Tiểu luận môn học cơ sở văn hóa việt nam đề tài nhà rông tây nguyên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI NGÀNH TÂM LÝ HỌC TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC Môn học CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM ĐỀ TÀI NHÀ RÔNG TÂY NGUYÊN Sinh viên thực hiện Lê Thị Hoài Trinh MSSV 2[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG

KHOA: KHOA HỌC XÃ HỘI NGÀNH: TÂM LÝ HỌC

TIỂU LUẬN KẾT THÚC MÔN HỌC Môn học: CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

ĐỀ TÀI: NHÀ RÔNG TÂY NGUYÊN

Sinh viên thực hiện: Lê Thị Hoài

Trinh MSSV:

2216100030

Lớp: PS22DH-PS1

I MỞ ĐẦU 1

II NỘI DUNG 2

1 Nguồn gốc của Nhà Rông Tây Nguyên 2

2 Vị trí xây dựng 3

3 Vật liệu xây dựng 4

4 Đặc điểm, hình dáng, kích thước của Nhà Rông 6

5 Kết cấu 7

6 Hiện trạng 8

III KẾT LUẬN 9

1 Tài liệu tham khảo 9

I MỞ ĐẦU

Nhà rông là một trong những nét đặc trưng văn hóa nổi bật của đồng bào dân tộc cư ngụ tại Tây Nguyên Là một người con của vùng đất Tây Nguyên, với lòng tự hào khi được sinh ra và lớn lên tại vùng đất này, tôi muốn chia sẻ sâu hơn về Nhà rông- nét đặc trưng của vùng đất Tây Nguyên Nhà rông Tây Nguyên vừa mang một bản sắc dân tộc, vừa mang một giá trị tinh thần to lớn của hết thảy những người dân sinh sống ở Tây Nguyên nói chung và những đồng bào anh em dân tộc thiểu số nói riêng

Loại hình nhà văn hóa này thường được bắt gặp tại các buôn làng người dân tộc Ba

Na, Gia Rai ở phía Bắc vùng Tây Nguyên Đặc biệt là ở tỉnh Kon Tum và Gia Lai

Nhà Rông Tây Nguyên

1

II NỘI DUNG

1 Nguồn gốc của Nhà Rông Tây Nguyên

Cho đến nay vẫn chưa thể xác định rõ nguồn gốc Nhà Rông có từ khi nào Từ lâu, nhà rông đã đi vào đời sống của người dân trong thơ ca, hội họa, gắn liền với các sử thi dân tộc được truyền từ đời này sang đời khác Khi thành lập buôn làng, đồng bào các dân tộc đã không quên xây dựng cho mình một ngôi nhà chung, tựa như nhà văn hóa của dân làng người Kinh

Là một nét đặc trưng của Tây Nguyên nhưng mỗi dân tộc lại có một lối kiến trúc, tạo dáng và trang trí hoa văn riêng. 

Nhà Rông gắn liền với đời sống người dân Nét kiến trúc độc đáo của nhà Rông Tây Nguyên

2 Vị trí xây dựng

Việc xây dựng nhà Rông cần có sự bàn bạc, bàn bạc, tính toán từ những người tài giỏi trong làng, thường là các già làng Đây đều là những người có sự hiểu biết cũng như có tiếng nói

Đặc biệt, việc chọn địa điểm xây dựng nhà Rông có thể mất hàng tuần, thậm chí hàng tháng Mọi thứ đều được thực hiện rất tỉ mỉ nhằm mang đến kiến trúc độc đáo đậm chất văn hóa cũng như không khí trang nghiêm nhất

Nhà Rông là ngôi nhà nằm ở khu vực trung tâm của một làng, đây là ngôi nhà chung

và là ngôi nhà lớn nhất Dùng làm không gian sinh hoạt, gắn kết các thành viên trong

cộng đồng Nơi xây dựng Nhà Rông không chỉ đơn giản là rộng, bằng phẳng, ở trung tâm làng để vừa thuận tiện cho việc đi lại của cộng đồng dân tộc, vừa có thể nhìn thấy Nhà Rông từ mọi hướng nhưng phải đảm bảo các điều kiện khô mát vào mùa khô và cao ráo, ấm áp vào mùa mưa; bằng phẳng, rộng, đủ để khi tập trung phải ít nhất 2 – 3 lần số người của làng

