Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Báo cáo thực tập: Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

A LỜI MỞ ĐẦU

Theo C.Mac, mọi dân tộc đều đi đến hình thái kinh tế - xã hội tương lai,nhưng con đường mà các dân tộc sẽ phải trải qua để đi đến hình thái đó là tấtyếu phải xuyên qua kinh tế thị trường Mác đã dự báo rằng, với những ưu thếnổi trội hẳn so với kinh tế tự nhiên, kinh tế thị trường có sức mạnh còn lớn hơncác loại đại bác hiện đại nhất Dựa vào phép biện chứng duy vật của Mác vànhững kinh nghiệm lịch sử đã được tích hợp trong quá trình phát triển của chủnghĩa tư bản kể từ sau khi Mác qua đời cho đến nay và từ sự sụp đổ của mô hình

kế hoạch hóa tập trung đã khẳng định rằng, sự phát triển hợp với trật tự tự nhiên

để loài người mà trong đó có dân tộc Việt Nam sẽ đi lên Chủ nghĩa xã hội, là tấtyếu phải đi qua kinh tế thị trường Cho đến nay, Kinh tế thị trường là môi trườngtốt nhất mà lịch sử loài người đã tạo ra cho sự phát triển của lực lượng sản xuất

xã hội, và như vậy chỉ bằng cách phát triển kinh tế thị trường thật sự triệt để mới

có thể đi tới chủ nghĩa xã hội

Trải qua một thời gian dài trăn trở tìm tòi với không ít thất bại, đôi khi rấtnghiệt ngã, chúng ta đã xác định được con đường phát triển kinh tế - xã hội củađất nước Sự khởi sắc của nền kinh tế sau thời kỳ khủng hoảng, trì trệ, nhữngbước tiến ban đầu đáng khích lệ đang là chứng cứ cho tính đúng đắn của đườnglối mà Đảng ta đã lựa chọn Đó là xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng

B NỘI DUNG

I LÝ LUẬN CHUNG VỀ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1 Một số khái niệm

- Kinh tế thị trường: là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hóa, trong

đó toàn bộ các yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất đều được mua bánthông qua thị trường1

- Kinh tế hàng hóa: Kinh tế hàng hóa là một hình thái tổ chức kinh tế mà ở

đó các sản phẩm được sản xuất ra nhằm mục đích để trao đổi hay để bán2

- Chủ nghĩa xã hội: bao gồm các tư tưởng chính trị ủng hộ một hệ thốngkinh tế-xã hội mà trong đó các sở hữu và các tài sản là thuộc quyền điềukhiển của toàn thể cộng đồng nhằm mục đích tiến đến sự công bằng trong

xã hội và trong kinh tế cũng như tiến đến một sự hợp tác tốt hơn Quyềnđiều khiển có thể là trực tiếp qua một tập thể như hình thức công đoàn haygián tiếp qua hình thức nhà nước Nhìn theo khía cạnh kinh tế thì chủnghĩa xã hội có đặc tính là sự sở hữu của các phương tiện sản xuất đãđược "cộng đồng hóa"3

2 Sự hình thành và phát triển kinh tế thị trường

Quá trình chuyển từ kinh tế tự nhiên lên kinh tế hàng hóa

2.1 Kinh tế tự nhiên

- Trong nền kinh tế tự nhiên mang đặc trưng không có sản xuất hàng hóa,không có thị trường, sản phẩm sản xuất ra nhằm mục đích thỏa mãn trựctiếp nhu cầu của người sản xuất, không đem ra trao đổi, thậm chí còn dựavào một phần hái lượm sản phẩm của tự nhiên Đó là loại hình sản xuấtkhép kín, phân tán, kỹ thuật thô sơ, nhịp độ phát triển chậm chạp

Ở Việt Nam kinh tế tự nhiên tồn tại hàng vạn năm trước đây từ khi có bầyngười cổ nguyên thủy xuất hiện sống bằng hái lượm, săn bắt với công cụbằng đá Dần dần tiến hóa lên thành trồng trọt và chăn nuôi trong các thị tộc,

1 Kinh tế chính trị học tr356.

2 Kinh tế chính trị học tr355

3 Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

bộ lạc nguyên thủy Tuy nhiên cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất,xuất hiện dần chuyên môn hóa và nhu cầu trao đổi phát triển Thị tộc tựnhiên tan rã, kinh tế tự nhiên dần chuyển sang kinh tế hàng hóa.

