Trình bày mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật biện chứng. Từ đó rút ra ý nghĩa phương pháp luận trong hoạt động thực tiễn của bản thân?

Trình bày mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật biện chứng Từ đó rút ra ý nghĩa phương pháp luận trong hoạt động thực tiễn của bản thân? Bài làm Trước khi tìm hiểu về.

Trình bày mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật biện chứng Từ đó rút ra ý nghĩa phương pháp luận trong hoạt động thực tiễn của bản thân?

Bài làm

Trước khi tìm hiểu về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, ta cần hiểu rõ khái niệm của hai phạm trù này

- Vật chất:

Theo Lenin, “Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh lại và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác” Vật chất tồn tại bằng cách vận động và thông qua vận động

để thể hiện sự tồn tại của mình Không thể có vật chất không vận động và không có vận động ở ngoài vật chất , đồng thời vật chất vật chất vận động trong không gian và thời gian Không gian và thời gian là hình thức tồn tại của vật chất, là thuộc tính chung vốn có của các dạng vật chất cụ thể

- Ý thức:

Ý thức là một dạng chất đặc biệt có tổ chức cao là bộ óc con người Bộ óc người là cơ quan vật chất của ý thức còn ý thức là chức năng của bộ óc con người vì vậy không thể tách rời ý thức

ra khỏi bộ óc Ý thức có hai nguồn gốc chính đó là: nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội Nguồn gốc tự nhiên là những ý thức xuất phát từ bộ não con người, là cơ quan vật chất của ý thức,

là kết quả quá trình tiến hóa lâu dài của vật chất Sự tiến hóa của các hình thức phản ánh phụ thuộc vào nhứng cấp độ phát triển khác nhau của vật chất Nó phản ánh tâm lý ở động vật cấp cao

và sự chuyển hóa phản ánh tâm lý thành phản ánh ý thức con người Còn nguồn gốc xã hội chính

là những ý thức hình thành thông qua quá trình lao động, ngôn ngữ và những quan hệ xã hội loài người

Bản chất của ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, là sự phản ánh tích cực,

tự giác, chủ động, sáng tạo thế giới khách quan và bộ não người thông qua hoạt động thực tiễn Chính vì vậy mà ta không thể xem xét hai phạm trù này tách rời, càng không thể coi ý thức là cái

có trước, cái sinh ra và cái quyết định sợ tồn tại, phát triển của thế giới vật chất

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức:

Vật chất và ý thức có quan hệ qua lại và chuyển hóa lẫn nhau: Vật chất có trước ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức, vật chất là nguồn gốc, là tiền đề cho sự ra đời, sự tồn tại và phát

triển của ý thức Hay nói theo cách khác, vật chất thế nào thì ý thức như thế ấy, vật chất thay đổi đến đâu thì ý thức thay đổi đến đó

Lao động và ngôn ngữ trong hoạt động thực tiễn cùng với nguồn gốc tự nhiên quyết định sự hình thành, tồn tại và phát triển của ý thức Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, còn vật chất là đối thượng, là khách thể của ý thức, nó quy định nội dung, hình thức, khả năng và quá trình vận động của ý thức Ý thức do vật chất sinh ra và quy định, nhưng ý thức lại có tính độc lập tương đối của nó Ngoài ra, sự phản ánh của ý thức đối với vật chất là sự phản ánh tinh thần, phản ánh sáng tạo và chủ động chứ không thụ động, máy móc, nguyên si thế giới vật chẩ, vì vậy

nó có tác động trở lại đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người

Ý thức là do vật chất dinh ra nhưng một khi ý thức ra đời nó sẽ tác dụng tích cực trở lại với vật chất sinh ra nó theo hai trường hợp: Nếu ý thức tiến bộ, phản ánh phù hợp với thực tế thì có tác dụng thúc đẩy xã hội phát triển Còn nếu như ý thức lạc hậu, phản ánh không phù hợp với quy luật khách quan thì có tác dụng kìm hãm xã hội phát triển

VD: Trong đời sống có câu : Có thực mới vực được đạo

Nghĩa là: Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức, não người là dạng vật chất cao có tính chất của vật chất, là cơ quan phản ánh để hoàn thành ý thức Ý thức phụ thuộc vào hoạt động thần kinh của bộ não trong quá trình phản ánh thế giới khách quan

Ý nghĩa của phương pháp luận:

- Nếu thừa nhận vật chất có trước ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức thì trong hành động nhận thức cũng như hành động thực tiễn của con người phải luôn luôn xuất phát từ thực tế khách quan tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan Ý thức có tác động tích cực trở lại vật chất sinh ra nó cho nên ta phải biết phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức, phát huy vai trò nhân tố chủ quan của con người Không chỉ có vậy, việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ trên khắc phục thái độ tiêu cực thụ động, chờ đợi bó tay trước hoàn cảnh hoặc chủ quan, duy í chí do tách rời và làm nổi bật từng vai trò của từng yếu tố vật chất hoặc ý thức

 Rút ra ý nghĩa trong hoạt động thực tiễn của bản thân:

- Phát huy tính năng động sáng tạo trong học tập và rèn luyện, cần vận dụng đồng thời cả hai phạm trù ý thức và vật chất một cách phù hợp để đạt được năng suất học tập và làm việc cao nhất

- Không nên để bản thân rơi vào thế bị động trong bất kì một tình huống nào Ngoài ra cần phải khắc phục ý nghĩ chủ quan, duy ý chí, cho mình là đúng, không lắng nghe ý kiến của mọi người,