được trang trải các chi phí hoạt động và thực hiện nhiệm vụ chính trị đượcgiao bằng nguồn kinh phí từ ngân quỹ Nhà nước hoặc từ quỹ công theonguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp

Theo Giáo trìnhKế toán hành chính sự nghiệp (2013), Học viện tàichính, phân loại đơn vị hành chính sự nghiệp như sau:

* Căn cứ vào chức năng hoạt động, bao gồm các đơn vị như sau:

- Cơ quan hành chính thuần tuý: như các các cơ quan công quyền, cơ quan quản lý kinh tế, xã hội…(các Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND…);

- Cơ quan hành chính sự nghiệp (sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp giáo dục,

sự nghiệp y tế…);

- Các tổ chức, đoàn thể xã hội (Các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xãhội…);

* Căn cứ vào việc phân cấp tài chính:Xét trên góc độ tài chính có thể

chia các đơn vị hành chính sự nghiệp trong cùng một ngành theo hệ thống dọcthành các đơn vị dự toán sau đây:

- Đơn vị dự toán cấp I: Là các cơ quan chủ quản các ngành hành chính

sự nghiệp thuộc Trung ương và địa phương (bộ, cơ quan ngang bộ, cục, tổngcục, ủy ban nhân dân, sở, ban, ngành…) Đơn vị dự toán cấp I quan hệ trựctiếp với cơ quan tài chính về tình hình cấp phát kinh phí.Đơn vị dự toán cấp I

có trách nhiệm:

+ Tổng hợp và quản lý toàn bộ vốn của ngân sách giao, xác định tráchnhiệm và quyền hạn của các đơn vị kế toán cấp dưới;

+ Phê chuẩn dự toán quí, năm của các đơn vị cấp dưới;

+ Tổ chức việc hạch toán kinh tế, việc quản lý vốn trong toàn ngành;+ Tổng hợp các báo biểu kế toán trong toàn ngành, tổ chức kiểm tra kếtoán và kiểm tra tài chính đối với đơn vị cấp dưới

- Đơn vị dự toán cấp II: Trực thuộc đơn vị dự toán đơn vị cấp I chịu sựlãnh đạo trực tiếp về tài chính và quan hệ cấp phát vốn của đơn vị dự toán cấp

I Đơn vị dự toán cấp II quản lý phần vốn ngân sách do đơn vị cấp I phân phốibao gồm phần kinh phí của bản thân đơn vị và phần kinh phí của các đơn vịcấp III trực thuộc Định kỳ đơn vị phải tổng hợp chi tiêu kinh phí ở đơn vị vàcủa đơn vị dự toán cấp III báo cáo lên đơn vị dự toán cấp I và cơ quan tàichính cùng cấp

- Đơn vị dự toán cấp III: Trực thuộc đơn vị dự toán cấp II,chịu sự lãnhđạo trực tiếp về tài chính và quan hệ cấp phát vốn của đơn vị dự toán cấp II, làđơn vị cuối cùng thực hiện dự toán Đơn vị dự toán cấp III, trực tiếp sử dụng

kinh phí của ngân sách, chấp hành các chính sách về chi tiêu, về hạch toán,tổng hợp chi tiêu kinh phí báo cáo lên đơn vị cấp II và cơ quan tài chính cùngcấp theo định kỳ.

Cần chú ý rằng, đơn vị dự toán (HCSN) có thể chỉ có một cấp hoặc haicấp Ở các đơn vị chỉ có một cấp thì cấp này phải làm nhiệm vụ của cấp I vàcấp III Ở các đơn vị được tổ chức thành hai cấp thì đơn vị dự toán cấp trênlàm nhiệm vụ của đơn vị dự toán cấp I, đơn vị dự toán cấp dưới làm nhiệm vụcủa đơn vị cấp III

Như vậy, đơn vị HCSN rất đa dạng, phạm vi rộng, chi cho hoạt độngchủ yếu được thực hiện thông qua nguồn kinh phí của Nhà nước cấp phát.Đặc điểm nổi bật của đơn vị HCSN là không phải là đơn vị hạch toán kinh tế,chức năng chủ yếu hoạt động theo mục tiêu, nhiệm vụ của Nhà nước