2.2 Kinh tế hàng hóa

Kinh tế hàng hóa đã giải quyết tất cả các vấn đề cơ bản mà nền kinh tế tựnhiên không làm được Sản xuất cải gì?, sản xuất như thế nào?, sản xuất choai?, Như vậy, kinh tế hàng hóa ra đời phải có hai điều kiện

- Thứ nhất: Phân công lao động đạt tới trình độ phát triển nhất định

- Thứ hai : có sự tách biệt về kinh tế giữa những người sản xuất, do quan hệ

sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất quy định

Kinh tế hàng hóa đối lập với kinh tế tự nhiên Trong kinh tế sản phẩmhàng hóa trước khi đưa vào tiêu dùng phải qua phân phối lưu thông Thịtrường vừa là kết quả của sản xuất hàng hóa vừa là điều kiện của sản xuấthàng hóa Sự tách biệt về sản xuất và tiêu dùng, giữa hàng và tiền đã dẫn tới

sự không khớp nhau về khối lượng, tiến bộ, thời gian sản xuất và tiêu dùnghàng hóa Khi sản xuất xã hội càng phát triển thì đa số nhu cầu của con ngườiđược thỏa mãn thông qua thị trường Bản thân tiêu dùng luôn đòi hỏi sự đồng

bộ cao, nếu không tiêu dùng không thực hiện được

Trong thị trường có hai nhóm người hoạt động Thứ nhất là nhóm ngườimua hàng sử dụng dịch vụ Nhóm thứ hai là những người cung cấp hàng hóa

và dịch vụ cho người tiêu dùng Thị trường là giao điểm gặp gỡ tác động củahai nhóm người này Qua thị trường mâu thuẫn giữa người mua và người bánđược giải quyết, thực hiện cân bằng cung, cầu

Trong lịch sứ sản xuất và trao đổi hàng hóa bắt đầu xuất hiện vào thời kỳtan rã của chế độ cộng sản nguyên thủy, nhưng trong xã hội Chiếm hữu Nô lệ

và phong kiến kinh tế hàng hóa vẫn ở trình độ kém phát triển, phổ biển nhấtvẫn là kinh tế hàng hóa giản đơn Đến CNTB không chỉ mọi sản phẩm trởthành hàng hóa mà sức lao động cũng trở thành hàng hóa làm cho kinh tếhàng hóa phát triển đỉnh cao còn gọi là kinh tế thị trường

Quá trình chuyển kinh tế hàng hóa giản đơn sang kinh tế thị trường:

Điều kiện hình thành và phát triển kinh tế thị trường

- Thứ nhất: đó là sự xuất hiện của thị trường sức lao động

- Thứ hai: phải tích lũy được một lượng tiền nhất định

- Thứ ba: cần có hệ thống tài chính, ngân hàng tương đối phát triển

- Thứ tư: phải có một hệ thống kết cấu hạ tầng tương đối phát triển

- Thứ năm: tăng cường vai trò kinh tế của nhà nước

Đặc trưng của kinh tế thị trường

- Tính tự chủ của các chủ thể kinh tế cao

- Giá cả được xác định ngay trên thị trường

- Cạnh tranh là một tất yếu của kinh tế

Ưu, nhược điểm của Kinh tế thị trường

Ưu điểm

- Kinh tế thị trường thúc đẩy cải tiến kỹ thuật, tăng năng suất lao động, làmcho sản xuất hàng hóa phong phú, đa dạng, giá thành hạ, thúc đẩy lựclượng sản xuất phát triển nhanh

- Kinh tế thị trường thúc đẩy phân công lao động xã hội phát triển nhanhchóng làm cho chuyên môn hóa, hiệp tác hóa ngày càng cao Do đó, quátrình xã hội hóa sản xuất, xã hội hóa lao động phát triển nhanh Đó là xuhướng phát triển kinh tế hiện đại

