1 Câu 1 Phân tích bản chất xã hội của nghệ thuật và liên hệ sự phản ánh của nghệ thuật trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay ? Câu 2 Có ý kiến cho rằng các chức năng của nghệ thuật tác động đến co[.]
Trang 1Câu 1 : Phân tích bản chất xã hội của nghệ thuật và liên hệ sự phản ánh của nghệ thuật
trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay
?
Câu 2 : Có ý kiến cho rằng: các chức năng của nghệ thuật tác động đến con người trong tính thống nhất toàn vẹn của chức năng xã hội đặc thù thẩm mĩ Bằng sự hiểu biết về các chức năng xã hội của nghệ thuật , anh ( chi ) hãy làm sáng tỏ nhận định trên?
Câu 3 : Trình bày sự phân chia các loại hình nghệ thuật và phân biệt sự khác nhâu
trong quản lý hoạt động nghệ thuật thuộc các loại hình?
Câu 4 : Tại sao nói sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động nghệ thuật là một tất yếu
khách quan ?
Câu 5 : Phân tích đặc điểm sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động nghệ thuật và liên hệ với đường lối đổi mới của Đảng trong lĩnh vực nghệ thuật hiện nay?
Trang 2Câu 6 : Phân tích đặc điểm của quản lý nhà nước đối với hoạt động nghệ thuật và liên hệ với thực tiễn quản lý hoạt động nghệ thuật của nước ta hiện nay?
Câu 7 : Phân tích nội dung của quản lý Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh nghệ
thuật trong điều kiến kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay?
Câu 8 : Phân tích nội dung cơ bản của nguyên tắc tính Đảng trong quản lý hoạt động nghệ thuật Theo anh ( chị ) cần có những giải pháp
gì để thực hiện tốt nguyên tắc tính Đảng trong quản lý hoạt động nghệ thuật hiện nay? Câu 9 : Trình bày khái quát các nguyên tắc đặc thù trong quản lý hoạt động nghệ thuật
và liên hệ với thực tiễn quản lý hoạt động nghệ thuật hiện nay?
Câu 10: Phân tích nội dung nguyên tắc về quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ và đề xuất
các giải pháp nhằm bảo đảm quyền sáng
Trang 3tạo của nghệ sĩ trong công cuộc đổi mới đất nước?
Câu 11: Phân tích phương pháp kinh tế trong quản lý hoạt động nghệ thuật và liên hệ việc vận dụng phương pháp này trong quản lý hoạt động nghệ thuật hiện nay?
Câu 12: Phân tích vai trò của luật pháp trong quản lý hoạt động nghệ thuật và liên hệ thực tiễn việc sử dụng luật pháp trong quản lý hoạt động nghệ thuật hiện này?
Câu 13: Phân tích nhiệm vụ, quyền hạn của
cơ quan hành pháp đối với hoạt động nghệ
thuật ở nước ta?
Câu 14: Phân tích đặc trưng quản lý đối với hoạt động nghệ thuật sân khấu – điện ảnh
So sánh sự khác biệt giữa quản lý lĩnh vực điện ảnh với quản lý lĩnh vực sân khấu?
Câu 15: Phân tích đặc trưng quản lý đối với hoạt động văn học và liên hệ thực tiễn quản lý lĩnh vực nay?
Trang 4Câu 1 : Phân tích bản chất xã hội của nghệ thuật và liên hệ sự phản ánh của nghệ thuật
trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay
?
Nghệ thuật là một thành tố đặc biệt của văn hóa tinh thần, là sự thống nhất liên tục của sự nhận thức hiện nay bằng hình tượng, sự tái hiện lại hiện thực bằng hình tượng ấy bằng hình tượng
cụ thể cảm tính thông quan một loại hình nghệ thuật nhất định có được thực hiện bởi quá trình sáng tạo của nghệ sỹ Với tư cách là một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội, bản chất xã hội của nghệ thuật là phản ánh hiện thực đời sống xã hội
Xuất phát từ quan điểm của triết học, tồn tại
xã hội quyết định ý thức xã hội, vì nghệ thuật là một hình thái của ý thức xã hội nên cũng không nằm ngoài quy luật phản ánh hiện thực đời sống của tất cả các hình thái khác
Nghệ thuật chính là tấm gương phản ánh hiện thực, “ hội thế nào, văn nghệ thế ấy ”
Ví dụ hoàn cảnh đất nước ta trước năm 1945,
cuộc sống người dân vô cùng cực khổ, hiện thực
Trang 5ấy được tái hiện thông qua các hình tượng nghệ thuật điển hình như Chí Phèo, Chị Dậu, Lão Hạc…đại diện cho lớp người nông dân trước cách mạng tháng Tám, bị cái đói đeo đuổi, bị tha hóa, bần cùng hóa Hay như cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ của dân tộc ta được tái hiện qua các tác phẩm điện ảnh nổi tiếng như: Mùi cỏ cháy, Đường lên Điện Biên, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Áo lụa Hà Đông…Đấy chính là những ví dụ điển hình cho sự phản ánh hiện thực cuộc sống của nghệ thuật , dù là ở loại hình nghệ thuật, nghệ sĩ đều mang hơi thở của cuộc sống vào tác phẩm của mình
“ Nghệ thuật phản ánh mặt thẩm mỹ của đời sống xã hội, phản ánh hiện thực thẩm mỹ, quan
hệ thẩm mỹ của nghệ sĩ đối với hiện thực ấy ” Đây là quan điểm của một số học giả đưa ra, nhưng chưa phải là đầy đủ Nghệ thuật đâu phải chỉ là sự phản ánh cái đẹp cái tốt, cái hài, cái tích cực của xã hội
Nghệ thuật phản ánh đời sống xã hội một cách toàn diện, không phải chỉ là cái đẹp, mà bao
Trang 6gồm tất cả mọi cái trong hiện thực, khiến cho nghệ sĩ có hứng thú với nó đều có thể trở thành nội dung phản ánh của nghệ thuật
