Giải thích câu tục ngữ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng Dàn ý Giải thích câu tục ngữ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng 1 Mở bài Giới thiệu, dẫn dắt về câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”[.]
Trang 1Dàn ý Giải thích câu tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
- Nghĩa bóng: “mực” chỉ những điều xấu xa, còn “đèn” chỉ những điều tốt đẹp
=> Ý nghĩa câu tục ngữ: M ột người khi thường xuyên tiếp xúc với người xấuthì ta sẽ bị nhiễm thói hư tật xấu, còn nếu tiếp xúc với những người tốt ta sẽ họchỏi và học được nhiều điều hay từ họ Từ đó, ông cha ta muốn k huyên nhủ thế
hệ sau phải biết học hỏi những điều tốt đẹp, đúng đắn và tránh xa những cái xấu
xa, không lành mạnh
b Tại sao “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”?
- Môi trường có ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách của conngười
- Khi chúng ta sống trong một môi trường xấu, tiếp xúc với người có nhiều thói
hư tật xấu thì dễ trở nên sa ngã, sai lầm Ngược lại, nếu chúng ta sống trong mộtmôi trường tốt, tiếp xúc với những người có lối sống lành mạnh, nhân cách tốtđẹp thì sẽ trở học được nhiều điều đáng giá, trở thành người có ích
3 Dẫn chứng và liên hệ bản thân
Trang 2Dẫn chứng: Câu chuyện về thầy Mạnh Tử, nhân vật Chí Phèo (Chí Phèo Nam Cao)
Liên hệ bản thân: Học sinh cần tích cực học tập, rèn luyện phẩm chất…
3 Kết bài
Khẳng định lại giá trị của câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”
Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 1
Kho tàng lịch sử dân tộc ta có rất nhiều ca dao, tục ngữ được đúc rút từ kinhnghiệm của nhân dân từ bao đời nay Trong quá trình tồn tại, con người nhận rađược ảnh hưởng của môi trường tác động rất lớn đến sự hình thành và phát triểnnhân cách Từ đó, ông cha ta đã gói gọn thông điệp đó trong câu tục ngữ “Gầnmực thì đen, gần đèn thì sáng” Đây là một câu tục ngữ hay và để lại cho ngườiđọc nhiều suy ngẫm
Để nêu lên một kinh nghiệm, một bài học trong cuộc sống, ông cha ta thườngmượn những hình ảnh gần gũi để so sánh, ví von nhằm thể hiện ý của mình
“Mực” tượng trưng cho những cái xấu xa, tiêu cực, không tốt đẹp Còn “đèn” làvật phát sáng tỏa sáng soi rọi mọi thứ, ở gần đèn ta được soi chiếu sáng trưng.Còn “đèn” tượng trưng cho những điều tốt đẹp, trong lành, sáng sủa Từ haihình ảnh tương phản nhau “mực” và “đèn” thể hiện hai hàm ý đối ngược nhaunhằm nhắc nhở chúng ta về cái xấu, cái tốt
Câu tục ngữ có ý nghĩa nhấn mạnh sự ảnh hưởng lớn của môi trường sống Khi
ở trong môi trường hay tiếp xúc nhiều với những người tiêu cực, không tốt thìchúng ta cũng rất dễ bị nhiễm những thói hư tật xấu, dễ bị lôi kéo theo nhữngđiều sai trái Và ngược lại, khi chúng ta sống trong môi trường hay tiếp xúc vớinhững người tích cực, cuộc sống của chúng ta sẽ học thêm được những điều
Trang 3hay, bổ ích Môi trường ảnh hưởng, tác động rất nhiều đến suy nghĩ, cư xử, hànhđộng của mỗi chúng ta.
