Lịch sử nghiên cứu đề tài - Liên quan đến phạm vi nghiên cứu của đề tài đã có nhiều công trìnhnghiên cứu như cuốn “Vai trỏ của Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Namcủa TS Huỳnh Công Kỳ
Trang 1Tiểu luận Vai trò của Hồ Chí Minh đối với mạng tháng 8 năm 1945
Trang 2A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Có thể nói trong cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đãxuất hiện nhiều anh hùng kiệt xuất Những anh hùng này đều thực hiện mộtnhiệm vụ chung mà cuộc đấu tranh ở bất cứ thời kỳ nào đều phải đảm nhận: bảo
vệ tổ quốc, giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước Song mỗi anh hùng ở mỗithời đại lại lãnh trách nhiệm khác nhau trong nhưng điều kiện và theo một yêucầu không giống nhau và truyền lại cho thế hệ sau tiếp biết
Đây là điều kiện chúng ta tìm thấy ở Hồ Chí Minh một nét truyền thốngcủa anh hùng dân tộc trong quá khứ quyện chặt với một yếu tố của thời đại củabản thân
Các anh hùng dân tộc thường xuất hiện ở những thời điểm gay go phức tạpnhất đối với vận mạnh dân tộc lúc mà quần chúng nhân dân cần có người tậphợp, lãnh đạo các cuộc đấu tranh Tư tưởng hành động sáng suốt của cá nhânđược đông đảo quần chúng ủng hộ đã đưa cuộc đấu tranh đi đến thắng lợi
Hồ Chí Minh đước sản sinh trong truyền thống dân tộc kết hợp với nhưngđiều kiện cụ thể của đất nước và quê hương, một yêu cầu của lịch sử Xã HộiViệt Nam thế kỹ XX và thời đại
Hồ Chí Minh hiện thân của tinh hoa dân tộc, có vai trò rất lớn trong sựthắng lợi của CMVN Đặc biệt là cách mạng tháng 8 Vậy Hồ Chí Minh đã cóvai trò như thế nào để đưa đến sự thắng lợi trong Cách Mạng tháng 8?
Xuất phát từ lý do trên tôi chọn đề tài “Vai trò của Hồ Chí Minh đối vớithắng lợi của cánh mạ ng tháng 8 năm 1945 làm đề tài của bài tập lớn học phầnlịch sử Việt Nam cận đại”
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài
- Liên quan đến phạm vi nghiên cứu của đề tài đã có nhiều công trìnhnghiên cứu như cuốn “Vai trỏ của Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Namcủa TS Huỳnh Công Kỳ’’, ĐHSP Huế, 2010 và “Lịch sử Việt Nam cận đại” của
Trang 3TS Huỳnh Công Kỳ (chủ biên), ĐHSP Huế tháng 2 /2012 Các công trình này
đã trình bày một số vai trò của Hồ Chí Minh trong cách mạng nước ta đây lànhững tài liệu quan trọng để tôi kế thừa chỉnh lý, chọn lọc để làm bài tập lớn về
“Vai trò của Hồ Chí Minh đối với mạng tháng 8 năm 1945’’
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là từ các hoạt động của Hồ Chí Minh đểchỉ ra vai trò của Hồ Chí Minh đối với thắng lợi của cách mạng tháng 8
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài những hoạt động của người trước 1945
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu về vai trò của Hồ Chí Minh trong cách mạng tháng 8
- Sưu tập và tìm kiếm các tranh ảnh gắn với những hoạt động của ngườitrong cách mạng tháng 8 năm 1945
5 Phương pháp nghiên cứu
- Để hoàn thành bài tập lớn này tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch
sử, phương pháp logic …
- Tổng kết, so sánh, phân tích đối chiếu để làm rõ vai trò của Hồ Chí Minhđối với cách mạng tháng 8 năm 1945
Trang 4B NỘI DUNG CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP
CÁCH MẠNG CỦA HỒ CHÍ MINH
1.1 Cuộc đời
