Quá trình thực hiện cổ phần hóa Doanh nghiệp ở Việt Nam & Thực trạng cổ phần hóa ở Ngành Bưu Điện,chậm nhưng chắc

Báo cáo thực tập: Quá trình thực hiện cổ phần hóa Doanh nghiệp ở Việt Nam & Thực trạng cổ phần hóa ở Ngành Bưu Điện,chậm nhưng chắc

Đặt Vấn Đề

Trong giai đoạn hiện nay,nớc ta đang từng bớc thực hiện công nghiệp hoá,hiện đại hoá.phát triển nền kinh tế nhiều thành phần theo định hớng xã hội chủ nghĩa.việc chuyển đổi công ty nhà nớc thành các công ty cổ phần(CTCP) là một chủ trơng lớn và đúng đắn của đảng và nhà nớc ta.

Ngân sách nhà nớc không đủ để cấp hoàn toàn cho doanh nghiệp ,chính vì vậy các doanh nghiệp cần phải tìm nguồn vốn để duy trì và phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh.Một trong nhng cách đó là phải tiến hành cổ phần hoá(CPH) và phát hành cổ phiếu,trái phiếu.

Sự ra đời của các CTCP đã tạo điều kiện thuận lợi cho các kinh doanh huy động và tập hợp nguồn vốn.Từ thực tế và qua qua trình học tập môn Luật Doanh Nghiệp tại Trờng Đai Học Quản Lý & Kinh Doanh Hà Nội.

Em đã tích luỹ đợc một số kiến thức cơ bản về Cổ Phần

Hoá,qua đó em mạnh dạn chọn chuyên đề : "Quá trình thực hiện

Cổ Phần Hoá Doanh Nghiệp ở Việt Nam & Thực trạng Cổ Phần Hoá ở Ngành Bu Điện,chậm nhng chắc".

Phần1 Một số nội dung pháp lý về quá trình Cổ Phần Hoá

của Doanh Nghiệp trong nền kinh tế thị trờng.

A.Tổng quan về CPH & Quá trình thực hiện cổ phần hoá: I.Khái niệm & Mục tiêu của CPH.

1.Khái niệm,một số dấu hiệu cần chú ý:

1.1.khái niệm.

CPH là cách gọi tắt của chủ trơng chuyển một số DNNN thành CTCP

(NĐ 28/CP ngày 7/5/1996)

CTCP là một loại Doanh Nghiệp trong đó các thành viên chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản kháccủa Doanh Nghiệp trong phạm vi số vốn(tức là số cổ phần) của mình góp vào DN

ở Các CTCP Nhà Nớc vẫn giữ vai trò chỉ đạo và điều tiết hoạt động kinh doanh theo dúng hớng phát triển của công ty.Đó là,tăng sản phẩm hàng hoá và dịch vụ cho xã hội, đồng thời làm tăng thu nhập của ngời lao

động,tăng vốn và một phần đóng góp của công ty với nhà nớc

Một điểm đáng lu ý là ở CTCP các mặt sản xuất,tích luỹ và tiêu dùng

đ-ợc kết hợp hài hoà hơn và có hiệu quả hơn cha có những biểu hiện tham nhũng,lãng phí ,tiêu cực ,công nhân lao động gắn bó với công việc của công

ty ,nhiệt tình ,chủ động và sáng tạo ,kiến thức, tay nghề cũng đã đợc nâng lên rõ rệt

1.2.một số dấu hiệu cần chú ý

Theo Điều 51 khoản 1 Bộ Luật Doanh Nghiệp.CTCP là Doanh nghiệp,trong đó:

Vốn điều lệ:đợc chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là Cổ Phần

Cổ đông:chỉ chịu trách nhiệm về nợ & các nghĩa vụ tài sản khác cuả doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp,cổ đông có quyền tự do chuyển nhợng cổ phần của mình cho ngời khác, trừ trờng hợp quy định ở khoản 3 điều 55(cổ đông sở hữu cổ phiếu u đãi biểu quyết không

đông dự định chuyển nhợng cổ phiếu không có quyền biểu quyết về việc chuyển nhợng cổ phiếu đó), cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lợng tối thiểu là 3 và không hạn chế số lợng tối đa

CTCP có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng theo quy định của pháp luật về chứng khoán

CTCP có t cách pháp nhân kể từ ngày đợc cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

