Phòng Giáo dục và Đào tạo Đề thi Học kì 2 Môn Ngữ Văn lớp 11 Thời gian làm bài 90 phút (Đề 1) Phần I Đọc hiểu (4 điểm) Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi từ câu 1 đến câu 4 “Những kẻ ở vườn thấy[.]
Trang 1Phòng Giáo dục và Đào tạo
Đề thi Học kì 2 Môn: Ngữ Văn lớp 11
Thời gian làm bài: 90 phút
(Đề 1)
Phần I Đọc hiểu (4 điểm)
Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi từ câu 1 đến câu 4:
“Những kẻ ở vườn thấy quan sang, quan quyền, cũng bén mùi làm quan Nào lo cho quan, nào lót cho lại, nào chạy ngược nào chạy xuôi, dầu cố ruộng dầu bán trâu cũng vui lòng, chỉ cần được lấy một chức xã trưởng hoặc cai tổng, đặng ngồi trên, đặng ăn trước, đặng hống hách thì mới thôi Những kẻ như thế mà vẫn không ai khen chê, không ai khinh bỉ, thật cũng
lạ thay! Thương ôi! Làng có một trăm dân mà người này đối với kẻ kia đều ngó theo sức mạnh, không có một chút gì gọi là đạo đức là luân lí cả Đó là nói người trong một làng đối với nhau, chí như đối với dân kiều cư kí ngụ thì lại càng hà khắc hơn nữa Ôi! Một dân tộc như thế thì tư tưởng cách mạng nảy nở trong óc chúng làm sao được! Xã hội chủ nghĩa trong nước Việt Nam ta không có là cũng là vì thế”
(SGK Ngữ văn 11, tập 2)
Câu 1: Đoạn trích trên trích từ tác phẩm nào? Ai là tác giả của tác phẩm
ấy?
Câu 2: Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản trên? Đọc đoạn văn
anh/chị liên tưởng đến thực trạng nào của xã hội hiện nay?
Câu 3: Tác giả đã sử dụng những biện pháp tu từ nào? Ý nghĩa sử dụng
của những biện pháp ấy?
Câu 4: Từ nội dung đoạn trích trên, anh chị hãy viết một đoạn văn (5 - 7
dòng) trình bày suy nghĩ của mình về việc thực hiện pháp luật Nhà nước của giới trẻ hiện nay?
Trang 2Phần II Làm văn (6 điểm)
Cảm nhận tình yêu cuộc sống của Xuân Diệu qua đoạn thơ sau:
.“Của ong bướm này đây tuần tháng mật;
Này đây hoa của đồng nội xanh rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si;
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,
Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa;
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần;
Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa:
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.”
(Trích Vội vàng – Xuân Diệu, SGK Ngữ văn 11 Cơ bản, tập II, NXB Giáo dục, 2007, tr.22)
Gợi ý
Phần I: Đọc hiểu (4đ)
Câu 1 Đoạn văn trích từ đoạn trích “Về luận lí xã hội ở nước ta” (trích:
“Đạo đức và luân lí Đông Tây”) của Phan Châu Trinh
Câu 2 Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ chính luận Đoạn văn gợi
liên tưởng đến hiện tượng chạy chức, chạy quyền của xã hội hiện nay
Câu 3 Các biện pháp tu từ: Ẩn dụ, điệp cấu trúc, câu cảm thán Tác dụng
nhấn mạnh thái độ căm ghét cao độ của tác giả đối với tầng lớp quan lại lúc bấy giờ
Câu 4 Học sinh có thể có nhiều cách trình bày khác nhau nhưng đảm bảo