Cuộc đời và sự nghiệp của chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với cuộc đấutranh giải phóng dân tộc vì độc lập tự do và tiến bộ Xã Hội Suốt đời ngườiphấn đấu cho mục tiêu lý tưởng này
Hồ Chí Minh lúc nhỏ tên Nguyễn Sinh Cung, sau đổi thành Nguyễn TấtThành, Sinh ngày 19-05-1890 trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gủi vớinhân dân Cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc thân sinh của người là nhà nho cấptiến, có lòng yêu nước thương dân sâu sắc
Quê ở Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An, đây là vùng đất rất giàu truyền thốngvăn hóa, đấu tranh chống ngoại xâm
Từ thuở thiếu thời Nguyễn Tất Thành đã tận mắt chứng kiến cuộc sốngnghèo khổ, bị áp bức, bốc lột đến cùng của dân tộc mình Khi vào Huế, ngườitận mắt nhìn thấy tội ác thục dân Pháp và thái độ ươm heng bon phong kiếnNam Triều…Đã thôi thúc người đi tìm đương cứu nước
Hồ Chí Minh có rất nhiều đóng góp cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam vàcủa cá nhân Người là “ Anh hung dân tộc Việt Nam- Chiến sĩ cách mạng quốctế- danh nhân văn hóa thế giới”
Từ 1911-1930” Tìm và xác định con đường cứu nước cho dân tộc
Từ 1930-1945: Thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam và lãnh đạo nhân dânViệt Nam chiến đấu đưa đến sự thắng lợi của Cách Mạng tháng 8
Từ 1945-1965: Trực tiếp lãnh đạo nhân dân chiến đấu chống đế quốc Mỹ,
đã tiến hành nhiều hoạt động đối ngoại để nâng cao vị thế quốc tế của CáchMạng nước ta và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế
Ngày 2-9-1969 Hồ Chí Minh qua đời đó là sự tổn thất rất lớn của dân tộc
và nhân loại
Trang 51.2 Sự nghiệp cách mạng
Phát huy truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc, truyền thống tốtđẹp của gia đình, phương hướng, với sự nhạy cảm đặc biệt về chính trị, Hồ ChíMinh đã sớm nhận ra những mắt hạn chế của những bậc tiền bối đi trước.Nguyễn Ái Quốc đã tự định ra cho mình một hướng đi mới
Năm 1911 Nguyễn Tất Thành rời tổ quốc sang phương tây tìm đường cứunước
Năm 1919 thay mặt những người yêu nước tại Pháp, Nguyễn Ái Quốc gửibản yêu sách của nhân dân An Nam tới hội nghị Vécxây, đòi chính phủ Phápthừa nhận các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng của nhân dân Việt Nam
Tháng 7 năm 1920 người đọc sơ khảo lần thứ 1 nhưng luận cương về vấn
đề dân tộc và vấn đề thuộc địa
Với việc biểu quyết tán thành Đệ Tam Quốc Tế (Quốc Tế III, tham giathành lập Đảng Cộng Sản Pháp (tháng 12-1920) trở thành người cộng sản ViệtNam đầu tiên
Trong giai đoạn từ năm 1921 đến năm 1930 Nguyễn Ái Quốc có nhữnghoạt động thực tiễn và hoạt động lý luận hết sức phong phú, sôi nổi trên địabàn đất nước pháp ( 1921-1923) Liên Xô (1923-1924) Trung Quốc (1924-1927)Thái Lan (1928-1929) Trong thời gian này tư tưởng Hồ Chí Minh về CáchMạng Việt Nam đã hình thành về cơ bản
Tại Hương Cảng Trung Quốc Tháng 3-1930 người thành lập Đảng CộngSản Việt Nam
Tháng 10-1938 Nguyễn Ái Quốc tù Mátscơva về Trung Quốc
Ngày 28-1-1941 sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài Nguyễn Ái Quốc trở
về Tổ Quốc Tại hội nghị trung ương lần Thứ 8 (từ 10 đến 19-5-1941 ) họp tạiPác Bó (Cao Bằng) Dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc, Ban chấp hành TươngĐảng Cộng Sản Đông Dương đã hoàn chỉnh việc chuyển hướng chiến lược củaCách Mạng Việt Nam
