https tailieuluatkinhte com Đề cương ôn tập kỹ thuật điều tra hình sự Chương 1 Khái quát chung về kỹ thuật điều tra hình sự I Khái niệm Kỹ thuật hình sự là hệ thống những tri thức, phương pháp của.https tailieuluatkinhte com Đề cương ôn tập kỹ thuật điều tra hình sự Chương 1 Khái quát chung về kỹ thuật điều tra hình sự I Khái niệm Kỹ thuật hình sự là hệ thống những tri thức, phương pháp của.
Trang 1Đề cương ôn tập kỹ thuật điều tra hình sự Chương 1: Khái quát chung về kỹ thuật điều tra hình sự
I Khái niệm
Kỹ thuật hình sự là hệ thống những tri thức, phương pháp của khoa học tự nhiên
và những phương tiện kỹ thuật được xây dựng và phát triển trên cơ sở tri thức vàphương pháp khoa học nhằm phục vụ cho mục đích nghiên cứu các quy luật hình thành,tồn tại của dấu vết hình sự; nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các phương pháp,phương tiện kỹ thuật vào việc phát hiện, ghi nhận, thu lượm, bảo quản và nghiên cứugiám định các loại dấu vết hình sự góp phần thu thập, củng cố chứng cứ, xác địnhnguyên nhân, điều kiện, nội dung, tính chất sự việc xảy ra phục vụ công tác phòng ngừa,điều tra và xử lý tội phạm
II Đối tượng của kỹ thuật hình sự
- Nghiên cứu các quy luật tự nhiên về sự hình thành, tồn tại của dấu vết hình sự Dấu vếthình sự là những phản ánh vật chất, hình thành và tồn tại trong mối liên hệ với vụ việcmang tính hình sự Các dấu vết nói chung và dấu vết hình sự nói riêng tồn tại trong thếgiới vật chất đều bị chu phối bởi quy luật về sự vận động và biến đổi của vật chất, cũngluôn vận động, biến đổi không ngừng trong suốt quá trình tồn tại
- Các phương tiện kỹ thuật hình sự chuyên dùng (các công cụ, phương tiện, thiết bị, máymóc ) do sự phát triển của khoa học, con người đã nghiên cứu chế tạo ra nhằm phục vụcác hoạt động có mục đích của con người
- Các loại dấu vết, chứng cứ, tài liệu và các hoạt động cụ thể như: dấu vết hoá hình sự,chữ viết, chữ ký, kỹ thuật tài liệu, ảnh hình sự, kỹ thuật phòng chống tội phạm, giámđịnh gen, giám định âm thanh
Trang 2- Đối với công tác điều tra: góp phần
+ Thu thập chứng cứ để làm rõ các tình tiết, diễn biến của sự việc đã xảy ra nhằmxác định có hay không có tôi phạm
+ Xác định nguyên nhân, điều kiện, nội dung, tính chất sự việc xảy ra
+ Hậu quả của tội phạm
+ Nghiên cứu, đánh giá công cụ, phương tiện phạm tội đã để lại dấu vết tại hiệntrường và những nơi khác liên quan đến vụ việc cần điều tra
- Đối với công tác kiểm sát điều tra: góp phần
+ Củng cố kiến thức, nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ ngành kiểm sát trongcông tác kiểm sát hoạt động điều tra
+ Tránh bỏ sót, làm hư hỏng, thay đổi bản chất của những dấu vết vật chứng quantrọng
- Đối với hoạt động xét xử tội phạm:
+ Củng cố chứng cứ để chứng minh tội phạm và người phạm tội, các tình tiết tăngnặng giảm nhẹ TNHS
+ Đảm bảo hoạt động xét xử đúng người, đúng tội
- Đối với công tác phòng ngừa tội phạm:
+ Phát hiện phương thức, thủ đoạn phạm tội, nguyên nhân, điều kiện xảy ra tộiphạm
+ Phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn tộiphạm
+ Đề ra các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm có hiệu quả
V Nội dung
1 Khám nghiệm hiện trường:
- Dấu vết, chứng cứ, tài liệu thu thập tại hiện trường có vai trò quan trọng trong việcnhận định, đánh giá các vấn đề chính của vụ án như: quá trình diễn biến của vụ việc, nộidung, tính chất, khoảng thời gian xảy ra vụ việc, công cụ phương tiện, số lượng người,đặc điểm của thủ phạm => lực lượng điều tra đưa ra phương án điều tra tiếp theo mộtcách đúng đắn
Trang 3- Hiệu quả của hoạt động điều tra bị chi phối bởi kết quả khám nghiệm hiện trường,trong nhiều trường hợp nó mang tính chất quyết định.
