Phân tích nhân vật quan phụ mẫu trong Sống chết mặc bay Dàn ý Phân tích nhân vật quan phụ mẫu trong Sống chết mặc bay 1 Mở bài – Sơ lược về tác phẩm và giới thiệu nhân vật quan phụ mẫu 2 Thân bài a Cả[.]
Trang 1Dàn ý Phân tích nhân vật quan phụ mẫu trong Sống chết mặc bay
1 Mở bài
– Sơ lược về tác phẩm và giới thiệu nhân vật quan phụ mẫu
2 Thân bài
a Cảnh hộ đê đầy nguy cấp, vất vả của dân làng:
– Khung cảnh thiên tai bão lũ đầy nguy cấp, còn dân làng thì đang khốn khổdùng hết mọi sức lực để mong cứu cho được khúc đê sắp vỡ, tình thế ngàn cântreo sợi tóc, khiến lòng người hoang mang, sợ hãi và tuyệt vọng vô cùng
– Những lời bình ngắn, những câu cảm thán đầy xót xa, ngao ngán của tác giả
“Tình cảnh trông thật thảm hại” ; “Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi với sứctrời! Thế đê không sao cự lại được với thế nước! Lo thay! Nguy thay! Khúc đênay hỏng mất”, lại càng làm nổi bật cái tình cảnh khốn khổ, bất lực, mỏi mệt vàtuyệt vọng của dân làng, trước thiên tai dữ dội
b Hình tượng nhân vật quan phụ mẫu:
* Cuộc sống xa hoa, vương giả:
– Ở trong một ngôi đình to lớn, ấm áp, mưa không tới mặt nắng không tới đầu,cách chỗ đê sắp vỡ chừng bốn năm trăm thước để đánh bài tổ tôm
– Tư thế vô cùng nhàn hạ, thoải mái “tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng
ra, để cho tên hầu quỳ dưới mà gãi”, lại có cả tên lính lệ đứng bên liên tục phephẩy quạt, tên trực điếu đóm cho
– Vật chất xa xỉ, quý hiếm: Cháo yến hấp đường phèn, rồi trầu vàng, cau đậu, rễtía, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng, dao chuôi ngà, ống vôi chạm, ngoáy tai,…– Lính lệ, người ở, các thầy đề, thầy thông nhì, thầy đội nhất, thầy chánh tổng
sở tại,… người đi lại nhịp nhàng, cẩn thận, kẻ ngồi xếp bằng trật tự, ung dung,dáng vẻ tôn hiển, nghiêm túc cùng với quan phụ mẫu bệ vệ ngồi trên, những con
Trang 2bài tổ tôm, được nâng lên hạ xuống một cách thích chí, say mê, chứ các quannào có biết gì đến nỗi khổ tâm của con dân ngoài kia đâu.
* Sự tàn ác, nhẫn tâm, sống chết mặc bay của quan phụ mẫu
– Khi có tên hầu vào báo “Bẩm dễ có khi đê vỡ”, thì ngài gắt “Mặc kệ”, nhữngmưa to gió lớn, những tiếng khóc, tiếng kêu, người cuốc đất, người khiêng đáđắp đê, đấu lại nước lũ đang chực chờ nuốt chửng cả ngôi làng bé nhỏ cũngchẳng thể hồi hộp, gay cấn bằng những con bài đen, bài đỏ, những nước bài caothấp phân tranh trên chiếu bạc của quan phụ mẫu
– Trong khi mọi người run sợ vì những tiếng kêu gào thảm thiết của người, chó,
gà, lợn, trâu, bò ầm ĩ thì riêng quan vẫn cứ điềm nhiên một nỗi như không.– Đến khi đê vỡ thật, thái độ của quan khiến người ta không khỏi căm tức “Đê
vỡ rồi!… Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày, thời ông bỏ tù chúng mày! Cóbiết không? Lính đâu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy”,quan tức, quan gắt chỉ bởi cái tên nhà quê nhếch nhác chết tiệt kia dám vô phép
vô tắc chạy xồng xộc vào nơi uy nghiêm, bề thế nơi mà quan đang bận đánh bài
tổ tôm sung sướng mà thôi
3 Kết bài
Nêu cảm nhận
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 1
“Sống chết mặc bay” là một trong những truyện ngắn tiêu biểu của nhà vănPhạm Duy Tốn Nổi bật trong tác phẩm là hình ảnh nhân vật quan phụ mẫu hiệnlên vô cùng chân thực, sinh động
Nhân vật này không xuất hiện ngay từ đầu Mà đầu tiên nhà đã khắc họa hìnhảnh nhân dân đang chống chọi cơn lũ trước Rồi sau đó mới để viên quan phụmẫu xuất hiện trong hoàn cảnh hoàn toàn trái ngược Trước tình cảnh thảm hạicủa nhân dân, nhiều người tự hỏi bậc quan phụ mẫu đâu? Thì xin thưa rằngquan đang ngồi trong đình đánh tổ tôm Khung cảnh trong đình được nhà vănmiêu tả chi tiết: đèn thắp sáng trưng, khói bay nghi ngút; nha lệ lính tráng, kẻ
Trang 3hầu người hạ đi lại rộn ràng Viên quan đang “uy nghi chễm chệ ngồi” trên sập,
“tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra, để cho tên người nhà quỳ ở dướiđất mà gãi”
Ngòi bút nhà văn còn khắc họa sâu hơn, chi tiết hơn những đồ vật trong cănphòng của quan phủ để thấy được cuộc sống sa hoa, hưởng thụ khác hẳn với sựkhốn khổ bên ngoài của người dân: “Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấpđường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút, tráp đôi môi chữ nhật để
mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốcbạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuối ngày nào ống vôi chạm, ngoáy tai, lýthuốc, quản bút, tăm bông…” Nhân vật không nói nhiều, chỉ thỉnh thoảng cấtlời, mà hầu hết là những mệnh lệnh đầy oai vệ, uy nghiêm với bọn nha lại, lính
lệ và thầy đề, chánh tổng: “Điếu, mày!” Có khi thì là với thầy để lại: “Có ănkhông thì bốc chứ!”, rồi: “Thì bốc đi chứ!” Thật trớ trêu thay khi bậc quan lạiphải là người đứng đầu sóng ngọn gió, cùng với nhân dân bảo vệ con đê sắp vỡ,nhưng giờ lại đang ngồi trong đình ung dung đánh bài, hưởng lạc
Đặc biệt, tác giả xoáy vào dáng điệu, thái độ và lời quát lác đầy giận dữ củaquan lớn khi có một người dân quê xông vào báo tin đê vỡ: “Để vỡ rồi! … Để
vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày, thời ông bỏ tù chúng mày! Có biết
không?… Lính đâu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy?Không còn phép tắc gì nữa à? Đuổi cổ nó ra!” Từ đó, sự vô trách nhiệm củaviên quan phụ mẫu đã được đẩy lên đỉnh điểm
Tóm lại, tác giả Phạm Duy Tốn đã rất thành công khi xây dựng hình ảnh nhânvật viên quan phụ mẫu đại diện cho giai cấp thống trị trong xã hội phong kiếnđương thời
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 2
“Sống chết mặc bay” là truyện ngắn nổi tiếng nhất của nhà văn Phạm Duy Tốn.Không chỉ thành công trong việc đổi mới lối viết, tác giả còn cho người đọcthấy chân dung của tên quan phụ mẫu vô trách nhiệm, mất nhân tính - đại diệncho giai cấp thống trị lúc bấy giờ
Trang 4Tên quan phụ mẫu được cử đi hộ đê ở làng X, phủ X Lúc bấy giờ mưa như trútnước, con đê đã bị thẩm lậu nhiều đoạn và nguy cơ vỡ rất cao Nhân dân ai nấyđều lo lắng sợ hãi, kẻ cuốc người thuổng hết sức hộ đê Những tưởng rằng kẻđứng đầu, kẻ vẫn được coi là cha mẹ của nhân dân sẽ cùng hộ đê để vượt quacơn nguy khốn này, nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược.
Quan phụ mẫu ở một nơi cao ráo, sạch sẽ Dù đê có vỡ cũng không ảnh hưởng
gì đến ngài Khung cảnh nơi quan phụ mẫu ở thật ấm cúng,“đèn thắp sáng
trưng; nha lệ, lính tráng đi lại rộn ràng” Nơi đó quan phụ mẫu uy nghi, chễmchệ ngồi Bên cạnh ngài với biết bao sơn hào, hải vị: “bát yến hấp đường phèn,trầu vàng, cau đậu, rễ tía, kẻ hầu người hạ túc trực kẻ gãi chân, kẻ phẩy quạt”.Hình ảnh của quan hiện lên thật nhàn nhã và sung sướng biết bao Ngài nào đâu
có biết ngoài kia dân phu đang khổ cực, khốn cùng đến mức nào Chung quanhsập nơi ngài ngồi còn có thầy đề, đội nhất, thông nhì ngồi hầu ngài chơi tamcúc Khung cảnh vô cùng trang nghiêm, tĩnh mịch, chỉ nghe thấy tiếng của quanphụ mẫu, những tiếng dạ vâng của kẻ hầu bài ngài Cả một hệ thống quan lạihưởng lạc, ăn chơi trong khi người dân đang phải oằn mình chống lại thiênnhiên dữ tợn Hai khung cảnh đối lập này càng làm rõ hơn bộ mặt độc ác củatên quan phụ mẫu
Nhưng sự độc ác ấy còn được tác giả khắc họa thêm và tăng cao hơn nữa quahai cuộc đối thoại của ngài với lính tráng và dân phu Lần thứ nhất, khi quanđang “ngồi khểnh vuốt râu, rung đùi, mắt mải trông đĩa nọc” thì ngoài ra xa cótiếng kêu vang lên khiến ai nấy đều giật nảy mình, riêng quan vẫn điềm nhiên vìngài sắp ù to Khi có người bẩm: “Bẩm, dễ có khi đê vỡ”, viên quan phụ mẫubuông một câu hết sức vô trách nhiệm: “Mặc kệ” rồi tiếp tục ván bài của mình.Lần thứ hai, lần này bộ mặt tàn ác, vô nhân tính của hắn của thể hiện rõ nét hơn
“Bẩm quan lớn … đê vỡ mất rồi”, bấy giờ ai cùng nôn nao sợ hãi, còn quan phủquát tháo ầm ĩ: “Đê vỡ rồi Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày, thời ông bỏ
tù chúng mày! Có biết không? Lính đấu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộcvào đây như vậy” Những tưởng ông ta sẽ sợ hãi mà ra xem tình hình ra sao,nhưng hắn lại tiếp tục ván bài của mình Khi ván bài của hắn ù to cũng chính là
Trang 5lúc khắp mọi nơi nước ngập lênh láng, người sống không có chỗ ở, kẻ chếtkhông có chỗ chôn, tình cảnh vô cùng thương tâm.
