Chủ đề GIUN DẸP Tiết 11, 12 Bài 11, 12 SÁN LÁ GAN MỘT SỐ GIUN DẸP KHÁC Chủ đề này bao gồm 2 bài Bài 11 Sán lá gan ( Mục III 1 Lệnh ∇ trang 41, 42 không thực hiện) Bài 12 Một số giun dẹp khác Mục II đặ[.]
Trang 1Chủ đề: GIUN DẸP Tiết 11, 12 Bài 11, 12: SÁN LÁ GAN MỘT SỐ GIUN DẸP KHÁC Chủ đề này bao gồm 2 bài:
Bài 11: Sán lá gan ( Mục III.1 Lệnh ∇ trang 41, 42 không thực hiện)
Bài 12: Một số giun dẹp khác Mục II đặc điểm chung không dạy
I Mục tiêu chủ đề
1 Kiến thức:
- Mô tả được hình dạng, cấu tạo và đặc điểm sinh lí của một số đại diện thuộc ngành Giun dẹp
- - Giải thích được đặc điểm cấu tạo cơ thể của ngành giun dẹp thích nghi với đời sống kí sinh
- Hiểu được cách thức gây bệnh của 1 số loài giun dẹp
- Chứng minh sự đa dạng, phong phú của động vật thuộc ngành Giun dẹp
- Đưa ra được các biện pháp phòng tránh tác hại của động vật giun dẹp
- Vận dụng kiến thức để giải thích một số hiện tượng thực tế liên quan đến ngành giun dẹp
2 Kỹ năng:
- Quan sát một số đại diện của ngành Giun dẹp
- Rèn kĩ năng quan sát, thu thập kiến thức qua kênh hình
- Rèn kĩ năng quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp
- Kĩ năng hoạt động nhóm
- Biết được tác hại và cách phòng tránh bệnh giun dẹp
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức học tập, thái độ yêu thích môn học
- Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, phòng chống giun sán kí sinh cho người và gia súc
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực tự quản lí
- NL hợp tác
Trang 2- NL sử dụng CNTT và truyền thông
- NL sử dụng ngôn ngữ
II Chuẩn bị bài học:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Máy chiếu prorecter; hệ thống tranh ảnh minh họa
- Biên tập hệ thống bài tập và câu hỏi phù hợp từng mức độ
- Các video clip sưu tầm liên quan đến chủ đề
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Liên hệ thực tế và chuẩn bị tốt bài tập, bảng biểu cho những bài mới
III Tiến trình bài học:
1 Kiểm tra bài cũ
2 Bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động
Chiếu slide hình ảnh giun dẹp.Ở chương 3 các em sẽ được làm quen với những động vật thuộc ngành giun Đây là những động vật có cơ thể đối xứng 2 bên, dẹp theo hướng lưng bụng Đa số thích nghi với đời sống kí sinh Vậy chúng có những đặc điểm nào thích nghi với đời sống kí sinh? Ta vào nội dung bài hôm nay:
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung, yêu cầu cần đạt
Hoạt động 1: Tìm hiểuvề nơi sống,
cấu tạo, di chuyển và dinh dưỡng của
sán lá gan
- GV cho HS xem video về sán lá gan
-HS quan sát video
-GV yêu cầu quan sát hình trên slide, dựa
vào thông tin trong video
Cá nhân tự quan sát slide và hình SGK
kết hợp với thông tin về cấu tạo, dinh
dưỡng, sinh sản
I Nơi sống, cấu tạo, di chuyển và dinh dưỡng của sán lá gan
Trang 3- Trao đổi nhóm thống nhất ý kiến hoàn
thành
- Đọc các thông tin SGK thảo luận nhóm
theo kĩ thuật công đoạn
+ Nơi sống
- Sán lá gan thích nghi với đời sống ở
đâu
+ Cấu tạo
- Cơ thể có đặc điểm gì về hình dạng và
kích thước
- Cấu tạo cơ thể có đặc điểm gì nổi bật
+ Di chuyển
- Sán lá gan di chuyển bằng cách nào
+ Dinh dưỡng
Nhờ vào đâu mà sán lá gan không bị đẩy
ra khỏi cơ thể vật chủ
- Cơ quan tiêu hóa của sán lá gan có đặc
điểm gì nổi bật
GV yêu cầu các nhóm thảo luận sau đó
hoàn thành nội dung bài tập trên bảng
theo kĩ thuật công đoạn
- GV cho HS theo dõi phiếu kiến thức
chuẩn
-Ký sinh trong gan động vật, người
- Cơ thể có hình lá dẹp theo hướng lưng – bụng, dài 2-5 cm
-+ Mắt và lông bơi tiêu giảm
+ Giác bám rất phát triển
+ Cơ quan sinh dục lưỡng tính phát triển chằng chịt
Mặc dù sán lá gan thích nghi với lối sống bám nhưng chúng có khả năng di chuyển
- Nhờ cơ dọc, cơ vòng và cơ lưng
- Nhờ giác bám phát triển
- Cơ quan tiêu hóa phát triển
+ Hầu có cơ khỏe
+ Ruột phân nhiều nhánh
Trang 4Mở rộng: Tại nhu mô gan ấu trùng
phát triển gây tổn thương tế bào gan,
viêm gan, hoại tử tế bào gan, áp xe gan,
phát triển vào đường mật gây dan ống
mật, viêm đường mật, hậu quả nặng nề
dẫn đến sơ gan
Hoạt động 2: Tìm hiểu vòng đời của
sán lá gan
GV chiếu slide hình ảnh
+Trình bày cấu tạo cơ quan sinh dục
của sán lá gan
+ Thế nào là cơ thể lưỡng tính
+ Viết sơ đồ biểu diễn vòng đời của sán
lá gan?
