BÀI 52 PHẢN XẠ KHÔNG ĐIỀU KIỆN VÀ PHẢN XẠ CÓ ĐIỀU KIỆN I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Phân biệt được phản xạ không điều kiện và có điều kiện Trình bày được quá trình hình thành các phản xạ mới và ức chế các p[.]
Trang 1BÀI 52: PHẢN XẠ KHÔNG ĐIỀU KIỆN VÀ PHẢN XẠ CÓ ĐIỀU KIỆN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
-Phân biệt được phản xạ không điều kiện và có điều kiện
-Trình bày được quá trình hình thành các phản xạ mới và ức chế các phản xạ cũ, nêu rõ các -điều kiện cần khi thành lập các phản xạ có điều kiện
-Nêu rõ ý nghĩa của phản xạ có điều kiện đối với đời sống
2 Kỹ năng:
-Rèn kỹ năng quan sát và phân tích tình hình
-Rèn tư duy so sánh, liên hệ thực tế
-Kỹ năng hoạt động nhóm
3 Thái độ:
-Giáo dục ý thức học tập nghiêm túc, chăm chỉ
4 Năng lực:
-Năng lực tư duy sáng tạo, tự học, tự giải quyết vấn đề
-Năng lực phản hồi, lắng nghe tích cực, hợp tác trong quá trình thảo luận
II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
-Tranh phóng to hình 52.1,52.2,52.3
-Bảng phụ ghi nội dung bảng 52.2
III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra :
-Trình bày cấu tạo của tai ?
-Cơ chế truyền âm và sự thu nhận cảm giác âm thanh diễn ra như thế nào ?
3 Bài mới :
a Khởi động:
- Mục tiêu: Tạo tình huống/vấn đề học tập mà HS chưa thể giải quyết được
ngay kích thích nhu cầu tìm hiểu, khám phá kiến thức mới
B1: GV: Yêu cầu HS hoạt động theo nhóm để hoàn thành kết quả nhanh vào bảng
nhóm, với câu hỏi:
? Phản xạ là gì? Kể các phản xạ các em biết?
Trang 2- HS: Hoàn thành nhanh trong vòng 2 phút vào bảng nhóm
B2: GV: Hướng dẫn HS kiểm tra kết quả của các nhóm Nhóm nào kể tên được
nhiều phản xạ hơn sẽ được tuyên dương trước lớp
B3: GV: Mọi sinh vật đều có khả năng thích nghi cao với sự thay đổi của môi
trường trong cũng như môi trường ngoài cơ thể Có được điều đó là nhờ có phản xạ
và phản xạ được chia thành hai loại là phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện Vậy chúng phân biệt nhau ở những điểm nào? Ta xét nội dung bài hôm nay:
b Hình thành kiến thức:
- Mục tiêu: Trang bị cho HS những KT mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập nêu ra ở HĐ Khởi động
Thế nào là phản xạ ? Phản xạ có thể chia những loại nào ? Ta cùng tìm hiểu
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bài
Hoạt động 1 :
Mục tiêu:
Phân biệt được phản xạ
không điều kiện và có điều
kiện
B1: GV yêu cầu các nhóm
làm bài tập mục trang
166 SGK
B2: Gv chốt lại đáp án đúng
+ Theo em: các ví dụ 1, 2, 4
có điểm chung gì mà được
xem là PXKĐK? Tương tự
các ví dụ 3, 5, 6 có điểm
chung gì mà được xem là
PXCĐK?
- Giáo viên chỉnh lí bổ sung,
yêu cầu học sinh trả lời: Thế
- HS đọc nội dung bảng 52.1
- Trao đổi trong nhóm hoàn thành bài tập
- Một số nhóm đọc kết quả
- Đối chiếu với kết quả bài tập → sửa chữa bổ sung
- Một vài HS phát biểu lớp nhận xét bổ sung
I Phân biệt phản xạ không điều kiện và phản
xạ có điều kiện :
- Phản xạ không điều kiện : là phản xạ sinh ra
đã có, không cần phải học tập
- Phản xạ có điều kiện : là phản xạ được hình thành trong đời sống cá thể, là
Trang 3nào là PXCĐK? Thế nào là
PXKĐK?
- Giáo viên chốt lại và kết
luận
B3: Gv yêu cầu HS tìm thêm
2 ví dụ cho mỗi loại phản
xạ
kết quả của quá trình học tập, rèn luyện
Hoạt động 2 :
Mục tiêu:
B1:Giáo viên cầu học sinh
theo dõi thí nghiệm của
Paplôp
+ Quan sát H.1 em hãy cho
biết chó có phản ứng gì khi
nhìn thấy bóng đèn?
Giáo viên phân tích H.1:
phản xạ định hướng với ánh
đèn
Giáo viên phân tích tiếp
H.2: phản xạ tiết nước bọt
đối với thức ăn
+ Em hãy cho biết phản xạ
định hướng với ánh đèn và
phản xạ tiết nước bọt đối với
thức ăn thuộc loại phản xạ
gì ?
- Yêu cầu học sinh quan sát
tiếp H.3
- Giáo viên phân tích: Bật
đèn rồi cho chó ăn, bật đèn
- HS quan sát kỹ hình
52 (1 – 3) đọc chú thích
→ tự thu nhận thông tin
- 1 HS trình bày
- Từ kiến thức mục I học sinh nêu được Đó
là PXKĐK
II Sự hình thành phản
xạ có điều kiện:
1 Hình thành phản xạ
có điều kiện
Trang 4rồi cho chó ăn, hai hoạt động
này kế tiếp nhau và được lặp
đi lặp lại nhiều lần
+ Sau đó chỉ bật đèn mà
không cho chó ăn, quan sát
H.4: Em thấy ở chó có hiện
tượng gì xảy ra ?