Bằng nghệ thuật tương phản tác giả đã vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân của tênquan phụ mẫu Hắn chỉ lo ăn chơi hưởng lạc, bóc lột nhân dân, chứ tuyệt đốikhông quan tâm tới số phận, cuộc sống của họ Ngôn ngữ nhân vật giản dị, bộc
lộ tính cách độc ác, gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày
Với sự sắp xếp tình tiết hợp lý, ngôn ngữ đặc trưng cho từng nhân vật, tác giả đãkhắc họa thành công chân dung của tên quan phụ mẫu độc ác, mất nhân tính,hắn cũng chính là kẻ đại diện cho giai cấp cầm quyền lúc bấy giờ Đồng thờiqua tác phẩm cũng thể hiện niềm cảm thương sâu sắc cho số phận của nhữngngười dân bất hạnh, nghèo khổ
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 3
Cuộc sống đen tối cùng cực của người dân Việt Nam ở nông thôn cũng như bảnchất xấu xa, đê tiện của bọn quan lại thời thực dân phong kiến đã được phản ánh
rõ nét và chân thật qua nhiều tác phẩm văn học hiện thực Trong đó, người đọckhông thể nào quên được hình ảnh tên quan phụ mẫu trong truyện “Sống chếtmặc bay” của Phạm Duy Tốn
Khúc đê vang động âm thanh trống đánh liên hồi Trên trời, mưa vẫn tầm tã trútxuống Dưới sông, nước cứ cuồn cuộn dâng lên Sức người chống lại với sứcnước Thế mà trong đình đèn thắp sáng trưng, quan phụ mẫu ngồi chễm chệ, uynghi trên sạp Tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra để cho một tên
người nhà quỳ dưới đất mà gãi Một tên lính lệ đứng bên, cầm cái quạt lông,chốc chốc sẽ phẩy, tên nữa đứng khoanh tay, chực hầu điếu đóm (châm thuốc).Chưa hết, bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến đường phèn để trong khay khảm,khói bay nghi ngút Xung quanh sạp, có đủ các mặt thầy đề, thầy đội, thầy thôngnhì, ông chánh tổng sổ tại Tất cả đang tụ họp lại để chơi bài tổ tôm Cảnh tượngtrên khiến cho người đọc xót xa vừa căm giận Thật là hai thế giới cách biệt.Gần một giờ đêm, người nào người mấy lướt thướt như chuột lột sức người khólòng địch nổi với sức trời Vậy mà quan không hề mảy may để ý đến cái công
Trang 6việc hộ đê ấy, trong khi quan có nhiệm vụ giữ cho con đê an toàn, bảo vệ tàisản, tính mạng cho dân làng Rõ ràng, đây là một tên quan vô trách nhiệm trước
sự sống chết của người dân, hắn chỉ biết hưởng thụ, sống sung sướng cho bảnthân
“Sống chết mặc bay” là tên truyện ngắn nhưng nó đã phản ánh rõ nét bộ mặtthật xấu xa, vô nhân của một tên quan phụ mẫu dưới thời Pháp thuộc Hắn sốngphè phỡn, chỉ biết bài bạc đỏ đen - đó là niềm vui, niềm hạnh phúc của hắn.Mặc dù giữ một chức to - quan phụ mẫu, nhưng không cần biết trách nhiệm,không cần lo cho dân Hắn chỉ biết thỏa mãn cái sở thích là đánh bạc, mặc chodân lành chịu bao cảnh tang thương khổ sở vì đê vỡ là mất tất cả Cái thái độ ấyđâu phải là một lúc, một thoáng chốc mà là bản chất, là lòng lang dạ thú của bọnquan lại vô nhân
Như vậy, truyện “Sống chết mặc bay” đã giúp ta hiểu và cảm thông sâu xa vớinhững bất hạnh của người dân dưới xã hội cũ Đồng thời, chúng ta cũng hiểu ra
bộ mặt quan lại bất nhân xưa kia
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 4
Phạm Duy Tốn là cây bút viết truyện ngắn xuất sắc nhất của những năm đầu thế