- Kinh tế thị trường thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất cao độ,các mối quan hệ kinh tế phát triển, tạo điều kiện cho nền kinh tế tăngtrưởng nhanh và bền vững

Nhược điểm

- Trong kinh tế thị trường lợi nhuận vừa là động lực, là mục đích của cácchủ thể kinh tế Lợi nhuận kích thích các chủ thể kinh tế năng động, rasức cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, nâng cao trình độ tay nghề làmsản phẩm hàng hóa phong phú, đa dạng mà giá trị lại giảm xuống

2.3 Kinh tế thị trường

2.3.1 Lịch sử phát triển kinh tế thị trường

Thứ nhất, sự ra đời của kinh tế thị trường tất yếu đòi hỏi sự thay đổi mangtính cách mạng về quan hệ sở hữu, sự phát triển kinh tế thị trường đòi hỏiphải đa dạng hóa, hoàn thiện cơ cấu sở hữu phù hợp với sự phát triển của lựclượng sản xuất hiện đại theo tiến trình cách mạng công nghiệp và cách mạngkhoa học kỹ thuật Lịch sử hình thành và phát triển của kinh tế thị trường ởcác nước phương Tây đều gắn liền với những biến cố lớn mang tính phổbiến, biểu hiện cho sự rằng buộc có tinh quy luật: họ phải cải cách ruộng đất,xóa bỏ chế độ độc quyền của giai cấp phong kiến, xác lập chế độ sở hữu tưnhân quy mô lớn đối với ruộng đất Tạo điều kiện mạnh mẽ để các nước Tây

Âu chuyển hẳn sang quỹ đạo kinh tế thị trường Đó cũng là điều kiện tiênquyết của cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra thể kỷ XVIII- đầu thể kỷXIX

- Lần thứ nhất phát triển diễn ra trong những năm 30 cuối thế kỷ XIX dokhông đủ sức cạnh tranh thì trường ngày càng mạnh và không thể tiếp tụcphát triển nếu chỉ dừng lại ở sở hữu tư nhân, cá biệt Cho nên các nhà tưbản cá biệt phải liên kết lại, dần hình thành các công ty Cổ phần Như vậy

sở hữu tư nhân dần chuyển sang sở hữu tư bản tư nhân có tính tập thể

- Lần thứ hai, diễn ra thế kỷ XX và kéo dài cho đến sau chiến tranh thế giớithứ hai trên quy mô rộng lớn Các công ty, các xí nghiệp liên hiệp côngnghiệp, tài chính lại liên kết với nhau Kết quả đó tạo ra các Công tyxuyên quốc gia

- Lần thứ ba diễn ra cuối những năm 50 cho đến đầu thập kỷ 80 của thế kỷ

XX, với phạm vi và mức độ sâu rộng hơn hẳn Kinh tế thị trường đã xâmnhập vào hầu hết các nước trên thế giới

- Lần thứ tư: thể hiện quá trình toàn cầu hóa kinh tế

Cả bốn lần điều chỉnh đó nói lên tính đúng đắn của những luận điểm khoahọc tổng quát rất quan trọng, mà với bộ óc vĩ đại C.Mac đã đúc rút: sự phát

triển của xã hội loài người là quá trình lịch sử tự nhiên, được quy định bởicác quy luật khách quan mà trước tiên là quan hệ sản xuất phải phù hợp vớitính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, rằng chủ nghĩa tư bảnchỉ là một hình thái kinh tế - xã hội có tính lịch sử, rằng nếu không có sự pháttriển cao của lực lượng sản xuất, nếu không xuyên qua kinh tế thị trường thìcon người không thể đi tới chủ nghĩa xã hội.

