ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN NGHIỆP VỤ LỮ HÀNH NGÀNH/NGHỀ HƯỚNG DẪN DU LỊCH TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số[.]
Khái quát chung về kinh doanh lữ hành và doanh nghiệp lữ hành
Lịch sử hình thành và phát triển hoạt động lữ hành du lịch
1.1 Những biểu hiện đầu tiên của hoạt động lữ hành du lịch
Ngày nay, ngành du lịch đã xã hội hóa cao, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội Không chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu, hoạt động du lịch đã trở thành một hiện tượng kinh tế - xã hội phổ biến, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.
Các doanh nghiệp lữ hành đã trải qua quá trình phát triển dài hạn, bắt đầu từ các doanh nghiệp nhỏ, quy mô đơn giản, và dần lớn mạnh qua thời gian Trong giai đoạn hiện đại, ngành du lịch ngày càng phát triển mạnh mẽ với các doanh nghiệp lữ hành mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng Sự tiến bộ công nghệ và xu hướng toàn cầu hóa đã thúc đẩy sự hình thành và mở rộng của các doanh nghiệp lữ hành, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành du lịch Việt Nam.
Hoạt động du lịch xuất hiện từ thời cổ đại nhằm đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, thăm thân, khám phá và chữa bệnh của các tầng lớp xã hội khác nhau Ban đầu, các chuyến đi diễn ra mang tính tự do, không tổ chức, với số lượng người tham gia rất nhỏ và phân tán khắp nơi Thời gian chuyến đi không cố định, phù hợp với các nhu cầu cá nhân và điều kiện của từng người, góp phần hình thành nền móng cho ngành du lịch phát triển sau này.
Trong lịch sử nhân loại, từ khoảng những năm trước công nguyên, con người đã thực hiện các cuộc hành hương tại Ai Cập và Hy Lạp cổ đại, nhằm mục đích tôn giáo và thể thao Mùa hè năm 776 trước công nguyên, đại hội thể thao Olympic đầu tiên được tổ chức tại Hy Lạp, thu hút nhiều vận động viên và khán giả đến từ khắp nơi Trong suốt các kỳ thi đấu thể thao và các buổi biểu diễn văn nghệ, người Hy Lạp thường kết hợp chữa bệnh bằng nước khoáng, vì nhiều nhà thờ đều nằm gần nguồn nước khoáng tự nhiên Các cuộc hành trình này đều do cá nhân tự tổ chức và chuẩn bị, không có sự hỗ trợ từ tổ chức hay cá nhân trung gian, đòi hỏi mỗi du khách tự tích lũy thông tin, tự lên kế hoạch và thực hiện chuyến đi của mình.
Những biểu hiện đầu tiên về du lịch đã xuất hiện vào thời đế chế La Mã
Du lịch phát triển mạnh mẽ cả về hình thức cá nhân và tập thể, ghi nhận sự xuất hiện ban đầu của các hoạt động tổ chức và môi giới du lịch, mặc dù còn đơn giản Đây là những dấu hiệu tiên phong, tiền đề cho sự hình thành và phát triển của hệ thống doanh nghiệp lữ hành ngày nay Tại Ý, người dân có thể hành trình đến bất cứ nơi nào với mục đích khác nhau, chủ yếu để chữa bệnh bằng nước khoáng, thường cắm trại bên các nguồn nước khoáng trong suốt chuyến đi Thời kỳ này đã chứng kiến sự xuất hiện của các tác phẩm miêu tả các tuyến hành trình nổi bật của những tác giả như Sheijar, Phinhi, Tachi, trong đó Phinhi đã ghi chép chi tiết về 80 nguồn nước khoáng cùng khả năng chữa bệnh của chúng Ngoài ra, Pausanhias cũng xuất bản cuốn sách hướng dẫn du lịch “Perigejic”, dành cho khách du lịch Ý đến thăm Hy Lạp, góp phần thúc đẩy phát triển ngành du lịch.
Tại Ý, tổ chức Bưu điện thành Roma đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho các chuyến du lịch, bằng cách cung cấp giấy phép đi đường, thông tin tuyến hành trình và xuất bản các sách hướng dẫn chi tiết Các cuốn sách này giới thiệu các tuyến đường chính, trạm đón tiếp khách, cách sử dụng các trạm nghỉ ngơi và dịch vụ ăn uống, giúp du khách dễ dàng tổ chức hành trình của mình Đồng thời, các hội du lịch gồm những cá nhân chuyên hướng dẫn và hỗ trợ chuẩn bị, hướng dẫn các chuyến đi một cách chuyên nghiệp Trong số các tài liệu quý giá dành cho du khách thời đó có cuốn “Sách chỉ dẫn”, gồm 10 tập, xuất bản năm 180, chứa đầy đủ các điểm du lịch nổi bật ở Ý, Hy Lạp, châu Á, Ai Cập và Li Bi, trở thành nguồn tài liệu quý giá giúp hành trình của du khách trở nên thuận tiện và hiệu quả hơn.