Trang 6CHƯƠNG 2 VAI TRÒ CỦA HỒ CHÍ MINH ĐỐI VỚI THẮNG
LỢI CỦA CÁCH MẠNG THÁNG 8 NĂM 1945
2.1 Tình hình thế giới và trong nước
Đến đầu tháng 3-1945, chiến tranh thế giới thứ hai bước vào thời kỳ kếtthúc, hồng quân Liên Xô Đã giải phóng hoàn toàn lảnh thổ Liên Xô Viết vàđang đứng ở ngưỡng cửa sào huyệt của pháp xit Đức
Nước Pháp được giải phóng, chính phủ kháng chiến Đờ Gôn lên cầmquyền Ở mặt trận Thái Bình Dương, Nhật thất bại liên tiếp và đang bị hải quânAnh Mỹ phong tỏa Nhật lúc bấy giờ chỉ còn con đường liên lạc duy nhất ởĐông Á- Nhật qua Đông Dương, vì Nhật cố bám lấy Đông Dương
Ở Đông Dương, mâu thuẫn Nhật-Pháp ngày càng trở nên gay gắt BọnPháp Đờ Gôn đang hoạt động ráo riết, âm mưu chờ đợi quân đồng minh vàođánh Nhật thì sẽ nhân cơ hội Phục quyền thống trị của chúng ở Đông Dương.Bọn Nhật biết rõ âm mưu của Pháp Đờ Gôn Nhưng chứng chưa làm ngay cuộcđảo chính để truất hẳn quyền bọn Pháp ở Đông Dương vì chúng biết rằng nếucuộc xung đột quyết liệt giữa Pháp và Nhật nổ ra thì nhân dân Đông Dươngnhân cơ hội đó nổi dậy tiêu diệt chúng Chính vì vậy, mà Nhật-Pháp bề ngoàitạm hòa hoãn được ngày nào hay ngày đó Nhưng chiến tranh không không chophép chúng hòa hoản thế mãi đứng như nhân định ban thường vụ Trung ƯơngĐảng: “ Sự hòa hoãn này có khác chi một cáu nhọt bộc, chứa chất bên trongbiết bao nhiêu vi trùng và máu mủ,chờ dịp chin mõm là vỡ tung ra…Cả haiquân thủ của nhân dân ta là Pháp-Nhật đang đóng một tấm kịch vô cùng giảdooivoo cùng nguy hiểm cho chúng, cả hai điều đang sửa soạn tiến tới chổ taosống mày chết quyết liệt cùng với nhau” Nhưng tình hình ngày càng nguyngập ở Thái Bình Dương, đã buộc bọn Pháp xít Nhật làm cuộc đảo chính lật đổPháp độc chiếm Đông Dương để trừ mối họa quân Pháp đánh sau lưng khi quânđồng minh đổ bộ vào Đông Dương
Trang 7Vì vậy, đêm 9-3-1945 Nhật nổ sung đánh Pháp cùng một lúc trên toànĐông Dương Quân Pháp chống cự yếu ớt, chỉ trong 3 ngày đã hền nhát đầuhang Nhật Trong một thời gian ngắn ngủi, Toàn bộ máy thống trị thực dânPháp ở Đông Dương bị spj đổ hoàn toàn.
Sau ngày 9-03-1945, Nhật vẫn duy trì bộ máy hành chính cũ của Pháp, chỉthay thế viên chức của Pháp bằng viên chức của Nhật ở csc vị trí quan trọng.Lực lượng quân đội và cảnh sát của Pháp bị thay đổi khá triệt để Hàng vạnquân Pháp và cảnh sát bị bắt giam giữ Quân Nhật và Hiến binh được triển khai
ở những vị trí chiến lược trên toàn Đông Dương Nhật thành lập quân đội vàcảnh sát bản xứ Lực lượng bảo an binh được thành lập Chính phủ thân Nhật doTrân Trong Kim đứng đầu đẫ thiết lập nhưng không có hữu hiệu mấy
Sau khi lật đổ Pháp, Nhật chỉ giao cho Bảo Đại-Trần Trọng Kim cai quảnTrung Kì Trước nguy cơ thất bại ngày càng đến gần, Nhật mới trao trả dần Bắc
Kì (2-05-1945), ba thành phố Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng (20-07-1945) vàNam Bộ (14-08-1945)
Cuộc đảo chính đã tạo ra một cuộc khủng hoảng chính trị khá trầm trọng ởĐông Dương
2.2 Vai trò của Hồ Chí Minh đối với thắng lợi của cách mạng tháng 8 năm 1945
2.2.1 Hồ Chí Minh cùng trung ương Đảng hoàn chỉnh chủ yếu hướng chỉ đạo chiến lược Cách Mạng
* Hội nghị trung ương lần thứ 8 (05-1941).