kỷ XX Trong số những tác phẩm ông để lại, “Sống chết mặc bay” là truyệnngắn tiêu biểu hơn cả Tác phẩm thể hiện rõ tinh thần nhân đạo thông qua việclên án thái độ vô trách nhiệm, vô nhân tính không màng đến sự sống chết đốivới người nông của giai cấp quan lại trong xã hội cũ Đọc tác phẩm, người đọcthấy bất bình và căm ghét vô cùng nhân vật tên quan phủ - bậc quan “phụ mẫu”của dân
Tác phẩm lấy bối cảnh là mùa lũ về trên làng X Giữa đêm đen nông dân cựcnhọc chống chọi với mưa lũ để cứu đê: “Gần một giờ đêm Trời mưa tầm tã.Nước sông Nhị Hà lên to quá; khúc đê làng X thuộc phủ X xem chừng núng thếlắm, hai ba đoạn đê thấm lâu rồi, không khéo thì vỡ mất” Tính mạng người dân
cả vùng đang bị đe dọa nghiêm trọng Ai nấy cũng đều ra sức để chống lại vớicon đê sắp vỡ: “Kẻ thì thuổng, người thì cuốc, người đội đất, kẻ vác tre”
Trang 7Nhưng trong hoàn cảnh đó, viên quan phụ mẫu của dân đáng lẽ phải cùng nhândân chống đỡ Nhưng không, khi tất cả dân đen đang hối hả lo cho khúc đê thìquan đang chễm chệ trong đình - “Cách đó chừng bốn năm trăm thước Đình ấycũng ở trong mặt đê, nhưng cao mà vững chãi, dẫu nước to thế nữa, cũng chẳngviệc gì” Bên trong đình “đèn thắp sáng trưng”, “nha lệ lính tráng, kẻ hầu người
hạ đi lại nhộn nhịp” Giữa cảnh vui vẻ, hoan lạc ấy, quan huyện trở thành trungtâm với phong thái đường bệ: “Quan phụ mẫu uy nghi chễm chệ ngồi”, “tay tráidựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra, để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất màgãi Một tên lính lệ đứng bên cầm quạt lông chốc chốc sẽ phẩy Tên đứng
khoanh tay trực hầu điếu đóm Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đườngphèn, tráp đồi mồi, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng và cơ mannhững vật dụng quý phái sang trọng khác” Quan như không hề hay biết đếntình trạng thảm thương của dân chúng Sự vô trách nhiệm ấy khiến người đọcbất bình và không hiếu tại sao lại có kẻ vô tình đến vậy Là một người thường
vô tâm với cảnh ngộ bi đát của dân chúng đã không đành, huống chi, đây lại làbậc quân dân!
Bản chất vô nhân đạo, lối sống “sống chết mặc bay” của tên quan huyện đã dần
lộ rõ Mưa gió và sinh mạng hàng ngàn con người không được quan chú ý bằngmột trăm hai mươi lá bài đen đỏ Không khí trong đình vẫn tĩnh mịch y trang,chỉ đôi khi nghe tiếng quan gọi “điếu mày”, tiếng “dạ”, tiếng “bốc”, “Bát sách!Ăn”, “Thất văn… phỗng”… Thú vui bài bạc, ma lực đỏ đen đã làm bọn quan lạiđánh mất lương tri, nhân tính Tác giả đã thật khéo léo khi sử dụng hình ảnh sosánh: “Nước sông dẫu nguy không bằng nước bài cao thấp” để thể hiện sự tángtận lương tâm của lũ vô lại Cuối cùng, đê vỡ Còn quan thì sung sướng vì vánbài “Ù to” Khi quan sung sướng, cười hả hê, đắc chí thì cũng là lúc “nước trànlênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết” Đến đây,không còn là sự bất bình mà là nỗi căm ghét, oán hận đã trào dâng Tên quanphụ mẫu quá là kẻ táng tận lương tâm, lòng lang dạ sói Hắn tưởng như khôngcòn chút tình người và tính người trong huyết quản
Trang 8Xây dựng hình ảnh nhân vật tên quan phụ mẫu, Phạm Duy Tốn muốn tố cáo lựclượng sai nha, chức sắc phong kiến với bản chất ích kỷ, tàn nhẫn đã không cóchút trách nhiệm đối với cuộc sống của nhân dân Chính điều đó đã làm nên giátrị hiện thực và nhân đạo cho bông hoa đầu mùa của truyện ngắn hiện đại ViệtNam.
