Bài 15 CẤU TẠO TRONG CỦA THÂN NON I/ MỤC TIÊU 1 Kiến thức Hiểu được đặc điểm cấu tạo của thân non, so sánh với cấu tạo trong của rễ (miền hút) Nêu được đặc điểm cấu tạo của vỏ, trụ giữa phù hợp với ch[.]
Trang 1Bài 15: CẤU TẠO TRONG CỦA THÂN NON
I/ MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Hiểu được đặc điểm cấu tạo của thân non, so sánh với cấu tạo trong của rễ (miền hút)
- Nêu được đặc điểm cấu tạo của vỏ, trụ giữa phù hợp với chức năng của chúng
2 Năng lực
Phát triển các năng lực chung và năng lực chuyên biệt
- Năng lực phát hiện vấn đề
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
- Năng lực tự học
- N¨ng lùc sö dông CNTT vµ TT
- Năng lực kiến thức sinh học
- Năng lực thực nghiệm
- Năng lực nghiên cứu khoa học
3 Về phẩm chất
Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu
nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên:
- Giáo án, SGK, Tranh vẽ như SGK, tiêu bản mẫu vật, tranh ảnh
2 Học sinh
- Vở ghi, SGK, Nêu và giải quyết vấn đề kết hợp hình vẽ và làm việc với SGK
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Nắm sĩ số học sinh
2 Kiểm tra bài cũ:
Nêu thí nghiệm để biết cây dài ra do bộ phận nào
Bấm ngọn, tỉa cành có lợi gì? Những loại cây nào thì bấm ngọn, những loại cây nào thì tỉa cành?
3 Bài mới :
Trang 2HOẠT ĐỘNG 1: Xác định vấn đề/Nhiệm vụ học tập/Mở đầu (5’)
a Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo tâm thế cho
học sinh đi vào tìm hiểu bài mới
b Nội dung: Giáo viên giới thiệu thông tin liên quan đến bài học
c Sản phẩm: Học sinh lắng nghe định hướng nội dung học tập
d Tổ chức thực hiện: Giáo viên tổ chức, học sinh thực hiện, lắng nghe phát triển năng lực
quan sát, năng lực giao tiếp
Thân non của tất cả các loại cây là phần ngọn thân và ngọn cành, chúng thường có màu xanh
lục Cấu tạo trong của thân non như thế nào? giống và kháv gì so với cấu tạo rễ cây?
HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức a) Mục tiêu: đặc điểm cấu tạo của thân non, so sánh với cấu tạo trong của rễ (miền hút)
- đặc điểm cấu tạo của vỏ, trụ giữa phù hợp với chức năng của chúng
b) Nội dung: HS căn cứ trên các kiến thức đã biết, làm việc với sách giáo khoa, hoạt động cá
nhân, nhóm hoàn thành yêu cầu học tập
c) Sản phẩm: Trình bày được kiến thức theo yêu cầu của GV
d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm,dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương pháp thuyết trình; sử dụng đồ dung trực quan
Trang 3- GV yêu cầu HS quan sát hình
15.1 SGK tr.49, ghi nhớ từng
bộ phận của thân non
- GV gọi HS lên bảng chỉ tranh
và trình bày cấu tạo của thân
non
- GV nhận xét
- GV yêu cầu HS hoạt động
nhóm, hoàn thành bảng Cấu
tạo trong và chức năng các bộ
phận của thân non
- GV gọi đại diện nhóm trình
bày cấu tạo và chức năng từng
bộ phận
- GV nhận xét, cho HS ghi bài
- GV cần cung cấp cho HS: Khi
cây trưởng thành, cấu tạo
trong của thân đổi
Các bò mạch của một số loại
cây không xếp thành một vòng
mà xếp lộn xộn
- GV gọi HS đọc mục Em có
biết? -> học thuộc
- HS quan sát hình 15.1 SGK tr.49, ghi nhớ từng bộ phận của thân non
- HS lên bảng chỉ tranh
- Nhóm HS thảo luận, hoàn thành bảng
- Đại diện HS trình bày ý kiến của nhóm, nhóm khác bổ sung
- HS ghi bài vào vở
- HS lắng nghe
- HS đọc mục Em có biết? và học thuộc
1: Cấu tạo trong của thân non
Cấu tạo thân non gồm:
- Vỏ + Biểu bì: gồm một lớp tế bào trong suốt, xếp sát nhau -> bảo vệ bộ phận bên trong + Thịt vỏ: gồm nhiều lớp tế bào lớn hơn, một số tế bào chứa chất diệp lục -> dự trữ
và tham gia quang hợp
- Trụ giữa:
+ Bó mạch:
Mạch rây: gồm những tế
bào sống, vách mỏng -> vận chuyển chất hữu cơ
Mạch gỗ: gồm những tế
bào có vách hóa gỗ dày, không có chất tế bào -> vận chuyển muối khoáng và nước
+ Ruột: gồm những tế bào
có vách mỏng -> chứa chất
dự trữ
Trang 4- GV treo tranh hình 15.1, 10.1
lên bảng -> gọi HS lên bảng chỉ
các bộ phận cấu tạo thân non và
rễ
- GV hướng dẫn HS làm bài tập
mục SGK tr.50
+ Thân, rễ được cấu tạo bằng
gì?
+ Có những bộ phận nào?
+ Vị trí của các bó mạch?
+ Cấu tạo vỏ của rễ và lông hút
có gì khác nhau?