Do tính chất, đặc điểm hoạt động của các đơn vị HCSN rất đa dạng,phức tạp, phạm vi rộng và chủ yếu chi cho hoạt động của các đơn vị thôngqua nguồn kinh phí cấp phát của Nhà nước Xuất phát từ đặc điểm nguồnkinh phí bảo đảm sự hoạt động theo chức năng của các đơn vị HCSN và yêucầu tăng cường quản lý kinh tế tài chính của bản thân đơn vị, cơ quan chủquản mà chế độ kế toán đơn vị HCSN có những đặc điểm riêng

2.1.3 Vai trò của kế toán hành chính sự nghiệp

Nguyễn Thị Minh Phương (2014), vai trò của kế toán hành chính sựnghiệp trong quản lý ngân sách cho rằng các đơn vị hành chính sự nghiệpphải có trách nhiệm chấp hành quy định của Luật ngân sách, các tiêu chuẩnđịnh mức, các quy định về chế độ kế toán hành chính sự nghiệp do Nhà nướcban hành Cụ thể là đáp ứng yêu cầu về quản lý kinh tế - tài chính, tăngcường quản lý kiểm soát chi quỹ ngân sách nhà nước, quản lý tài sản công,nâng cao chất lượng công tác kế toán và hiệu quả quản lý trong các đơn vịhành chính sự nghiệp Vì thế, công tác kế toán trong đơn vị hành chính sựnghiệp phải

đảm bảo được tính thống nhất giữa kế toán và yêu cầu quản lý của nhà nước

và đơn vị; Đảm bảo sự thống nhất về nội dung, phương pháp của kế toán vớicác chế độ kế toán hiện hành của Nhà nước; Đảm bảo sự phù hợp với đặc thùcủa đơn vị

Hàng năm, các đơn vị hành chính sự nghiệp phải lập dự toán cho từngkhoản chi tiêu.Dựa vào bản dự toán, ngân sách nhà nước cấp kinh phí cho cácđơn vị.Chính vì vậy, kế toán không chỉ quan trọng đối với bản thân đơn vị màcòn quan trọng đối với ngân sách Nhà nước

2.1.4 Nhiệm vụ của kế toán hành chính sự nghiệp

Theo Giáo trình kế toán hành chính sự nghiệp (2013), Học viện tàichính, kế toán hành chính sự nghiệp có nhiệm vụ:

-Thu thập, phản ánh, xử lý và tổng hợp thông tin về nguồn kinh phíđược cấp, được tài trợ, được hình thành và tình hình sử dụng các khoản kinhphí, các khoản thu ở đơn vị

- Thực hiện kiểm tra, kiểm soát tình hình chấp hành dự toán thu chi;tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế, tài chính và các tiêu chuẩn, định mứccủa Nhà nước; kiểm tra việc quản lý, sử dụng các vật tư, tài sản công ở đơnvị; kiểm tra tình hình chấp hành kỷ luật, thu nộp ngân sách, chấp hành kỷ luậtthanh toán và các chế độ, chính sách tài chính của Nhà nước

- Theo dõi, kiểm soát tính hình phân phối kinh phí cho các đơn vị dựtoán cấp dưới tình hình chấp hành dự toán thu chi và quyết toán của các đơn

vị cấp dưới

- Lập và nộp đúng hạn các báo cáo tài chính cho các cơ quan quản lýcấp trên và cơ quan tài chính theo quy định Phân tích và đánh giá hiệu quả sửdụng các nguồn kinh phí, vốn, quỹ ở đơn vị

2.2 TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP

2.2.1 Khái niệm về tổ chức công tác kế toán

Theo Luật Kế toán (2003), "Tổ chức công tác kế toán là việc tổ chứcthực hiện các chuẩn mực và chế độ kế toán để phản ánh tình hình tài chính vàkết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra kếtoán, chế độ bảo quản lưu giữ tài liệu kế toán, cung cấp thông tin tài liệu kếtoán và các nhiệm vụ khác của kế toán"

Theo Giáo trình Tổ chức công tác kế toán (2012),Đại học Kinh tếThànhphố Hồ Chí Minh thì “Tổ chức công tác kế toán là việc xác định nhữngcông việc, những nội dung mà kế toán phải thực hiện hay phải tham mưu chocác bộ phận phòng ban khác thực hiện, nhằm hình thành một hệ thống kế toánđáp ứng đượccác yêu cầu của đơn vị”

