Ngày soạn 1/1/2021 Ngày dạy Từ ngày 2/1/2021 đến ngày 15/1/2021 TIẾT 33,34,35,36 CHỦ ĐỀ HOA VÀ SINH SẢN HỮU TÍNH I NỘI DUNG CHỦ ĐỀ Cấu tạo và chức năng của hoa Các loại hoa Thụ phấn Thụ tinh kết quả v[.]
Trang 1Ngày soạn: 1/1/2021
Ngày dạy: Từ ngày 2/1/2021 đến ngày 15/1/2021
TIẾT 33,34,35,36 CHỦ ĐỀ: HOA VÀ SINH SẢN HỮU TÍNH
- Biết được bộ phận hoa, vai trò của hoa đối với cây (chuẩn)
- Gthích được vì sao nói nhụy và nhị là bộ phận sinh sản chính của hoa
- Xác định được các bộ phận chính của hoa
- Phân biệt được các loại hoa: hoa đực, hoa cái, hoa lưỡng tính, hoa đơn độc
và hoa mọc thành chùm
- Kể tên các loại hoa và các kiểu xếp hoa trên cây
- Xác định được các loại hoa mà hs gặp trong thực tế
- Phát biểu được khái niệm thụ phấn
- Kể được những đặc điểm chính của hoa tự thụ phấn, phân biệt hoa tự thụphấn và hoa giao phấn
- Nhận biết những đặc điểm chính của hoa thích hợp với lối thụ phấn nhờsâu bọ
- Giải thích được tác dụng của những đặc điểm ở hoa thụ phấn nhờ gió Sosánh với thụ phấn nhờ sâu bọ
- Hiểu được hiện tượng giao phấn
- Biết được vai trò của con người trong quá trình thụ phấn của hoa góp phầnnâng cao năng suất
- Trình bày được quá trình thụ tinh, kết hạt và tạo quả Sự biến đổi các thành phần của noãn sau thụ tinh thành hạt Sự biến đổi bầu nhụy thành quả(chuẩn)
- Phân biệt được kh.niệm thụ phấn với thụ tinh; mối quan hệ giữa chúng
Trang 2- Xác định những bộ phận trên hoa sẽ tạo thành quả, hạt
2 Kỹ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát, so sánh, phân tích mẫu, vẽ hình
- Rèn kĩ năng hoạt động nhóm, quan sát mẫu vật và tranh ảnh
- Tổng hợp kiến thức
- Thảo luận nhóm, quan sát
3 Thái độ :
- Giáo dục ý thức bảo vệ các loài hoa, trồng và chăm sóc cây xanh
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực quan sát hình ảnh
- Năng lực tư duy
- Hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề, hợp tác nhóm, giao tiếp, tự học
V CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Giáo viên:
- Tranh vẽ hoặc mô hình cấu tạo của hoa
- Vật mẫu: các loại hoa: dâm bụt, hoa bưởi, bầu, mướp, dưa,…
- Kính lúp
- Tranh vẽ phóng to “Hoa một số loại cây” trang 96 sgk
- Bảng phụ
- Tranh ảnh liên quan tới bài học
- Mẫu vật: hoa tự thụ phấn, hoa thụ phấn nhờ sâu bọ
- Tranh phóng to hình 31.1
- Mẫu vật: một số loại quả còn lá đài, vòi nhụy,
2 Học sinh:
- Soạn bài mới
- Mẫu vật: hoa bưởi, dâm bụt, bầu, bí,…
VI TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
.1 Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: Trang bị cho HS những KT mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập nêu ra ở HĐ Khởi động.
Trang 3- Phương thức: Hoạt động nhóm, cá nhân.
Bước 1: Giao nhiệm vụ: Cho hs quan sát môt số loại hoa, hoa thuộc nhóm cơquan nào của cây?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ
Bước 3: Dự kiến sản phẩm
Hoa thuộc cơ quan sinh sản của cây
Bước 4: HS báo cáo sản phẩm: HS trả lời
Bước 5: GV đánh giá sản phẩm của HS:Gv nhận xét,vào bài
Vậy để biết hoa có cấu tạo như thế nào để thực hiện được chức năng sinhsản? Thầy trò chúng ta cùng nghiên cứu về cấu tạo và chức năng của hoa
2 Hoạt động hình thành kiến thức
1:Tìm hiểu phân biệt các bộ phận của hoa.