- GV gọi đại diện nhóm trình
bày ý kiến
- GV nhận xét, cho HS xem
bảng so sánh đã kẻ sẵn -> tìm
xem có bao nhiêu nhóm làm
đúng
- GV cho HS ghi bài
- HS lên bảng chỉ các bộ phận cấu tạo thân non và rễ
- HS thảo luận nhóm -> hoản thành bài tập sau khi nghe GV hướng dẫn
- Đại diện nhóm trình bày ý kiến
- HS tự sửa lỗi
- HS ghi bài
2: So sánh cấu tạo trong của thân non và miền hút của rễ
Cấu tạo trong của rễ và thân có điểm giống:
- Có cấu tạo bằng tế bào
- Gồm các bộ phận: vỏ (biểu
bì, thịt vỏ), trụ giữa (bó mạch, ruột)
Điểm khác nhau:
- Biểu bì miền hút của rễ có lông hút
- Mạch rây và mạch gỗ trong bó mạch ở rễ xếp xen
kẽ, còn ở thân xếp thành vòng (mạch gỗ ở trong, mạch rây ở ngoài)
HOẠT ĐỘNG 3: Hoạt động luyện tập (10')
a Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức vừa học
b Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân
c Sản phẩm: Bài làm của học sinh, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập
d Tổ chức thực hiện: Tổ chức theo phương pháp: đặt và giải quyết vấn đề, học sinh hợp tác, vận dụng kiến thức hoàn thành nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm:
Câu 1 Mạch rây và mạch gỗ sắp xếp như thế nào trong thân non của cây gỗ ?
A Mạch rây và mạch gỗ xếp vuông góc với nhau
B Mạch rây và mạch gỗ xếp xen kẽ nhau
C Mạch rây nằm bên trong, mạch gỗ nằm phía ngoài
Trang 5D Mạch gỗ nằm bên trong, mạch rây nằm phía ngoài
Câu 2 Diệp lục được tìm thấy ở bộ phận nào của thân non ?
A Ruột B Biểu bì C Bó mạch D Thịt vỏ
Câu 3 Lớp biểu bì của thân non có đặc điểm nào dưới đây ?
A Gồm những tế bào có hình đĩa, có vách mỏng màu nâu nhạt
B Gồm một lớp tế bào trong suốt, xếp sát nhau
C Gồm nhiều loại tế bào có hình dạng và kích thước khác nhau
D Gồm những tế bào có vách dày hóa gỗ và không có chất tế bào
Câu 4 Sự khác biệt trong cấu tạo thân non và miền hút của rễ thể hiện qua đặc điểm nào dưới
đây ?
1 Hàm lượng chất dự trữ chứa trong ruột
2 Số lớp tế bào ở phần biểu bì
3 Cách sắp xếp tương quan giữa mạch rây và mạch gỗ
4 Màu sắc của phần thịt vỏ
Câu 5 Chức năng chủ yếu của lớp biểu bì thân non là gì ?
A Bảo vệ B Dự trữ C Dẫn truyền D Tổng hợp chất dinh dưỡng
Câu 6 Thân non của cây được phân chia làm 2 thành phần chính, đó là
A bó mạch và ruột B vỏ và trụ giữa
C vỏ và ruột D biểu bì và thịt vỏ
Câu 7 Thành phần nào của trụ giữa thân non chỉ bao gồm những tế bào chết, không có chất
tế bào ?
A Tất cả các phương án đưa ra B Ruột
Câu 8 Cây nào dưới đây có bó mạch xếp lộn xộn ?
A Cam B Đậu C Lúa D Đa
Câu 9 Trong các bộ phận dưới đây của thân non, bộ phận nào nằm trong cùng ?
A Bó mạch B Ruột C Thịt vỏ D Biểu bì
Câu 10 Cấu tạo thân non và miền hút của rễ giống nhau ở đặc điểm nào sau đây ?
Trang 6A Mạch rây gồm những tế bào sống có vách mỏng và mạch gỗ gồm những tế bào có vách dày hóa gỗ, không có chất tế bào
B Ruột gồm những tế bào có vách mỏng
C Biểu bì gồm có một lớp tế bào xếp sát nhau
D Tất cả các phương án đưa ra
Đáp án
HOẠT ĐỘNG 4: Hoạt động vận dụng (8’)
a Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức vừa học quyết các vấn đề học tập và thực tiễn
b Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân
c Sản phẩm: HS vận dụng các kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ đặt ra
d Tổ chức thực hiện:GV sử dụng phương pháp vấn đáp tìm tòi, tổ chức cho học sinh tìm tòi, mở rộng các kiến thức liên quan
GV chia lớp thành nhiều nhóm
( mỗi nhóm gồm các HS trong 1 bàn) và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời các câu hỏi sau
và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập
- So sánh cấu tạo trong của thân và rễ?
Biểu bì + Lông hút
Vỏ
Thịt vỏ
Biểu bì
Vỏ Thịt vỏ Mạch rây
xếp
Bó mạch xen
Mạch rây (ở ngồi)
Bó mạch
Ruột
Trang 7Trụ giữa Mạch gỗ
kẽ
Ruột + Vẽ sơ đồ cắt ngang của thân cây trưởng thành
4 Hướng dẫn về nhà:
- Học bài và trả lời câu hỏi cuối sách
- Đọc mục Em có biết ?
- Chuẩn bị một số đoạn thân hoặc cành cây lâu năm ( đa, xoan, )