Theo Giáo trình Tổ chức công tác kế toán (2011), Học viện Tàichínhthì “Tổ chứccông tác kế toán là tổ chức việc thu nhận, hệ thống hóa vàcung cấp thông tin vềhoạt động của đơn vị” Theo Giáo trình Nguyên lý kếtoán, Học viện Tài chính (2014) thì “Tổ chức côngtác kế toán cần được hiểunhư một hệ thống các yếu tố cấu thành gồm: tổ chức bộmáy kế toán, tổ chứcvận dụng các phương pháp kế toán, kỹ thuật hạch toán, tổchức vận dụng cácchế độ, thể lệ kế toán… mối liên hệ và sự tác động giữa các yếu tố đó với mụcđích đảm bảo các điều kiện cho việc phát huy tối đa chức năng củahệ thốngcác yếu tố đó”

Như vậy, tổ chức công tác kế toán được coi như là một hệ thống cácyếu tố cấu thành, bao gồm tổ chức vận dụng các phương pháp kế toán đểthunhận, xử lý, phân tích, kiểm tra và cung cấp các thông tin; tổ chức vận dụngchính sách, chế độ, thể lệ kinh tế tài chính, kế toán vào đơn vị; tổ chức cácnhân sự để thực hiện công việc kế toán nhằm đảm bảo cho công tác kế toánphát huy hết vai trò, nhiệm vụ của mình, giúp công tác quản lý và điều hành

hoạt động của đơn vị cóhiệu quả.Do đó, tổ chức công tác kế toán thực chất là

tổ chức thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin kế toán trên cơ sở hiểu biết về

kế toán, các qui định của pháp luật kế toán, pháp luật khác có liên quan, qui

mô, đặc điểm và yêu cầu quản lý của đơn vị kế toán

2.2.2 Vai trò của tổchức công tác kếtoán đơn vị hành chính sự nghiệp

Theo Giáo trình Tổ chức công tác kế toán (2011), Học viện Tài chính thì:Trong quản lý, tổchức công tác kế toán là một trong những nội dungquan trọng.Với chức năng cung cấp thông tin và kiểm tra các hoạt động kinhtế- tài chính nên công tác kếtoán ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quảvà chấtlượng của công tác quản lý.Thêm vào đó, nó còn ảnh hưởng đến việc đápứngcác yêu cầu quản lý khác nhau của các đối tượng có quyền lợi trực tiếp hoặcgián tiếp liên quan đến hoạt động cơquan chức năng của nhà nước

Đểtổchức công tác kế toán trong một đơn vị cần căn cứvào qui mô hoạtđộng, đặc điểm của ngành và lĩnh vực hoạt động; đặc điểm vềquản lý đồngthời phải căn cứvào các chính sách, chế độ nhà nước ban hành Tổ chức côngtác kế toán phù hợp với tình hình hoạt động không chỉ tiết kiệm được chi phí

mà còn đảm bảo cung cấp thông tin nhanh chóng, đầy đủ, có chất lượng phùhợp với các yêu cầu quản lý khác nhau

Tổ chức kế toán trong đơn vị HCSN một cách khoa học và hợp lýkhông những có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng của công tác kế toán

mà còn là nhân tố quan trọng thực hiện tốt quản lý kinh phí và bảo vệ tài sản,tiền vốn của đơn vị, thực hiện tốt vai trò của kế toán là công cụ quản lý tàichính trong đơn vị

Tổ chức kế toán trong đơn vị HCSN cần đáp ứng nhu cầu sau:

- Phù hợp với chế độ kế toán hiện hành;

- Phù hợp với đặc điểm hoạt động của đơn vị;

- Phù hợp với khả năng và trình độ của đội ngũ cán bộ kế toán hiện có;

- Đảm bảo thực hiện đầy đủ những nhiệm vụ và yêu cầu của công tác

kế toán và tiết kiệm được chi phí hạch toán

2.2.3 Yêu cầu của tổchức công tác kếtoán đơn vị hành chính sự nghiệp

Theo Giáo trình Tổ chức công tác kế toán (2011), Học viện Tàichính,việc tổ chức công tác kế toán trong một cơ quan, đơn vị phải đảm bảonhững yêu cầu sau:

- Yêu cầu vềpháp lý: Khi tổchức công tác kế toán phải xem xét đếnviệc tuân thủ Luật kếtoán, hệthống chuẩn mực kế toán, các qui định, thôngtưhướng dẫn thực hiện chế độ kế toán và các văn bản pháp quy khác có liênquan đến lĩnh vực hoạt động của đơn vị

- Yêu cầu vềquản lý: Yêu cầu quản lý thường rất đa dạng và khônggiống nhau Do đó khi tổ chức công tác kếtoán cần nắm bắt đầy đủ các yêucầu về quản lý để xây dựng hệthống kếtoán cho phù hợp Các yêu cầu vềquản

lý có thểlà nội dung, tính chất, thời điểm cung cấp thông tin kếtoán; các yêucầu quản lý hoạt động trong nội bộ, quản lý tài sản hay quản lý nguồn nhânlực…

2.3 NỘI DUNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP

Theo Giáo trình kế toán hành chính sự nghiệp (2013), Học viện tàichính, tổ chức kế toán trong cơ quan hành chính sự nghiệp bao gồm các nộidung cơ bản sau:

2.3.1 Tổ chức bộ máy kế toán

Để thực hiện được chức năng, nhiệm vụ hạch toán kế toán trong mộtđơn vị hạch toán cần tổ chức một bộmáy kế toán hợp lý Bộ máy này đượcxây dựng trên cơ sở định hình được khối lượng công tác kế toán và tổ chức

hệ thống thông tin kế toán đạt chất lượng Thông thường căn cứ vào đặcđiểm của cơ quan hành chính sự nghiệp về qui mô, địa bàn hoạt động; mức độphân cấp quản lý tài chính; trình độ trang thiết bị, sử dụng các phương tiện kỹthuật hiện đại và yêu cầu, trình độ quản lý cũng như trình độ chuyên mônnghiệp vụ của bộ máy quản lý và kế toán, mô hình tổ chức bộ máy kế toán ởcác cơ quan hành chính sự nghiệp có thể lựa chọn một trong ba mô hình dướiđây:

- Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung

- Mô hình tổ chức bộ máy kế toán phân tán

- Mô hình tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa phân tán

Sau khi xác định được mô hình tổchức phù hợp, các cơ quan hànhchính sự nghiệp tiến hành phân công công việc cụ thể trong bộmáy phù hợpvới khả năng, trình độ của từng người sẽ giúp cho quá trình thu thập, xửlýthông tin diễn ra nhanh chóng

Tổ chức bộ máy kế toán là sự sắp xếp, phân công công việc (phầnhành) cho từng kế toán viên và tổ chức luân chuyển chứng từ trong mộtphòng kế toán (hoặc bộ phận kế toán) của một đơn vị, bao gồm: tổ chức nhân

sự, tổ chức các phần hành kế toán, tổ chức mối quan hệ giữa các phần hànhkinh tế và tổ chức mối quan hệ giữa phòng kế toán và các phòng ban khác cóliên quan

Việc tổ chức bộ máy kế toán trong một cơ quan, đơn vị cần đáp ứngnhững yêu cầu:

* Kiểm soát nội bộ:

Việc tổ chức nhân sự phải đảm bảo nguyên tắc bất kiêm nhiệm.Điềunày sẽ tránh tình trạng một người xử lý quá nhiều công việc dẫn đến gian lậnkhông thể kiểm soát được.Bên cạnh đó, việc xác định rõ trách nhiệm của từngnhân viên sẽ tránh tình trạng đùn đẩy công việc và đổ trách nhiệm cho nhau

* Tính đồng bộ trong công việc:

Tính đồng bộ trong công việc thể hiện ở chỗ toàn bộ công việc đượcphân bổ đều cho tất cả lãnh đạo cũng như nhân viên, không để xảy ra tìnhtrạng giao quá nhiều việc cho bộ phận, nhân viên này và quá ít việc cho bộphận, nhân viên khác, hoặc quá nhiều việc vào thời điểm này và quá ít việcvào thời điểm khác Tính đồng bộ trong công việc giúp cho công tác kế toánvận hành trôi chảy, đảm bảo cung cấp số liệu chính xác và kịp thời cho cácđối tượng sử dụng thông tin kế toán