HS quan sát, suy nghĩ trả lời
- GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK,quan
sát slide hình ảnh hoàn thành bài tập:
Vòng đời của sán lá gan ảnh hưởng như
thếnào nếu trong thiên nhiên xảy ra tình
huống sau:
+ Trứng sán lá gan không gặp nước
+ Ấu trùng nở ra không gặp cơ thểốc
thích hợp
+ Ốc chưa vật kí sinh bịđộng vật khác ăn
thịt mất
+ Kén sán bám vào rau, bèo…chờ mãi
mà không gặp trâu bòăn phải
II Vòng đời của sán lá gan
1 Cơ quan sinh dục:
- Lưỡng tính.- Dạng ống.- Rất phát triển
2 Vòng đời của sán lá gan
Sán trưởng thành trứng ấu trùng có lông
(trâu, bò)
ấu trùng trong ốc
Kén sán ấu trùng có đuôi + Không nở được thành ấu trùng
+ Ấu trùng không phát triển
+ Kén hỏng và không nở thành sán được
+ Trứng phát triển ngoài môi trường, thông qua vật chủ
Trang 5- Cá nhân đọc thông tin quan sát ghi nhớ
kiến thức trao đổi ý kiến hoàn thành bài
tập
- GV đặt câu hỏi:
+ Sán lá gan thích nghi với sự phát tán
nòi giống như thế nào?
+ Muốn tiêu diệt sán lágan ta phải làm
thế nào?
- GV gọi 1, 2 HS lên bảng chỉ trên tranh
trình bày vòng đời của sán lá gan
GDGT:
Theo emnguyên nhân nào khiến con
người bị nhiễm bệnh sán lá gản?
-Tác hại của sán lá gan khi ở cơ thể
người?
-Con người có nên sinh quá nhiều con
hay không? Vì sao?
GV thông tin thêm về chính sách kế
hoạch hóa gia đình
GDMT: GD ý thức giữ VSMT phòng
chống giun sán ki sinh cho vật nuôi
GV thông tin thêm về chính sách kế
hoạch hóa gia đình
Hoạt động 3: Tìm hiểu một số giun dẹp
khác
-GV yêu cầu HS đọc thông tin trong
SGK, quan sát slide cho biết đặc điểm cơ
thể, nơi kí sinh, con đường lây nhiễm vào
vật chủ và tác hại của sán lá máu, sán bã
trầu, sán dây
+ Diệt ốc, xử lý phân diệt trứng, xử
lý rau diệt kén
III Một số giun dẹp khác
1 Sán lá máu:
- Kí sinh trong máu người
- Con đường lây nhiễm: ấu trùng chui qua da người khi tiếp xúc nơi nước ô nhiễm
2 Sán bã trầu:
- Kí sinh trong ruột lợn, gây bệnh cho lợn
- Vật chủ trung gian là ốc
3 Sán dây:
Trang 6- GV hỏi:
+ Giun dẹp thường kí sinh ở bộ phần nào
trong cơ thể người và động vật ? Vì sao ?
+ Trong cơ quan tiêu hóa vì nhiều chất
dinh dưỡng
- GV hướng dẫn, điều khiển các nhóm
thảo luận
- Cá nhân tự đọc thông tin SGK trang 44,
trao đổi nhóm, thống nhất đáp án
- Các nhóm thảo luận theo sự hướng dẫn
của GV
- Một HS đại diện cho nhóm trình bày
và các nhóm khác bổ sung
- HS lắng nghe
- GV gọi các nhóm trình bày kết quả của
nhóm
- GV đánh giá, nhân xét phần trao đổi của
các nhóm
- GV thông báo kết quả đúng của các
nhóm và hoàn thiện câu hỏi
GV chữa câu trả lời phần khởi động
+ Để phòng chống giun dẹp kí sinh ta
phải ăn uống vệ sinh như thế nào cho
người và gia súc ?