tính logic chặt chẽ trong lập luận, nội dung phù hợp với đạo lí và pháp
Trang 3luật (Gợi ý: viết được những ưu điểm và hạn chế của việc thực hiện pháp luật của giới trẻ)
Phần II: Làm văn (6đ)
1 Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn trích
2 Thân bài:
- Cảm nhận tình yêu cuộc sống của Xuân Diệu qua đoạn thơ
Về nội dung
* Xuân Diệu đã phát hiện ra thiên đường ngay trên mặt đất, không xa lạ
mà rất đỗi quen thuộc ngay trong tầm tay của chúng ta:
- Đó là bức tranh thiên nhiên mùa xuân rực rỡ sắc màu, niềm vui và sức sống, được thể hiện qua hàng loạt các hình ảnh : ong bướm, hoa lá, yến anh, tuần tháng mật
+) Màu sắc: màu xanh rì của đồng nội, màu của lá non, màu của cành tơ phơ phất => Gợi hình ảnh non tơ, mơn mởn
+) Âm thanh: khúc tình si của yến anh
- Bức tranh thiên nhiên ấy còn được vẽ lên với vẻ xuân tình: mối quan hệ của thiên nhiên, cảnh vật được hình dung trong quan hệ như với người yêu, người đang yêu, như tình yêu đôi lứa trẻ tuổi, say đắm Các cặp hình ảnh sóng đôi như ong bướm, yến anh càng làm bức tranh thiên nhiên thêm tình ý
=> Xuân Diệu đã khơi dậy vẻ tinh khôi, gợi hình của sự vật, nhà thơ không nhìn sự vật ấy bằng cái nhìn thưởng thức mà bằng cái nhìn luyến ái, khát khao chiếm hữu
- Bức tranh thiên nhiên đời sống con người càng đằm thắm, đáng yên hơn khi:
“Mỗi……môi gần”
=> Với Xuân Diệu cuộc sống là vui và mùa xuân là đẹp nhất
Trang 4* Tâm trạng của nhà thơ
- Niềm sung sướng hân hoan, vui say ngây ngất trước vẻ đẹp của cuộc sống trần gian
- Tâm trạng vội vàng, nuối tiếc thời gian, nuối tiếc mùa xuân ngay cả khi sống giữa mùa xuân
Về nghệ thuật
- Mới mẻ trong cách nhìn, cách cảm nhận cuộc sống; quan niệm thẩm mĩ hiện đại; phép điệp, liệt kê, so sánh, chuyển đổi cảm giác
- Cấu trúc dòng thơ hiện đại
3 Kết Bài: Đánh giá
Đoạn thơ tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Diệu
Tình yêu đời của Xuân Diệu đem đến quan niệm nhân sinh tích cực
Phòng Giáo dục và Đào tạo
Đề thi Học kì 2 Môn: Ngữ Văn lớp 11
Thời gian làm bài: 90 phút
(Đề 2)
Trang 5Phần I Đọc hiểu (4 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi từ 1 đến 3
“ Nhà em có một giàn giầu,
Nhà anh có một hàng cau liên phòng
Thôn Đoài thì nhớ thôn Đông,
Cau thôn Đoài nhớ trầu không thôn nào?”
( Tương tư – Nguyễn Bính)
Câu 1: Đoạn thơ trên thể hiện nội dung gì?
Câu 2: Những biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong đoạn thơ ?
Nêu tác dụng của các biện pháp nghệ thuật đó
Câu 3: Từ nội dung đoạn thơ trên anh ( chị) hãy viết một đoạn văn ngắn
trình bày suy nghĩ của mình về tình bạn, tình yêu tuổi học đường?
Phần II Làm văn (6 điểm)
Cảm nhận của em về hai khổ đầu trong bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ”(Hàn Mặc Tử)
Trang 6“Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền
Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?”