* Đảm bảo năng lực của nhân viên:

Việc đảm bảo năng lực của nhân viên cũng là vấn đề mà lãnh đạo đơn

vị cần đặc biệt quan tâm vì chất lượng của công tác kế toán phụ thuộc chủyếu vào trình độ và khả năng thành thạo công việc của những người này.Ngoài việc tuyển dụng những nhân viên có lòng yêu nghề và trình độ chuyênmôn cao, cần chú trọng đến công tác đào tạo và bồi dưỡng kiến thức mới chonhân viên để họ có thể đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao trongcông việc, đồng thời thường xuyên phổ biến những yêu cầu và qui định vềđạo đức nghề nghiệp cho nhân viên Định kỳ, đơn vị cũng nên tổ chức “luânchuyển cán bộ” để tránh tình trạng nhân viên giải quyết công việc theo “lốimòn”, điều này cũng giúp đơn vị phát hiện ra những nhân viên có thể làm tốtcông việc mà trước đây họ chưa được phân công, đồng thời tránh sự gian lậncủa những nhân viên có thâm niên trong lĩnh vực họ đã và đang đảm nhiệm.Ngoài ra, luân chuyển cán bộ còn là một giải pháp giúp đơn vị đào tạo đượcnhững nhân viên có hiểu biết về toàn bộ quy trình kế toán, đặc biệt là các đốitượng có thể phát triển thành cán bộ quản lý

2.3.2 Tổ chức quy trình kế toán

Tổ chức công tác kế toán trong cơ quan hành chính sự nghiệp là tổchức thu nhận, hệ thống hóa và cung cấp toàn bộ thông tin về tình hình sửdụng tài sản, kinh phí của đơn vị nhằm phục vụ công tác quản lý tài chính vàcông tác nghiệp vụ ở đơn vị đó

2.3.2.1 Tổ chức chứng từ kế toán

Những nội dung cụ thể của tổ chức chứng từ kế toán trong cơ quanhành chính sự nghiệp bao gồm các bước sau: Xác định danh mục chứng từ kếtoán; Tổ chức lập chứng từ kế toán; Tổ chức kiểm tra chứng từ kếtoán; Tổchức sử dụng chứng từ cho việc ghi sổ kế toán; Tổ chức bảo quản, lưu trữ vàhủy chứng từ kế toán

Dưới góc độ lý luận chung, chứng từ kế toán là các chứng từ đượcdùng để ghi sổ kế toán Nó phải đáp ứng các yêu cầu nhất định để cung cấpthông tin ban đầu cho việc ghi chép kế toán Tuy nhiên, do phản ảnh nhiềumối quan hệ khác nhau trong đơn vị nên chứng từ kế toán thường được lồngghép:

- Các yếu tố pháp lý

- Các yếu tố quản lý nội bộ như kiểm soát nội bộ, phê chuẩn/xét duyệt hoặc dấu vết kiểm toán…

Nội dung tổ chức chứng từ kế toán bao gồm:

- Xác định loại chứng từ cần dùng:Là đưa ra (liệt kê) tất cả những loạichứng từ phục vụ cho hoạt động của đơn vị được lãnh đạo chấp thuận Việcxác định loại chứng từ nào là cần thiết và chứng từ nào không cần thiết tùythuộc vào các yếu tố sau:

+ Phải phù hợp với qui định của pháp luật hiện hành: Tại nhiều quốcgia, Nhà nước không can thiệp vào việc tổ chức chứng từ của từng đơn vị.Tuy nhiên, một số quốc gia đưa ra các tiêu chuẩn về quy cách mẫu biểu, các

yếu tố ghi nhận và phương pháp lập một số loại chứng từ nhất định… Khi đóbắt buộc phải thực hiện theo đúng qui định của pháp luật.

