Ngày soạn Ngày dạy Tiết Đọc văn UY LÍT XƠ TRỞ VỀ (tiết 1) ( Trích “Ô đi xê” Sử thi Hi Lạp) Hô – me – rơ A MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Hiểu được trí tuệ và tình yêu chung thuỷ là những phẩm chất cao đ[.]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết Đọc văn.
UY- LÍT- XƠ TRỞ VỀ (tiết 1)
( Trích “Ô-đi-xê” - Sử thi Hi Lạp)
Hô – me – rơ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức:
- Hiểu được trí tuệ và tình yêu chung thuỷ là những phẩm chất cao đẹp mà con người trong thời đại Hômerơ khát khao vươn tới
- Thấy được đặc sắc cơ bản của nghệ thuật trần thuật đầy kịch tính, lối miêu tả tâm lí, tính cách nhân vật sử thi của Hômerơ
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc - hiểu 1 trích đoạn sử thi Phân tích nhân vật qua đối thoại
3 Tư duy, thái độ, phẩm chất:
- Nhận thức được sức mạnh của tình cảm vợ chồng, tình cảm gia đình là động lực giúp con người vượt qua mọi khó khăn Yêu thương, trân trọng giá trị của gia đình Coi trọng người phụ nữ Biết đề cao vẻ đẹp trí tuệ
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự chủ và tự học, năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng
tạo; năng lực thẩm mỹ, năng lực tư duy; năng lực sử dụng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- GV: SGK, SGV Ngữ văn 10, Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng
- HS: SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo
C- PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
- GV kết hợp phương pháp đọc sáng tạo, đối thoại, trao đổi, nêu vấn đề, thảo luận, tích
hợp kiến thực địa lý và văn hóa (Hy Lạp)
D- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Phân tích bi kịch nước mất nhà tan của An Dương Vương
- Phân tích nhân vật Mị Châu
- Những bài học lịch sử cần rút ra qua truyền thuyết “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy”?
Trang 23 Bài mới
Hoạt động 1 Khởi động
Ở thế kỉ IX-VIII trước công nguyên, trên đất nước Hi Lạp có một người nghệ sĩ
mù đã đi lang thang khắp đất nước để kể về tác phẩm của mình Đó là Hô-me-rơ, tác giả
của hai sử thi vĩ đại: I-li-át và Ô-đi-xê.
Ô-đi-xê ra đời vào thời kì người Hi Lạp chuẩn bị mở rộng địa bàn hoạt động ra
biển cả Chiến tranh giữa các bộ lạc chỉ còn là kí ức Sự nghiệp khám phá và chinh phục
biển cả bao la và bí hiểm đòi hỏi con người ngoài lòng dũng cảm còn phải có những
phẩm chất như thông minh, tỉnh táo, mưu chước, khôn ngoan Mặt khác, sử thi này ra đời
khi người Hi Lạp từ giã chế độ công xã thị tộc để thay vào đó là tổ chức gia đình, hôn
nhân một vợ một chồng Thời đại ấy hình thành ở người Hi Lạp bên cạnh phẩm chất trí
tuệ là tình yêu quê hương, tình cảm gia đình gắn bó, thủy chung Đoạn trích Uy-lít-xơ trở
về đã thể hiện được những phẩm chất tốt đẹp đó của người Hi Lạp thời cổ Qua đoạn
trích ta thấy được hình tượng nhân vật Pê- nê- lốp hiện lên thật đẹp là biểu tượng của
những người phụ nữ trong xã hội thời bấy giờ
Hoạt động 2 Hình thành kiến
thức mới
GV: Có luồng ý kiến cho rằng
Hơmerơ chỉ do người đời sau
tưởng tượng.Tác giả là tập thể nhân
dân Hi Lạp
- Tóm tắt ngắn gọn nội dung tác
phẩm?
(GV cho HS gạch chân những điểm
cần lưu ý trong SGK)
? Chủ đề của sử thi Ôđixê là gì?
*GV yêu cầu HS thực hiện phương
pháp phân vai hoặc đọc sáng tạo
(tùy thuộc vào năng lực HS từng
lớp)
(chú ý nhịp đọc chậm rãi, trang
trọng trừ mấy câu nói của Têlêmác)
- Nêu bố cục của đoạn trích?
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
- Hômerơ là nhà thơ mù người Hi Lạp sống vào khoảng thế
kỉ IX – VIII (trước CN)
- Sinh trưởng trong một gia đình nghèo bên dòng sông Mê-lét
→ tập hợp tất cả những thần thoại và truyền thuyết để hoàn
thành 2 bộ sử thi Iliát và Ôđixê.
2 Tác phẩm Ôđixê
- Tóm tắt: (SGK 47).
- Chủ đề: miêu tả quá trình chinh phục thiên nhiên và biển
cả, đồng thời miêu tả cuộc đấu tranh bảo vệ hạnh phúc gia đình của người Hi Lạp cổ đại
3 Đoạn trích Uy-lít-xơ
- Vị trí: thuộc khúc ca XXIII.
- Cảnh gia đình đoàn tụ sau 20 năm xa cách
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Đọc
Trang 3- Trình bày đại ý văn bản?
GV hướng dẫn HS phân tích văn
bản
GV yêu cầu HS thảo luận nhóm
*CHN1: Pênêlốp phải sống trong
hoàn cảnh ra sao?
*CHN2: Khi nghe nhũ mẫu báo
tin chồng nàng đã trở về, đã trừng
trị bọn cầu hôn, thái độ Pênêlốp ra
sao?
-Sự lí giải của Pênêlốp nhằm mục
đích gì?