2.3.2 Một số mô hình kinh tế thị trường trên thế giới

2.3.2.1 Mô hình truyền thống

Mô hình này diễn ra ở các nước tư bản Phương tây, điển hình là ở Anh,Pháp, Đức Trải qua ba giai đoạn: giai đoạn chuyển từ kinh tế hàng hóa giảnđơn thành kinh tế thị trường, giai đoạn thị trường tự do, giai đoạn kinh tế thịtrường có sự can thiệp của nhà nước

- Giai đoạn chuyển từ kinh tế hàng hóa giản đơn thành kinh tế thị trường:diễn ra thế kỷ XV đến giữa thể kỷ XVII ở Anh và các nước Châu Âukhác Kinh tế thị trường đòi hỏi phải có cac hoạt động buôn bán mạnh,tăng cường tích lũy tiền tệ, thị trường sức lao động dần được hình thành

- Giai đoạn kinh tế thị trường tự do: đây là giai đoạn phát triển kinh tế thịtrường dân tộc theo nguyên tắc tự do kinh tế Ở các nước phương tây giaiđoạn này kéo dài từ cuối thế kỷ XVII đến đầu thể kỷ XX Các lĩnh vựcnông nghiệp, công nghiệp nhẹ, công nghiệp nặng được đầu tư phát triển.Tiềm lực kinh tế chính là yếu tố quyết định sự phát triển kinh tế thịtrường, sự phát triển mạnh mẽ kinh tế dân tộc cũng đã làm tăng sức mạnhcủa ngành nông nghiệp, công nghiệp và các ngành sản xuất khác Khẳngđịnh sự chiến thắng của kinh tế thị trường, mở rộng giao lưu nước ngoài

- Giai đoạn kinh tế thị trường có sự can thiệp của nhà nước: từ năm 50 củathế kỷ XX đến nay nhà nước can thiệp kinh tế thị trường và mở rộng giaolưu nước ngoài

2.3.2.2 Mô hình rút ngắn

Mô hình rút ngắn cổ điển Nhật Bản:

Ở Nhật Bản nhà nước mạnh và thông minh có vai trò quyết định, tạo mọiđiều kiện cho nền kinh tế thị trường ra đời và hoàn thiện, khuyến khích tiếpthu có chọn lọc kỹ thuật phương tây Thời kỳ đầu phát triển Kinh tế thịtrường Nhật Bản hầu như dựa hoàn toàn kinh tế trong nước Nông nghiệp giữvai trò quan trọng, quá trình tích tụ và tập trung tư bản từ nguồn thuế nôngnghiệp, khuyến khích phát triển kinh tế hàng hóa Vì vậy, Nhật Bản kháthành công trong mô hình phát triển rút ngắn

Mô hình rút ngắn hiện đại

Mô hình này đã hội tụ ưu điểm của mô hình rút ngắn cổ điển đó là pháttriển kinh tế thị trường hoàn hảo với sự điều tiết thông minh của nhà nước,tiếp thu tinh hoa phát triển của các nước đi trước, khai thác mọi tiềm năngcủa đất nước để phát triển kinh tế quốc gia, lợi dụng tư bản nước ngoài và

mở cửa kinh tế Tận dụng được tiến bộ khoa học trên thế giới và sự phát triểnmạnh mẽ của các Công ty xuyên quốc gia

2.3.2.3 Mô hình kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc

Đối với Trung Quốc kinh tế thị trường là thành tựu của nền văn minhnhân loại, là thủ đoạn kinh tế có hiệu quả cao Song có sự khác biệt giữaKinh tế thị trường Xã hội chủ nghĩa và kinh tế thị trường Tư bản chủ nghĩa

đó là chế độ sở hữu và thực hiện chế độ phân phối Trong đó, chế độ sở hữucủa kinh tế thị trường Tư bản chủ nghĩa lấy sở hữu tư nhân làm cơ sở cònkinh tế thị trường Xã hội chủ nghĩa lấy sở hữu công cộng làm cơ sở về chế

độ phân phối Kinh tế thị trường Xã hội chủ nghĩa không nhằm tập trung tàisản vào một số ít cá nhân như trong Kinh tế Tư bản chủ nghĩa mà nhằm đemlại sự sung túc cho đại đa số dân

