UBND HUYỆN NAM SÁCH UBND HUYỆN NAM SÁCH PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ II NĂM HỌC 2019 2020 MÔN NGỮ VĂN LỚP 9 Thời gian làm bài 90 phút (Không kể thời gian giao đề) Câu 1 (4,0 điểm) Đọc[.]
Trang 1UBND HUYỆN NAM SÁCH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ II NĂM HỌC 2019-2020 MÔN: NGỮ VĂN LỚP 9
Thời gian làm bài 90 phút
(Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Một ngày cuối năm năm mươi tám - năm đó ta chưa võ trang - trong một
trận càn lớn của quân Mĩ - ngụy, anh Sáu bị hi sinh Anh bị viên đạn của máy bay Mĩ bắn vào ngực Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại
điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào
túi, móc cây lược đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu Tôi không đủ lời lẽ để tả lại cái nhìn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bây giờ, thỉnh thoảng tôi cứ nhớ lại đôi mắt của anh.
- Tôi sẽ mang về trao tận tay cho cháu.
Tôi cúi xuống gần anh và khẽ nói Đến lúc ấy, anh mới nhắm mắt đi xuôi.
(Trích Ngữ văn 9, tập 1, trang 200) a) Đoạn văn trên trích trong tác phẩm nào? Do ai sáng tác? Nêu hoàn cảnh
ra đời của tác phẩm có đoạn trích trên
b) Người kể chuyện trong đoạn trích trên là ai? Kể ở ngôi thứ mấy?
c) Hãy cho biết từ ngữ in đậm trong đoạn trích thuộc thành phần gì của câu, hãy gọi tên thành phần ấy?
d) Nhà văn đã sử dụng phép tu từ gì trong câu "Đến lúc ấy, anh mới nhắm mắt đi xuôi"? Nêu tác dụng của phép tu từ ấy? Theo em vì sao sau khi nghe xong lời hứa của bác Ba ông Sáu mới "nhắm mắt đi xuôi"?
Câu 2 (6,0 điểm)
Cảm nhận của em về bài thơ "Viếng lăng Bác" của Viễn Phương.
-
Hết -ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2UBND HUYỆN NAM SÁCH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ II NĂM HỌC 2019-2020
MÔN: NGỮ VĂN LỚP 9
1
(4,0 điểm) * Mức tối đaa - Tên tác phẩm: “Chiếc lược ngà”
- Tác giả: Nguyễn Quang Sáng
- Hoàn cảnh sáng tác: Viết năm 1966, khi tác giả đang hoạt động tại chiến trường Nam Bộ, trong thời
kì kháng chiến chống Mĩ
0,25 0,25 0,5
b - Người kể chuyện trong đoạn trích trên là bác Ba
(nhân vật xưng “tôi”)
- Kể ở ngôi thứ nhất
0,25 0,25
c + Xác định đúng thành phần câu:
- năm đó ta chưa võ trang : Là thành phần biệt lập
phụ chú
- hình như: Là thành phần biệt lập tình thái
0,5 0,5
d - Câu văn “Đến lúc ấy, anh mới nhắm mắt đi xuôi”:
sử dụng biện pháp nói giảm nói tránh
- Tác dụng của phép tu từ: Cách nói này góp phần làm giảm sự đau thương, mất mát cho sự ra đi của ông Sáu
- Nghe xong lời hứa của bác Ba ông Sáu mới "nhắm mắt đi xuôi" vì: Lúc đó ông Sáu tin tưởng rằng ước
nguyện cuối cùng của mình sẽ được bác Ba thực hiện: Đó là chiếc lược ngà mà ông hứa tặng với con gái ngày ra đi, chiếc lược mà ông dồn hết tâm huyết
để làm sẽ đến tay đứa con gái bé bỏng mà ông hằng yêu thương
0,5 0,5 0,5
* Mức chưa tối đa:
- Trả lời thiếu ý, sai ý, hoặc mắc lỗi
(Giám khảo căn cứ vào biểu điểm của mức tối đa để cho điểm hợp lí.)