CTCP là một công ty đối vốn

2- Mục tiêu và các hình thức cổ phần hoá

2.1- Mục tiêu: đây là một vấn dề luôn luôn đợc Đảng và nhà nớc quan tâm nghiên cứu xác định Đại hội 8 năm 1996 chủ trơng "triển khai tích cực

và vững chắc việc cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc để huy động thêm vốn, tạo thêm động lực thúc đẩy để doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, làm cho tài sản nhà nớc ngày càng tăng lên, không phải là t nhân hóa"

NĐ 28 / CP ngày 07/05/1996 về việc chuyển một số donh nghiệp nhà

n-ớc thành công ty cổ phần khẳng định mục tiêu của cổ phần hóa là:

- Huy động vốn của toàn xã hội, bao gồm: cá nhân, các tổ chức kinh tế,

tổ chức xã hội trong và ngoài nớc để đầu t đổi mới công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh và thay đổi cơ cấu doanh nghiệp nhà nớc

- Tạo điều kiện để ngời lao động trong doanh nghiệp có cổ phần và ngời góp vốn làm chủ thực sự, qua đó để thay đổi phơng thức quản lý và tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả làm tăng tài sản nhà nớc, nâng cao thu nhập của ngời lao dộng góp phàn phát triển kinh tế đất nớc

2.2 Hình thức cổ phần hóa: gồn có 4 hình thức

- Giữ lại nguyên giá trị phần vốn nhà nớc hiện có tại doanh nghiệp phát hàmh cổ phiếu, thu hút vốn để phát triển doanh nghiệp, theo hình thức này:

.giá trị cổ phần của nhà nớc góp vào công ty = giá trị thực tế phần vốn nhà nớc

.chi phí CPH

.giá trị u đãi cho ngời lao động và giá trị phần trả dần của lao động nghèo theo quy định của nhà nớc

-bán một phần giá trị vốn nhà nớc hiện có tại doanh nghiệp theo hình thức này thì nhà nớc sử dụng một phần giá trị thực tế vốn nhà nớc tại doanh nghiệp để bán cho cổ đông

-Tách một bộ phận của doanh nghiệp đẻ CPH.Theo hình thức này thì nhà nớc sử dụng một bộ phận của doanh nghiệp có thể hoạt động độc lập & hạch toán riêng giá trị tài sản dợc tách ra để CPH( phân xởng sản xuất,cửa hàng,bộ phận dịch vụ )

-bán toàn bộ giá trị vốn nhà nớc hiện có tại doanh nghiệp để chuyển thành CTCP theo hình thức này nhà nớc không tham gia cổ phần ở CTCP

2.3.đối tợng CPH

là tất cả các doanh nghiệp mà nhà nớc không còn tiếp tục giữ 100% Vốn đầu t

các doanh nghiệp trong diện CPH đợc chia làm 3 loại:

-NN vẫn nắm giữ cổ phần chi phối hoặc cổ phần đặc biệt

.cổ phần chi phối:vốn > 50% hoặc vốn >=2 lần cổ đông lớn nhất

.cổ phần đặc biệt:tuy NN không có cổ phần chi phối nhng nhà nớc vẫn

có một số quyền đặc biệt đối với doanh nghiệp đã ghi trong điều lệ DN

-NN vẫn giữ cổ phần nhng không phải là cổ phần chi phối hoặc cổ phần

đặc biệt

Đối tợng và tỷ lệ mua cổ phần:bao gồm các tổ chức kinh tế,các cá nhân trong và ngoài nớc.Tỷ lệ mua thuộc vaò hình thức CPH

3.Các lĩnh vực u đãi.

Gồm 3 lĩnh vực:

a.u đãi về tín dụng:các doanh nghiệp sau khi CPH vẫn đợc vay vốn tại ngân hàng thơng mại của NN theo thể lệ & lãi suất áp dụng nh đối với DNNN.nếu DNNN vẫn giữ cổ phần chi phối hoặc cổ phần đặc biệtthì đợc u

đãi vĩnh viễn còn nếu DNNN vẫn giữ cổ phần nhng không phải là cổ phần

b.u đãi về xuất nhập khẩu :vẫn đựoc xuất nhập khẩu nh trớc khi CPH

c.u đãi thuế:

.nếu đủ điều kiện u đãi theo luật đầu t trong nớc & pháp luật hiện hành thì áp dụng theo luạt đó

.nếu không đủ điều kiện thì sẽ đơc áp dụng thống nhất là sẽ dợc giảm 50% thuế lợi tức trong vòng 2 năm kể từ khi chuyển sang CTCP

d.Đối với ngời lao động trong doanh nghiệp sẽ đợc hởng u đãi sau:

.Mỗi năm làm việc cho doanh nghiệp ngời lao động đợc mua 10 cổ phần(mệnh giá mỗi cổ phần là 100.000đ) với giá u đãi bằng 70% so với đối tợng khác

VD:nếu giá cổ phiếu là 1.000.000 thì ngời lao động sẽ chỉ phải mua với giá là 700.000

.Đợc hoãn thanh toán tiền mua cổ phiếu u đãi trong 3 năm và đợc mua

cổ phiếu trong 10 năm tiếp theo

.về việc làm :DN sau khi CPH vẫn phải đảm bảo sắp xếp việc làm cho ngời lao độngcũ ít nhât 12 tháng sau đó,nếu do yêu cầu của HĐKD dẫn đến phải sắp xếp lại d thừa lao động thì doanh nghiệp phải giải quyết chế độ cho ngời lao động ttheo quy định cua pháp luật hiện hành

4 Cơ cấu tổ chức quản lý.

CTCP phải có Đại hội đồng cổ đông,Hội đồng quản trị &Giám

đốc(Tổng giám đốc);đối với công ty có trên 11 cổ đông phải có Ban kiểm soát

a.Đại hội đồng cổ đông gồm tất cảcác cổ đông có quyền biểu quyết,là cơ quan quyết định cao nhất của CTCP,ĐHĐCĐ họp ít nhất mỗi năm một lần

b.Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý công ty,có toàn quyền nhân danh công ty để quyết định nmọi vấn đè liên quan đến mục đích,quyền lợi công ty,trừ những vấn đề thuộc thẩm quyền của ĐHĐCĐ

c.Giám đốc(Tổng giám đốc) là ngời điều hành hoạt động hàng ngày của công ty& chịu trách nhiệm trớc HĐQT về việc thực hiện các quyền &nhiệm

vụ đợc giao

II.Các giai đoạn CPH.

1.Giai đoạn thí điểm CPH DNNN (từ tháng6-1992 đến hết tháng 4-1996)

Theo quy định 217/HĐBT ngày 14-12-1987 tại QĐ số 143/HĐBT ngày 10-3-1990 nhng vẫn cha thể thực hiện có kết quả.cho đến QĐ 202/CT &QĐ 203/CT ngày8-6-1992 của chủ tịch HĐBT về chính sách thí điểm CPH đã chỉ định 7DNNN đa ra thí điểm,chỉ có 5 DN đợc CPH

2.Mở rộng thí điểm CPH(từ tháng6-1992 đến tháng 6-1998)

Theo NĐ 28/CP ngày 7-5-1996 của chính phủ về việc chuyển đổi một

số DNNN thành CTCP và đã hoàn thành CPH 33 DNNN.Ban chỉ đạo CPH ra

đời ở TW theo QĐ548/TTg ngày 13-8-1996 của thủ tớng chính phủ

3.CPH trên diện rộng(từ tháng7-1998 đến nay)

Từ khi có NĐ 44/1998/NĐ -CP của chính phủ ngày 29-6-1998 thay thế cho NĐ 28/CP

các Bộ Tài chính,Ngân hàng nhà nớc,Bộ lao động thơng binh & xã hội,văn phòng chính phủ đều có các văn bản hớng dẫn đồng bộ về nghị định này.ngày 24-8-2001&ngày 19-6-2002 chính phủ ra NĐ64/2002/NĐ-CP thay thế cho NĐ44?1998?NĐ-CP nhằm khắc phục một số điểm cha hợp lý cần phải bổ sung sửa đổi cho phù hợp với tình hình hiện nay và thúc đẩy quá trình CPH trong giai đoạn tiếp theo

B.Những vấn đề liên quan đến quá trình CPH

I.những thuận lợi và kết quả thu đợc

1.thuận lợi

các Doanh Nghiệp đã CPH bớc đầu khẳng định đợc tính đúng đắn trong việc chuyển DNNN sang công ty cổ phần

Nhằm giúp DNNN cải cách về mặt số lợng & chất lợng giúp cho DN thoát khỏi những tình trạng vớng mắc và thu nhập dân c tăng lên