3 Vật liệu xây dựng

Trước đây, khi làm nhà rông, người dân chủ yếu sử dụng các vật liệu lấy từ núi rừng như gỗ, mây, tre, nứa, lá Ngày nay, khi nguồn vật liệu truyền thống khan hiếm dần, việc sử dụng các vật liệu thay thế trong xây dựng, sửa chữa nhà rông đang trở thành

xu hướng phổ biến

Hình dáng, vật liệu và kỹ thuật xây dựng luôn là những yếu tố quyết định sự độc đáo của mỗi công trình kiến trúc Khi đến các vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Kon Tum,

từ xa chúng ta đã dễ dàng nhận ra mái nhà rông cao vút, nổi bật giữa không gian làng Nhiều người thường ví mái nhà rông giống như cánh buồm no gió, nhưng có lẽ gần gũi hơn là hình của lưỡi rìu, lưỡi búa Tuy nhiên nó không phải là mặt phẳng mà được cấu trúc theo hình elip để tránh sức cản gió tối ưu

Thoạt nhìn, phần mái có vẻ như mất cân đối so với cấu tạo tổng thể của nhà rông, nhưng nó lại tạo ra sự thanh thoát, khác biệt giữa những mái nhà sàn của cư dân trong cộng đồng

Phần chân đế gồm 10- 14 cột nâng đỡ toàn bộ sàn và mái nhà, trong đó có 8 cột chính và 2- 6 cột phụ nhà “chồ” nơi đặt cầu thang

Chiều cao của nhà rông phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Kiến trúc của mỗi dân tộc; thể hiện sự quyền uy, sức mạnh của cộng đồng làng; tỷ lệ so với chiều rộng… do đó không cố định Tính từ mặt đất đến nóc nhà rông thường dao động từ 8 đến khoảng 20m, tuy nhiên cũng có những nhà rông cao đến 25m (Nhà rông văn hóa huyện Sa Thầy)

Nói đến nhà rông truyền thống, theo cách hiểu phổ biến có nghĩa là nó được làm bằng vật liệu lấy từ núi rừng Cột là những thân gỗ to, loại tốt như trắc, hương, blũ để bảo đảm không bị mối, mọt, mục ruỗng, nhất là phần chân ngập dưới nền đất

Rường mái sử dụng những loại cây không mọt, nhẹ và có độ dẻo dai cao như bằng lăng, kơ nia hoặc lồ ô già đanh Sàn, vách thưng ván gõ, sao xanh hoặc đan bằng tre, nứa cùng với các loại dây rừng như song, mây, cóc để buộc

Đặc biệt, mái nhà rông thường được kết bằng cỏ tranh, dân làng chọn thời điểm lá vào kỳ bánh tẻ, khoảng tháng 9-10 cắt về rồi phơi vàng óng, chẻ hom đan thành tấm cất giữ cẩn thận cho đến khi lợp

Nhà rông được làm bằng vật liệu lấy từ núi rừng luôn tạo nên sự mềm mại, gần gũi, thân thiện, ấm cúng

Trước đây, duy chỉ việc chọn gỗ làm cột là tốn kém nhiều thời gian và công sức Các già làng cùng trai tráng phải vào rừng sâu tìm cây ưng ý, thực hiện các nghi lễ tâm linh rồi mới đốn hạ, vận chuyển về làng Còn lại các loại vật liệu khác như cây làm rường mái, dây buộc, lá đan tấm lợp,…sẵn có và dễ dàng tìm kiếm hơn trong phạm vi gần làng

Kỹ thuật thiết kế, xây dựng nhà rông là một kinh nghiệm quý báu, không phải làng nào cũng có nhiều người làm được Nó thường do một số nghệ nhân nắm giữ, trao truyền trong dòng tộc nhằm thể hiện vai trò với cộng đồng

Trước hết, đó là ước lượng các tỷ lệ phù hợp, phương pháp hoàn toàn thủ công nhưng tính khoa học lại cực kỳ chính xác Chẳng hạn tỷ lệ tối ưu giữa chiều cao và chiều rộng để đạt sự vững chãi và thanh thoát, cách tạo vòng cung elip cho phần mái

để hạn chế lực cản gió, chiều cao của sàn nhà so với mặt bằng khu đất

Kiến trúc nhà rông là tổng hợp các loại hình nghệ thuật điêu khắc, hội họa, trang trí… trên chất liệu chủ đạo là gỗ, tranh, tre, nứa, lá vốn thân thuộc trong cuộc sống mỗi ngày của các nghệ nhân

Việc chỉ sử dụng các công cụ đơn giản như rìu, xà gạt để thi công nên thoạt nhìn các chi tiết có vẻ mộc mạc, thô ráp nhưng lại ẩn chứa sự tinh tế hài hòa một cách tự nhiên Đặc biệt, trong kỹ thuật xây dựng nhà rông truyền thống, ngoài các đầu cột chính, xà