3 Tất yếu khách quan của việc chuyển nền kinh tế Việt nam sang kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Sự ra đời của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam gắn liền với công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo Kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là vấn đề lý luận và thực tiễn hếtsức mới mẻ và phức tạp Nó thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa việc nhậnthức sâu sắc tính quy luật khách quan với phát huy vai trò chủ động, sáng tạocủa chủ thể là Đảng, nhà nước Xã hội chủ nghĩa và nhân dân lao động trongthực tiễn cách mạng Việt Nam Đây là sự lựa chọn con đường và mô hìnhphát triển của Việt Nam trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế đáp ứng yêu cầu

“đi tắt, đón đầu” đang đặt ra như một yếu tố sống còn Sự hình thành tư duycủa Đảng ta về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là cả mộtquá trình tìm tòi, thể nghiệm, phát triển từ thấp đến cao, từ chưa đầy, hoànthiện đến ngày càng đầy đủ, sâu sắc và hoàn thiện

Nếu như trong văn kiện Đại hội VI và Hội nghị Trung ương 6 khoá VI,Đảng ta mới đề ra quan điểm phát triển nền kinh tế hàng hoá có kế hoạchgồm nhiều thành phần đi lên chủ nghĩa xã hội, coi đây là vấn đề "có ý nghĩachiến lược và mang tính quy luật từ sản xuất nhỏ đi lên chủ nghĩa xã hội", thìđến Đại hội VII, Đảng đã khẳng định: "phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiềuthành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thịtrường có sự quản lý của Nhà nước" Tới Đại hội Đảng IX, kinh tế thị trườnglại được khẳng định một cách sâu sắc, đầy đủ hơn như là mô hình kinh tếtổng quát hay mô hình mới của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Phát triển kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam xuất phát từ những cơ

sở lý luận và thực tiễn sâu sắc, bắt nguồn từ bối cảnh thời đại và điều kiệnlịch sử – cụ thể của đất nước.Tính tất yếu của việc lựa chọn mô hình kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa:

Thứ nhất: mô hình chủ nghĩa xã hội cổ điển, đặc trưng bởi hệ thống kinh

tế kế hoạch hoá tập trung, sau gần 70 năm tồn tại với tất cả những ưu thế và

nhược điểm, đã tỏ ra không còn sức sống và khả năng tự phát triển nội sinh

về mặt kinh tế, bị va vấp nặng nề trong thực tiễn Trong khi đó, chủ nghĩa tưbản với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận đã lợi dụng tối đa những mặt mạnh củakinh tế thị trường để tạo ra động cơ về lợi ích và sự cạnh tranh mạnh mẽ,phát triển các lực lượng sản xuất cũng như tiềm năng kinh doanh Chủ nghĩa

tư bản đã sử dụng vai trò nhà nước như một chủ thể xã hội sáng tạo và hùngmạnh để can thiệp – quản lý các quá trình kinh tế vĩ mô, nhằm hạn chế nhữngkhuyết tật của thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển, xã hội hoá các lựclượng sản xuất

Thứ hai: mặc dù chủ nghĩa tư bản đã có những thành công nhất định

trong phát triển kinh tế thị trường, nhưng cần nhận thức sâu sắc rằng, pháttriển kinh tế thị trường theo con đường tư bản chủ nghĩa không phải là duynhất đúng mà trong nó cũng ẩn chứa đầy rẫy những cạm bẫy, rủi ro Thực tếphát triển ngày càng cho thấy rõ mặt trái cũng như nguy cơ thất bại ngaychính trong quá trình phát triển kinh tế thị trường Ngày nay, nhân loại đãnhận thức được rằng, mô hình phát triển kinh tế thị trường theo kiểu phươngTây hay đi theo con đường phương Tây hoá không phải là cách tối ưu.Những mô hình phát triển theo kiểu này đã tỏ ra mâu thuẫn sâu sắc với cácgiá trị truyền thống, làm tăng tính bất ổn của xã hội và khoét sâu hố ngăncách giầu - nghèo Hơn nữa, nó còn có nguy cơ ràng buộc các nước chậmphát triển hơn, đẩy các nước đó vào tình trạng bị lệ thuộc và bóc lột theo kiểuquan hệ "trung tâm - ngoại vi"