Sau đế quốc La Mã sụp đổ, lĩnh vực du lịch gần như không phát triển trong hơn 1000 năm, không có tổ chức hay cá nhân nào hoạt động trong ngành này Mãi đến thế kỷ XV-XVI, hoạt động du lịch mới bắt đầu trở lại với sự xuất hiện của các trung gian và đại lý du lịch, đặc biệt tại các cảng lớn như Marseille và Vënizo, nơi đón tiếp tín đồ hành hương từ khắp nơi Các đại lý du lịch thời kỳ này thường là đại diện của các hãng tiêu biểu, cung cấp dịch vụ ăn, ở và tổ chức các chuyến đi biển, chuyến tham quan tôn giáo và các thắng cảnh nổi bật theo các gói trọn vẹn, giúp khách hàng dễ dàng khám phá các địa danh và lễ hội đặc sắc.
Vào thế kỷ XVII, sau khi kết thúc các cuộc chiến tranh liên miên, hoạt động kinh tế và xã hội phát triển nhanh chóng, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch Sự mở rộng này dẫn đến sự ra đời của các tổ chức chuyên nghiệp thực hiện các hoạt động du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các tầng lớp trong xã hội.
Trong thời gian này, đã diễn ra các cuộc "hành trình dài" qua châu Âu, thu hút du khách đến tham quan những điểm đến nổi bật như Paris, Roma, Praha và Vasava.
Trong thời kỳ này, lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động tổ chức- môi giới trong du lịch phải kể đến Renodo Teofract và Dzovani Galiani.
Renodo sinh ra tại Pháp và chủ yếu sinh sống cũng như làm việc tại Paris, là người tổ chức phát hành tờ báo du lịch kỳ đầu tiên tại Pháp và sáng lập các ấn phẩm quảng cáo Ông còn là người sáng lập hãng kinh doanh tổng hợp tên "Gà Trống Vàng", với các dịch vụ bao gồm ngân hàng, quầy bán đồ lưu niệm, phòng cho thuê đồ, phòng vận chuyển hành khách và hàng hóa, cùng với mạng lưới đại lý thông tin Hãng kinh doanh của ông phát triển nhanh chóng, thu hút nhiều khách hàng và tổ chức các chuyến du lịch với các dịch vụ đa dạng.
- Tổ chức đăng ký cho khách tham gia vào các chuyến du lịch tập thể
- Tổ chức vận chuyển khách du lịch bằng các phương tiện như xe ngựa hoặc tàu biển
- Tổ chức các dịch vụ lưu trú, ăn uống
Vào đầu thế kỷ XVIII, các doanh nghiệp tại Đức, Pháp, Ý bắt đầu tổ chức các chuyến du lịch tập thể, kế thừa truyền thống của Renodo Teofract và có sự hỗ trợ của hướng dẫn viên Ông Dzovani Galiani, người gốc Ý, đã sang Paris lập nghiệp năm 1790 rồi chuyển sang Anh vì lý do đặc biệt, và năm 1800 ông mở một cửa hàng buôn sách Nhờ hiểu biết rộng và mạng lưới quan hệ xã hội đa dạng, Galiani quan tâm đến việc tổ chức các buổi tọa đàm để tăng cường mối quan hệ với khách hàng, góp phần phát triển hình thức du lịch tập thể có hướng dẫn viên chuyên nghiệp.
Năm 1814, Dzovani Galiani tổ chức các buổi gặp gỡ để trao đổi kinh nghiệm về du lịch và tổ chức hội thảo với những người có chuyến đi trải nghiệm thực tế Ông đã xuất bản cuốn “Nhật ký về những cuộc hành trình”, ghi lại chi tiết các chuyến đi, thủ tục xin visa và cấp hộ chiếu, góp phần cung cấp kiến thức hữu ích cho du khách.
Vào cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, đã diễn ra một làn sóng di cư lớn từ châu Âu sang châu Mỹ, góp phần thúc đẩy sự mở rộng của các hoạt động du lịch và di cư hàng loạt Các tổ chức lữ hành dưới dạng đại lý du lịch được thành lập khắp nơi tại châu Âu, như Đức, Thụy Sỹ, các nước ven đại dương và miền Trung Châu Âu Trong đó, đại lý lớn nhất có tới khoảng 66 chi nhánh, đã tổ chức chuyến đi cho khoảng 2 triệu người di cư hoặc du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển ngành du lịch quốc tế thời kỳ này.
Thomas Cook đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hình ngành kinh doanh lữ hành hiện đại, góp phần thúc đẩy sự phát triển và thành công của lĩnh vực này Ông có thể được xem là ông tổ của ngành du lịch, với những đóng góp vượt trội và tạo nền tảng vững chắc cho các doanh nghiệp lữ hành ngày nay Sự cống hiến hết mình của Thomas Cook đã giúp ngành du lịch ngày càng mở rộng và chuyên nghiệp hơn, góp phần nâng cao trải nghiệm và sự hài lòng của khách hàng.
Thomas Cook sinh năm 1808 tại Anh trong một gia đình nghèo, bắt đầu cuộc sống tự lập từ khi mới 10 tuổi và thử sức nhiều nghề khác nhau, điều này giúp ông tích lũy kinh nghiệm quý báu trong nhiều lĩnh vực Sau đó, ông trở thành nhà thuyết giáo du hành cho một tổ chức Thiên chúa giáo, góp phần định hình sự nghiệp và đóng góp cho ngành du lịch.