Gợi ý
Phần I: Đọc hiểu (4đ)
Câu 1: Nội dung: nỗi khát khao tình yêu hạnh phúc của lứa đôi Một tình
yêu đằm thắm, chân quê
Câu 2: Nghệ thuật: điệp từ, điệp ngữ, ẩn dụ, hoán dụ, câu hỏi tu từ…
- Tác dụng :
+ Cách biểu đạt tình cảm kín đáo, ý nhị
+ Tạo ra 2 nỗi nhớ song hành, chuyển hóa: người nhớ người, thôn nhớ thôn ; biểu đạt được qui luật tâm lí: khi tương tư thì cả không gian sinh tồn xung quanh chủ thể cũng nhuốm nỗi tương tư
Câu 3: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song cần đáp
ứng được các ý sau:
* Tình bạn tuổi học đường không thể thiếu
- Ý nghĩa và sức mạnh của tình bạn
- Vấn đề chọn bạn và phát triển tình bạn
- Bác bỏ việc chọn bạn tràn lan
Trang 7* Tình yêu tuổi học đường
- Con đường từ tình bạn tới tình yêu không phải là tất yếu, cần phải nuôi dưỡng tình bạn trong sáng…
- Hệ quả của tình yêu:
+ Chưa phát triển về cả tinh thần lẫn thể chất, bi kịch nhẹ là sa sút học tập; nặng thì trả giá khôn lường Vì thế phải vượt lên chính mình
+ Rút ra bài học cho chính bản thân mình
Phần II: Làm văn (6đ)
- Giới thiệu được vài nét về tác giả, tác phẩm, đoạn trích
- Giới thiệu được vấn đề cần nghị luận: Khung cảnh thôn Vĩ và tâm trạng của tác giả
Khổ 1:Cảnh ban mai thôn Vĩ và tình người tha thiết
Câu 1: Câu hỏi tu từ mang nhiều sác thái: Lời hỏi, lời mới, lời trách nhẹ nhàng
Ba câu sau gợi vẻ đẹp hữu tình của thiên nhiên thôn Vĩ trong khoảnh khắc hừng đông
Tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên, con người tha thiết cùng niềm băn khoăn, day dứt của tác giả
Khổ 2:Cảnh hoàng hôn thôn Vĩ và niềm đau cô lẻ, chia lìa
Hai câu đầu bao quát toàn cảnh với hinh ảnh gió , mây chia lìa đôi ngả, dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay gợi nỗi buồn hiu hắt
Hai câu sau tả dòng Hương Giang trong đêm trắng lung linh, huyền ảo vừa thực vừa mộng
Tâm trạng đau đớn khắc khoải và khát khao cháy bỏng của nhà thơ
Bức tranh phong cảnh Vĩ Dạ, lòng yêu đời, ham sống, đầy trắc ẩn của nhà thơ
Trang 8Pause Unmute Loaded: 95.50%
Remaining Time -0:35 Close Player
Phòng Giáo dục và Đào tạo
Đề thi Học kì 2 Môn: Ngữ Văn lớp 11
Thời gian làm bài: 90 phút
(Đề 3)
Phần I Đọc hiểu (4 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Mất hàng triệu năm mới định hình những nếp nhăn ngôn ngữ trong não
bộ, khó khăn lắm con người mới có tiếng nói Không có tiếng nước bạn
dở, tiếng nước tôi hay Không có tiếng làng tôi nhẹ nhàng, làng bạn nặng trịch Ý thức kì thị đó có thể lưu giữ được "bản sắc" văn hóa làng xã nhưng nghèo tính tiến hóa biết bao Tiếng nói của nước nào cũng đáng kính trọng, bởi tiếng nói suy cho cùng là di sản từ tổ tiên loài người sinh học có chung một nguồn cội, chung một cây tiến hóa Một loại di sản đặc biệt Bởi nó không chỉ nằm trong kí ức mà nối dài trong hiện tại và bắc cầu đến tương lai Người ta thường dùng di sản vào những mục đích tốt đẹp Tiếng nói cũng vậy Xin em đừng lộng ngữ tà ngôn Biết dành những lời yêu thương cho cha mẹ Dành những lời tốt đẹp, trung thực cho bạn bè Tuổi hoa chỉ nói những lời "hoa cười, ngọc thốt đoan trang"
Và muôn đời, lời nói thành thực vẫn là lời hay nhất Bởi mất đi sự chân thực, mất đi trách nhiệm trong lời nói, con người sẽ tuột dốc lỗi lầm
(Trích Lắng nghe lời thì thầm của trái tim, Nhiều tác giả, NXB Văn hóa – Văn nghệ TP HCM, 2015, tr.33)
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản
Trang 9Câu 2: Trong chương trình Ngữ văn 11 học kì II, có một văn bản đề cập
đến tầm quan trọng của tiếng nói, hãy nêu tên văn bản và tên tác giả
Câu 3: Anh/chị hiểu thế nào về ý kiến cho rằng tiếng nói là: "Một loại di
sản đặc biệt Bởi nó không chỉ nằm trong kí ức mà nối dài trong hiện tại và bắc cầu đến tương lai."?
