Tiết 65 thực hành tv từ ngữ địa phương

Tiếng NghệCái gầu thì bảo cái đài Ra sân thì bảo ra ngoài cái cươi Chộ tức là thấy mình ơi Trụng là nhúng đấy đừng cười nghe em Thích chi thì bảo là sèm Nghe ai bảo đọi thì mang bát vào

Tiếng Nghệ

Cái gầu thì bảo cái đài

Ra sân thì bảo ra ngoài cái cươi

Chộ tức là thấy mình ơi

Trụng là nhúng đấy đừng cười nghe em

Thích chi thì bảo là sèm

Nghe ai bảo đọi thì mang bát vào

Cá quả lại gọi cá tràu

Vo troốc là bảo gội đầu đấy em…

Nghe em giọng Bắc êm êm

Bà con hàng xóm đến xem chật nhà

Răng chưa sang nhởi nhà choa

Bà o đã nhốt con ga trong chuồng

Em cười bối rối mà thương

Thương em một lại trăm đường thương quê

Tiếng Nghệ

Cái gầu thì bảo cái đài

Ra sân thì bảo ra ngoài cái cươi

Chộ tức là thấy mình ơi

Trụng là nhúng đấy đừng cười nghe em

Thích chi thì bảo là sèm

Nghe ai bảo đọi thì mang bát vào

Cá quả lại gọi cá tràu

Vo troốc là bảo gội đầu đấy em…

Nghe em giọng Bắc êm êm

Bà con hàng xóm đến xem chật nhà

Răng chưa sang nhởi nhà choa

Bà o đã nhốt con ga trong chuồng

Em cười bối rối mà thương

Thương em một lại trăm đường thương quê

TIẾT 65: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

 Nếu không có chú thích, em có hiểu nghĩa từ “duống” không?

 Có thể thay thế từ “trụng” bằng từ nào khác?

 Tìm trong VB “Chuyện cơm hến” một số từ ngữ mà chỉ người

vùng miền Trung mới dùng người miền khác cần chú thích mới hiểu được

Quan sát lại văn

bản Chuyện cơm hến và

trả lời các câu hỏi

 Từ ngữ địa phương

- Là từ ngữ riêng biệt của mỗi vùng miền và chỉ được dùng ở một vùng, miền nhất định

- Nguồn gốc: phát sinh từ những nét riêng về điều kiện tự nhiên, đặc điểm tâm lí và phong tục tập quán của cư dân địa phương.

- Thể hiện sự đa dạng trong ngôn ngữ của một cộng đồng.

- Trong tác phẩm văn học, từ ngữ địa phương có thể được dùng nhằm tạo sắc thái địa phương cho sự việc, nhân vật hoặc được dùng như một phương tiện tu từ

- Không dùng trong các văn bản hành chính, khoa học (trừ khi có

lí do đặc biệt).

- Trong giao tiếp thông thường chỉ nên dùng từ ngữ địa phương khi trò chuyện thân mật với người nói cùng phương ngữ với mình.

BÀI 1:

Trong câu văn sau, những

từ ngữ nào có thể được xem là từ

ngữ địa phương? Vì sao?

Tất cả được đựng trong những

thẫu, những vịm bày trên một cái

trẹc, o bán cơm hến lấy ra bằng

những chiếc gáo mù u nhỏ xíu,

bàn tay thoăn thoắt mỗi thứ một ít

- Từ ngữ địa phương: thẫu, vịm, trẹc, o

- Vì nó chỉ được sử dụng ở một vùng miền nhất định (miền

Trung - Huế)

- Các từ ngữ toàn dân tương ứng: thố, liễn, mẹt, cô

BÀI 2:

Tìm từ ngữ địa phương được dùng trong văn bản “Chuyện cơm hến” và tìm từ ngữ toàn dân tương ứng

TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG TỪ NGỮ TOÀN DÂN

TƯƠNG ỨNG GHI CHÚ

Đậu phụng

Lạt

Xắt

Nhúng Trụng

Lạc

Cắt Nhạt

BÀI 3:

Cho biết tác dụng của việc dùng từ ngữ địa phương của Huế

trong Chuyện cơm hến.

- Khắc hoạ không khí, sắc thái

riêng của Huế, miêu tả lối nói riêng

của người Huế.

- Tạo ấn tượng sầu đậm về Huế và

văn hoá Huế

BÀI 4:

Một số từ ngữ địa phương chỉ sự vật ở các vùng miền mà em

biết

Từ địa phương - Từ toàn dân Heo - lợn

Đọi - bát Bắp - ngô

*Hướng dẫn về nhà

- Bài vừa học:

+ Hoàn chỉnh các bài tập

+ Vẽ sơ đồ tư duy bài học về từ ngữ địa phương (khái niệm, nguồn gốc, vai trò, lưu ý khi sử dụng).

- Bài của tiết sau:

Đọc SGK bài Viết văn bản tường trình trang 120 - 121, tìm hiểu kiểu bài, các yêu cầu về thể thức của văn bản tường trình, đọc bài viết tham khảo.