Mục tiêu: Phân biệt đặc điểm cấu tạo các bộ phận của hoa
Phương thức: Hoạt động nhóm, hỏi đáp.
Hoạt độngcủa giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước1:Giao nhiệm vụ:
-Treo tranh vẽ phóng to
-Y.c các nhóm kết hợp quan sát tranh vẽ
cùng với hoa thật các nhóm đã chuẩn bị,
thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi :
-Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm
- Các nhómthực hiện theohướng dẫnquan sát các
bộ phận, thảoluận nhóm,
I Các bộ phận của hoa:
*Sơ đồ cấu tạo hoa Hoa gồm:
-Cuống và đế hoa, -Đài hoa, tràng hoa, -Nhị gồm: chỉ nhị vàbao phấn
Trang 4Nhụy gồm những phần nào? Noãn nằm
Nhụy gồm: đầu, vòi và bầu nhụy Trong
bầu nhụy có noãn
B4: Yêu cầu đại diện nhóm báo cáo
Bước 5 :GV đánh giá sản phẩm của HS
-Tóm tắt trên mô hình
-Hướng dẫn học sinh vẽ sơ đồ cấu tạo
hoa
- Đại diệnpbiểu trêntranh hoặcmẫu vật
- Nhóm khác
bs
-Quan sát tìmhiểu cấu tạohoa trên môhình theohướng dẫncủa gv
-Vẽ sơ đồcấu tạo hoa
-Nhụy gồm: đầu, vòi
và bầu nhụy Trong bầunhụy có noãn
2: Tìm hiểu chức năng các bộ phận của hoa
Mục tiêu: Xác định được chức năng các bộ phận của hoa.
Phương thức: Hoạt động nhóm, hỏi đáp.
Hoạt độngcủa giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- Y.cầu học sinh xem , thảo luận
nhóm trong 5’ các câu hỏi mục :
+ Nêu chức năng các bộ phận của hoa?
+ Những bộ phận nào của hoa có chức
năng sinh sản chủ yếu ?
+ Những bộ phận nào bao bọc lấy nhị
và nhụy, chúng có chức năng gì ?
-Gợi ý: TBSD đực (cái) nằm ở đâu ?
chúng thuộc bộ phận nào của hoa ?
-Cá nhân đọcthông tin thảoluận nhóm
II Chức năng các bộ phận của hoa:
- Cuống: đính hoa vàocành Vận chuyển nước
và chất dinh dưỡng đểnuôi hoa
- Đế: nâng đỡ hoa
- Đài và tràng làm thànhbao hoa bảo vệ nhụy vànhị Tràng hoa gồm nhiềucánh hoa có màu sắc
Trang 5Bước 2: Học sinh tiến hành thảo luận
Bước 3: Dự kiến sản phẩm
-Cuống: đính hoa vào cành Vận
chuyển nước và chất dinh dưỡng để
nuôi hoa
- Đế: nâng đỡ hoa
- Đài và tràng làm thành bao hoa bảo
vệ nhụy và nhị Tràng hoa gồm nhiều
cánh hoa có màu sắc khác nhau tùy loại
hoa
-Nhị và nhụy là bộ phận sinh sản chủ
yếu của hoa
+ Tế bào sinh dục đực nằm trong hạt
phấn của nhị
+ Tế bào sinh dục cái nằm trong noãn
chứa trong bầu nhụy
Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày
Bước 5: Giáo viên đánh gia, nhận xét
Cho học sinh ghi bài
- Đại diệnpbiểu, nhómkhác bổ sung
- Nghe gv tómtắt nội dungchính
khác nhau tùy loại hoa -Nhị và nhụy là bộ phậnsinh sản chủ yếu của hoa + Tế bào sinh dục đựcnằm trong hạt phấn củanhị
+ Tế bào sinh dục cáinằm trong noãn chứatrong bầu nhụy
3: Phân chia các loại hoa dựa vào bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa
Mục tiêu: Biết cách xác định loại hoa dựa vào bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa
Phương thức: Hoạt động nhóm
Hoạt độngcủa giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước1:Giao nhiệm vụ:
-Treo tranh
-Yêu cầu học sinh đem mẫu hoa để lên
bàn quan sát , thảo luận nhóm trong 5’
hoàn thành bảng đầu trang 97 cột 1, 2,
3 và làm bài tập điền vào chổ trống
Quan sátvật mẫu,thảo luậnnhóm hoànthành cột 1,
I Phân chia các nhóm hoa dựa vào bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa : hoa
chia thành 2 loại:
-Hoa lưỡng tính: có đủ
Trang 6Treo bảng phụ, yêu cầu các nhóm hoàn
thành bảng
-Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm
vụ:thảo luận nhóm
-Dựa vào bảng tóm tắt nội dung chính
- Căn cứ vào bộ phận sinh sản chủ yếu
của hoa chia hoa thành mấy nhóm?