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 5
Phạm Duy Tốn (1883 - 1924) là một trong nhà văn đầu tiên đặt nền móng chothể loại truyện ngắn hiện đại Dưới ngòi bút của ông, hình ảnh của những ngườidân lao động và cả chế độ của đất nước ta thời bấy giờ hiện lên một cách vôcùng chân thực Đặc biệt là hình ảnh viên quan phụ mẫu - hình ảnh trung tâmcủa tác phẩm
Ngay phần mở đầu, tác giả đã tập trung miêu tả một cảnh tượng hết sức cẩntrương và căng thẳng Đó là hình ảnh của những người nông dân nhỏ bé đang cốgắng hết sức mình để giữ lấy đê ngăn không cho nước đập vỡ trong một buổiđêm trời mưa to gió lớn Hàng nghìn những người nông dân chân lấm tay bùnkhông kể là ai đều phải cùng nhau chống lũ với những phương tiện hết sức thô
sơ “người vác cuốc, người vác tre, kẻ bì bõm ướt như chuột lột cùng nhau gắngsức chống lại thiên tai, lũ lụt”
Trong hoàn cảnh như vậy, bất cứ ai cũng đều cảm thấy khẩn trương và lo lắngthì điều đầu tiên mà người đọc cảm thấy tò mò chính là việc không thấy hìnhảnh của những người quan phụ mẫu ở đâu Thì ra quan phụ mẫu trong khi
những người dân sức yếu hèn mọn với những công cụ thô sơ đang ra sức để giữ
đê thì người quan lại đang chơi đánh bài Bên cạnh quan là biết bao nhiêu ngườihầu quan chơi đánh bài: nào thầy đề, thầy thông, phán quan Mọi người đều hầuquan chơi Tác giả đã sử dụng biện pháp miêu tả trái ngược giữa cuộc sống củaquan và của những người dân thấp hèn lúc bấy giờ Khi những người dân đang
cố gắng chống lại lũ lụt thì quan đang hưởng thụ sự sung sướng ở trong đìnhđầy sơn son thếp vàng Khi những người dân đang khẩn trương, lo sợ nước sôngNhị Hà bị võ thì quan đang sung sướng vì đã ù được mấy ván bài liên tiếp
Trang 9Hình ảnh của viên quan hiện lên làm cho tất cả chúng ta cùng cảm thấy phẫn nộ.Đáng lẽ, quan phải là cha, là mẹ của những người nông dân chân yếu tay mềmthì quan lại không hề để ý tới cuộc sống của con dân mình Hắn là một kẻ vôtâm, ích kỷ, chỉ biết nghĩ tới bản thân mình Trong những lúc nước sôi lửa bỏngnhư vậy mà hắn lại không hề nghĩ tới những con người ngoài kia, hắn đang chờcho ván bài tới của hắn Khi có người báo đê sắp vỡ, hắn cũng bỏ ngoài tai tất
cả, không hề quan tâm chút nào, chỉ mải giục những người đang chơi cùng raván bài nhanh lên Ngay cả những kẻ vốn cũng là những người có học như thầy
đồ, thầy phán cũng không hề nói mà chỉ hùa nhau nịnh bợ quan, giúp cho quanvui vẻ Thế mới thấy đắng cay làm sao cho số phận của những người dân
Hình ảnh của những người quan phụ mẫu như vậy chính là những con sâu mọttrong xã hội phong kiến xưa Đó chính là những kẻ vô lương tâm và ích kỉ nhất.Đáng lẽ ra những người quan phải là những người biết yêu thương con dân củamình, chăm lo cho cuộc sống của con dân thì lại không hề có bất cứ một hànhđộng gì thể hiện được điều đó Với chúng, điều quan trọng chỉ là cách hưởngthụ cuộc sống sao cho tốt nhất mà thôi Điều đó khiến cho những người dân laođộng thấp cổ bé họng đã phải chịu biết bao những điều khó nhọc và vất vả.Đáng lẽ họ được nhận sự quan tâm và chăm sóc từ những người quan phụ mẫuthì nay những người đó lại càng áp bức và bóc lột họ nhiều hơn ai hết để cuốicùng khi quan có được ván bài ù to nhất cũng là lúc người dân phải chịu cảnhmất mát và đau khổ nhất