4 Nghiên cứu đặc điểm dạng người
- Nghiêm cứu cấu trúc, hình dáng, đặc điểm các bộ phận trên cơ thể con người có tính
ổn định và riêng biệt => Nghiên cứu, xây dựng nguyên tắc, phương pháp, phương tiện
mô tả, ghi nhận, lưu giữ và sử dụng các đặc điểm nhận dạng vào quá trình phát hiện,điều tra và phòng ngừa tội phạm
5 Nhiếp ảnh và quay phim hình sự
- Sử dụng phương tiện kỹ thuật để ghi nhận, lưu giữ, khai thác hình ảnh các đối tượngphục vụ cho công tác điều tra, xử lý, phòng ngừa tội phạm, phục vụ các hoạt độngnghiên cứu khoa học, giảng dạy, đào tạo cán bộ kỹ thuật hình sự
6 Xây dựng và khai thác tàng thư hình sự
- Bao gồm: tàng thư về con người, vũ khí, phương tiện kỹ thuật, tội danh
- Thông qua tàng thư hình sự, các đối tượng cần quản lý được đăng ký quản lý một cáchkhoa học, có hệ thống, nhằm phân loại, quản lý, tra cứu, so sánh một cách nhanh chóngcác đối tượng được đăng ký
7 Nghiên cứu khoa học và đào tạo lực lượng kỹ thuật điều tra hình sự
Trang 4Phản ánh vật chất: tồn tại hiện hữu trong thế giới khách quan, có thể cảm nhậnđược bằng các giác quan của con người.
3 Phương pháp phát hiện, ghi nhận, thu lượm, bảo quản dấu vết hình sự
a) Phương pháp phát hiện
- Quan sát: quan sát từ xa đến gần, từ chung đến riêng, từ bao quát đến chi tiết Tậptrung quan sát những nơi kín đáo, ngóc ngách khó phát hiện dấu vết ở hiện trườngcnhững chỗ kín trên cơ thể tử thi
- Suy đoán: đối với những vi vết hoặc dấu vết không màu, không mùi thì cần phải suyđoán vị trí tồn tại của nó tại hiện trường Cần nắm rõ quy luật hình thành và tồn tại củadấu vết, quy luật hoạt động của từng loại tội phạm, các dấu vết đặc trưng có thể xuấthiện trong từng loại hiện trường
- Sử dụng các công cụ, phương tiện hỗ trợ:
+ Các loại bột chuyên dùng: nhôm, đồng, ô xít chì, than, sắt, phản quang, các loạibột có nhiều màu khác nhau Bột phải khô, mịn, màu tương phản với vật mang vết Dấu
Trang 5vết phải khô, bề mặt vật mang vết phẳng, nhẵn Dấu vết tồn tại <1 ngày - nhiều loại bột,1-7 ngày - kim loại nặng.