Thứ ba: trong thực tế không có một mô hình kinh tế thị trường chung cho

mọi quốc gia, mà trái lại, mỗi quốc gia - dân tộc tùy theo trình độ phát triển,đặc điểm cơ cấu tổ chức và thể chế chính trị, kể cả các yếu tố văn hoá - xãhội truyền thống, mà xây dựng những mô hình kinh tế thị trường đặc thù củariêng mình Không thể phủ nhận những hạn chế và mâu thuẫn cố hữu củakinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa ngay tại quê hương của nó và việc khắcphục những mâu thuẫn đó vẫn đang là vấn đề cực kỳ nan giải Một số nước

Tây Âu và Bắc Âu với mong muốn tìm kiếm con đường riêng của mình,nhằm khắc phục hạn chế của kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa đã chủtrương đi theo "con đường thứ ba" hay nhấn mạnh "Nhà nước phúc lợi": nhànước tư bản chủ nghĩa ở đây được gắn thêm chức năng "sáng tạo" khi thamgia giải quyết các vấn đề xã hội và phân phối lại thu nhập mang tính địnhhướng xã hội, tạo ra cái gọi là "nền kinh tế cho mọi người" hay "chủ nghĩa tưbản nhân dân" Nhưng trong phạm vi của quan hệ tư bản chủ nghĩa thì những

nỗ lực trên rõ ràng đã không mang lại kết quả như mong muốn

Thứ tư: nền kinh tế thị trường hiện đại ngày càng thể hiện xu hướng tự

phủ định và tiến hoá tất yếu để chuyển sang giai đoạn mới cao hơn - hậu thịtrường, hậu công nghiệp và kinh tế tri thức Trong những điều kiện hiện đại,con đường phát triển rút ngắn như C.Mác đã từng dự báo, trở thành một khảnăng hiện thực xét cả về hai phương diện: tính tất yếu kinh tế - xã hội và tínhtất yếu công nghệ - kỹ thuật Nếu như nền văn minh công nghiệp ra đời trên

cơ sở phủ định nền văn minh nông nghiệp thì trái lại, nền văn minh hậu côngnghiệp - kết quả của làn sóng cách mạng khoa học – công nghệ lần thứ ba lại

có thể hàm chứa và gần gũi với nền văn minh nông nghiệp Thực tế cho thấy,công nghệ cao có khả năng áp dụng trong hoàn cảnh nông nghiệp và tươngứng, một nền nông nghiệp truyền thống có thể đi tắt sang hậu công nghiệp

mà không bắt buộc phải trải qua tất cả các giai đoạn của quá trình côngnghiệp hoá tư bản chủ nghĩa nặng nề, tốn kém Ví dụ, sản phẩm công nghệcao vi điện tử và sinh học, do tính nhiều vẻ lại có thể phù hợp với nhu cầu xãhội, với nguồn nguyên liệu sẵn có và điều kiện sản xuất phân tán của nhữngnước lạc hậu

Thứ năm: xét về mặt lịch sử thì quan hệ hàng hoá - thị trường chỉ là hình

thái đặc biệt, là nấc thang trung gian cần thiết để chuyển xã hội từ trình độ xãhội nông nghiệp, phi thị trường, lên trình độ xã hội hậu công nghiệp, hậu thịtrường Nếu xét kỹ, ngay ở giai đoạn phát triển phồn thịnh, sung mãn của cácquan hệ thị trường thì sự xuất hiện của chúng cũng không có nghĩa là đồng

nhất với chủ nghĩa tư bản Chính sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa đã ra đờitrên cơ sở tách rời các yếu tố người và vật của sản xuất, các yếu tố này vốngắn bó hữu cơ trong sở hữu tư nhân của kinh tế hàng hoá giản đơn

Thứ sáu: sự lựa chọn mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ

nghĩa ở Việt Nam là một tất yếu nếu đặt trong bối cảnh toàn cầu hoá; thế giớiđang bước vào giai đoạn quá độ sang trình độ xã hội hậu công nghiệp, hậu thịtrường và kinh tế tri thức; yêu cầu phát triển rút ngắn và hội nhập Đây khôngphải là sự gán ghép khiên cưỡng, chủ quan giữa kinh tế thị trường và chủnghĩa xã hội, mà là trên cơ sở nhận thức sâu sắc tính quy luật tất yếu của thờiđại, sự khái quát hoá, đúc rút từ kinh nghiệm phát triển kinh tế thị trường thếgiới, và đặc biệt, từ tổng kết thực tiễn mấy chục năm xây dựng chủ nghĩa xãhội và gần hai thập kỷ đổi mới của Việt Nam