Với hình ảnh của người quan phụ mẫu, tác giả đã cho thấy hình ảnh thu nhỏ của
xã hội phong kiến xưa cùng những khó khăn mà những người nông dân đã phảichịu đựng Đồng thời cũng khiến cho người đọc càng thêm căm ghét nhữngngười đã khiến cho nhân dân rơi vào cảnh khó khăn như lúc này
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 6
Văn xuôi quốc ngữ buổi đầu đã có sự đóng góp của Phạm Duy Tốn Truyệnngắn “Sống chết mặc bay” của ông là một trong những thành tựu của dòng vănhọc hiện thực thuở sơ khai
Trang 10Mở đầu tác phẩm là hình ảnh “khúc đê làng X, thuộc phủ X có hai, ba đoạnnước đã rỉ ra ngoài” Trong khi nước sông Nhị Hà cứ dâng lên cao, nên có nguy
cơ vỡ đê Bên ngoài chống dội lên từng hồi, hàng trăm người vật lộn với thiênnhiên từ chiều đến gần một giờ đêm để bảo vệ con đê Trời thì cứ mưa tầm tãkhông ngớt, nước sông cứ cuồn cuộn dâng cao, sức người như đã kiệt, thế màtrong đình, đèn thắp sáng trưng, quan ngồi chễm chệ uy nghi Quân lính đứnghầu cạnh nào gãi, nào quạt, nào điếu đóm Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yếnhấp đường để trong khay khảm khói nghi ngút Quanh sập, có đủ mặt thầy đề,thầy đội, thầy thông nhì, chánh tổng sở tại Tất cả đang tụ họp để vui chơi tổtôm Cảnh tượng này hoàn toàn đối lập với cảnh ngoài đê trăm họ đang vất vảlấm láp, gội gió tắm mưa, như đàn sâu lũ kiến ở trên đê
Rõ ràng qua hai cảnh được dựng lên ta thấy rằng đây là một viên quan vô tráchnhiệm trước sự sống chết của hàng trăm con người Mưa bão và sinh mạng hàngngàn con dân không bằng một trăm hai mươi lá bài Không khí trong đình vẫn
im lặng, chẳng có chút không khí vỡ đê, đắp đê nào cả chỉ đôi khi nghe tiếngquan gọi “điếu mày”, tiếng “dạ”, tiếng “bốc”, “Bát sách! Ăn…” Quan sungsướng, cười hả hê, đắc chí và cũng chính lúc ấy “nước tràn lênh láng, xoáythành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết”…
Qua truyện ngắn “Sống chết mặc bay”, tác giả thêm đồng cảm sâu sắc với nỗithống khổ của người nông dân trong xã hội cũ Cũng như hiểu được bộ mặt thậtcủa bọn tham tham quan mà xã hội thời nào cũng cần phải thanh lọc Truyệnngắn “Sống chết mặc bay” có giá trị hiện thực thời đại sâu sắc
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 7
Trước cách mạng Tháng Tám, cuộc sống của con người luôn rơi vào cảnh khốnkhổ, lầm than Điều đó đã được thể hiện trong truyện ngắn “Sống chết mặc bay”của Phạm Duy Tốn Nhưng nổi bật nhất trong truyện là hình ảnh viên quan phụmẫu
Chắc hẳn chỉ cần đọc qua nhan đề của truyện thôi chúng ta cũng có thể hìnhdung ra được phần nào nội dung câu chuyện Thân làm quan, là người được ăn
Trang 11trên ngồi chốc, là người sống bằng thuế máu của dân đáng lẽ ra phải chăm locho đời sống nhân dân Nhưng sau cùng thì dân có thân dân tự lo, quan giàusang quan hưởng thụ.