Ví dụ: Đứng trước cảnh thiên nhiên đẹp người
họa sĩ có thể vẽ một bức tranh, đứng trước thảm họa của động đất nhiếp ảnh gia cũng có thể ghi lại hình ảnh đó…
Tất cả hiện thực của cuộc sống, mọi khía cạnh của xã hội, các mối quan hệ của con người với con người đều được phản ánh một cách chân thực thông qua các loại hình nghệ thuật Đối tượng trung tâm và trực tiếp mà nghệ thuật hướng tới là con người với những tính cách, số phận khác nhau Bởi vì con người là chủ thể của xã hội, là chủ thể sáng tạo, chủ thể thưởng thức, chủ thể phản ánh của nghệ thuật
Bản chất xã hội của nghệ thuật còn được bộc lộ thông qua một số thuộc tính cơ bản như:
-Tính giai cấp: được thể hiện thông quan nội
dung của tác phẩm nghệ thuật Nó phản ánh bản chất, quan hệ của các giai cấp trong xã hội thông qua lựa chọn hệ tư tưởng, hệ giá trị xã hội, bộc lộ
Trang 7quan điểm của cá nhên tác giả và cả một lớp người, một bộ phận xã hội
Ví dụ: như Tố Hữu, một nhà thơ nổi tiếng của
Việt Nam, đồng thời cũng là người chiến sĩ cộng sản, nên những sáng tác của ông đậm chất trữ tình chính trị sâu sắc, hướng con người ta đến lẽ sống lớn , niềm vui lớn của dân tộc của cách mạng Cái tôi nếu có là cái tôi của người chiến sĩ, cái tôi nhân Đảng và dân tộc
-Tính Đảng: Thể hiện khuynh hướng tư tưởng của
nghệ thuật khi nghệ sĩ công khai bảo vệ và bênh vực lợi ích của một giai cấp nhất định Nghệ sĩ vô sản đề cao tính đảng vô sản, nghệ thuật tư sản đề cao tính đảng tư sản Đối với nước ta, đã đi theo con đường XHCN, tính đảng trở thành tiêu chuẩn cao nhất để đánh giá nội dung, tư tưởng của tác phẩm Tất cả các loại hình nghệ thuật đều có vùng cấm chung và đầu tiên là: không được truyền bá tư tưởng phản động, tức là có nội dung kích động quần chúng chống nhà nước cộng hòa
xã hội CN Việt Nam
Trang 8-Tính nhân văn: Bởi vì nghệ thuật phản ánh cuộc
sống của nhân dân, quần chúng vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là chủ thể hưởng thụ các giá trị của nghệ thuật
- Tính dân tộc: Được hình thành và phát triển
cùng với sự hình thành và phát triển của dân tộc
và chịu sự chi phối bởi điều kiện tự nhiên và xã hội, tư duy dân tộc và con người dân tộc
Ví dụ như dân tộc Mường có chuyện cổ, ca dao
tục ngữ hay như: Đôi chim, Nàng Sao Ả Sáng…Trường ca “ Đam San” Tây Nguyên, hát shi của người Nùng, múa cồng chiêng của các dân tộc Tây Nguyên…
-Tính quốc tế: Bởi vì nền nghệ thuật của dân tộc
bao giờ cũng là một bộ phận của nghệ thuật thế giới Những giá trị nghệ thuật đặc sắc không chỉ dừng lại ở dân tộc sản sinh ra nó, mà còn được tiếp nhận và trở thành tài sản nghệ thuật chung của nhân loại
Ví dụ một số tác phẩm nghệ thuật đặc sắc được
UNESCO công nhận như: Bức họa “Monali sa” của Leonardo do Vinci, “sự sáng tạo ra Adam‟‟
Trang 9của Michelagelo, bản “sô nát ánh trăng” của Becthow…
Công cuộc đổi mới của nước ta hiện nay đang
đi vào chiều sâu, đạt được nhiều thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực, nhưng cũng đứng trước nhiều thách thức, ảnh hưởng của mặt trái nền kinh tế thị trường Nghệ thuật là sự phản ánh cuộc sống, đất nước đổi mới, sự phản ánh của nghệ thuật cũng đổi mới
Nghệ thuật trong thời đại ngày nay, phản ánh chân thực cuộc sống, phát hiện, khẳng định các nhân tố mới, tham gia cuộc đấu tranh, lên án cái xấu, cái biến chất, có thêm nhiều tác phẩm có giá trị về đề tài cách mạng và kháng chiến, về công cuộc đổi mới của đất nước Chủ nghĩa nhân văn
và phẩm chất nhân đạo được đề cao Con người trong xã hội mới được khai thác ở nhiều khía cạnh, tính năng động, tự tin, sáng tạo, nhạy bén với thị trường…Đồng thời nhiều tác phẩm nghệ thuật cũng lên án thói hư tật xấu, những căn bệnh của con người hiện đại như là: vô tâm, thờ ơ, ích
Trang 10kỉ, ham vật chất…Đem lại những góc nhìn chân thực, những giá trị giáo dục đạo đức cao
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, văn học, nghệ thuật còn không ít tác phẩm chưa thể hiện được tính chất tiên tiến và bản sắc dân tộc
Số lượng tác phẩm ngày càng nhiều song còn ít tác phẩm có giá trị cao về mặt tư tưởng và nghệ thuật, có biểu hiện xã lánh những vấn đề lớn lao của dân tộc, chạy theo những đề tài nhỏ nhặt, tầm thường, hạ thấp chức năng giáo dục, nhấn mạnh chức năng giải trí Trong một số trường hợp có biểu hiện cực đoan, chỉ tập trung tô đậm mặt đen tối, tiêu cực của cuộc sống hiện đại, thậm chí xuyên tạc, bóp méo lịch sử, truyền bá các tác phẩm độc hại, đi ngược lại với thuần phong mỹ tục của dân tộc, lợi ích của đất nước Xa rời các giá trị nghệ thuật chân chính, chạy theo lợi nhuận của thị trường, vấn đề bản quyền tác giả chưa được chú trọng
Trang 11Câu 2 : Có ý kiến cho rằng: các chức năng của nghệ thuật tác động đến con người trong tính thống nhất toàn vẹn của chức năng xã hội đặc thù thẩm mĩ Bằng sự hiểu biết về các chức năng xã hội của nghệ thuật , anh ( chi ) hãy làm sáng tỏ nhận định trên?