Hội nghị trung ương Đảng (11-1039) đã đánh dấu sự chỉ đạo về chiến lược,sách lược cách mạng Hội nghị Trung ương Đảng (11-1940) đả khẳng địnhnhững quân điểm của hội nghị trước đồng thời bổ sung một số điểm mới
Thứ nhất: trên cơ sở khẳng định hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạngdân tộc dân chủ, đả kịp thời chuyển hướng sự chỉ đạo chiến lược, nhằm tậptrung giải quyết nhiệm vụ hang đầu là đánh đổ đế quốc tay sai, giành độc lập
Trang 8Hội nghị trung ương Đảng tháng 11-1939 xác định kẻ thù cụ thể, nguyhiểm nhất của cách mạng Đông Dương không phải là đó quốc và bọn tay saiphản bội dân tộc Hội nghị đã khẳng định: “ Bước đường sinh tồn của các dântộc Đông Dương không còn con đường nào khác hơn là con đường đánh đổ đếquốc pháp, chống tất cả ách ngoại xam, vô luận da trắng hay da vàng, để tranhlấy giải phóng dân tộc” Hội nghị trung ương Đảng lần thứ VIII nêu bật:
“Nhiệm vụ giải phóng dân tộc, độc lập cho đất nước là nhiệm vụ trước tiên củaĐảng ta; “Trong lúc này, không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng,không đọi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thểquốc gia,dân tộc còn mãi chịu kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận giai cấpđến vạn năm cũng không đòi lại được” : “trong giai đoạn hiện tại,…nếu khôngđánh đuổi thực dân Pháp-Nhật thì vận mạng của dân tộc phải chịu kiếp ngựatrâu muôn đời, mà vấn đề ruộng đất cũng không làm sao gải quyết được”
Để tập trung mũi nhọn cách mạng và kẻ thù chủ yếu của dân tộc, Đảng đãtạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, mà chỉ ra khẩu hiệu giảm tô, giảm tức,tịch thu ruộng đất của bon đế quốc và bọn việt gian phản quốc chia cho nôngdân, chia lại công điền cho hợp lý
Đế quốc tay sai là kẻ thù chủ yếu của dân tộc, phải chĩa mũi nhọn đấu tranhđánh đổ chúng Đó là chủ trương thực tế xã hội Việt Nam lúc đó là xã hội thuộcđịa, nửa phong kiến Chủ trương đó nhằm phân hóa sâu sắc hang ngũ kẻ thù, tạođều kiện tranh thủ thêm bạn đồng minh của cách mạng, nhằm tập trung lựclượng đánh đổ kể thù nguy hiểm nhất
2.2.2 Công lao trong cuộc xây dựng lực lượng Cách Mạng
-Hồ Chí Minh có công lao lớn trong cuộc xây dựng Lực lượng cách mạng.Lực lực lượng cách mạng bao gồm có lục lượng chính trị quần chúng vàlực lượng vũ trang nhân dân Để có lực lượng chính trị Người cho thành lập MặtTrận Việt Minh ngày 19-05-1941) và đề ra Cương lĩnh 10 điểm cho Mặt Trận.Mặt trận Việt Minh có thành phần rất rộng, bao gồm tất cả các giai cấp, các tầng
Trang 9lớp yêu nước trong xã hội…Mặt trận Việt Minh và các hội cứu quốc chính làlực lượng chính trị hung hậu, là tượng trưng cho khối đại đoàn kết toàn dân.Đến ngày 22/12/1944 người ra chỉ thị thành lập Đội “VIệt Nam tuyêntruyền giải phóng quân” và đề ra hình thức hoạt động cho đội việt nam tuyêntruyền, nghĩa là vừa đấu tranh chính trị, vừa đấu tranh vũ trang, nhưng lúc đầuchính trị phải trọng hơn quân sự.