Cơ chế thị trờng đã tạo ra một đội ngũ các nhà quản lý DN có khả năng kinh doanh

những kết quả của quá trình cổ phần hoá giúpm nhân dân thêm tin tởng

và ủng hộ chính sách của đảng và nhà nớc

2 kết quả thu đợc qua thống kê con số

Sau khi tiến hành thực hiện CPH Các doanh nghiệp đều hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả Doanh thu, mức lợi nhuận tăng , mức nộp NSNN và giải quyết công ăn việc làm tăng lên rõ rệt

Tính từ tháng 6 - 2002 doanh nghiệp đã cổ phần hoá hoạt động trên một năm cho thấy :

Bình quân doanh thu tăng 41,07%

lợi nhuận tăng 39,49%

Giá trị vốn cổ đông nhà nớc tăng 18,04%

Các khoảng nộp ngân sách nhà nớc cũng tăng 30,9%

Cổ tức đợc chia cho các cổ đông hàng năm trong khoảng 6% đến 24%

Số lao động trong doanh nghiệp tăng 15,7% và thu nhập của họ tăng 10,52%

Thông qua việc CPH , vốn nhà nớc không những đợc đảm bảo mà còn

đợc tăng thêm DNNN đợc hình thành từ CPH có nhiều cơ hội huy động vốn trong xã hội để phục vụ cho quá trình SXKD Trong 370 DNNN đã cổ phần hoá có số vốn nhà nớc 854 tỷ đồng , thu hút gần 1432 tỷ đồng ngoài xã hội đồng thời nhà nớc thu 714 tỷ đồng từ việc nhà nớc rút bớt phần vốn ở các doanh nghiệp này Nhà nớc bảo toàn đợc nguồn vốn và tăng tỷ suất lợi nhuận đấng kể Sau khi CPH bình quân giá trị vốn nhà nớc trong doanh nghiệp CPH chí chiếm 23% trong cơ cấu vốn điều lệ , còn lại 63% là vốn của các cổ đông , cán bộ công nhân viên chức và 14% vốn của các cổ đông

và doanh nghiệp

II Những nguyên nhân làm chậm quá trình cổ phần hoá và một số giải pháp cụ thể

1 Nguyên nhân :

Tính đến 30/6/2002, cả nớc mới hoàn thành đợc 828 doanh nghiệp và chủ yếu vẫn là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.Hỗu hết các tổng công ty và các doanh nghiệp lớn vẫn cha thực sự quan tâmđối với việc triển khai thực hiện CPH các doanh nghiệp nhà nớc, thành viên trực thuộc

Trong thời gian qua, để thúc đẩy tiến trình CPH, Chính Phủ đã không ngừng hoàn thiện hệ thống chính sách về sắp xếp và CPH DNNN

Về cơ bản,những bất cập đối với doanh nghiệp trớc khi CPH đã dợc tháo gỡ, nhng những bất cập đối với các doanh nghiệp sau CPH vẫn cha đợc giải quyết một cách triệt để, thống nhất

Một số vấn đề nổi bật

- về nợ và tài sản tồn đọng: nhà nớc cha có cơ chế để giúp các doanh nghiệp đã CPH xử lý dứt điểm nợ và tài sản tồn đọng phải kế thừa của DNNN Theo nh cơ chế trớc đây các DN trớc khi CPH chỉ dợc xử lý những khoản nợ đã xác định là không có khả năng thu hồi và những tài sản thuộc

đối tợng không cần dùng,chờ thanh lý và hầu hếtcác tài sản và nợ đợc loại trừ khi CPH DNNN đều đợc giao cho các CTCP bảo quản và xử lýhộ theo một cơ chế, quyền lợi trách nhiệm không rõ ràng, do đó dẫn tới :

* Các DNNN đã CPH phải kế thừa, xử lý,nhiều khoản nợ đã tồn đọng

từ nhiều năm trớc(thậm chí có khoản nợ phát sinh từ những năm 1991-1992)

điều đó gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp sau CPH

* CTCP có trách nhiệm phải bố trí kho bãi để bảo quản và tổ chức xử lý những tài sản và nợ , tồn đọng đợc loại từ khi CPH, nhng về phía nhà nớc lại không có cơ chế để đảm bảo quyền lợi (ít nhất là bù đắp chi phí phát sinh) cho doanh nghiệp

* Nhiều tài sản đợc để lại doanh nghiệp quá hạn , không sử lý nên đã h hỏng , mất mát , gây tổn thất cho nhà nớc mà không có cá nhân hoặc cơ quan nào phải chịu trách nhiệm