Nghệ thuật là một thành tố đặc biệt của văn hóa tinh thần, là sự thống nhất liên tục của sự nhận thức hiện nay bằng hình tượng, sự tái hiện lại hiện thực bằng hình tượng ấy bằng hình tượng cụ thể cảm tính thông quan một loại hình nghệ thuật nhất định có được thực hiện bởi quá trình sáng tạo của nghệ sỹ Với tư cách là một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội, bản chất
xã hội của nghệ thuật là phản ánh hiện thực đời sống xã hội
Chức năng xã hội của nghệ thuật
1) Chức năng thẩm mỹ
- Là chức năng đặc thù , cơ bản, có tính xuyên suốt cả lịch sử phát triển của nghệ thuật
- Biểu hiện:
Trang 12*Giúp con người biết sáng tạo và cảm thụ theo quy luật của cái đẹp:
+Khi đứng trước một cảnh tuwjongj thiên nhiên đẹp, thôi thúc người họa sĩ cầm bút tái hiện lại nó
+Đi qua một địa danh đẹp, tạo cảm hứng cho thi sĩ sáng tác VD: “Bước tới đèo ngang bong
xế tà”
* Biết xúc cảm khi đứng trước thế giới các hiện tượng thẩm mỹ:
+ Vui trước cái đẹp
+Ngưỡng mộ trước cái cao cả
+ Đồng cảm, chia sẻ đau đớn
* Định hướng về ý thức thẩm mỹ cho người ,đánh thức năng lực thẩm mỹ tiềm ẩn, làm cho con người phát triển hoàn thiện về nhân cách.Bao gồm:
+Về nhu cầu thẩm mỹ của con người
+Thị hiếu thẩm mỹ
+Xúc cảm, tình cảm thẩm mỹ: sự lặp đi lặp lại xúc cảm thẩm mỹ
+Lý tưởng thẩm mỹ cho con người
Trang 13*Khắc phục căn bệnh tê liệt về cảm xúc thẩm
mỹ trong bối cảnh toàn cầu hóa và ,kinh tế thị trường khi tiếp xúc với tác phẩm nghệ thuật
sẽ đánh thức tính nhân tính của con người
+Thông qua những bộ phim cổ trang của Trung Quốc như : Tần Thủy Hoàng, Tam Quốc Diễn Nghĩa, Thủy Hử…
-Nhận thức về con người của các thời đại:
+Con người là đối tượng, là trung tâm phản ánh của nghệ thuật
+VD: Chí Phèo, Chị Dậu,Lão Hạc, con người trong kháng chiến chống Mỹ
- Nhận thức về chính mình: Thông qua hình thượng nghệ thuật, con người tự nghiền ngẫm
Trang 14xem xét bản thân và hướng tới chân – thiện –
- Nghệ thuật hướng con người đến lý tưởng
xã hội, đến hệ giá trị chuẩn mực xã hội, đến mẫu người lý tưởng của thời đại và chúng ta
có thể kể đến mẫu người thanh niên trong
“Lặng lẽ Sa Pa” đó là một điển hình
4) Chức năng dự báo
Nghệ thuật dự báo về con người với những số phận tính cách trong tương lai sẽ ra mẫu người trong đời sống, những vấn đề đạo đức trong tương lai
Ngoài những chức năng cơ bản trên nghệ thuật còn có những chức năng khác như: giải trí, biểu tượng hóa, thông tin, xã hội hóa cá nhân, trở thành động lực cho phát triển kinh tế
xã hội
Trang 15Câu 3 : Trình bày sự phân chia các loại hình nghệ thuật và phân biệt sự khác nhâu
trong quản lý hoạt động nghệ thuật thuộc các loại hình?