Không phải chỉ đến ngày nay mà từ thời Mạnh Tử, mẹ của ông đã nhận thứcđược tác động to lớn đến sự hình thành và phát triển nhân cách của con Chúng
ta biết đến Mạnh Tử là người giỏi giang, hiểu sâu biết rộng, đạo cao, đức trọngnhưng để có một ngày giỏi giang như ông thì đằng sau là một người mẹ hiềnnuôi dạy ông nên người Bà đã từng chuyển nhà tới ba lần để tìm cho Mạnh Tửmột môi trường ưng ý Hay Nguyễn Bỉnh Khiêm - một vị quan tài giỏi xin rútlui khỏi chốn quan trường về ở ẩn vì ông sợ rằng chốn quan trường mưu mô sẽkéo ông theo nó, biến ông thành một kẻ mưu mô, tham lam Qua đó, chúng tanên chọn cho mình một môi trường làm việc, môi trường sống, con đường đi tốtđẹp, tích cực để gìn giữ và phát triển nhân cách bản thân hơn
Ngày nay thì câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” vẫn được mọingười nhắc nhở nhau Trong gia đình, nếu bố mẹ hòa thuận, yêu thương nhau,cùng nhau giáo dục con cái thì chắc chắn những người con sẽ phát triển tốt hơn,đạo đức, nhân cách hướng thiện Bởi bố mẹ chính là tấm gương phản chiếu, làngọn đèn soi đường cho con cái mình dõi theo, học tập Chính những cư xử,giao tiếp, đối xử lẫn nhau của bố mẹ là kim chỉ nam cho mỗi đứa con của mình.Gia đình là một tế bào của xã hội, gia đình hạnh phúc thì xã hội mới bình yên.Ngược lại, nếu trong gia đình nếu bố mẹ bất hòa, hay cãi nhau, không quan tâmđến con cái thì đứa trẻ lớn lên trong môi trường ấy thường hư hỏng hơn Ngoài
xã hội, khi làm việc, tiếp xúc thường xuyên với môi trường không tốt đẹp thìchúng ta dễ bị nhiễm những thói hư tật xấu và dần đánh mất bản tính lươngthiện, thật thà của mình Lấy ví dụ cụ thể trong môi trường trường học, nếuxung quanh là những người bạn xấu thường trốn học, quậy phá, học lực yếu, ăn
Trang 4chơi, đàn đúm, nếu bản thân lập trường không vững thì dễ bị lôi kéo, dễ hùatheo.
Tuy nhiên, không phải ai ở môi trường tốt cũng sẽ là người tốt, sống ở môitrường xấu thì cũng sẽ là người xấu, vấn đề nằm ở bản lĩnh, lập trường củachính mỗi con người Có những người sai lầm, từng nghiện ngập, ra tù vào tộinhưng khi họ muốn hoàn lương thì chúng ta không được kì thị Chúng ta phảidang rộng vòng tay để họ làm lại cuộc đời, ở bên chia sẻ, hòa đồng với họ chứkhông phải xem họ là người xấu rồi tránh xa Ở bên cạnh họ, ta còn biết đượcnhững sai lầm mà họ từng vấp phải để bản thân có thể tự rút ra cho mình, họcđược bài học từ người khác
Câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” là một lời khuyên, một triết lýsâu sắc giúp tôi có thêm cách nhìn đúng đắn về mối tương quan giữa môi trường
và việc hình thành nhân cách của bản thân Câu tục ngữ giúp chúng ta xác địnhđúng đắn trong việc chọn nơi để ở, để làm việc, chọn bạn để chơi và hiểu hơntầm quan trọng của môi trường tác động đến con người
Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 2
Ở môi trường nào, điều kiện nào thì con người sẽ thích nghi theo môi trường,điều kiện ấy Do đó tục ngữ có câu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”
“Mực” có màu đen, tượng trưng cho những cái xấu xa, không tốt đẹp “Đèn” làvật phát ra ánh sáng, soi tỏ mọi vật xung quanh, tượng trưng cho những cái tốtđẹp, sáng sủa Từ hai hình ảnh tương phản nhau là “mực và đèn” có thể hiểuđược ý nghĩa của câu tục ngữ Môi trường sống có ảnh hưởng đến mỗi người.Xưa kia, mẹ của thầy Mạnh Tử phải chuyển nhà tới ba lần để có được môi
trường tốt nhằm nuôi dạy con thành người Bà đã thấy được mối quan hệ mật
Trang 5thiết giữa môi trường sống và việc hình thành nhân cách ở con người Ta cũngnhìn nhận rằng: Nếu được sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nền nếp đạođức, ở trong một xóm ấp yên lành, có nếp sống văn hóa, học trong một lớp, mộttrường tiên tiến có kỷ luật khắt khe… thì ta sẽ có nhiều khả năng trở thành conngoan, trò giỏi Bởi ánh sáng của bao nhiêu cái tốt đẹp soi rọi, lan tỏa khắp nơinơi chung quanh ta, bởi ta đang “gần đèn” thì ắt phải được “sáng” Phải chăngchính vì điều này mà ông cha ta thường hay nhắc nhở con cháu phải biết chọnbạn tốt mà chơi.