- Cho Vd 1 vài hoa lưỡng tính và hoa
đơn tính ở địa phương em.Yêu cầu đại
diện nhóm báo cáo
Bước 3: Dự kiến sản phẩm
-Hoa lưỡng tính: có đủ nhụy và nhị
Vd: hoa bưởi, đậu, cải,…
- Hoa đơn tính: Là những hoa thiếu
nhị hoặc nhụy
+ Hoa có nhị: là hoa đực,
+ Hoa có nhụy: là hoa cái
Ví dụ: Hoa bầu, bí, dưa, …
Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày
Bước 5: Giáo viên đánh gia, nhận xét
Cho học sinh ghi bài
2, 3 củabảng vàphần bài tậpđiền vào chổtrống
- Đại diệnpbiểu, nhómkhác bổsung
- Trả lời
nhụy và nhị
Vd: hoa bưởi, đậu, cải,…-Hoa đơn tính: Là nhữnghoa thiếu nhị hoặc nhụy+ Hoa có nhị: là hoa đực, + Hoa có nhụy: là hoa cái
Ví dụ: Hoa bầu, bí, dưa, …
4: Tìm hiểu về việc phân chia các nhóm hoa dựa vào cách xếp hoa trên cây.
Mục tiêu: Biết cách phân biệt 2 nhóm hoa dựa vào kiểu xếp hoa trên cây.
Phương thức: Hoạt động các nhân
Hoạt độngcủa giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước1: Giao nhiệm vụ:
-Y/c h/s xem sgk quan sát tranh vẽ
“Các loại hoa mọc đơn độc và mọc
thành cụm”
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ:
-Quan sát,đọc thôngtin Và trả
II Phân chia các nhóm hoa dựa vào cách xếp hoa trên cây:
- Hoa mọc đơn độc: hoa
Trang 7thảo luận nhóm
? Dựa vào cách xếp hoa trên cây người
ta chia hoa thành mấy nhóm ?
? Lấy thêm một số vd về hoa mọc đơn
độc và mọc thành cụm ở địa phương
? Những hoa nhỏ thương mọc thành
từng cụm có tác dụng gì đối với sâu bọ
và đối với sự thụ phấn của hoa?
thụ phấn cho nhiều hoa
Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày
Bước 5: Giáo viên đánh gia, nhận xét
Cho học sinh ghi bài
-GD học sinh ý thức bảo vệ cảnh quan
môi trường – nơi công cộng
- Không hái hoa trường học, công
cộng …
lời câu hỏi
-Học sinhtrả lời
-Học sinhkhác bổ sung
bưởi, dâm bụt, hoa hồng,
…-Hoa mọc thành cụm: hoacúc, hoa huệ, cải,
5: Hoa tự thụ phấn và hoa giao phấn
Mục tiêu: Phân biệt được hoa thụ phấn và hoa giao phấn
Phương thức: Hoạt động cá nhân, thảo luận nhóm.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Trang 8Hiện tượng thụ phấn
- GV giảng giải về hiện tượng thụ phấn:
Sự thụ phấn là bắt đầu của quá trình
sinh sản hữu tính ở cây có hoa Có sự
tiếp xúc giữa hạt phấn và đầu nhụy thì
hoa mới thực hiện được chức năng sinh
sản, sự tiếp xúc đó gọi là hiện tượng thụ
phấn
Bước 1: Giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS đọc to thông tin mục
Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp
xúc với đầu nhụy
Bước 4: Yêu cầu học sinh trả lời
Bước 5: Giáo viên đánh gia, nhận xét
Cho học sinh ghi bài
1 Hoa tự thụ phấn:
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- Hướng dẫn HS quan sát hình 30.1
SGK tr.99 để trả lời câu hỏi:
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ,
-HS đọc tothông tinmục SGKtr.99
I Hiện tượng thụ phấn
Thụ phấn là hiện tượnghạt phấn tiếp xúc với đầunhụy
1 Hoa tự thụ phấn:
- Là hoa có hạt phấn rơivào đầu nhụy của chínhhoa đó
- Đặc điểm hoa tự thụphấn:
+ Hoa lưỡng tính + Nhị và nhụy chín cùngmột lúc
Trang 9Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày.