Câu chuyện được bắt đầu với những chi tiết đáng lo ngại về tình trạng của mộtcon đê “Gần một giờ đêm, trời mưa tầm tã Nước sông Nhị Hà lên lên to quá,khúc đê làng X, thuộc phủ X xem chừng núng thế lắm, hai ba đoạn đã thầm lậurồi, không khéo thì vỡ mất” Đứng trước tình cảnh nguy thế này hàng trăm conngười cố gắng, dốc hết sức mình, người cầm thuổng, kẻ cầm cuốc, đội đất, váctre, lặn lội bì bõm dưới bãi bùn lầy ướt như chuột lột để cứu vớt con đê đangtrên mức báo động
Mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng sức người nào có địch được với sức trời Mặcngười người kiệt sức, mệt lả đi, mặc cho không gian đang hỗn độn bởi tiếngtiếng trống, tiếng ốc thổi liên hồi nhưng thiên nhiên hung dữ vẫn tiếp tục côngviệc của nó, mưa vẫn trút xuống tầm tã, mực nước dưới sông nhanh chóng dânglên khiến tình thế nguy càng thêm nguy Nếu cứ như thế này thì con đê rơi vàotình huống nguy kịch mất, mạng sống của hàng trăm nghìn con người nhỏ bé sẽ
bị chôn vùi trong nước lũ
Những lúc như thế này thật sự cần một người lãnh đạo, cần một nguồn lực tolớn để bảo vệ con đê, duy trì sinh tồn của con người Thế nhưng ngoài nhữngcon người chân lắm tay bùn nghèo khổ đang vật vã chống chọi để tìm đườngsống thì không có một ai hỗ trợ hay giúp đỡ Gần con đê, cách đó khoảng bốnnăm trăm thước có một ngôi đình, nó cũng nằm trên mặt đê nhưng cao và vữngchãi, nếu con đê chẳng may có vỡ thì cũng chẳng hề tổn hại một chút nào gìđến Và nơi cao ráo, an toàn đó là chỗ mà quan phụ mẫu, người được là cha mẹdân đang an nhàn hưởng thụ cuộc sống phú quý của mình
Mặc nhân dân người vật vã, kẻ giãy dụa quằn quại thì đó cũng chẳng là việc củaquan Viên quan phụ mẫu mải mê chơi tổ tôm với đám quan lại dưới quyền vàđược sai nha, lính lệ hầu hạ, cung phụng đến nơi đến chốn Giọng điệu đậm chấtmỉa mai, châm biếm và phẫn uất Vị quan phụ mẫu cũng đích thân chỉ đạo việc
Trang 12hộ đê đấy chứ, nhưng không phải là ra cùng với nhân dân mà hắn ta ở trongđình, không gian ấm áp với những món ăn sang trọng, xa hoa: “đèn thắp sángtrưng, nha lệ, lính tráng đi lại rộn ràng” Quan phụ mẫu thì “uy nghi chễm chệngồi Tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra để cho tên người nhà ngồidưới đất mà gãi” Quan phụ mẫu là vậy, nhưng xung quanh hắn ta lại có đủ
“thầy đề, thầy đội nhất, thầy thông nhì và chánh tổng” cùng ngồi hầu bài Cảmột hệ thống quan lại ăn bổng lộc của dân nhưng lại mảy may, dửng dưng trước
sự sống còn của họ Khung cảnh ở đây dường như không có chút liên quan nào
so với tình hình hộ đê của nhân dân Trong khi ngoài kia “mưa gió ầm ầm, dânphu rối rít, trăm họ đang vất vả lấm láp, gội gió tắm mưa như đàn sâu lũ kiến ởtrên đê” thì trong đình, dù chỉ là một cuộc tổ tôm thôi nhưng tên quan kia vẫnduy trì trật tự trên dưới và không khí tôn nghiêm như chốn công đường Sự đam
mê cờ bạc của đám quan lại diễn ra ngay trên mặt đê, ngay trên mạng sống củahàng nghìn con dân đã cho thấy sự độc ác, vô liêm sỉ của kẻ cầm quyền Nỗiđau đẩy lên đến đỉnh điểm khi mà khoảnh khắc đê vỡ - nỗi đau đớn, mất mátcủa nhân dân lại cũng là lúc ván bài của quan ù to - quan vỗ đùi sung sướng.Còn gì uất hận hơn khi những nỗi đau ấy còn thua cả niềm vui của một ván bài.Khung cảnh vỡ đê được tác giả miêu tả thật chi tiết và chua xót biết bao nhiêu:
“Ấy, trong khi quan lớn ù ván bài to như thế, thì khắp nơi mọi miền đó, nướctràn lênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết, kẻ sốngkhông chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn, lênh đênh mặt nước, chiếc bóng bơ vơ,tình cảnh thảm sầu, kể sao cho xiết”
Khép lại tác phẩm ta như vẫn còn nghe được tiếng la hét, tiếng kêu thảm thiếtcủa những người dân nghèo khổ, họ là những con người nhỏ bé đầy đáng
thương và bị chà đạp dã man bởi giai cấp thống trị Những đau thương này rồi
sẽ đến hồi kết, thật vậy con người đã sát cánh cùng nhau đứng lên chống lại bọncầm quyền vô tâm, hách dịch khi được ánh sáng của Đảng soi đường chỉ lối.Qua “Sống chết mặc bay”, hình ảnh viên quan phụ mẫu “lòng lang dạ thú” hiệnlên đầy chân thực
Phân tích nhân vật quan phụ mẫu - Mẫu 8