Câu 4: Nêu thông điệp văn bản gửi đến người đọc
Phần II Làm văn (6 điểm)
Cảm nhận của em về hai khổ thơ đầu của bài thơ “Tràng Giang” (Huy Cận) ?
“ Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song,
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng
Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài ,trời rộng, bến cô liêu”
( Trích – Tràng giang – Huy Cận)
Gợi ý
Phần I: Đọc hiểu (4đ)
Câu 1: Phương thức biểu đạt của văn bản: Phương thức nghị luận
Câu 2:
- Văn bản: Tiếng mẹ đẻ - nguồn giải phóng các dân tộc bị áp bức
- Tác giả: Nguyễn An Ninh
Trang 10Câu 3: Tiếng nói là Một loại di sản đặc biệt Bởi nó không chỉ nằm trong kí
ức mà nối dài trong hiện tại và bắc cầu đến tương lai:
- Tiếng nói là tài sản văn hóa tinh thần thế hệ cha ông trong quá khứ đã tạo dựng và để lại
- Tiếng nói nằm trong kí ức: Tiếng nói đã được bao thế hệ trong quá khứ
sử dụng
- Nối dài trong hiện tại: Thế hệ hiện tại sử dụng tiếng nói tức là thừa hưởng, phát huy và sáng tạo di sản của cha ông
- Bắc cầu đến tương lai: Thế hệ hiện tại sử dụng tiếng nói còn là cách để gìn giữ, lưu truyền cho con cháu mai sau
Câu 4:
- Trân trọng tiếng nói của dân tộc mình và tất cả tiếng nói của dân tộc khác
- Biết nói những lời tốt đẹp, những lời yêu thương, những lời thành thực
và tránh xa lộng ngữ, tà ngôn
Phần II: Làm văn (6đ)
1 Mở Bài :
Trong phần mở đề, cần khẳng định Huy Cận (1919-2005) là một trong những nhà thơ xuất sắc nhất của phong trào “Thơ Mới” (1932-1945), bài thơ Tràng giang trong tập Lửa thiêng là một trong những bài thơ nổi tiếng nhất của Huy Cận Bài thơ mang vẻ đẹp vừa cổ điển vừa hiện đại
2 Thân Bài :
- Khổ 1
+ Ba câu đầu mang đậm màu sắc cổ điển, vẽ lên hình ảnh con thuyền nhỏ nhoi, lênh đênh, trôi dạt trên dòng sông rộng lớn, mênh mông gợi cảm giác buồn, cô đơn, xa vắng, chia lìa
Trang 11+ Câu thứ 4 mang nét hiện đại với hình ảnh rất đời thường: cành củi khô trôi nổi gợi lên cảm nhận về thân phận của những kiếp người nhỏ bé, bơ
vơ giữa dòng đời
- Khổ 2: Bức tranh tràng giang được hoàn chỉnh thêm với những chi tiết mới: cồn nhỏ, gió đìu hiu, cây cối lơ thơ, chợ chiều đã vãn, làng xa, trời sâu chót vót, bến cô liêu nhưng không làm cho cảnh vật sống động hơn mà càng chìm sâu vào tĩnh lặng, cô đơn, hiu quạnh
- Nghệ thuật:
+ Sự kết hợp hài hòa giữa sắc thái cổ điển và hiện đại (Sự xuất hiện của những cái tưởng như tầm thường, vô nghĩa và cảm xúc buồn mang dấu
ấn cái tôi cá nhân, )
+ Nghệ thuật đối, bút pháp tả cảnh giàu tính tạo hình, hệ thống từ láy giàu giá trị biểu cảm
3 Kết bài:
“Tràng giang” của Huy Cận đẹp vì những hình ảnh, những từ ngữ đẹp như thơ cổ, cho người đọc thưởng thức những bức tranh quen thuộc của phong cảnh sông nước quê hương
- Tràng giang của Huy Cận thực sự là một bài thơ của thơ hiện đại, mang cảm nhận về nỗi buồn và nỗi cô đơn của con người hiện đại, nhất là con người trong khoảng những năm ba mươi của thế kỉ trước
Phòng Giáo dục và Đào tạo
Đề thi Học kì 2 Môn: Ngữ Văn lớp 11
Thời gian làm bài: 90 phút
(Đề 4)