Nghệ thuật là một thành tố đặc biệt của văn hóa tinh thần, là sự thống nhất liên tục của sự nhận thức hiện nay bằng hình tượng, sự tái hiện lại hiện thực bằng hình tượng ấy bằng hình tượng
cụ thể cảm tính thông quan một loại hình nghệ thuật nhất định có được thực hiện bởi quá trình sáng tạo của nghệ sỹ Với tư cách là một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội, bản chất xã hội của nghệ thuật là phản ánh hiện thực đời sống xã hội
Hoạt động nghệ thuật là một dạng hoạt động văn hóa đặc biệt khẳng định trình độ phát triển cao những phẩm chất nhân tính của con người, biểu hiện ở khát vọng vươn tới cái chân, thiện,
mỹ thông qua hoạt động sáng tạo nên các giá trị nghệ thuật của mọi dân tộc cũng như hoạt động tiếp nhận, tích lũy, bảo quản, phổ biến…các giá trị đó của cá nhân và cộng đồng
Trang 16Sự phân chia các loại hình nghệ thuật đươc các nhà nguyên cứu mỹ học, nghệ thuật học nhìn nhận ở các góc độ khác nhau Trong lịch sử nghiên cứu nghệ thuật đã xuất hiện các cách phân nhóm theo không gian và thời gian, thị giác – thính giác, tạo hình – biểu hiện, theo tính chất thực dụng, theo yêu cầu biểu diễn, theo văn chương và nghệ thuật ( văn kiện của Đảng phân chia theo văn học và nghệ thuật ) Về ưu điểm, cách phân nhóm trên đều có những căn cứ nhất định làm nổi bật những đặc điểm chung, riêng nào đó giữa các loại hình Về nhược điểm, do chỉ chú trọng mặt này mà không chú ý đến mặt khác nên cách nhân nhóm nào cũng có chỗ gượng ép, không thỏa đáng Từ sự tiếp nhận các cách phân chia trên, có thể phân nhóm các loại hình nghệ thuật như sau:
1.Nhóm nghệ thuật ứng dụng bao gồm: nghệ thuật trang trí – thực dụng
( trình bày các vật phẩm lao động, đồ tư trang,….) và nghệ thuật kiến trức
Trang 172.Nhóm nghệ thuật tạo hình: Nghệ thuật hội họa, nghệ thuật điêu khắc
3.Nhóm nghệ thuật biểu hiện: Nghệ thuật âm nhạc, nghệ thuật múa
4.Nhóm nghệ thuật tổng hợp: Nghệ thuật sân khấu, nghệ thuật điện ảnh
5.Nhóm nghệ thuật ngôn từ: Văn học
Quá trình vận động và phát triển của các loại hình nghệ thuật không chỉ chịa sự tác động từ phía XH mà còn có sự ảnh hưởng qua lại giữa bản than chúng với nhau Hai sự tác động trên ảnh hưởng quan trọng tới sự phát triển của đời sống nghệ thuật và tùy từng thời kỳ lịch sử mà có thể làm nổi bật hoặc đưa các loại hình này lên vị trí chủ đạo hoặc làm những loại hình khác và có thể nảy sinh những loại hình nghệ thuật mới
Mỗi loại hình nghệ thuật có ngôn ngữ đặc trưng riêng nhằm phảnh ánh tốt nhất các mặt của đời sống hiện thực Chúng có mỗi quan hệ gắn bó hữu cơ với nhau, nên nhìn chung dường như không có loại hình nghệ thuật nào mang tính độc lập tuyệt đối Có thể thấy rõ những đặc điểm này
Trang 18trong hai loại hình nghệ thuật tổng hớp Sân khấu, điện ảnh Sự tiếp nhậ, ảnh hưởng qua lại giữa các loại hình nghệ thuật góp phần phát triển các loại hình nghệ thuật mà vẫn giữ được bản sắc của nó Nếu mất đi những đặc trưng độc đáo của mỗi loại hình sẽ dẫn đến sự đổ vỡ và sự pha trộn phản nghệ thuật Trong thế giới đương đại, tinh thần của UNESCO là sự bao dung, trân trọng đối với tất cả các loại hình nghệ thuật
Trang 19Câu 4 : Tại sao nói sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động nghệ thuật là một tất yếu
khách quan ?
Hoạt động nghệ thuật là một dạng hoạt động văn hóa đặc biệt khẳng định trình độ phát triển cao những phẩm chất nhân tính của con người, biểu hiện ở khát vọng vươn tới cái chân, thiện,
mỹ thông qua hoạt động sáng tạo nên các giá trị nghệ thuật của mọi dân tộc cũng như hoạt động tiếp nhận, tích lũy, bảo quản, phổ biến…các giá trị đó của cá nhân và cộng đồng
Ở nước ta, từ lâu đã vận dụng cơ chế “ Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ ”, nhưng có sự phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý Thực ra, lãnh đạo cũng là quản lý, nhưng là quản
lý cấp chiến lược, biểu hiện ở việc định ra đường lối, chủ trương cho từng giai đoạn phát triển của đất nước Quản lý cũng là lãnh đạo, nhưng lãnh đạo ở cấp chiến thuật, biểu hiện ở việc đề ra các thể chế, chính sách nhằm hiện thực hóa đường lối, chủ trương của Đảng Việc phân biệt tương đối giữa sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của
Trang 20Nhà nước đối với lĩnh vực nghệ thuật là cần thiết,
Ở Việt Nam ,từ khi Đảng ra đời nắm quyền lãnh đạo cách mạng, đặc biệt là sau khi cách mạng tháng Tám thành công, nghệ thuật trở thành
bộ phận khăng khít của cách mạng, tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và CNXH Trong những năm gần đây, trình độ lãnh đạo của các cơ quan Đảng đã được nâng cao Các nghị quyết của Đảng về văn hóa, văn nghệ đã thể hiện nhận thức mới của đảng ta về vai trò của nghệ thuật trong đời sống xã hội và tạo động lực sáng tạo cho văn nghệ sĩ