- Yêu cầu học sinh quan sát
H.2 và H.4: Em hãy cho biết
phản xạ tiết nước bọt ở hai
hình này khác nhau ở điểm
nào?
B2: Giáo viên nhận xét bổ
sung
- Vậy phản xạ tiết nước bọt
ở H.4 thuộc loại phản xạ gì ?
Vì sao ?
+ Trở lại H.3, em hãy cho
biết: trung khu thị giác và
trung khu ăn uống có mối
liên hệ gì không ?
- Giáo viên lưu ý: đó là cơ
sở thần kinh để hình thành
PXCĐK
- Từ thí nghiệm, thảo luận
nhóm, trả lời câu hỏi: Để
hình thành phản xạ có điều
kiện cần những điều kiện
gì ?
- HS trả lời
- Học sinh quan sát thảo luận, nêu được:
Tác nhân kích thích: ở H.2 chó tiết nước bọt vì thức ăn; ở H.4 vì ánh đèn
- Từ kiến thức mục I học sinh nêu được Đó
là PXCĐK
- Quan sát, học sinh nêu được: Có đường liên hệ thần kinh tạm thời
- HS trả lời
- Điều kiện : + Phải có sự kết hợp giữa kích thích có điều kiện với kích thích không điều kiện
+ Kích thích có điều kiện phải tác động trước vài giây so với kích thích không điều kiện + Quá trình kết hợp đó phải được lặp đi lặp lại nhiều lần
- Thực chất của việc thành lập phản xạ có điều kiện
là sự hình thành đường liên hệ tạm thời nối các vùng của vỏ đại não với nhau
Trang 5- Thực chất của việc thành
lập PXCĐK ?
- Trong thí nghiệm trên nếu
ta chỉ bật đèn mà không cho
chó ăn nhiều lần thì hiện
tượng gì sẽ xảy ra ?
B3: Giáo viên lưu ý đường
liên hệ thần kinh tạm thời
như đường mòn trên bãi cỏ
nếu ta đi thường xuyên sẽ có
con đường, ta không đi nữa
cỏ sẽ lại dần dần lấp kín
- Gv liên hệ thực tế → tạo
thói quen tốt
+ Theo em việc hình thành
và ức chế PXCĐK có ý
nghĩa gì đối đời sống động
vật và con người ?
B4: Gv yêu cầu HS làm bài
tập mục trang 167 SGK
- HS: chó sẽ không tiết nước bọt khi có ánh đèn nữa
- HS trả lời
- HS dựa vào hình 52 kết hợp kiến thức về quá trình thành lập và
ức chế PXCĐK → lấy
ví dụ
2 Ức chế phản xạ có điều kiện:
- Khi phản xạ có điều kiện không được củng cố thì sẽ mất dần
- Ý nghĩa:
+ Đảm bảo sự thích nghi với môi trường và điều kiện sống luôn thay đổi + Hình thành các thói quen tập quán tốt đối với con người
Hoạt động 3 :
Mục tiêu:
+ Hoàn thành bảng 52.2
trang 168 ?
B1: Gv treo bảng phụ gọi
HS lên trình bày
B2: Gv chốt lại đáp án đúng
B3: Gv yêu cầu HS đọc kỹ
thông tin: Mối quan hệ giữa
- HS dựa vào kiến thức
của mục I và II, thảo luận nhóm → làm bài tập
- Đại diện nhóm lên làm trên bảng phụ, lớp nhận xét, bổ sung
- HS tự rút ra kết luận
III So sánh các tính chất của phản xạ không điều kiện với phản xạ có điều kiện:
- Bảng 52-2 SGK đã
hoàn thiện
Trang 6Phản xạ có điều kiện với
Phản xạ không điều kiện
4 Củng cố
- Mục tiêu: Giúp HS hoàn thiện KT vừa lĩnh hội được
- HS đọc kết luận SGK
- Phân biệt phản xạ có điều kiện với phản xạ không điều kiện
- Đọc mục “Em có biết” trả lời câu hỏi: vì sao quân sĩ hết khát và nhà chúa chịu mất mèo ?
5 Vận dụng, mở rộng:
-Học sinh viết báo cáo về các nội dung sau:
- Hình thành thói quen học bài vào mỗi buổi sáng trước khi đi học
- Hình thành thói quen đọ sách hằng ngày nhằm bổ sung thêm kiến thức
- Xây dựng quy trình học ngoại ngữ thường xuyên
- Hình thành thói quen học tập tích cực trong lớp
- Các biện pháp bảo vệ ngôn ngữ tiếng Việt , tránh nói ngọng trong cộng đồng
Gợi ý:
a) Lập kế và thực hiện kế hoạch hình thành cho bản thân mình các thói quen tốt:
- Thức dậy đúng giờ vào buổi sáng
- Xếp hàng khi mua hàng hoặc nơi công cộng
-Bỏ rác đúng nơi quy định
-
b) Lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch hình thành các phản xạ có điều kiện cho các loài vật nuôi trong nhà:
- Ăn đúng giờ
- Đi vệ sinh đúng nơi quy định
-
6 Hướng dẫn về nhà
-Học bài, trả lời câu hỏi SGK
-Đọc mục “em có biết”
-Đọc trước bài 53 “hoạt động thần kinh cấp cao ở người”
* Rút kinh nghiệm bài học:
Trang 7…………