+Giác bám trên phần đầu của sán dây có
tác dụng gì ?
+ Phải ăn chín, uống sôi, vệ sinh sạch sẽ
cho cơ thể người và gia súc, không tắm ở
những nơi nước bẩn…
- Kí sinh trong ruột non người và cơ bắp trâu bò
- Vật chủ trung gian là lợn, trâu bò mắc bệnh( lợn gạo
4 Cách phòng chống giun dẹp kí
sinh
Ăn chín uống sôi
- Rửa sạch rau củ quả trước khi ăn
- Giữ gìn vệ sinh cá nhân: rửa tay trước khi ăn và
sau khi đi vệ sinh
- Giữ gìn vệ sinh môi trường: tiêu diệt ruồi nhặng,
không vứt rác bừa bãi, không tưới phân tươi cho
rau
- Giáo dục trẻ bỏ thói quen mút tay
- Đi giày, ủng khi tiếp xúc ở nơi đất bẩn
- Kiểm nghiệm thực phẩm và cấm buôn bán các
loại thịt trâu, bò, lợn,…bị nhiễm bệnh
- Tẩy giun định kỳ 2 lần/ 1 năm
Trang 7- GV gọi các nhóm trình bày kết quả của
nhóm
- GV nhận xét và hoàn thiện( phân tích
đặc điểm của các loài giun dẹp trên hình
vẽ)
- GV yêu cầu HS rút ra kết luận về giun
dẹp
- GV chốt lại kiến thức chuẩn
GDMT : Ở Huế, có món ăn đặc sản là
bún bò Huế Ở món này,người ta thường
ăn với bò tái Theo em, thói quen này có
tốt không ? Vì sao ?
- GV: Có những biện pháp nào để phòng
tránh nhiễm giun dẹp ?
-GV chiếu slide hình ảnh các biện pháp
phòng chống bệnh
GV yêu cầu HS ghi nhơ nhanh thông tin
thảo luận theo nhóm nhanh để hoàn thành
sơ đồ tư duy về các biện pháp phòng tránh
giun dẹp kí sinh
- HS thảo luận theo nhóm và hoàn thành
sơ đồ tư duy
- GV gọi các nhóm trình bày
- Một HS đại diện cho nhóm trình bày và
các nhóm khác bổ sung
- HS lắng nghe, ghi vở
- GV nhận xét và chốt lại
Hoạt động 3: Luyện tập
Câu 1: Nơi kí sinh của sán lá gan ở trâu, bò là
Hướng dẫn giải:
Trang 8Sán lá gan sống kí sinh ở gan và mật trâu, bò
→ Đáp án A
Câu 2: Mỗi ngày, sán lá gan đẻ bao nhiêu trứng
A 1000 trứng B 2000 trứng C 3000 trứng D 4000 trứng
Hướng dẫn giải:
Sán lá gan đẻ nhiều trứng (khoảng 4000 trứng mỗi ngày)
→ Đáp án D
Câu 3: Sán lá gan bám vào vật chủ nhờ
Hướng dẫn giải:
Sán lá gan dùng 2 giác bám chắc vào nội tạng vật chủ
→ Đáp án C
Câu 4: Giun dẹp chủ yếu sống
A Tự do B Kí sinh C Tự do hay kí sinh D.Hình thức khác
Hướng dẫn giải:
Ngoài sán lông, sán lá gan, còn gặp khoảng 4 nghìn loài giun dẹp khác, chủ yếu sống
kí sinh
→ Đáp án B
Câu 5: Giun dẹp thường kí sinh ở những bộ phận nào
A Ruột non B Máu C Gan D Tất cả các đáp án trên
Hướng dẫn giải:
Giun dẹp thường kí sinh ở ruột, gan hay máu người, động vật vì đây là nơi giàu chất dinh dưỡng
→ Đáp án D
Câu 6: Đặc điểm nào sau đây KHÔNG phải là đặc điểm chung của ngành Giun dẹp
A Cơ quan sinh dục phát triển, đẻ nhiều B Cơ thể dẹp, đối xứng hai bên
Hướng dẫn giải:
- Đặc điểm chung của các ngành giun dẹp:
+ Cơ thể dẹp, đối xứng hai bên và phân biệt đầu đuôi, lưng bụng
+ Ruột phân nhiều nhánh, chưa có ruột sau và hậu môn
Trang 9+ Cơ quan sinh dục phát triển, sinh sản nhanh, đẻ nhiều
→ Đáp án C
Câu 7: Để phòng chống giun dẹp kí sinh, cần phải:
A Ăn chín, uống sôi B Diệt giun sán định kì
C Diệt các vật chủ trung gian D Tất cả các đáp án trên
Hướng dẫn giải:
- Để phòng chống giun dẹp kí sinh, cần phải ăn uống, vệ sinh:
+ Ăn chín, uống sôi
+ Không ăn thịt lợn gạo, gỏi cá, nem sống, thịt tái…
+ Tránh tiếp xúc nơi nước bẩn
+ Diệt giun sán định kì