Trang 21Sự nghiệp cách mạng của dân tộc đòi hỏi sự lãnh đạo của Đảng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.Đó là một tất yếu khách quan vì Đảng cầm quyền để thực thi quyền lực nhằm đạt mục tiêu đề ra Đảng gánh sứ mệnh lãnh đạo cách mạng trên tất cả các lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội Mặt khác nền nghệ thuật dân tộc được hình thành và phát triển trên cơ sở đa tộc người với những nhận thức, sự vận động và phát triển khác nhau Mỗi dân tộc đều tạo dựng cho mình nền nghệ thuật đậm đà bản sắc Vì vậy cần
có sự lãnh đạo của Đảng để nền nghệ thuật dân tộc phát triển đa dạng nhưng vẫn giữ được sự thống nhất
- Lĩnh vực văn hóa, văn nghệ cần có sự định hướng phát triển của Đảng bởi nghệ thuật là một thành tố quan trọng có ảnh hưởng đến diện mạo văn hóa tinh thần của dân tộc và là một lĩnh vực lao động tự do mang đậm phong cách và dấu ấn
cá nhân nghệ sĩ Mặt khác, ở những giai đoạn lịch
sử có tính chất bước ngoặt, nghệ sĩ có thể trăn trở
và lựa chọn đường đi,…nên vai trò định hướng
Trang 22của Đảng trong phát triển nghệ thuật là không thể thiếu
- Trên thực tế hiện nay, hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý của các cấp ủy Đảng, các cơ quan Nhà nước vẫn vẫn còn những điểm bất cập, hạn chế; nội dung và phương thức lãnh đạo chậm đổi mới, chưa thực sự đáp ứng các yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn cũng như nhu cầu ngày càng đa dạng của quần chúng nhân dân Hiện thực khách quan đòi hỏi cần có sự đổi mới trong lãnh đạo hoạt động nghệ thuật của Đảng
Thứ hai, tác động nghệ thuật đến đời sống tinh thần xã hội ở cả mặt tích cực và tiêu cực
- Về mặt tích cực: Tắc động to lớn đến đời sống tinh thần XH , đến thế giới nhân tính của con người và giúp cho con người hoàn thiện nhân cách Nghệ thuật đảm nhiệm các chức năng XH điển hình : nhận thức, giáo dục, thẩm mỹ, dự báo, XHH cá nhân và trở thành động lực to lớn trong phát triển KT, XH … Các hoạt động sáng tác từ sau Đại hội VI của Đảng đến nay có bước phát triển nhanh trên nhiều mặt Sáng tác và phổ biến
Trang 23văn học nghệ thuật ngày càng phong phú và đa dạng Đề tài và chủ đề trong sáng tác không ngừng được mở rộng Hiện thực cuộc sống của đất nước và nhân dân được phản ánh ngày càng sinh động Đã có thêm nhiều tác phẩm có giá trị
về đề tài cách mạng, kháng chiến và đặc biệt là trong công cuộc đổi mới của đất nước nhiều tác giả đã đi sâu phản ánh, ngợi ca những thành tựu của đất nước đã đạt được, phên phán các hiện tượng tiêu cực trong xã hội, sự suy thoái về tư tưởng, đạo đức, lối sống…, thẳng thắn đấu tranh vạch mặt, chỉ tên cái ác, cái xấu nhằm thức tỉnh lương tri con người Một số tác phẩm thuộc các loại hình nghệ thuật như sân khấu, điện ảnh, văn học,… ngợi ca cái mới, đấu tranh chống tiêu cực
có sức ảnh hưởng, lan tỏa lớn, được sự hưởng ứng, đồng tình của công chúng Một số tác phẩm xuất hiện trong công cuộc đổi mới thể hiện cách nhìn nhận mới về hiện thực, cách tư duy về sự thật, cái đẹp và số phận con người
Nghệ thuật giúp con người nhận thức hiện thực trong tính tổng thể của nó, hướng con người
Trang 24đến giá trị nhân đạo, đến mẫu người lý tưởng của thời đại Thưởng thức nghệ thuật, con người tự soi mình vào hình tượng nghệ thuật và tự thấy cần phải hoàn thiện mình, vươn đến nhân cách cao cả, phù hợp với dân tộc và thời đại
- Về mặt tiêu cực: sự phản ánh nghệ thuật ở mặt trái của nó có thể làm vẫn đục bầu không khí tinh thần trong lành của xã hội, làm tha hóa nhân cách con người
Thư ba, thực tiễn đời sống nghệ thuật hiện nay còn nhiều bất cập
- Về tác phẩm nghệ thuật: Chưa có nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật đạt đỉnh cao tương xứng với sự nghiệp cách mạng vĩ đại, cuộc kháng chiến của dân tộc và thành quả của công cuộc đổi mới đất nước.Số lượng tác phẩm có giá trị bền vững về tư tưởng và nghệ thuật còn ít Có biểu hiện cực đoan, tập trung tô đậm mặt đen, tiêu cực của cuộc sống hiện tại, thậm chí xuyên tạc, bóp méo lịch sử, hạ bệ thần tượng…
- Về lĩnh vực sáng tác lý luận phê bình: Công tác nghiên cứu lý luận phê bình đã đạt được những
Trang 25kết quả tích cực, đã cố gắng đánh giá khách quan, công bằng hơn với một số tác giả, tác phẩm, trào lưu văn nghệ trước cách mạng tháng Tám và trong kháng chiến, trả lại cho nhiều tác giả và tác phẩm những giá trị vốn có của nó Hoạt động lý luận và phê bình van học, nghệ thuật mạnh dạn nêu lên nhiều vấn đề lý luận quan hệ đến đổi mới, khẳng định mạnh mẽ văn nghệ cách mạng và kháng chiến, phê phán những quan điểm sai trái Bên cạnh đó, lý luận và phê bình nghệ thuật còn
có những mặt tồn tại cơ bản sau:
+ Có những lúc nảy sinh xu hướng phủ nhận thành tựu văn học cách mạng và kháng chiến, đối lập văn nghệ với chính trị, nhìn xã hội với thái độ
bi quan Một vài tác phẩm viết về kháng chiến đã không phân biệt chiến tranh chính nghĩa với chiến tranh phi nghĩa
+ Xu hướng “thương mại hóa” thuần túy các hoạt động văn học nghệ thuật, chiều theo thị hiếu thấp kém vẫn tiếp tục phát triển làm cho chức năng giáo dục tư tưởng và thẩm mỹ của văn học, nghệ thuật bị suy giảm
Trang 26+ Các loại sản phẩm nghệ thuật độc hại vẫn xâm nhập vào xã hội và gia đình
+ Tiềm lực đội ngũ sáng tác, nghiên cứu lý luận phê bình về văn học, nghệ thuật còn yếu Nhà nước chậm đề ra các chính sách để phát huy năng lực hiện có của đội ngũ này
+ Một số ngành nghệ thuật như điện ảnh, sân khấu, đặc biệt là sân khấu truyền thống gặp nhiều khó khăn
+ Giáo dục thẩm mỹ, nghệ thuật cho thanh niên, thiếu niên chưa được coi trọng
+ Đặc biệt, công tác lãnh đạo quản lý, xuất bản văn học, nghệ thuật còn nhiều sơ hở, thiếu sự đầu
tư trọng điểm và lâu dài cho sự ra đời những tác phẩm lớn, cho việc giữ gìn và phát triển các ngành nghề nghệ thuật truyền thống
+ Bộ máy tổ chức lĩnh vực nghệ thuật chưa được sắp xếp hợp lý để phát huy cao hơn hiệu lực lãnh đạo và quản lý
+ Công tác đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo chưa được đáp ứng yêu cầu, còn thiếu hụt cán bộ làm công tác nghệ thuật ở những vị trí quan trọng
Trang 27Một bộ phận lãnh đạo quản lý nghệ thuật còn thiếu hiểu biết chuyên sâu…
Như vậy, việc không ngừng khẳng định và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng trong định hướng tư tưởng, khắc phục nhữn bất cập luôn là cần thiết
Trang 28Câu 5 : Phân tích đặc điểm sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động nghệ thuật và liên hệ với đường lối đổi mới của Đảng trong lĩnh vực nghệ thuật hiện nay?
Nghệ thuật là một thành tố đặc biệt của văn hóa tinh thần, là sự thống nhất liên tục của sự nhận thức hiện nay bằng hình tượng, sự tái hiện lại hiện thực bằng hình tượng ấy bằng hình tượng
cụ thể cảm tính thông quan một loại hình nghệ thuật nhất định có được thực hiện bởi quá trình sáng tạo của nghệ sỹ Với tư cách là một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội, bản chất xã hội của nghệ thuật là phản ánh hiện thực đời sống xã hội
Hoạt động nghệ thuật là một dạng hoạt động văn hóa đặc biệt khẳng định trình độ phát triển cao những phẩm chất nhân tính của con người, biểu hiện ở khát vọng vươn tới cái chân, thiện,
mỹ thông qua hoạt động sáng tạo nên các giá trị nghệ thuật của mọi dân tộc cũng như hoạt động tiếp nhận, tích lũy, bảo quản, phổ biến…các giá trị đó của cá nhân và cộng đồng
Trang 29Đặc điểm: Đảng lãnh đạo ở tầm vĩ mô, chiến
lược, định hướng
Thứ nhất, định ra đường lối, xác định mục tiêu, quan điểm chỉ đạo và đề ra nhiệm vụ, các giải pháp lớn trong xây dựng và phát triển nền nghệ thuật dân tộc
Đảng lãnh đạo thông qua việc định ra đường lối văn nghệ qua các thời kỳ lịch sử
+ Giai đoạn 1930 – 1945 bắt nguồn từ những tư tưởng có tính chất định hướng trong cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng cộng sản Đông Dương (2-1930), găn với những nội dung của cuộc cách mạng văn hóa chuyển từ quan hệ văn hóa cũ sang quan hệ văn hóa mới Để hướng nền văn nghệ Việt Nam vào con đường đúng đắn, Đảng đã tiến hành hai cuộc đấu tranh lớn làm lành mạnh hóa nền văn hóa lúc này Cùng với cuộc tranh luận về triết học duy vật và duy tâm, cuộc đâu tranh giữa “nghệ thuật vị dân sinh” hay
“nghệ thuật vị nghệ thuật” đã góp phần xác lập một ý thức hệ mới ở Việt Nam và góp phần đánh tan các tư tưởng thỏa hiệp, cải lương, bi quan,
Trang 30thất vọng và các quan điểm chính trị, học thuật không phù hợp, làm cho các quá trình văn hóa diễn ra dưới sự thông nhất của đường lối chính trị; phản đế và phản phong
Ví dụ: Với sự nhận thức hôm nay, khi xem lại
những bài tranh luận ấy,chúng ta thấy còn sơ lược
và sự nhìn nhận chưa toàn diện song ở một mức
độ nhất định những bài viết của Hải Triều đã góp phần làm sáng tỏ quan điểm giai cấp của Đảng trong văn học Thời kỳ này cùng với thơ ca của các chiến sĩ cách mạng là sự xuất hiện nhà thơ mác xít tài năng nổi tiếng – Tố Hữu với tập “Từ ấy” Những vần thơ nóng bỏng nhiệt huyết của nhà thơ đã có sức cuốn hút đối với quần chúng cần lao, đặc biệt là tầng lớp thanh niên, học sinh
+ Năm 1943 Đề cương văn hóa VN ra đời Đảng
khẳng định văn hóa là một trong ba mặt trận quan trọng của đời sống xã hội và đề ra ba nguyên tắc vận động cách mạng trên mặt trận văn hóa, chỉ ra một cách trực tiếp những công việc mà các nhà văn hóa, văn nghệ mác xít phải làm: đấu tranh về
Trang 31tong phái văn nghệ và làm cho xu hướng tả thực XHCN thắng
Ví dụ: Trong kháng chiến chống Pháp, đường lối