Bước 5: Giáo viên đánh giá, nhận xét
Cho học sinh ghi bài
2 Hoa giao phấn:
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- GV cho HS đọc to thông tin -> thảo
luận nhóm, trả lời câu hỏi:
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ,
hoạt động nhóm
1 Thế nào là hoa giao phấn?
2 Hoa giao phấn có những đặc điểm
nào?
3 Hiện tượng giao phấn của hoa thực
hiện nhờ những yếu tố nào?
Bước 3: Dự kiến sản phẩm
- Hoa giao phấn là hoa có hạt phấn
chuyển đến đầu nhụy của hoa khác
- Là hoa đơn tính hoặc lưỡng tính có nhị
và nhụy không chín cùng một lúc
- Hoa giao phấn thực hiện được nhờ
nhiều yếu tố: sâu bọ, gió, người,…
Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày
Bước 5: Giáo viên đánh giá, nhận xét
HS quan sáthình 30.1SGK tr.99 ->
thảo luậnnhóm và trảlời:
Nhóm khác
bổ sung
- HS đọcthông tin ->
thảo luậnnhóm, trả lời
Nhóm khác
bổ sung
2 Hoa giao phấn:
- Là hoa có hạt phấnchuyển đến đầu nhụy củahoa khác
- Đặc điểm hoa giao phấn: + Là hoa đơn tính hoặclưỡng tính có nhị và nhụykhông chín cùng một lúc
- Hoa giao phấn thực hiệnđược nhờ nhiều yếu tố: sâu
bọ, gió, người,…
Trang 10Cho học sinh ghi bài - HS ghi bài.
6: Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ
Mục tiêu: Nêu được đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ
Phương thức: Hoạt động cá nhân, thảo luận nhóm.
Hoạt độngcủa giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Hướng dẫn HS quan sát mẫu vật và
tranh vẽ để trả lời 4 câu hỏi mục SGK
tr.100
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ,
hoạt động nhóm
- Hoa có đặc điểm gì dễ hấp dẫn sâu bọ?
2 Tràng hoa có đặc điểm gì làm cho sâu
bọ muốn lấy mật hoặc lấy phấn thường
phải chui vào trong hoa?
3 Nhị hoa có đặc điểm gì làm cho sâu
bọ khi đến lấy mật hoặc phấn hoa
thường mang theo hạt phấn sang hoa
khác?
4 Nhụy hoa có đặc điểm gì làm cho sâu
bọ khi đến lấy mật hoặc phấn hoa thì hạt
phấn của hoa khác thường bị dính vào
> trả lời 4câu hỏi mục
SGKtr.100 đạt:
-HS xemthêm một sốtranh ảnhhoa thụ phấnnhờ sâu bọ
- HS nhắc lạicác đặc điểmcủa hoa thụphấn nhờ
II Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ:
- Hoa thường có màu sắcsặc sỡ, có hương thơm
- Đĩa mật nằm ở đáy hoa
- Hạt phấn to, dính, có gai
- Đầu nhụy thường có chấtdính
Trang 11Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày.
Bước 5: Giáo viên đánh giá, nhận xét
Cho học sinh ghi bài
sâu bọ
HS ghi bài
7: Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió
Mục tiêu: Giải thích được đặc điểm thường có của hoa thụ phấn nhờ gió.
Phương thức: Hoạt động nhóm, cá nhân.
Hoạt độngcủa giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- GV: Hướng dẫn HS QS mẫu vật và
hình 30.3, 30.4 Và đọc TT SGK trang
101 thảo luận trả lời câu hỏi:
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ,
hoạt động nhóm
+ Nhận xét vị trí của hoa ngô đực và
hoa ngô cái?Vị trí đó có t/d gì trong TP
nhờ gió?