- Khi nhũ mẫu đưa bằng chứng
thuyết phục, tâm trạng Pênêlốp như
thế nào? Dẫn chứng?
CHN3: Khi thấy thái độ phân vân
của mẹ, Tê – lê – mác đã trách mẹ
như thế nào ?
- Trước lời trách cứ của Tê – lê –
mác thái độ của Pê – nê – lốp ra
sao?
CHN4: NX gì về nghệ thuật thể
hiện tâm trạng của nhân vật Pê – nê
– lốp? Qua câu trả lời của Pênêlốp
khi con trai trách cứ ta thấy thêm
2 Bố cục (gồm hai đoạn)
+ Đoạn 1: Từ đầu “kém gan dạ”🡪 Tâm trạng của Pênêlốp
khi nghe tin chồng trở về, và khi gặp chồng
+ Đoạn 2: Phần còn lại🡪 Thử thách và sum họp của hai
người
🡺 Ý nghĩa: Thể hiện tâm trạng của Pê-nê-lốp trước tác động
của nhũ mẫu, Têlêmac và trong cuộc đấu trí với Uy-lit-xơ
III Phân tích
1 Tâm trạng Pê-nê-lốp
a Hoàn cảnh Pê-nê-lốp
+ Chờ đợi chồng 20 năm đằng đẵng
+ Nàng bị 108 bọn cầu hôn thúc bách tái giá, buộc phải ra điều kiện thi bắn cung để đối phó với chúng
b Tâm trạng Pênêlốp khi nhũ mẫu báo tin
+ Không tin:
* Thời gian đã 20 năm, chàng đã chết
* chuyển sang thần bí hóa câu chuyện “đây là 1 vị thần đã giết bọn cầu hôn danh tiếng, một vị thần bất bình vì sự láo xược bất kham và những hành động nhuốc nhơ của chúng
→ sự lí giải của lí trí để trấn an nhũ mẫu, cũng là để tự trấn
an mình
+ Khi nhũ mẫu đưa bằng chứng thuyết phục: vết sẹo ở
chân→ “rất đổi phân vân”, “không biết nên đứng xa hay lại gần ôm lấy đầu, cầm lấy tay ngươì mà hôn”
=> Tâm trạng mâu thuẫn: vừa hi vọng, vừa sợ thất vọng.
c Trước tác động của con trai
- “Tê – lê – mác bèn cất lời trách mẹ gay gắt “Mẹ ơi, mẹ thật tàn nhẫn…”
- Kinh ngạc quá đỗi, đến mức không nói nên lời
- Tin chắc cha mẹ sẽ nhận ra nhau dễ dàng vì cha mẹ có những dấu hiệu riêng
→ Không mổ xẻ tâm lý nhân vật mà đưa ra dáng điệu, cử chỉ,
1 cách ứng xử hay xây dựng những đối thoại giữa các nhân vật → Lập luận chất phác đơn sơ nhưng rất hồn nhiên của
Trang 4điều gì trong tính cách của nàng?
(khôn ngoan, thận trọng của một
người đã trải qua nhiều thử thách)
Hoạt động 3 Hoạt động thực
hành
GV: Yêu cầu HS thực hành luyện
tập thông qua trả lời các câu hỏi
Câu hỏi : Có thể so sánh giữa cách
miêu tả tâm lí nhân vật giữa sử thi
Đam Săn của Việt Nam và sử thi
cổ điển Ô-đi-xê của Hi Lạp qua
hai đoạn trích Chiến thắng Mtao
Mxây và đoạn trích Uy-lít-xơ trở
về để thấy được sự giống nhau và
khác nhau về bút pháp sử thi giữa
hai tác phẩm, hai truyền thống văn
học, qua đó nắm được những đặc
điểm tiêu biểu của bút pháp sử thi.
Hoạt động 4 Hoạt động ứng
dụng
Gv hướng dẫn HS nghiên cứu bài
học, vận dụng kiến thức trả lời câu
hỏi:
Từ nhân vật Pê nê lôp, hãy cho biết
điểm giống nhau nào trong phẩm
chất người phụ nữ Việt Nam và Hy
Lạp Hãy rút ra bài học cho mình
sau khi đọc xong văn bản?
người Hi Lạp cổ đại
⇒ Pê – nê – lốp là một người trí tuệ, thông minh, tỉnh táo, thận trọng, biết kìm nén tình cảm và thủy chung.
Hướng dẫn
- Giống nhau:
+ Dùng cái bên ngoài hay trực tiếp diễn tả từ bên trong tâm lí nhân vật? Ví dụ?
+ Có sử dụng lối miêu tả cụ thể, tỉ mỉ, chi tiết không ? Những đặc điểm miêu tả được lí tưởng hoá như thế nào? Ví dụ ?
- Khác nhau:
+ Những chi tiết dùng để diễn tả tâm lí nhân vật trong trích đoạn sử thi Đam Săn có gì khác so với những chi tiết dùng để diễn tả tâm lí nhân vật trong trích đoạn sử thi Ô-đi-xê?
+ Chất dân gian trong sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ ở trích đoạn Đam Săn khác như thế nào cách sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ trau chuốt, trang trọng, cao nhã trong trích đoạn Ô-đi-xê ?
Gợi ý:
- Điểm giống nhau: Sự chung thủy, bền bỉ
- Phẩm chất cần học tập:
+ Chung thủy + Nhẫn nại, thận trọng, bản lĩnh + Khôn ngoan
+ Giàu yêu thương
Hoạt động 5 Hoạt động bổ sung
4 Củng cố :
- Vẻ đẹp hình tượng nhân vật Pê-nê-lốp
5 Dặn dò
- Học bài cũ
- Chuẩn bị tiết tiếp theo của bài này