Kinh tế thị trường như là một chế độ kinh tế hay phương thức sản xuất cótính lịch sử, là thành quả của văn minh nhân loại, nó có thể được sử dụngnhằm phục vụ cho sự phát triển và thịnh vượng chung của mọi quốc gia, dântộc mà không phải là tài sản riêng của chủ nghĩa tư bản, chỉ phục vụ choriêng chủ nghĩa tư bản Thoát khỏi giới hạn chỉ làm giàu cho tư bản, kinh tếthị trường sẽ có những mục tiêu và động lực xã hội mới, phù hợp với nhữngđặc tính xã hội hóa vốn có, để trở thành công cụ phát triển kinh tế, phục vụđắc lực cho việc tạo ra của cải và mang lại sự giàu có chung cho toàn xã hội Việc Việt Nam lựa chọn con đường phát triển kinh tế thị trường theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa là sự lựa chọn vừa phù hợp với xu hướng phát triểnkhách quan của thời đại, vừa là sự tiếp thu các giá trị truyền thống của đấtnước và những yếu tố tích cực trong giai đoạn phát triển đã qua của chủnghĩa xã hội kiểu cũ Đây cũng là sự trùng hợp giữa quy luật khách quan vớimong muốn chủ quan, giữa tính tất yếu thời đại với lôgic tiến hoá nội sinhcủa dân tộc, khi Việt Nam chủ trương sử dụng hình thái kinh tế thị trường đểthực hiện mục tiêu phát triển, từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội Nó

cũng là con đường để thực hiện chiến lược phát triển rút ngắn, để thu hẹpkhoảng cách tụt hậu và nhanh chóng hội nhập, phát triển.

II THỰC TRẠNG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM

1 Thực trạng nền kinh tế Việt Nam

Nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, chưa đạt đếntrình độ của một nền Kinh tế thị trường hiện đại

- Kinh tế hàng hóa kèm phát triển, nền kinh tế mang nặng tính tự cung, tựcấp Cơ sở vật chất kỹ thuật yếu kém, kết cấu hạ tầng chưa đủ để đáp ứngnhu cầu phát triển kinh tế Cơ cấu kinh tế mất cân đối và kém hiệu quả.Nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao Năng suất lao động xã hội và thu nhậpbình quân đầu người thấp

- Ảnh hưởng của mô hình kinh tế chỉ huy với cơ chế tập trung quan liêu,bao cấp

Cụ thể như sau: nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước

ta không chỉ khác kiểu với nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa thế giới

mà còn khác về trình độ phát triển; nền kinh tế thị trường nước ta còn sơkhai, giản đơn, trong khi nền kinh tế thị trường thế giới đã ở trình độ pháttriển cao, hiện đại Việt Nam cần nhanh chóng hội nhập nền kinh tế thịtrường nước ta vào nền kinh tế thị trường thế giới, bởi vì càng hội nhậpnhanh chóng bao nhiêu thì Việt Nam càng sớm có chủ nghĩa xã hội bấynhiêu Cần lưu ý rằng, trong lĩnh vực kinh tế thị trường, cũng có quy luậtphát triển rút ngắn, đi tắt, đón đầu

+ Từ nền kinh tế thị trường Việt Nam tiến tới hội nhập với nền kinh tếthị trường thế giới, xét từ góc độ kinh tế hàng hóa là từ kinh tế hànghóa giản đơn của những người sản xuất nhỏ tiến tới hội nhập với nềnkinh tế hàng hóa tư bản chủ nghĩa hiện đại, phát triển Ở đây, ViệtNam gặp lại vấn đề từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn, nhưng theo tưduy mới, theo con đường kinh tế thị trường Việt Nam sẽ đi từ nền