+ Giữ vệ sinh môi trường, vệ sinh thức ăn
+ Diệt các vật chủ trung gian
→ Đáp án D
Câu 8: Uống thuốc tẩy giun đúng cách là
A 1 lần/năm B 2 lần/năm C 3 lần/năm D 4 lần/năm
Hướng dẫn giải:
Trẻ em trên 2 tuổi và người lớn được khuyến nghị uống thuốc tẩy giun 2 lần/năm
→ Đáp án B
Hoạt động 4: Vận dụng, tìm tòi, mở rộng
Câu hỏi: Trong có thể chó, mèo thường có sán kí sinh Nang sán này có nhiều đầu sán có thể to bằng quả táo, quả cam,…gây nguy hiểm cho người, nhất là khi chúng phát triển ở vỏ não Khi nuôi chó, mèo hay các loài thú khác, một số người có thói quen hôn trực tiếp lên miệng chúng Theo em, thói quen đó có hại không? Giải thích
Mở rộng:Tụ khuẩn cầu vàng (MRSA) cũng là một rủi ro đáng chú ý Quan trọng hơn, bạn có thể bị nhiễm khuẩn dù chỉ bị chó liếm tay mà thôi
-Cơ thể có thể bị nhiễm trùng máu do vi khuẩn capnocytophaga canimorsus - loại khuẩn có rất nhiều trong miệng chó mèo
GDCD: GV giáo dục HS ý thức bảo vệ sức khỏe của chính mình
Trang 10.Sán lá máu thuộc một chi các loài giun dẹp Chúng thường sống ở những nơi có
nguồn nước ô nhiễm Chúng xâm nhập qua da của con người khi da tiếp xúc với môi trường nước ô nhiễm Vì chúng ký sinh trong máu người nên được gọi là sán
lá máu Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng còn đem theo một số vi trùng tại nơi
chúng sinh sống vào bên trong và gây ra nhiễm trùng máu cùng một số bệnh nguy hiểm khác Sán lá máu vào cơ thể người bao giờ cũng có hai con Con đực nằm ngoài và con cái nằm trong Chúng sinh sản bằng cách tiếp hợp Để phòng tránh chúng ta không nên tắm ở những vùng nước có mức độ ô nhiễm cao Sán lá máu được Tổ chức Y tế Thế giới coi là là ký sinh trùng tàn phá thứ nhì về kinh tế xã hội (sau sốt rét), với hàng trăm triệu người trên toàn thế giới bị nhiễm
Sán dây bò (Taenia saginata) là một loài ký sinh trùng Loài này dài từ 4 – 12 m,
thân có trên 1.000 đốt, đốt trưởng thành dài khoảng 20 – 30 mm Sán dây bò
trưởng thành ký sinh ở ruột non Trứng sán dây theo đốt già rụng ra khỏi cơ thể sán rồi ra ngoài theo phân Khi trứng sán dây bò được trâu, bò ăn phải vào trong cơ thể, trứng sán phát triển thành nang ấu trùng sán Để thực hiện được chu kỳ phát triển của ký sinh trùng, sán dây bò cần phải có vật chủ trung gian là trâu, bò, lợn Con người gần như là vật chủ chính duy nhất của ký sinh trùng và cũng là nguồn lây nhiễm duy nhất Ba tháng sau kể từ khi người ăn phải thịt trâu, bò, lợn có nang ấu trùng, ký sinh trùng sán dây trưởng thành về sinh dục và bắt đầu đứt các đốt già Sán dây có thể sống trong cơ thể con người từ 50 - 70 năm Bệnh nhân có các triệu chứng như bị đầy bụng, đau vùng rốn, dần dần thấy yếu mệt, chóng mặt, hoa mắt, đau đầu, hạ huyết áp và thiếu máu
3 Hướng dẫn học tập ở nhà:
- Học bài trả lời câu hỏi SGK
- Tìm hiểu thêm về sán kí sinh
- Tìm hiểu về giun đũa
- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm về nhà tìm hiểu 4 loại giun tròn kí sinh trong SGK/50 chuẩn bị bài thuyết trình với nội dung:
Vẽ được sơ đồ tư duy loài giun nhóm tìm hiểu
+ Tên loài giun kí sinh
+ Nơi sống
Trang 11+ Đặc điểm cơ thể
+Vòng đời
+ Con đường xâm nhập + Tác hại
+Biện pháp phòng chống + Tìm tòi, mở rộng
+ Câu hỏi