+ Do nhu cầu của đơn vị: là những loại chứng từ cần dùng trong nộibộ.Sử dụng những chứng từ này chỉ nhằm mục đích phục vụ cho việc tổnghợp số liệu được nhanh chóng, chính xác, kịp thời hoặc để xác định tráchnhiệm của từng cá nhân

- Thiết kế mẫu biểu chứng từ:Sau khi xác định loại chứng từ nào là cầnthiết, lãnh đạo đơn vịphải tổ chức xây dựng các biểu mẫu chứng từ đểđưachứng từ vào áp dụng thống nhất Lúc này, việc xây dựng hình thức và nộidung của mỗi loại chứng từ là công việc tiếp theo trong vấn đề tổ chức chứng

từ Song bất kì chứng từ nào cũng phải đáp ứng đủ các tiêu chuẩn sau:

+ Tính đầy đủ: Chứng từ phải thể hiện được các thông tin cần thiếtcũng như mức độ chi tiết của các thông tin đối với mỗi nghiệp vụ kinh tế tàichính phát sinh

+ Tính kiểm soát: Khi sử dụng chứng từ, người sử dụng có thể biết loạichứng từ nào được sử dụng ở bộ phận nào Khi muốn tìm chứng từ nào đó thì

sẽ phải tìm ở đâu Ngoài ra, tính kiểm soát còn được thể hiện qua những vấn

đề như chống các hành vi cạo sửa, giả mạo chứng từ, giúp truy cập chứng từđược thuận lợi và tránh nhầm lẫn giữa các loại chứng từ với nhau

+ Phê duyệt biểu mẫu: Để chứng từ được chính thức đưa vào sử dụng,lãnh đạo đơn vị cần phê duyệt biểu mẫu nhằm bảo đảm chúng được thiết kếphù hợp với các yêu cầu pháp lý và quản lý

+ Tính cập nhật: Trong quá trình hoạt động, có thể cần phải bổ sungthêm hoặc loại bỏ bớt một số chứng từ Ngoài ra cũng có những chứng từchưa thể hiện được những thông tin cần thiết và cũng có những chứng từ thểhiện quá nhiều thông tin dư thừa Do đó, phải thường xuyên xem lại các biểu

mẫu chứng từ, cập nhật, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tế,tránh tình trạng không thể vận dụng được những chứng từ đã được phêduyệt.

- Xác định quá trình lập và luân chuyển chứng từ:Đây là giai đoạn xáclập “hành trình” cũng như “điểm khởi đầu” và “điểm kết thúc” của các loạichứng từ Hay nói cách khác, luân chuyển chứng từ là qui trình xác địnhchứng từ sẽ được lập ở những bộ phận nào, sau đó chuyển đến những bộ phậnnào để xử lý và cuối cùng là việc lưu trữ và bảo quản được thực hiện ở bộphận nào.Quá trình lập và luân chuyển chứng từ ảnh hưởng đến tính kiểmsoát cũng như hiệu quả của hệ thống thông tin

2.3.2.2 Tổ chức hệ thống tài khoản kế toán

Nội dung cụ thể xây dựng hệ thống tài khoản kếtoán khoa học và cótính thực tiễn: xây dựng hệ thống tài khoản phục vụ kế toán tài chính trong đócần xác định danh mục tài khoản kế toán đơn vị sử dụng; xây dựng hệ thốngtài khoản phục vụ kế toán quản trị; xây dựng nội dung, kết cấu cho tài khoản

Hệ thống tài khoản kế toán là tập hợp tất cả các tài khoản được sử dụng

để xử lý các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh trong đơn vị

Nội dung tổ chức hệ thống tài khoản kế toán bao gồm:

- Thiết lập tài khoản cần sử dụng:Là việc lựa chọn những tài khoản phùhợp với đặc điểm hoạt động, yêu cầu và khả năng quản lý để có thể xử lý tốttất cả mọi hoạt động trong đơn vị Hệ thống tài khoản được thiết lập phải gồmcác tài khoản thể hiện được tình hình tài sản, nguồn vốn trong từng thời điểm,tình hình biến động của tài sản và nguồn vốn trong quá trình vận động của kỳ

kế toán

- Tổ chức hệ thống tài khoản:Sau khi lựa chọn những tài khoản phùhợp với đặc điểm hoạt động của đơn vị, người quản lý phải sắp xếp các tài

khoản này một cách khoa học và có tính hệ thống Điều này sẽ giúp cho nhânviên dễ nắm bắt, dễ sử dụng các tài khoản được qui định.