“Thói thường gần mực thì đen Anh em bạn hữu phải nên chọn người”
Thật vậy, nếu ta quan hệ với người bạn tốt biết giúp đỡ lẫn nhau trong học tậpcũng như trong mọi sinh hoạt khác thì dần dần ta sẽ tập cho mình có cách sống
“vì mọi người” Bạn siêng năng, hiếu học, chăm chỉ, ta cùng thi đua học theobạn, tất nhiên kết quả học tập của ta được tiến bộ hơn… Ngược lại, nếu ta quan
hệ tiếp xúc thường xuyên với nhóm bạn xấu, lười học, chỉ biết rong chơi… thìmột ngày nào đó những thói xấu, tật hư đó sẽ nhiễm vào ta và ta trở thành ngườixấu Cho nên ta cần phải tránh xa bạn xấu và đến gần những bạn tốt là như thế.Hiện nay, những tệ nạn xã hội, những hiện tượng tiêu cực trong cuộc sống tăngnhanh, bọn xấu đầy rẫy, thường dụ dỗ tuổi trẻ bằng nhiều hình thức khá tinh vi,nêu mất cảnh giác ta khó lòng tránh khỏi
Câu tục ngữ trên là một bài học vô cùng quý báu Nó vừa giúp ta giữ được bảnthân và sửa mình để ngày càng sống đẹp hơn Và khi ta đã hiểu rằng môi trườngsống có ảnh hưởng rất lớn đối với bản thân thì ta sẽ chủ động tìm đến môi
trường tốt để học tập và rèn luyện Nếu như không may gặp phải môi trườngxấu” mà ta phải sống, thì ta phải bình tĩnh để nhận định phân biệt tốt xấu để cái
Trang 6xấu không làm ảnh hưởng đến cuộc sống, đến nhân cách của ta Được như vậy,
ta càng hãnh diện bởi vì ta “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”
Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 3
Mỗi câu tục ngữ đều ẩn chứa trong đó một bài học mà người xưa đúc kết để lại,truyền dạy cho con cháu Trong đó, câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”chính là kinh nghiệm từ cuộc sống của ông cha ta Nó thể hiện mối quan hệ giữamôi trường xã hội với việc hình thành nhân cách con người
“Mực” có màu đen, tượng trưng cho những cái xấu xa, những điều không tốtđẹp Tay khi bị dính mực thì sẽ dính màu đen của mực Vậy nên “gần mực thìđen” tức là khi ta tiếp xúc với những điều xấu thì sẽ dễ dàng bị tiêm nhiễm theo.Đối ngược với mực, “đèn” lại là một vật phát ra ánh sáng khiến cho mọi thứxung quanh trở nên rõ ràng hơn Vậy nên, “đèn” trưng cho những điều tốt đẹp
“Gần đèn thì sáng” ý muốn nói đến việc ta được sống trong môi trường lànhmạnh thì cuộc sống sẽ được ảnh hưởng nhiều về mặt tích cực Như vậy, cả câutục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” chính là lời nhắc nhở cho chúng taphải biết lựa chọn những cái tốt, cái phù hợp với bản thân để phát triển
Trong một lớp học, không phải ai cũng là người tốt “Con sâu làm rầu nồi
canh”, sẽ có những bạn học sinh lười học, ham chơi, vô kỉ luật Đồng thời, bêncạnh đó, nhiều bạn cũng đang cố gắng học hành chăm chỉ, lễ phép với thầy cô,chan hòa với bạn bè Bởi vậy, nếu chúng ta không cẩn thận trong việc lựa chọnmột người bạn để chơi thích hợp, sẽ dễ gặp phải những người bạn không tốt Họ
sẽ tiêm nhiễm cho chúng ta những thói hư tật xấu, làm ảnh hưởng tới cuộc sốngcủa mình Ngược lại, nếu chịu khó học hỏi những bạn học giỏi, có ý thức, bảnthân sẽ có nhiều tiến bộ hơn, kết quả học tập cũng sẽ được cải thiện đáng kể
Trang 7Tuy nhiên, bên cạnh đó, câu tục ngữ vẫn còn có mặt khiếm khuyết Thực tếkhông phải ai cũng dễ dàng bị lôi kéo bởi môi trường xấu “Gần bùn mà chẳnghôi tanh mùi bùn”, có rất nhiều người tuy cuộc sống khó khăn, vất vả, phải tiếpxúc nhiều với những thói hư tật xấu của xã hội, nhưng họ vẫn giữ được chomình một nếp sống lành mạnh Hơn nữa, với những bạn xấu, nếu được các bạntốt chơi cùng, hướng dẫn khuyên nhủ, thì cũng sẽ có sự thay đổi về nhận thức.Những bạn hư được ngồi cùng với những bạn ngoan sẽ nhìn thấy mặt thiếu sótcủa bản thân mà sửa đổi, cố gắng.