+ Hoá chất: Ninhydrin, Nitrat bạc, Alôxan, Bezidin, Iốt
+ Xông keo, xông khói, sử dụng kính phóng đại, ánh sáng có bước sóng khácnhau
- Mô tả dấu vết vào biên bản khám nghiệm hiện trường:
+ Mô tả loại dấu vết, màu sắc, hình dạng, vị trí, chiều hướng, kích thước, độ nôngsâu
+ Một vật mang nhiều dấu vết: phải mô tả trạng thái tương quan của các dấu vết
- Ghi, đánh dấu vào sơ đồ hiện trường: thể hiện mối tương quan giữa các dấu vết vớinhau, giữa dấu vết với hiện trường
c) Phương pháp thu lượm
- Thu dấu vết cùng vật mang vết: vật mang vết có kích thước nhỏ, gọn, dễ bảo quản, dễvận chuyển, đối với vật lớn có thể bóc tách phầm mang vết Khi thu vật mang vết khôngđược làm ảnh hưởng đến điều kiện sản xuất, kinh doanh, thiệt hại đến kinh tế
Trang 6+ Silicon áp dụng đối với bề mặt vật mang vết có chiều hướng thẳng đứng hoặcnằm nghiêng hoặc trong trường hợp cần thu thập các dấu vết có độ chính xác cao, thểhiện rõ đặc điểm chi tiết của dấu vết.
- Phương pháp khác: Bơm, hút, thấm, cạo, tách
d) Phương pháp bảo quản
- Phương pháp bảo quản: Trong túu giấy chuyên dụng, phong bì; bằng phương pháp gói,bọc; trong hộp nhựa, hộp giấy ; trong các ống nghiệm, chai lọ thuỷ tinh, túi Polyetylenchuyên dùng để bảo quản chất lỏng
II Một số loại dấu vết
1 Dấu vết đường vân
- Đặc điểm chung: đường vân hình cung, hình quai, hình xoáy
- Đặc điểm riêng: đường vân tách nhánh, nhập nhánh, móc, nối ngang, đứt đoạn, chấm,hình hồ, hình đảo, kết thúc, bắt đầu
- Tồn tại chủ yếu ở 2 dạng: dấu vết in và dấu vết lõm
- Phương pháp phát hiện: quan sát, suy đoán, sử dụng công cụ, phương tiện hỗ trợ
- Phương pháp ghi nhận: chụp ảnh, ghi hình, mô tả vào biên bản khám nghiệm hiệntrường, ghi, đánh dấu vào sơ đồ hiện trường
- Phương pháp thu thập: Thu cùng vật mang vết, đúc khuôn (dấu vết lõm), sao in dấu vết(dấu vết do mồ hôi đổ lại)
- Phương pháp bảo quản: sử dụng hộp, túi, phong bì
2 Dấu vết công cụ
- Tồn tại dưới các dạng: dấu vết lõm, trượt, cắt
- Phát hiện: quan sát, suy đoán, sử dụng công cụ, phương tiện hỗ trợ
- Ghi nhận: Chụp ảnh, ghi hình, mô tả vào biên bản KNHT, ghi, đánh dấu vào sơ đồ hiệntrường
- Thu thập: thu cùng vật mang vết (trượt, cắt), đúc khuôn (lõm, sử dụng xi mềm hoặcsilicon)
- Bảo quản: hộp, thùng giấy
3 Chân, giày, dép
Trang 7- Tồn tại dưới các dạng: in, lõm, trượt hoặc có thể để lại 1 phần giày, dép tại hiệntrường.
- Phát hiện: quan sát, sử dụng công cụ
- Thu thập, bảo quản: thu cùng vật mang vết, sao in, đúc khuôn, đối với các phần vậtchất của giày, dép có thể dùng panh gắp, dùng găng tay nhặt cho vào hộp, túi bảo quản
4 Dấu vết răng
- 2 loại dấu vết: cắn đứt và cắn không đứt Tồn tại dưới dạng vết lõm, vết xước do răngcắn vào vật mang vết hoặc cả chiếc răng, 1 phần răng bị sứt mẻ, vỡ
- Phương pháp quan sát, suy đoán, công cụ hỗ trợ
- Chụp ảnh, ghi vào biên bản, đánh dấu vào sơ đồ
- Thu cùng vật mang vết, đúc khuôn
- Vật mang vết không bền ở nhiệt độ thường cần bảo quản ở nhiệt độ thấp Vật mangvết không tồn tại lâu như hoa quả cần ngâm trong dung dịch bảo quản sau đó vớt ra,đóng gói
- Dấu vết trên đầu đạn:
+ Khi đầu đạn chuyển động trong nòng súng nhưng chưa đến rãnh xoắn: đườngxước song song, cùng trục với đầu đạn
+ Khi đầu đạn đi qua nòng súng phần có rãnh xoắn (có 2 loại nòng: nòng nhẵn vànòng có rãnh xoắn): có đường xước phản ảnh đặc điểm của rãnh xoắn
- Dấu vết để lại trên vật cản: cần chú ý: Lỗ đạn vào, lỗ đạn ra, rãnh xuyên, dấu vết cháyxém trên vật cản, dấu vết thuốc đạn, ám khói, dấu vết áp lực khi bắn ở tầm kề
- Súng:
+ Chụp ảnh, vẽ sơ đồ, mô tả
+ Phát hiện, thu thập dấu vết trên súng
Trang 8+ Hiện trường có người chết: Xác định khoảng cách từ đầu nòng súng đến 2 lòngbàn tay tử thi, hướng của nòng súng, khói thuốc để nhận định ban đầu xem bị giết hay tựsát.