Trang 13“Nhân vật là trụ cột của truyện ngắn” (Tô Hoài) Qua nhân vật, nhà văn khôngchỉ gửi gắm tư tưởng, tình cảm, thái độ yêu, ghét mà còn thể hiện tài năng nghệthuật xây dựng nhân vật độc đáo của mình Đến với truyện ngắn Sống chết mặcbay của Phạm Duy Tốn, có thể nhận ra một trong những nhân vật chính, gửigắm tư tưởng và tài năng của tác giả chính là hình ảnh viên quan phủ đi hộ đê.Hình ảnh quan phủ không xuất hiện ngay từ đầu tác phẩm mà mở đầu tác phẩmlại là cảnh hàng trăm nghìn dân phu “chân lấm tay bùn, trăm lo nghìn sợ, đemthân hèn yếu mà đối phó với sức mưa to nước lớn, để bảo vệ lấy tính mạng giatàu” Chính trong cảnh tượng trăm dân đang ở cảnh màn trời chiếu đất ấy thìquan phủ đang ở đâu? Ống kính nghệ thuật của nhà văn quay cận cảnh “trongđình, đèn thắp sáng trưng; nha lệ lính tráng, kẻ hầu người lạ, đi lại rộn ràng”.Còn “quan phụ mẫu” của chúng ta thì “uy nghi chễm chệ ngồi” trên sập, “taytrái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra, để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất
mà gãi Một tên lính lệ đứng bên, cầm cái quạt lông, chốc chốc sẽ phẩy Tên nữađứng khoanh tay, chực hầu điều đóm” Chỉ bằng vài nét phác họa khung cảnh
đó, dáng điệu đó, ta đã có thể đoán được cuộc sống phong lưu, phú quý và thảnhthơi của quan phủ trong khi làm nhiệm vụ hộ đê
Thêm nữa, ngòi bút nhà văn còn khắc họa sâu hơn, chi tiết hơn những đồ vậttrong căn phòng của quan phủ: “Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đườngphèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút, tráp đôi môi chữ nhật để mở,trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc,nào đồng hồ vàng, nào dao chuối ngày nào ống vôi chạm, ngoáy tai, lí thuốc,quản bút, tăm bông…”
Không chỉ miêu tả khung cảnh để làm nổi bật địa vị và tính cách nhân vật, tácgiả còn tập trung miêu tả ngôn ngữ của nhân vật quan phụ mẫu Nhân vật khôngnói nhiều, chỉ thỉnh thoảng cất lời, mà hầu hết là những mệnh lệnh đầy oai vệ,
uy nghiêm với bọn nha lại, lính lệ và thầy đề, chánh tổng Khi thì là lời ra lệnhquyền uy: “Điếu, mày!” Khi thì là với thầy để lại: “Có ăn không thì bốc chứ!”,rồi: “Thì bốc đi chứ!” Đặc biệt, tác giả xoáy vào dáng điệu, thái độ và lời quát
Trang 14lác đầy giận dữ của quan lớn khi có một người dân quê xông vào báo tin đê vỡ:
“Để vỡ rồi! … Để vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày, thời ông bỏ tù chúngmày! Có biết không?… Lính đâu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vàođây như vậy? Không còn phép tắc gì nữa à? Đuổi cổ nó ra!”
Đỉnh cao kịch tính của truyện là ở chi tiết kết truyện, khắc họa hình ảnh quanphủ khi bài của quan ù to:
“Quan lớn vỗ tay xuống sập kêu to:
- Đây rồi! … Thế chứ lại! Rồi ngài vội vàng xòe bài, miệng vừa cười vừa nói:
- Ừ! Thông tôm, chi chi nảy!… Điếu, mày!”
Và “trong khi quan lớn ù oán bài to như thế thì khắp mọi nơi miền đó, nước trànlênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết; kẻ sốngkhông chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn, lênh đênh mặt nước, chiếc bóng bơ
vơ…” Quả là một nghịch cảnh vừa đau thương, vừa đáng căm giận Như vậy,quan phụ mẫu hiện lên rõ nét trong tác phẩm không chỉ bộc lộ thái độ bàngquan, vô trách nhiệm mà còn phơi bày bản chất tàn ác, bất nhân, “lòng lang dạthú” Là “cha mẹ dân” nhưng quan phủ lại coi tính mạng và tài sản của muôndân không bằng một lá bài của hắn
Đặt nhân vật vào những tình huống mang tính xung đột, nguy cấp, đầy kịch tính
để cho nhân vật tự bộc lộ thái độ và cách hành xử, Phạm Duy Tốn đã thể hiệnmột cây bút trần thuật sắc sảo, chín chắn, mang đậm dấu ấn của nghệ thuật vănchương hiện đại phương Tây thế kỉ XX
Hơn hết, qua những nét khắc họa chân dung nhân vật quan phủ, nhà văn đã thểhiện thái độ căm giận, lên án gay gắt quan phủ, hay cũng chính là điển hình chomột bộ phận quan lại phong kiến nửa đầu thế kỉ XX, vừa vô trách nhiệm, vừabất nhân, sẵn sàng chà đạp lên muôn dân lầm than để hưởng thụ cuộc sống xahoa ích kỉ Cái tựa đề “Sống chết mặc bay” của tác phẩm cũng chính là lời nói,
là thái độ của quan phụ mẫu đối với người dân khốn cùng trong cảnh thiên taiđịch họa, nước mất nhà tan