đỡ sàn có khoét ngàm ốp vào nhau Còn lại hầu hết các chi tiết đều được kết nối bằng dây buộc khéo léo, giàu chất thẩm mỹ, chắc chắn, đối xứng nhằm triệt tiêu sự xô lệch của gió về một chiều

4 Đặc điểm, hình dáng, kích thước của Nhà Rông

Khi đến các vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Kon Tum, từ xa chúng ta đã dễ dàng nhận ra mái nhà rông cao vút, nổi bật giữa không gian làng

Tính từ mặt đất đến nóc nhà Rông thường dao động khoảng 8 đến 20m, phổ biến nhất là khoảng 15 đến 16m, cao nhất khoảng 30m Chiều dài nhà Rông khoảng 10m và chiều rộng hơn 4m

Phân loại: Có 2 loại nhà Rông ở Tây Nguyên gồm nhà Rông trống (đực) và nhà Rông mái (cái) Nhà Rông trống có mái to cao chót vót, có hà cao đến 30m

5 Kết cấu

Tính đa dạng trong kiến trúc của mỗi dân tộc ở Tây Nguyên còn phụ thuộc vào kết cấu của ngôi nhà Nhà Rông của người Tây Nguyên không dùng đến sắt thép Các chỗ nối chắp đều được chặt đẽo cẩn thận rồi sung mây hay lạt tre để buộc Từng mối buộc của các dân tộc cũng khác nhau Khung nhà rông cao vút chịu lực bởi 8 cột to làm bằng gỗ quý Kết cấu nhà rông Tây Nguyên với các cột liên kết với nhau theo thể thức cột vì kèo.Phần chân đế gồm 10 đến 14 cột nâng đỡ toàn bộ sàn và mái nhà, trong đó có 8 cột chính và 2 đến 6 cột phụ nhà “chồ” nơi đặt cầu thang

Đặc điểm kết cấu Nhà Rông Tây Nguyên về chiều cao phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

kiến trúc của mỗi dân tộc, thể hiện sự quyền uy, sức mạnh của cộng đồng làng, tỷ lệ so với chiều rộng… do đó không cố định

Nhiều người thường ví mái nhà rông giống như cánh buồm no gió, nhưng có lẽ gần gũi hơn là hình của lưỡi rìu, lưỡi búa Tuy nhiên nó không phải là mặt phẳng mà được cấu trúc theo hình elip để tránh sức cản gió tối ưu Thoạt nhìn, phần mái có vẻ như mất cân đối so với cấu tạo tổng thể của nhà Rông nhưng nó lại tạo ra sự thanh thoát, khác biệt giữa những mái nhà sàn của cư dân trong cộng đồng

6 Hiện trạng

Nhà rông được coi là biểu tượng văn hóa của cộng đồng các dân tộc ở Tây Nguyên, thể hiện giá trị vật chất và tinh thần trong đời sống đồng bào nơi đây Nhà Rông cũng là nơi lưu giữ các giá trị vật chất cũng như tinh thần của các đồng bào dân tộc thiểu số Tuy nhiên, do điều kiện môi trường cũng như các nguyên nhân khách quan như xu thế toàn cầu hóa, tính an toàn trong phòng chống cháy nổ mà người ta thường thay đổi vật liệu xây dựng Vấn đề này cũng đang gây tranh cãi rằng là phát triển hay là biến tướng?

Nhà Rông thời “bê tông, cốt thép”

Hiện nay, nhà ở của người dân được xây tiện nghi hơn nhưng nhà rông truyền thống luôn được gìn giữ tại trung tâm làng Do đó để tham quan nhà rông, du khách cần tìm đến các buôn làng của đồng bào Một số địa điểm buôn làng có nhà rông hiện nay là nhà rông Kon Klor ở thành phố Kon Tum, làng Plei Phung, làng Kon So Lăl (huyện Chư Pah) và làng Đê K'tu (huyện Mang Yang) ở Gia Lai

III KẾT LUẬN

1 Tài liệu tham khảo

Tìm hiểu nhà rông Tây Nguyên - Văn hoá kiến trúc độc đáo (bachhoaxanh.com) Những điều bạn chưa biết kiến trúc nhà rông ở Tây Nguyên (meeyland.com) Nhà rông – Wikipedia tiếng Việt

Những điều bạn chưa biết kiến trúc nhà rông ở Tây Nguyên (meeyland.com) Nhà rông văn hóa - Góc nhìn từ vật liệu, kiến trúc (baokontum.com.vn)