+ Cầm những vị trí trái quy luật cầm nắm thông thường, không được hướng về vịtrí có người, hạ búa đập, khoá chốt an toàn, tháo băng tiếp đạn và kéo khoá nòng về phíasau để kiểm tra xem còn đạn không
- Vỏ đạn, đầu đạn: chụp ảnh, mô tả, đánh dấu vào sơ đồ, tiến hành thu thập, bảo quản
6 Dấu vết sinh học.
a) Dấu vết máu:
- Các dạng dấu vết cơ bản: Dấu vết máu phun máu nhỏ giọt; máu bị lau chùi, quệt; máuthấm; máu vũng, đọng
- Phát hiện: quan sát, sử dụng đèn, hoá chất
- Thu thập: + Dạng lỏng: dùng bông thấm, để khô ở nhiệt độ bình thường
+ Đã khô ở bề mặt vật mang vết tương đối nhẵn: dùng dao, vật cứng để cạo
+ Đã khô ở bề mặt vật mang vết sần sùi: dùng bông gạc thấm nước chùi
- Bảo quản: Túi giấy, hộp giấy
b) Dấu vết bài tiết và chất tiết
- Phân, nước tiểu, các chất dịch, nước bọt
c) Dấu vết bông vải sợi
- Phát hiện: quan sát, dùng đèn chiếu
- Bảo quản: Phải dùng ống nghiệm hoặc túi nilon đối với dấu vết nhìn thấy được Đối vớdấu vết không nhìn thấy được trên bề mặt vật mang vết không dễ bong tróc, không phảitrên giấy => băng dính
Trang 9CHƯƠNG 3: TRUY NGUYÊN HÌNH SỰ
I Khái quát chung
1 Khái niệm
Truy nguyên hình sự là xác định và chứng minh sự đồng nhất của các đối tượngvật chất có mối quan hệ với vụ việc hình sự đã xảy ra với các đối tượng vật chất đã đượcxác định
3 Đối tượng truy nguyên
- Là người, động vật, đồ vật Phản ánh dưới dạng các phản ánh vật chất (dấu vết) và tinhthần (phi vật chất)
- Là các chất: các đơn chất, hợp chất vô cơ, chất hữu cơ
- Là tổng thể một đối tượng vật chất có tính không gian
II Cơ sở tiến hành truy nguyên
2 Sự vận động của vật chất
- Vận động là thuộc tính cố hữu, là phương thức tồn tại của vật chất
- Do vận động mà làm xuất hiện hoặc mất đi những thành tố, đặc điểm nhất định =>đồng nhất chỉ mang tính tương đối
3 Thuộc tính, đặc điểm của vật chất
Trang 10- Sử dụng các thuộc tính, đặc điểm của sự vậy ở các thời điểm khác nhau, thông qua việcphân tích, so sánh, đối chiếu giữa các đặc điểm, thuộc tính này mà đi đến kết luận cóđồng nhất hay không.
- Mang ý nghĩa quyết định đến kết quả của hoạt động truy nguyên hình sự
III Các điều kiện và hình thức tiến hành truy nguyên hình sự.