Câu tục ngữ là một lời khuyên đúng đắn nhưng đồng thời chúng ta cũng cầnphải xem xét một vấn đề trên nhiều khía cạnh Diều quan trọng ở đây chính là ýthức của bản thân trong việc rèn luyện đạo đức và học tập
Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 4
Từ xưa, ông cha ta đã luôn đúc kết những lời khuyên răn từ những điều giảnđơn trong cuộc sống, đó là kho tàng ca dao tục ngữ với ngụ ý khuyên dạy concháu nên người trong đó có câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.Đây là một câu dạy bảo của ông cha với hàm ý cho chúng ta biết tầm quan trọngcủa môi trường sống cũng như những người xung quanh đến nhân cách cũngnhư đạo đức của một con người
Tục ngữ là một kho tàng vốn sống, kinh nghiệm sống vô cùng quý báu của thế
hệ trước dành cho những lớp thế hệ sau Từ những hình ảnh quen thuộc trongcuộc sống thường ngày, ông cha đã đúc kết ra những bài học sâu xa qua từngcâu chữ Với câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, cha ông đã
mượn những vật dụng vô cùng thân thuộc với mỗi người để dạy ta một đạo lý,một bài học "Mực" vốn là loại mực Tàu dùng để viết của những ông đồ ngàyxưa, có màu đen tuyền, dùng để mài cùng nước lấy mực viết "Đèn" là một vật
Trang 8dụng dùng để thắp sáng cho con người, soi tỏ mọi vật "Gần mực thì đen" tức lànếu khi tiếp xúc, sử dụng mực mà không khéo, ta có thể bị vấy bẩn bởi mực, dễ
bị lem nhem, xấu xí "Gần đèn thì rạng" tức là nếu gần nơi có ánh sáng thì ta sẽđược soi tỏ bởi lớp ánh sáng ấy, dễ tỏa ra hào quang rực rỡ hơn người khác.Mượn những hình ảnh dễ thấy, dễ hiểu, người xưa muốn khuyên răn con cháumột bài học về tầm quan trọng của môi trường sống khi nó ảnh hưởng tới nhâncách của một con người Con người ta khi sống trong một môi trường lànhmạnh, được giáo dục và dạy bảo những điều hay điều tốt thì nhất định cũng sẽtrở thành một người có nhân cách, có đạo đức tốt.Giống như đèn hay cách sosánh "Gần đèn thì rạng", nếu ta được sống trong một môi trường với nhữngngười có đạo đức tốt, giỏi giang, biết cách cư xử, lễ phép thì đó chính là ngọn
"đèn" soi tỏ, giúp người đó hình thành nhân cách cũng như phẩm chất đạo đứctốt "Đèn" là tượng trưng cho những điều tốt đẹp, điều hay lẽ phải trong cuộcsống Còn "Mực" tức là những điều xấu, điều không tốt, không lành mạnh, "gầnmực" tức là gần những cái xấu, dễ bị ảnh hưởng, bị vấy bẩn nếu "gần mực" màkhông khéo léo, chắc chắn sẽ bị dính bẩn
Qua những hình ảnh trên, hẳn mỗi người trong chúng ta cũng nhận ra lời
khuyên mà ông cha ta muốn dành cho chúng ta qua câu tục ngữ trên Rằng mỗingười phải biết tu dưỡng đạo đức, phải biết chọn những người bạn hiền để cùng
tu tập đạo đức, nhân cách cũng như trí tuệ Ngoài ra, ta cũng nên tạo ra nhữngmôi trường lành mạnh để mọi người có thể cùng nhau phát triển, soi sáng lẫnnhau, mỗi người đều là ngọn "đèn" để người khác được soi tỏ Đừng sa đà vàonhững điều xấu xa sẽ bị "lấm bẩn" trở thành một vệt mực xấu xí, bao người xalánh Mỗi chúng ta cũng cần tôi rèn ý chí kiên cường trước mọi hoàn cảnh khókhăn, để dù trong hoàn cảnh khó khăn, ta vẫn biết vươn lên, biết tránh nhữngđiều xấu, bảo vệ được nhân cách đạo đức của mình
Trang 9Không phải ngày nay, mà từ xưa, câu nói của cha ông đã được bao đời kiểmnghiệm và thực hiện, Chúng ta biết đến một Trang Tử đạo cao, đức trọng, hiểubiết thâm sâu, nhưng lại không hề biết sau ông có một người mẹ hiền đã nuôidạy ông nên người Xưa kia, nhà Trang Tử vốn ở gần trường học, nhưng trườnghọc đó lại có những đứa trẻ hay gây gổ, bắt nạt bạn bè, không chịu khó họchành Lo sợ Trang Tử sẽ bị ảnh hưởng bởi những điều xấu xa, những vết "mực"
từ bạn bè, bà đã chuyển nhà tới gần một trường học khác Nhưng trường họcnày cũng không có những người bạn hiền, giỏi giang để Trang Tử có thể họchỏi, chính vì thế bà lại chuyển nhà Đến lần thứ ba, bà đã tìm được một ngôitrường ưng ý để Trang Tử có thể học hành, tu dưỡng tại đó, và sau này là ngườiđược lưu danh muôn thuở, là kẻ học sâu hiểu rộng Vậy ta mới thấy môi trường
và bạn bè ảnh hưởng tới việc hình thành nhân cách cũng như đạo đức của mộtđứa trẻ đến mức nào!