Phần I Đọc hiểu (4 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu nêu dưới:
Trang 12Con tôi sẽ phải học tất cả những điều này (…) Rằng cứ mỗi một kẻ thù ta gặp ở nơi này thì ở nơi khác ta lại tìm thấy một người bạn (…)
Xin hãy dạy cho cháu cách chấp nhận thất bại và cách tận hưởng niềm vui chiến thắng Xin hãy dạy cho cháu tránh xa sự đố kị Xin dạy cho cháu biết được bí quyết của niềm vui thầm lặng Dạy cho cháu rằng những kẻ hay bắt nạt người khác là những kẻ dễ bị đánh bại nhất…
Xin dạy cho cháu biết đến thế giới diệu kì của sách, nhưng cũng để cho cháu đủ thời gian để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thuở của cuộc sống: đàn chim tung cánh trên bầu trời, đàn ong bay lượn trong nắng, và những bông hoa nở ngát trên đồi xanh
Ở trường, xin thầy hãy dạy cho cháu biết chấp nhận thi rớt còn vinh dự hơn gian lận khi thi Xin hãy tạo cho cháu có niềm tin vào ý kiến riêng của bản thân, cho dù tất cả mọi người xung quanh đều cho rằng ý kiến ấy là không đúng…
Xin hãy dạy cho cháu biết cách đối xử dịu dàng với những người hòa nhã
và cứng rắn đối với kẻ thô bạo Xin tạo cho cháu sức mạnh để không chạy theo đám đông khi tất cả mọi người đều chạy theo thời thế
Xin hãy dạy cho cháu biết phải lắng nghe tất cả mọi người nhưng cũng xin thầy dạy cho cháu cần phải sàng lọc những gì nghe được qua một tấm lưới chân lí để cháu chỉ đón nhận những gì tốt đẹp mà thôi
Xin hãy dạy cho cháu biết cách mỉm cười khi buồn bã… Xin hãy dạy cho cháu biết rằng không có sự xấu hổ trong những giọt nước mắt (…)
Xin hãy dạy cho cháu rằng có thể bán cơ bắp và trí tuệ cho người ra giá cao nhất nhưng không bao giờ được để cho ai ra giá mua trái tim và tâm hồn mình
( )
Đây quả là một yêu cầu quá lớn, tôi biết, thưa thầy, nhưng xin thầy cố gắng hết sức mình… Con trai tôi là một cậu bé tuyệt vời
(Trích Thư của tổng thống Mĩ A.Lin-côn gửi thầy hiệu trưởng của con trai mình,
Trang 13trong Những câu chuyện về người thầy, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 2004)
Câu 1: Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?
Câu 2: Xác định 01 biện pháp tu được sử dụng trong đoạn trích Nêu hiệu
quả sử dụng của biện pháp tu từ đó
Câu 3: Anh/chị hiểu như thế nào về câu: Xin hãy dạy cho cháu rằng có thể bán cơ bắp và trí tuệ cho người ra giá cao nhất nhưng không bao giờ được
để cho ai ra giá mua trái tim và tâm hồn mình?
Câu 4: Nêu 02 phẩm chất mà A.Lin-côn muốn người thầy giáo dục cho
con trai mình qua đoạn trích trên
Theo anh/chị, phẩm chất nào là quan trọng hơn cả đối với tuổi trẻ hiện nay? Hãy viết đoạn văn (7-10 dòng) trình bày quan điểm của bản thân về phẩm chất đó?
Phần II Làm văn (6 điểm)
Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của hai đoạn thơ sau:
“Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song,
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.”
(Tràng Giang - Huy Cận, SGK Ngữ văn 11, tập 2)
“Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?”
(Đây Thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử, SGK Ngữ văn 11, tập 2)