1 Điều kiện
- Phải xác định được đối tượng cần truy nguyên:
+ Là đối tượng có mối quan hệ thực tế với hiện tượng sự việc đã xảy ra, tại thờiđiểm nghiên cứu vẫn chưa xác định được
+ Trước hết phải là con người, trả lời câu hỏi ai là người thực hiện hành vi phạmtội Ngoài ra còn có công cụ, phương tiện
- Phải xác định được đối tượng so sánh (đối tượng nghi vấn):
+ Là những đối tượng đã được phát hiện trong quá trình điều tra, đã có lai lịch,nguồn gốc, thuộc tính, đặc điểm rõ ràng nhưng chưa xác định được mối quan hệ củachúng với sự vật, hiện tượng xảy ra
+ Đối tượng so sánh có thể là người, động vật, công cụ, phương tiện, địa điểm
- Phải thu thập được đối tượng để truy nguyên:
+ Là những phản ánh do đối tượng cần truy nguyên để lại trong vụ việc mang tínhhình sự, được thu thập thông qua các hoạt động khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm
tử thi, khám xét và những phản ánh thu được từ đối tượng so sánh bằng cách lấy mẫutrực tiếp, tra cứu, thực nghiệm
+ Gồm: Các phản ánh vật chất thu được ở hiện trường hoặc trong các hoạt độngđiều tra khác Các phản ánh ý thức-để trở thành đối tượng để truy nguyên phải trải quamột quá trình thụ cảm, lưu giữ, tái hiện, chuyển giao của người biết việc và người tiếpnhận
2 Các hình thức truy nguyên
a) Truy nguyên qua phản ánh đối tượng cần truy nguyên:
- Phản ánh của đối tượng cần truy nguyên là các loại dấu vết Phản ánh đặc điểm của đốitượng để lại nó
- Được sử dụng trong giám định: đường vân, súng đạn, công cụ, chân, giày, dép, phươngtiện giao thông, giám định ảnh
Trang 11b) Truy nguyên qua những vật chất nhất định
- Vật chất có thể là một vật, một phần của vật, các chất hoặc 1 phần của một chất đượctìm thấy trong quá trình khám nghiệm hiện trường, khám xét
- Nó không phản ánh đặc điểm, đặc tính của đối tượng khác mà phản ánh đặc điểm, đặctính của chính nó
c) Truy nguyên qua phản ánh nhận thức cụ thể
- Là những phản ánh của đối tượng cần truy nguyên được lưu lại trong trí nhớ của conngười, được thể hiện bằng sự mô tả, lời khai của nhân chứng, nạn nhân, bị can, bị cáo
IV Nguyên tắc truy nguyên
- Phải phân loại một cách chính xác, phù hợp các đối tượng truy nguyên hình sự vớithuộc tính vốn có và vai trò của chúng: phân thành đối tượng cần truy nguyên, để truynguyên, so sánh
- Phải đặc biệt chú trọng sự biến đổi của các đối tượng truy nguyên: để phân tích sựđồng nhất phải lý giải được sự khác nhau là do vận động của vật chất
- Phải tuân thủ theo quy trình từ nghiên cứu, phân tích, tổng hợp và đối chiếu các thuộctính: của đối tượng truy nguyên rồi tiến hành nghiên cứu, so sánh, đối chiếu với thuộctính của đối tượng cần kiểm tra => xác định điểm giống nhau, giải thích điểm khác nhau
- Nghiên cứu các đặc điểm và thuộc tính của đối tượng cần truy nguyên qua sự quan sát
và thực nghiệm: nhiều trường hợp không thể so sánh trực tiếp đặc điểm của dấu vết thuđược với vật gây ra dấu vết nên phải quan sát, thực nghiệm tạo ra mẫu vết so sánh
V Trình tự truy nguyên