văn hóa của đảng là hướng đến phục vụ công , nông, binh Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh
“kháng chiến hóa văn hóa và văn hóa hóa kháng chiến”, “văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”, đã thể hiện một cách đầy đủ nhất quan hệ giữa văn nghệ
và cách mạng, góp phần tạo sức mạnh của dân tộc
để làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ
+ Thời kỳ 1954 – 1975 đường lối văn nghệ của Đảng có những chuyển biến quan trọng Thời kỳ này, Đảng xác định tính chất của nền văn hóa văn nghệ mới là “một nền văn nghệ XHCN về nội dung và dân tộc về hình thức”, văn nghệ phải phục vụ cho nhân dân và đó là văn nghệ có tính đảng, tính nhân dân sâu sắc Tư tưởng văn nghệ mác xít được khẳng định sâu sắc trong đường lối văn nghậ và được quán triệt trong giới văn nghệ
sĩ Thời kỳ này đường lối hóa văn nghệ của Đảng được bổ sung và phát triển, các chủ trương, chính
Trang 32sách văn hóa văn nghệ phù hợp được triển khái trong thực tiễn tạo sức mạnh to lớn cho toàn Đảng, toàn dân trong công cuộc xây dựng CNXH
ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất tổ quốc
+ Đường lối văn nghệ của Đảng tiếp tục được khẳng định trong đại hội IV, V và mốc son đánh dấu sự đổi mới trong nhận thức của Đảng từ đại hội VI Văn kiện địa hội VI khẳng định “ xây dựng là nền văn hóa, văn nghệ XHCN đậm đà bản sắc dân tộc” mà còn chỉ rõ vai trò của văn học, nghệ thuật trong xây dựng con người Nghị quyết 5 của Bộ chính trị khẳng định chức năng bồi dưỡng tình cảm và năng lực thẩm mỹ, thỏa mãn nhu cầu văn hóa cho con người của nghệ thuật Cương lĩnh xây dựng đât nước thời kỳ quá
độ lên CNXH được thông qua đại hội VII hướng đến “ xây dựng nền văn hóa tiên tiên đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc ”
+ Hiện nay, Đảng ta chú trọng: tập trung mọi nguồn lực xây dựng nền văn học , nghệ thuật VN tiên tiến, đậm đà, bản sắc dân tộc, phục vụ hiệu
Trang 33quả sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu “ dân giàu , nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh…
Thứ hai, định hướng về mặt nội dung tư tưởng cho sự phát triển nghệ thuật
Hội nghị Trung ương 10 ( khóa IX ) khẳng định trọng tâm của hoạt động nghệ thuật là:khuyến khích văn nghệ sỹ sáng tạo nhiếu công trình VH–
nghệ thuật tiêu biểu có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật tương xứng với sự nghiệp cách mạng của dân tộc và công cuộc đổi mới Nghị quyết 23 của Bộ chính trị về “ Tiếp tục xây dưng và phát triển VH, nghệ thuật trong thời kỳ đổi mới “ nhấn mạnh: Văn học nghệ thuật là lĩnh vực rất quan trong , đặc biết tính tế của VH, là nhu cầu thiết yếu thể hiện khát vọng Chân – Thiện -Mỹ của con người, là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của XH và sự phát triển toàn diện của người VN… Hiện nay văn học nghệ thuật trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập
Trang 34quốc tế phải phát triển toàn diện, mạnh mẽ, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ Phấn đấu có nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao, có tác dụng xây dựng con người, vừa
có trác nhiệm định hướng vừa đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu VH tinh thần của nhân dân Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI chú trọng: Xây dưng nền
VH mới, con người mới đáp ứng yêu cầu phát triển bền vũng đất nước
Thứ ba, lãnh đạo thống qua bộ máy tổ chức Đảng
- Đảng lãnh đạo lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật thông qua bộ máy tổ chức Đảng
+ Về cơ cấu: Hệ thống bộ máy tổ chức Đảng được phân thành các cấp sau: Cấp Trung ương ( Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị ), cấp tỉnh ( Đảng bộ tỉnh ), cấp huyện ), cấp xã ( Đảng
bộ xã ), Lãnh đạo thông qua Ban Tuyên giáo các cấp
+ Nhiệm vụ quyền hạn của các cơ quan trong
bộ máy tổ chức Đảng
Trang 35 Cấp Trung ương: Sự lãnh đạo của Đảng thể
hiện ở việc định ra đường lối, mục tiêu, chủ trương, giải pháp lớn có tính chất chiến lược cho
sự phát triển VH, văn nghệ dân tộc qua các thời
kỳ lịch sử Đường lối của Đảng được thể hiện ở văn kiện Đảng qua các kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc, các chỉ thị, nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương, của Bộ Chính trị
Cấp tỉnh: Triển khái đường lối chủ trương
của Đảng và tổ chức thực hiện trong đời sống thực tiễn; Ra các Nghị quyết của Đảng bộ, Đảng
ủy tỉnh để thực hiện đường lối của Đảng trong tình hình thực của địa phương
Cấp huyện: Triển khái học tập đường lối
VH, văn nghệ của Đảng và tổ chức thực hiện trong điều kiện địa phương mình; Ra các Nghị quyết của Đảng bộ huyện để thực hiện đường lối văn nghệ của Đảng, thực hiện các chỉ thị nghị quyết của cấp trên
Cấp xã: Tổ chức học tập đường lối của Đảng;