<4,0
*Mức không đạt:
- Không làm bài, hoặc làm sai hoàn toàn 0
2
(6,0 điểm)
1 Yêu cầu về kĩ năng
- Kĩ năng viết bài văn nghị luận thơ (cảm nhận về bài thơ) có bố cục ba phần: mở bài, thân bài, kết bài Hệ thống luận điểm, luận
cứ rõ ràng, mạch lạc, liên kết chặt chẽ
- Văn viết giàu cảm xúc, ngôn từ chính xác, trong sáng
- Không mắc các lỗi thông thường: dùng từ, viết câu, liên kết
2 Yêu cầu về kiến thức
Trang 3- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý sau
a Mở bài:
- Giới thiệu tác giả Viễn Phương và bài thơ “Viếng lăng
Bác”
- Nêu vấn đề: Bài thơ thể hiện tấm lòng thành kính biết ơn
và tự hào pha lẫn nỗi xót đau của một người con từ miền
Nam ra viếng Bác
0,5
b Thân bài:
* Khái quát về mạch cảm xúc của bài thơ
- Bài thơ ngắn gọn, mạch vận động của cảm xúc đi theo
trình tự cuộc vào viếng lăng Bác Ngoại cảnh chỉ được
miêu tả chấm phá vài nét, còn chủ yếu là diễn tả tâm trạng,
cảm xúc của chủ thể trữ tình
0,25
* Cảm nhận về bài thơ
+ Cảm xúc của nhà thơ trước khung cảnh bên ngoài
lăng Bác (khổ 1,2)
+ Khổ 1: Cảm xúc trước hình ảnh hàng tre quanh lăng
- Mở đầu bằng lời thông báo ngắn gọn nhưng hàm chứa
bao tình cảm thân thương của người con xa:“Con ở miền
Nam ra thăm lăng Bác”
- Hình ảnh “hàng tre” giàu ý nghĩa: tả thực hàng tre
“ngát ngát, xanh xanh” được trồng quanh lăng Bác, đã trở
thành biểu tượng (ẩn dụ) cho đất nước, con người Việt
Nam bất khuất kiên cường, với sức sống bền bỉ và tinh
thần yêu thương, đùm bọc
- Thể hiện lòng thành kính thiêng liêng (Cách xưng hô
“con”), và niềm tự hào xen lẫn sự xúc động (thán từ
“ôi”…)
0,25 1,0
+ Khổ 2: Cảm xúc trước cảnh dòng người vào lăng
viếng Bác
- Hình ảnh "Mặt trời" mang ý nghĩa tả thực (mặt trời trên
lăng) , và mang ý nghĩa ẩn dụ (mặt trời trong lăng) cách ví
ngầm Bác với mặt trời rất đỏ trong cái nhìn chiêm ngưỡng
của mặt trời tự nhiên, nhằm vĩnh viễn hóa, bất tử hóa hình
tượng Bác Hồ trong lòng mọi người, giữa thiên nhiên, vũ
trụ Đồng thời khẳng định, ca ngợi, ngưỡng mộ sự vĩ đại
và công lao to lớn của Bác đối với dân tộc và nhân dân
- Hình ảnh “tràng hoa” là một ẩn dụ đẹp, mới mẻ gợi tả
những dòng người vào lăng viếng Bác kết thành tràng hoa
rực rỡ huy hoàng, mỗi người mang một bông hoa của lòng
thành kính, sự yêu mến và niềm ngưỡng vọng lãnh tụ
- Sử dụng điệp ngữ “ngày ngày”: chỉ thời gian vô tận, tấm
lòng của người dân chưa bao giờ thôi nhớ Bác
1,0
+ Cảm xúc, suy nghĩ của tác giả khi vào trong lăng Bác 1,0
Trang 4(khổ 3)
- Hình ảnh Bác nằm trong lăng như đang trong giấc “ngủ bình yên”. Những ánh sáng trong lăng được tác giả liên tưởng tới ánh sáng của vầng trăng Hình ảnh“vầng trăng dịu hiền” là ẩn dụ chỉ vẻ đẹp tâm hồn thanh cao, trong
sáng của Người Đồng thời gợi ta liên tưởng đến những vần thơ viết về trăng của Bác
- Tâm trạng xúc động của tác giả được biểu hiện bằng hình
ảnh ẩn dụ sau xa “trời xanh” như muốn khẳng định Bác trường tồn, vĩnh hằng cùng non sông đất nước Dù vẫn tin
là thế nhưng không thể không đau xót trước sự ra đi của
người “nghe nhói trong tim” - ẩn dụ chuyển đổi cảm giác,
nhà thơ như nghe thấy nỗi đau cứ nhức nhối như cắt cứa trong tim mình
+ Cảm xúc và ước nguyện của nhà thơ trước lúc ra về (khổ 4)
- Cảm xúc thương nhớ dâng trào thành niềm xúc động vô
bờ “thương chào nước mắt”
- Ước nguyện hóa thân, hòa nhập vào những cảnh vật ở
bên Bác: muốn làm con chim cất cao tiếng hót, đoá hoa
tỏa hương, hơn hết muốn làm “cây tre trung hiếu”. Phép
liệt kê, ẩn dụ “con chim, đóa hoa, cây tre” cùng với điệp ngữ “muốn làm” thể hiện tâm trạng lưu luyến không
muốn rời xa, tình cảm tha thiết, mãnh liệt, muốn làm một điều gì đó vì Bác
- Chủ thể “con” đến đây không xuất hiện thể hiện ước
nguyện này không phải của riêng tác giả mà là của tất cả mọi người, của dân tộc ta đối với Bác
1,0
* Đánh giá, mở rộng:
- Nghệ thuật: Với thể thơ 8 chữ, giọng điệu trang nghiêm thành kính phù hợp với tâm trạng và cảm xúc, sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ quen thuộc, ngôn ngữ thơ giản dị mà cô đọng, giàu cảm xúc
- “Viếng lăng Bác” được đánh giá là một trong những bài thơ hay viết về Bác Hồ, đã được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc thành bài hát đi cùng năm tháng
(Có thể so sánh, liên hệ với các bài thơ khác viết về Bác)
0,5
c Kết bài:
- Khẳng định giá trị của bài thơ 0,5
*Lưu ý: Trên đây là những định hướng, trong quá trình chấm bài giám khảo
cần linh hoạt vận dụng đáp án, nên sử dụng nhiều mức điểm cho hợp lí , cần khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo Tuy nhiên điểm sáng tạo không vượt mức điểm của phần câu hỏi thi.