- Nghiên cứu những phản ánh của đối tượng cần truy nguyên thu được ở hiện trườnghoặc trong quá trình tiến hành các chiến thuật điều tra, trường hợp cần thiết phải trưngcầu giám định: từ việc nghiên cứu có thể xác định xác định các thuộc tính của đối tượngcần truy nguyên => xác định các thuộc tính tương ứng cần phải lựa chọn ở đối tượng sosánh
- Xác định và lựa chọn các thuộc tính của đối tượng so sánh
- Phân tích đánh giá cơ chế hình thành và điều kiện tồn tại của các phản ánh và nhữngyếu tố ảnh hưởng đến sự xuất hiện, tồn tại và biến đổi của các đối tượng truy nguyên:nhằm xác định mức độ ổn định của các thuộc tính đó có phải là cơ bản, bản chất haykhông
- So sánh các phản ánh của đối tượng cần truy nguyên với đối tượng so sánh
Trang 12- Đánh giá sự giống và khác nhau giữa phản ánh của đối tượng cần truy nguyên và đốitượng so sánh để kết lận có sự đồng nhất hay không đồng nhất: có thể đưa ra các kếtluận:
+ Kết luận khẳng định sự đồng nhất: thuộc tính, đặc điểm chung và riêng tươngđối ổn định, bền vững, mang tính cá biệt giống nhau ở cả dấu vết thu được tại hiệntrường và dấu vết mẫu so sánh
+ Kết luận khẳng định không có sự đồng nhất: đặc điểm chung khác nhau hoặcđặc điểm chung giống, đặc điểm riêng khác nhau
+ Kết luận khả năng: có thể có hoặc có thể không có sự đồng nhất
VI Các cấp độ truy nguyên
- Truy nguyên nhóm: dựa vào đặc điểm chung để truy nguyên ra một nhóm đối tượng.Những trường hợp truy nguyên nhóm:
+ Thông qua đặc điểm chung về dạng người (dân tộc, quốc tịch, giới tính, tuổi,tầm cao, vóc người)
+ Thông qua đặc điểm chung của dấu vết cắt (số lượng mặt cắt, góc cắt) => chủngloại công cụ
- Truy nguyên cá biệt: dựa vào đặc điểm riêng để truy nguyên ra đích danh đối tượng
CHƯƠNG 4: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG
I Khái niệm, phân loại hiện trường
- Diễn biến của vụ việc tại nơi xảy ra: Khu vực chuẩn bị thực hiện hành động phạm tội;Khu vực thực hiện hành động phạm tội; Che giấu hành động phạm tội; Tẩu thoát khỏi
Trang 13hiện trường phạm tội; Khu vực phát hiện thấy dấu vết có tội phạm; Tìm thấy sự cất giấutài liệu, vật chứng; Phát hiện thấy tử thi
II Bảo vệ hiện trường
- Hiện trường luôn biến đổi nên tính xác thực của những thông tin thu thập được từ hiệntrường phụ thuộc vào sự biến đổi đó => cần thiết phải bảo vệ hiện trường
- Các tác động làm biến đổi dấu vết, vật chứng:
+ Yếu tố tự nhiên, môi trường: Mưa, gió, nắng, bão, thời tiết, nhiệt độ, sự phá huỷcủa động vật, súc vật, côn trùng
+ Yếu tố con người: Thủ phạm xoá dấu vết; cấp cứu nạn nhân, cứu chữa tài sảnđang có nguy cơ bị thiệt hại; Sự tò mò, thiếu hiểu biết, sự hốt hoảng của quần chúngnhân dân; Hoạt động truy đuổi, truy bắt; Những hoạt động bắt buộc không thể trì hoãnđược như giao thông đi lại của các phương tiện, dây chuyền sản xuất
+ Tự biến đổi của bản thân dấu vết, vật chứng
- Ý nghĩa:
+ Là cơ sở cho hoạt động điều tra tại hiện trường
+ Tạo điều kiện thuận lợi cho công tác khám nghiệm hiện trường và toàn bộ cáchoạt động nghiệp vụ khác xuất phát từ hiện trường được thuận lợi và đạt kết quả tốt
- Mục đích: bảo đảm cho hiện trường không bị thay đổi, dấu vết, vật chứng không bịbiến đổi, mất mát, tạo điều kiện cho công tác khám nghiệm được tiến hành thuận lợi
- Yêu cầu:
+ Tiến hành thu thập những dấu vết, vật chứng đang có nguy cơ bị phá huỷ, làmmất mát những tin tức, tài liệu có giá trị xuất phát từ hiện trường như: lấy lời khai banđầu của người báo tin, người biết việc, người làm chứng, đối tượng nghi vấn
+ Phải bình tĩnh, thận trọng, cân nhắc kỹ lưỡng, tính đến những hậu quả có thểxảy ra
+ Tiến hành khẩn trương, thận trọng, tỉ mỉ, chính xác, đảm bảo sự linh hoạt
+ Phải tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiến hành các biện pháp khẩn cấp khác: cấpcứu nạn nhân, chữa cháy, truy bắt thủ phạm
+ Cần chú ý đến các yếu tố lực lượng bảo vệ hiện trường, phương tiện bảo vệ hiệntrường, nạn nhân, nhân chứng đảm bảo việc bảo vệ hiện trường có hiệu quả, đúng phápluật
Trang 14III Khám nghiệm hiện trường
1 Khái niệm
Xem xét một địa điểm nhất định nhằm phát hiện và ghi nhận những dấu vết củatội phạm, vật chứng và làm sáng tỏ các tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết sựviệc mang tính hình sự
2 Yêu cầu
- Tuân thủ các quy định của pháp luật: Khám nghiệm hiện trường là một hoạt động điềutra được quy định tại Bộ luật tố tụng hình sự, do đó hoạt động khám nghiệm hiện trườngphải tuân theo trình tự thủ tục được quy định trong các văn bản pháp luật Kết quả khámnghiệm phải được lập thành biên bản theo đúng quy định của pháp luật thì kết quả khámnghiệm mới hợp pháp, mới trở thành nguồn chứng cứ phục vụ cho công tác điều tra tộiphạm
- Thời gian tổ chức tiến hành khám nghiệm: Khẩn trương, nhanh chóng, kịp thời ngaysau khi nhận được tin báo về vụ việc
- Đảm bảo khách quan, chính xác, toàn diện, tỷ mỉ và khoa học: Phải tổ chức khámnghiệm tất cả các khu vực, đồ vật, tài liệu, phải tôn trọng ý kiến của các nhà chuyênmôn
- Phải có sự chỉ đạo thống nhất và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng: Khám nghiệmhiện trường phải đặt dưới sự lãnh đạo của người chủ trì khám nghiệm vì thành phầntham gia khám nghiệm gồm nhiều người => thiếu sót, sơ suất Các lực lượng nghiệp vụkhám nghiệm phải phối hợp chặt chẽ bằng cách: trao đổi thông tin, cùng nhau tiến hànhcác hoạt động khám nghiệm, phối hợp hoàn chỉnh các tài liệu, văn bản
- Phương pháp khám nghiệm hiện trường: Muốn phát hiện, thu thập được dấu vết phải
có phương pháp hợp lý
+ Phương pháp lần theo dấu vết: được tiến hành từ điểm bắt đầu và điểm tiếp theolần theo các dấu vết đã quan sát thấy rõ theo hướng hoạt động của thủ phạm tại hiệntrường Áp dụng khi xác định được tình trạng thực tại của hiện trường như đường vào, racủa thủ phạm, diễn biến hành vi, sự thay đổi đồ vật (trộm cắp, cháy, chết người)
+ Phương pháp theo khu vực (chia ô): Chia hiện trường ra thành nhiều khu vực,nhiều ô khác nhau và khám nghiệm từng khu vực Áp dụng hiện trường rộng, có sự phânchia ranh giới tự nhiên sẵn có như tường rào, lối đi, các phòng
+ Phương pháp theo hình xoáy ốc: Từ ngoài vào trong trung tâm hoặc ngược lạitheo hình xoắn ốc, theo chiều kim đồng hồ hoặc ngược chiều
Trang 15+ Phương pháp theo đường thẳng song song (cuốn chiếu; hình răng lược): Lầnlượt từ đầu đến cuối hiện trường theo 1 trình tự thống nhất Áp dụng ở hiện trường cóchiều ngang không rộng có thể dàn hang ngang.