Đội việt nam tuyên truyền giải phóng quân chính là tiền thân của Quân độinhân dân Việt Nam ngày nay Tới thang04-1945, Người lại cùng trung ươngĐảng cho triệu tập hội nghị quân sự Bắc Kỳ Hội nghị đã ra quyết định thànhlập Ủy quân sự Bắc Kỳ và cho hợp nhất hai đội Việt Nam tuyên truyền giảiphóng quân và cứu quốc quân thành đội “Việt Nam giải phóng quân” Nhờ cóhai lực lượng chính trị, vũ trang trên, ta đã sử dụng kết hai hình thức đấu tranhchính trị, đấu tranh vũ trang để tiến hành tổng khởi nghĩa
- Hồ Chủ Tịch có công lớn trong xây dựng căn cứ địa cách mạng
Căn cứ địa cách mạng có vai trò rất quân trọng vì là nhân tố thường xuyên quyết định thắng lợi của cách mạng nên khi đặt chân về nước Người
đã cho xây dựng căn cứ Pắc Bó (Cao Bằng) Người chọn nơi đây là chổ đứngchân đầu tiên là vừa để tiện chỉ đạo phong trào trong nước, vừa để liên hệ vớiphong trào Cách mạng Thế giới Từ Pắc Bó dần được mở rộng ra được nhiềunơi ở cấc tỉnh Cao-Bắc-Lạng Lúc này Hồ Chủ Tịch còn ra chỉ thị Nam tiến để
mở rộng dần căn cứ xuống các tỉnh miền xuôi Đếm tháng 06/1945 Người Cùngvới trung ương thành lập Ku giải phóng Việt Bắc gốm 6 tỉnh Cao-Bắc-Lạng-Hà-Tuyên-Thái Trong khu giải phóng Người cho thi hành 10 chính sách của mặttrận VIệt Minh để biến khu giải phóng thành chổ dựa vững mạnh của cáchmạng cả nước, đồng thời thí điểm một bước những chính sách ấy, rút kinhnghiệm trước khi rút ra cả nước sau này (10 chính sách ấy là đường lối đối nội
và đối ngoại của Nhà Nước ta ngày nay) Từ căn cứ địa, khi thời cơ đến ta đãtiến lên giải phóng cả nước
Trang 102.2.3 Công lao trong việc tranh thủ sự ủng hộ của Quốc tế
Đến giữa năm 1942, việc thực hiện Nghị quyêt Hội nghị Trung ương VIII
đã thu được nhiều kết quả Phong trào chuyển biến mạnh Nguyễn Ái Quốcnhận thấy cần phải liên hệ với phe đồng minh phát xít, tranh thủ sự giúp đỡ của
họ để mở rộng ảnh hưởng hoạt động Việt Minh Đây là một nhiệm vụ rất quantrọng nhưng đầy nguy hiểm và phức tạp Nguyễn Ái Quốc đã đảm đương nhiệm
vụ này Tối 13/08/1942 với hai giấy giới thiệu mang tên Hồ Chí Minh đại diêncho hai tổ chức (Việt Nam độc lập đồng minh, Quốc tế phản xâm lược ViệtNam phân hội) Người đã lên đường sang Trung Quốc Người đã bị chính quyền
ở Túc Vinh (Vĩnh Tây) bắt giam, giải qua 30 nhà tù ở 13 huyện thuộc QuảngTây Đến tháng 9/1943 mới được thả Cuối tháng 10/1943, Người bắt đầu thamgia một số hoạt động của tổ chức Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội, kêu gọi
mở rộng đoàn kết các lực lượng yêu nước, các đảng phái chính trị thành mặttrận thống nhất để đấu tranh giải phóng dân tộc, tranh thủ sự giúp đỡ của cácnước Đồng minh, trước hết là của Trung Quốc nhằm hoàn thành sự nghiệp giảiphóng dân tộc, góp phần liên kết các lực lượng quốc tế chống phát xít Nhật, tạo
ra nhịp cầu giữa cách mạng VIệt Nam và Quốc tế
Tháng 2/1945 Hồ Chí Minh đi Côn Minh-Trung Quốc với quyết định bắtliên lạc với phe Đồng Minh (Mỹ) nhằm tranh thủ sự ủng hộ Quan hệ hợp tácViệt-Mỹ được thiết lập trong công cuộc đấu tranh chống pháp xít Nhật
2.2.4 Nhận định thời cơ và chớp thời cơ trong lảnh đạo tổng khởi nghĩa cách mạng tháng 8 năm 1945
Vấn đề thời cơ khởi nghĩa đã được V I Lê-nin nêu rõ trong tác phẩm Chủ
nghĩa Mác và khởi nghĩa, coi khởi nghĩa là một nghệ thuật khi hội tụ ba điểm
chủ yếu: "Muốn thắng lợi, khởi nghĩa không được dựa vào một cuộc âm mưu,một chính đảng, mà phải dựa vào giai cấp tiền phong Đó là điểm thứ nhất
Khởi nghĩa phải dựa vào cao trào cách mạng của nhân dân Đó là điểm thứ
hai Khởi nghĩa phải dựa vào một bước ngoặt trong lịch sử của cuộc cách mạngđang lên, khi mà tính tích cực của những bộ phận tiên tiến trong nhân dân lên