+ Những đặc điểm đó có lợi gì cho việc
thụ phấn nhờ gió?
Bước 3: Dự kiến sản phẩm
+ Hoa đực ở trên: T/d dễ tung hạt phấn
Hoa cái ở dưới dễ hứng hạt phấn
+ Giúp gió thổi hạt phấn di xa Đầu
nhụy dài có nhiều lông giúp giữ hạt
phấn
Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày
Bước 5: Giáo viên đánh giá, nhận xét
Cho học sinh ghi bài
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- GV: Y/c các nhóm tiếp tục thảo luận
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ,
- HS QSmẫu vật vàhình 30.3,30.4 Nghiêncứu TT SGK
- Thảo luậntrả lời câuhỏi:
- Đại diện trảlời, nhómkhác bổxung
I Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió:
- Hoa thường tập trung ởngọn cây
- Bao hoa thường tiêugiảm
- Chỉ nhị dài, bao phấntreo lũng lẳng
- Hạt phấn rất nhiều, nhỏ
và nhẹ
- Đầu nhụy dài, có nhiềulông
Trang 12hoạt động nhóm
- So sánh thụ phấn nhờ gió và TP nhờ
sâu bọ?
Bước 3: Dự kiến sản phẩm
+ Hoa TP nhờ sâu bọ có bao hoa phát
triển, cánh hoa có màu sắc sặc sở,
hương thơm; Nhị hoa ngắn, hạt phấn to,
có gai; Nhụy ngắn, đầu nhụy có chất
dính
+ Hoa thụ phấn nhờ gió: Bao hoa tiêu
giảm; nhị hoa có chỉ nhị dài, hạt phấn
nhỏ, nhẹ; Vòi nhụy dài, đầu nhụy có
lông
Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày
Bước 5: Giáo viên đánh giá, nhận xét
- Nhóm thảoluận: Trả lời
- HS: Nhóm
TL, nhómkhác bổxung
- HS: TL câuhỏi
8: Ứng dụng kiến thức về thụ phấn.
Mục tiêu: Nêu được những ứng dụng về thụ phấn của con người.
Phương thức: Thảo luận nhóm, cá nhân
Hoạt động của giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- Y/c HS đọc TT SGK Tr 101 mục 4
Trả lời câu hỏi:
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ,
- HS: trả lời câu hỏi – nhận xét câutrả lời
II Ứng dụng kiến thức
về thụ phấn.
Con người có thể chủđộng giúp hoa giao phấn
để làm tăng sản lượng quả
và hạt, tạo được nhữnggiống lai mới có phẩm
Trang 13- Ở địa phương em, bố mẹ hoặc những
người xung quanh giúp hoa thụ phấn
bằng những cách nào?
Bước 3: Dự kiến sản phẩm
- Khi thụ phấn tự nhiên gặp khó khăn
- Tạo ra các giống lai mới có phẩm chất
tốt, năng suất cao
- Con người thụ phấn cho hoa bằng
cách: Nuôi ong để thụ phấn cho hoa,
phun xịt phấn hoa, úp nụ, rắc phấn hoa,
…
- Cách úp nụ cho hoa: Ví dụ bầu, bí, dưa
hấu,…
Bước 4: Yêu cầu các nhóm trình bày
Bước 5: Giáo viên đánh giá, nhận xét
-GV: Kết luận Cho học sinh ghi bài
- HS: nghe ghi bài
chất tốt và năng suất cao
9: Hiện tượng nảy mầm của hạt phấn
Mục tiêu: nắm được hiện tượng nảy mầm của hạt phấn
Phương thức: Thảo luận nhóm, cá nhân
Hoạt động của giáo viên Hoạt động
của học sinh Nội dung
Bước 1: Giao nhiệm vụ
- HS đọc tothông tinmục SGKtr.103
- HS mô tả
I Hiện tượng nảy mầm của hạt phấn.
Sau khi thụ phấn, hạtphấn hút chất nhày ở đầunhụy trương lên và nảymầm thành một ống phấn (TBSD đực được chuyểnđến đầu ống phấn), chuiqua đầu, vòi nhụy đến