- Phương tiện khám nghiệm hiện trường: phương tiện chuyên dùng: Các loại va ly khámnghiệm, thước các loại, la bàn, kìm, búa, kéo, chổi quét bột, bột hoá chất, các phươngtiện ghi hình, chiếu sáng, các loại biên bản giấy tờ, phương tiện dụng cụ bảo hộ, phươngtiện giao thông, thông tin liên lạc
CHƯƠNG 5: KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG TRỘM CẮP TÀI SẢN
I Khái quát
1 Khái niệm
- Hiện trường trộm cắp tài sản là nơi xảy ra, nơi phát hiện dấu vết vụ trộm
+ Nơi xảy ra: Nơi thực hiện hành vi trộm cắp-nơi đột nhập, lục soát, thoát ra khỏihiện trường
+ Nơi phát hiện: Nơi rình mò, ẩn nấp, cất giấu công cụ, phương tiện, cất giấu tàisản sau khi trộm cắp
- Thủ đoạn: 4 giai đoạn:
+ Chuẩn bị phạm tội: điều tra để nắm tình hình về địa điểm, cách sắp xếp, cất giữtài sản, lối ra vào, quy luật đi lại, sinh hoạt, lựa chọn công cụ, phương tiện gây án
+ Đột nhập: thực hiện thông qua một số hoạt động cụ thể: Mở khoá, phá khoá,đập cửa kính, cắt hàng rào, đào tường, khoét gạch, dỡ mái ngói
+ Lục soát tìm kiếm tài sản và chiếm đoạt: Tiếp cận nơi có tài sản=> Sử dụngcông cụ, phương tiện phá các đồ vật chứa tài sản => lục soát, tìm kiếm, chiếm đoạt
+ Xoá dấu vết, vận chuyển tài sản và thoát khỏi hiện trường
2 Đặc trưng của hiện trường
- Phần lớn không nguyên vẹn, thường bị xáo trộn Do người bị hại thường muốn biếtngay mình mất gì nên có hành vi lục tìm, kiểm tra tài sản
- Thường phân chia thành nhiều khu vực: Khu vực rình mò, đột nhập, lục soát, lấy tàisản, tẩu thoát, cất giấu tài sản
Trang 16- Thường xuất hiện hệ thống giấu vết đặc trưng: Dấu vết đột nhập, công cụ cạy phá, dấuchân, giày, dép, vân tay, bông vải sợi
3 Bảo vệ hiện trường
- Hiện trường thường rộng, phức tạp nên đầu tiên cần khoanh vùng
- Nắm sơ bộ hậu quả, loại, đặc điểm tài sản bị mất, làm rõ sự sắp xếp, cất giấu tài sảntrước khi mất
- Thu giữ sổ sách đối với kho tàng, cửa hàng, cơ quan, xí nghiệp, đơn vị kinh doanh
- Xác định quá trình bảo vệ của cơ quan, xí nghiệp
- Xác định tình trạng khoá, số lượng chìa, người có khoá
- Thời gian xảy ra, thời gian phát hiện
- Xác định người làm chứng, người phát hiện, những người vào trong khu vực
- Điều kiện phân bố dân cư, nhà xung quanh
- Tình hình an ninh trật tự trong khu
II Tổ chức khám nghiệm hiện trường
1 Quan sát hiện trường
- Cần mô tả hiện trường chung, hiện trường trung tâm
- Chụp ảnh định hướng hiện trường, trung tâm hiện trường
- Vẽ sơ đồ hiện trường chung, hiện trường trung tâm
2 Khám nghiệm
- Khu vực rình nấp:
+ Dấu vết chân, giày, dép, cây cỏ, cành cây bị dẫm nát, bẻ gãy
+ Đầu thuốc lá, bông vải sợi, lông tóc
+ Sinh vật: phân, nước tiểu, nước bọt
- Khu vực vượt tường rào bảo vệ:
+ Dấu vết chân, giày, dép
+ Dấu vết phá hàng rào: cắt, rạch