Ra các Nghị quyết của Đảng ủy xã để thực hiện
Trang 36các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên trong điều kiện thực tế của xã mình
- Chức năng, nhiệm vụ của Ban Tuyên giáo trong lãnh đạo hoạt động nghệ thuật
- Chức năng của Ban tuyên giáo các cấp không chỉ có vai trò tham mưu cho các cấp ủy mà còn
có nhiệm vụ giúp cấp ủy chỉ đạo, kiểm tra việc tổ chức động viên các lực lượng xã hội trong học tập, thực hiện đường lối văn nghệ của Đảng, tham gia vào các hoạt động nhằm phát triển nền nghệ thuật dân tộc
+ Ban tuyên giáo Trung ương
+ Ban tuyên giáo Tỉnh
+ Ban tuyên giáo huyện ủy
+ Ban tuyên giáo xã, phường, thị trấn
trong lĩnh vực nghệ thuật, đổi mới hiện nay
+ Do yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước, đổi mới VH văn nghệ
Trong cong cuộc đổi mới đất nước Đảng
ta khẳng định VH nghệ thuật là một bộ phận trọng yếu của VH dân tộc, thể hiện khát vọng
Trang 37Chân – Thiện – Mỹ của nhân dân, gắn bó với nhân dân và sự nghiệp cách mạng Đảng lãnh đạo Đặc biệt VH nghệ thuật có vai trò to lớn trong việc xây dựng con người mới đáp ứng với yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hịnh đại hóa đất nước Trong đời sống tinh thần hiện nay, văn nghệ sĩ phải hướng đến mục tiêu của Đảng là phấn đấu sáng tạo nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, thẩm nhuần tính nhân văn, đáp ứng nhu cầu của nhân dân
+ Xuất phát từ những biến đổi phức tạp của đồi sống văn học, nghệ thuật
Trong lĩnh vực sáng tác còn không ít tác phẩm chưa thể hiện được tính chất tiên tiến và bản sắc dân tộc.Số lượng tác phẩm ngày càng nhiều ít tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật Một số văn nghệ sĩ còn hạn chế trong nhận thức và phảnh ánh những vấn đề mới nảy sinh trong đời sống XH, chưa cảm nhận được đầy đủ tính phức tạp của quá trình chuyển biến lịch sử, xã hội của đất nước Còn
Trang 38có những biểu hiện cực đoan, tô đậm mặt đen của đời sống XH trong sáng tạo nghệ thuật…
+ Sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực nghệ thuật còn tồn tại một số bất cập…
Năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng còn bất cập, hạn chế
Nội dung và phương thức lãnh đạo chậm đổi mới, chưa lường hết được tác động phức tạp, tiên cực trong mặt trái của cơ chế thị trường dẫn đến sự lúng túng thụ động khi định hướng và xử lý những vấn
đề phát sinh trong lĩnh vực nghệ thuật
Việc thể chế hóa các quan điểm của Đảng còn chậm, nhiều chính sách đối với văn nghệ sĩ đã lạc hậu nhưng chậm sửa đổi
Thiếu định hướng và tiêu chí cụ thể cho việc chọn lọc, kế thừa, phát huy các giá trị nghệ thuật truyền thống và tiếp thu tinh hoa nghệ thuật nhân loại
Đường lối đổi mới của Đảng đối với lĩnh vực nghệ thuật trong tình hình hiện nay
Trang 39- Về mặt nội dung, Đảng cần đổi mới toàn diện trong công tác chuyền môn, công tác chính trị tư tưởng và công tác tổ chức cán bộ Đặc biệt, đường lối đổi mới của Đảng phải được thực hiện có hiệu có hiệu quả trong thực tiễn Đảng cần nâng cao trình độ lãnh đạo để đáp ứng với sự phát triển nghệ thuật hiện nay + Nâng cao trình độ tư tưởng, trí tuệ của Đảng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới của lĩnh vực nghệ thuật, thực hiện mục tiêu xây dựng nền nghệ thuật nhân đạo, dân chủ và đậm đà bản sắc dân tộc
+ Nâng cao trình độ tư tưởng và trí tuệ của đội ngũ cán bộ làm công tác lĩnh vực VH, văn nghệ
+ Đối mới phương thức lãnh đạo của Đảng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghệ thuật
+ Đảng tự đổi, tự chỉnh đốn để trở thành một đảng trí tuệ đủ sức lãnh đạo công cuộc xây dựng nền văn hóa, nghệ thuật mới, xây dựng đất nước phát triển phồn vinh
Trang 40* Đường lối đổi mới của Đảng trong lĩnh vực nghệ thuật
Một là, tiếp tục khẳng định văn học, nghệ thuật là một bộ phận trọng yếu của văn hóa dân tộc
Văn học nghệ thuật là một bộ phận đặc biệt nhạy cảm của văn hóa, thể hiện khát vọng của con người về Chân – Thiện – Mỹ, có tác dụng bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách, bản lĩnh của các thế
hệ công dân, xây dựng moi trường đạo đức trong
xã hội, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Văn học, nghệ thuật là một bộ phận quan trọng trong nền văn hóa, gắn bó với đời sống nhân dân
và sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo
Hai là, khuyến khích sáng tạo văn nghệ theo hướng đa dạng hóa về phương pháp và phong cách sáng tạo
Khuyến khích văn nghệ sĩ tìm tòi ,sáng tạo, khuyến khích những thể nghiệm mạnh bạo trong sáng tạo nghệ thuật, sáng tạo các loại hình, thể loại, các hình thức biểu hiện của nghệ thuật Coi trọng đảm bảo phát huy quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ.Sáng tạo là điều kiện sống còn để tạo nên