- Quản lý vốn và tài sản nhà nớc tại các doanh nghiệp đang phân tán ở nhiều nơi nh : Bộ tài chính và Bộ quản lý ngành , Uỷ Ban Nhân Dân Tỉnh,

Thành Phố Trực Thuộc Trung Ương, Tổng công tyhoặc doanh nghiệp góp vốn Trong khi đó , một mặt quyền lợi và trách nhiệm của ngời trực tiếp quản lý phần vốn nhà nớc cha đợc quy định rõ ràng nên thiếu sự gắn bó, nhiệt tình đối với doanh nghiệp và thiếu trách nhiệm với nhà nớc mặt khác , nhà nớc vẫn cha có quy định cụ thể thẩm quyền của ngời trực tiếp quản lý phần vốn nhà nớc đợc quyết định vấn đề gì? Nếu đợc quy định thỳ ở mức độ nào ? Những vấn đề gì ngời trực tiếp quản lý phần vốn nhà nớc cần xin ý kiến của đại diên phần vốn nhà nớc trớc khi giải quyết Do đó, có trờng hợp vì phải chờ ý kiến của ngời đại diện phần vốn nhà nớc nên dẫn đến quyết sách của CTCP bị chậm thực hiện , ảnh hởng đến cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp và chính phần cổ tức của nhà nớc Cũng có trờng hợp ngời trực tiếp tham gia quản lý tự ý biểu quyết theo ý kiến cá nhân làm ảnh h ởng

đến việc thực hiện quyền cổ đông của nhà nớc trong công ty cổ phần ( nhất

là đối với trờng hợp nhà nớc nắm giữ cổ phần chi phối ) sẽ gây tổn thất cho nhà nớc

*

- Sự hiểu biết của công chúng về cổ phần hoá còn hạn chế vì vậy họ không biết nên mua cổ phần hay không

- Thủ tục chuyển giao bất động sản , nhà xởng khó giải quyết

- Việc điều hành còn nhiều lúng túng không sử dụng đúng thẩm quyền

do luật và điều lệ quy định Tập thể ban lãnh đạo doanh nghiệp rất lo vì cổ phần hoá có thể sẽ làm cho họ mất chức không đợc hởng chế độ bảo hiểm

- Việc xác định giá trị doanh nghiệp trớc khi cổ phần hoá gặp không ít

khó khăn làm kéo dài lịch trình , thậm chí còn làm cản trở tiến trính cổ phần hoá ;cha phù hợp với cơ chế thị trờng

- Việc thiếu công khai , minh bạch trong cổ phần hoá còn có rất nhiều vấn đề làm cho quá trình thực hiện CPH phát triển chậm

2 Một số giải pháp:

- Nhà nớc cần nhanh chóng bổ sung và hoàn thiện hệ thông các cơ chế chính sách tạo môi trừơng kinh doanh , cạnh tranh bình đẳng cho các loại hình doanh nghiệp , nâng cao chất lợng giá trị doanh nghiệp , giúp doanh nghiệp hiểu và hoạt động đúng pháp luật

- Nhanh chóng thành lập Công Ty Đầu T Tài Chính Nhà Nớc để đảm nhận chức năng quản lý phần vốn nhà nớc tại doanh nghiệp và hỗ trợ về tài chính cho các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi

- Giải quyết các vớng mắc về vốn của DNNN; Về công nợ , lao động dôi d; Nhà nớc sớm thành lập công ty mua bán nợ và tài sản tồn đọng cùng

hệ thống các chính sách có liên quan để hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết những tồn đọng về tài chính

- Nhà nớc nên quy định trách nhiệm cụ thể của các cơ quan quản lý nhà nớc trong việc tiếp tục cung cấp thông tin , phổ biến chính sách chế độ cho doanh nghiệp sau chuyển đổi

- Về liên doanh liên kết , tài sản đã đầu t không có hiệu quả trớc đây của DNNN để tất cả các doanh nghiệp cụ thể thuộc diện nhà nớc không cần tiếp tục giữ 100% vốn ; không phân biệt thực trạng lỗ , lãi , hoà vốn , doanh nghiệp lớn , doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa đều có thể thực hiện CPH

Nên chăng nhà nớc quy định tỷ lệ phù hợp đối với từng ngành nghề, từng lĩnh vực , quy mô vốn ; Phần giá trị còn lại cha bán đợc xem là phần vốn nhà nớc đầu t tại doanh nghiệp

- Nhà nớc nên đa ra các quy định về chế độ trợ cấp nh thế nào ?