- Phê duyệt hệ thống tài khoản:Để hệ thống tài khoản chính thức đượcđưa vào sử dụng và cũng là cơ sở để kiểm soát sự tuân thủ qui định của nhânviên

- Tính cập nhật:Trong quá trình hoạt động, có thể hệ thống tài khoảnchắc chắn sẽ có nhiều thiếu sót, không xử lý được các nghiệp vụ hoặc cũng

có tài khoản không cần dùng đến Vì vậy, phải bổ sung tàikhoản mới hoặc bỏbớt những tài khoản cũ để hệ thống tài khoản phù hợp với đặc điểm hoạtđộng

- Hệ thống kế toán quản trị tích hợp với hệ thống kế toán tàichính:Trong môi trường kế toán thủ công thì đây là một công việc khá phứctạp nhưng trong môi trường kế toán ứng dụng công nghệ thông tin thì việctích hợp thông tin giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị mang lại hiệu quảkinh tế cao, giảm bớt thời gian cho việc lập báo cáo, đồng thời tránh được saisót trong quá trình lập báo cáo

2.3.2.3 Lựa chọn hình thức sổ kế toán

Tổ chức hệ thống sổ kế toán là việc lựa chọn các loại sổ chuyên môndùng để theo dõi, ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tếtài chính phát sinh theo nội dung kinh tế và theo trình tự thời gian liên quanđến đơn vị Trong môi trường kế toán thủ công, sổ sách kế toán tồn tại dướihình thức trang sổ được đóng thành quyển Trong môi trường kế toán ứngdụng công nghệ thông tin, sổ kế toán tồn tại dưới dạng các tập tin hoặc cơ sở

dữ liệu gắn với những phần mềm tính toán và xử lý cơ sở dữ liệu

Hiện nay, các cơ quan hành chính sự nghiệp đều phải mở sổ kế toán,ghi chép, quản lý, bảo quản và lưu trữsổkếtoán theo quy định của Luật kếtoán vàQuyết định số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/03/2006 của Bộ trưởng BộTài chính Tùy vào điều kiện và đặc điểm của đơn vịcó thể lựa chọn một trongcác hình thức kếtoán: Nhật ký-Sổ cái; Nhật ký chung; Chứng từ ghi sổ

Nội dung tổ chức hệ thống sổ kế toán bao gồm:

- Thiết lập biểu mẫu:Việc thiết lập các loại sổ và mẫu biểu của mỗi loại

sổ cần đảm bảo những yêu cầu:

+ Phải thể hiện được cả thông tin tổng hợp lẫn thông tin chi tiết theoyêu cầu quản lý liên quan đến các đối tượng kế toán

+ Phải được người có thẩm quyền trong đơn vị phê duyệt trước khiđưa vào sử dụng cho công tác kế toán

+ Phải được cập nhật thông tin để hệ thống sổ luôn đáp ứng được yêucầu ghi chép và lưu trữ thông tin trong

- Xây dựng mối quan hệ giữa các sổ:Việc xây dựng mối quan hệ giữacác sổ phải dựa trên các nguyên tắc:

+ Có thứ tự: Khi có nghiệp vụ kinh tế phát sinh thì kế toán phải ghi vào

sổ nào trước, ghi vào sổ nào sau…

+ Có thể kiểm soát: Khi có sự biến động của các đối tượng kế toán,nhân viên kế toán cần phải theo dõi đối tượng đó ở những sổ nào, mức độ chitiết ra sao?

+ Có thể đối chiếu, kiểm tra: Khi muốn xác định tính chính xác của sốliệu trên sổ kế toán ở bộ phận này thì người kiểm tra có thể lấy số liệu đó từnhững sổ nào để đối chiếu Việc thiết lập mối quan hệ giữa các sổ giúp cho tổchức công tác kế toán vận hành trôi chảy

- Xây dựng các hình thức kế toán:Hình thức kế toán là những hướngdẫn cụ thể cho việc tổ chức hệ thống sổ kế toán Tùy theo qui mô, đặc điểm,yêu cầu quản lý, trình độ nghiệp vụ của nhân viên kế toán và khả năng trang

bị các phương tiện hỗ trợ kỹ thuật tính toán mà xây dựng hình thức kế toáncho phù hợp Trong môi trường kế toán thủ công, do kỹ thuật tính toán bị hạnchế nên thường cónhiều hình thức kế toán được áp dụng.Trong môi trườngkế