Cũng như một Nguyễn Bỉnh Khiêm tài giỏi một đời không chịu đựng nổi chốnquan trường quỷ kế đã một mình cáo quan về ở ẩn tại rừng trúc
"Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ Người khôn người tới chốn lao xao"
Ông lo sợ chốn quan trường ấy sẽ biến mình trở thành một kẻ đầy mưu mô,tham lam Vậy nên môi trường không chỉ hình thành nhân cách mà còn ảnhhưởng vô cùng tới nhân cách một người Phải luôn biết chọn cho mình conđường trong sáng, lành mạnh để giữ được nhân cách làm người
Không chỉ với người xưa, mà lời khuyên cha ông ta "Gần mực thì đen, gần đènthì sáng" còn nguyên giá trị tới tận ngày nay Trong một gia đình, nếu cha mẹhòa thuận, yêu thương nhau, luôn giáo dục con cái phải biết lễ phép, học hỏi
Trang 10những điều tốt thì chắc chắn những đứa trẻ đó lớn lên sẽ là những người cóphẩm cách tốt Bởi vì cha mẹ chính là tấm gương, là ngọn "đèn" soi tỏ conđường con cái mình đi Chính môi trường mà cha mẹ tạo dựng cũng như tínhcách, sự giao tiếp, đối xử lẫn nhau của cha mẹ là kim chỉ cho mỗi đứa con củamình Gia đình là một phần nhỏ của xã hội, gia đình tốt thì xã hội tốt Tuy
nhiên, không phải ai cũng là những người bạn tốt, những người thầy tốt mà tađáng học hỏi, vậy nên phải biết chọn lấy người để chơi, để học tập cùng "Họcthầy không tày học bạn", hãy biết chọn những người có tư cách đạo đức tốt,ngay thẳng để cùng nhau học hỏi Chỉnh bản thân ta cũng phải biết tu dưỡnghọc hỏi tốt để có thể trở thành một ngọn "đèn" soi tỏ cho người khác
Trong xã hội, vẫn còn đâu đó những thành phần cá biệt, là "mực", là những điềuxấu Vậy nên mỗi con người cần chú ý tu tập, rèn luyện để có thể hướng nhữngngười khác trở thành một con người tốt, một ngọn "đèn" rạng chứ không phảimột viên "mực" đen
Từ câu tục ngữ trên, ta đã rút ra được bài học cho chính mình, phải biết học hỏibạn bè, cũng như biết cách chọn lấy những người bạn tốt, những môi trường tốt
để rèn luyện, tránh xa những cái xấu, cái không lành mạnh và phải luôn rènluyện cho xứng đáng với lời dạy của cha ông ta
Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 5
Tục ngữ đúc kết những bài học kinh nghiệm quý giá Chúng ta có thể kể đếncâu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” nói đến tầm ảnh hưởng củamôi trường sống đến con người
"Mực" có màu đen, nếu tiếp xúc hoặc sử dụng không khéo léo sẽ dễ dàng bị vấybẩn “Mực” tượng trưng cho những cái xấu xa, những điều không tốt đẹp Còn
“đèn” là vật phát ra ánh sáng soi tỏ mọi vật xung quanh Đến gần đèn, ta được
Trang 11soi sáng “Đèn” tượng trưng cho những cái tốt đẹp, sáng sủa Từ hai hình ảnhtương phản nhau “ mực” và “ đèn”, câu tục ngữ nhằm nhắc nhở chúng ta: Nếugiao du với những người xấu ta sẽ bị tiêm nhiễm thói hư tật xấu; ngược lại nếu
ta quan hệ với người tốt ta sẽ được ảnh hưởng tốt, sẽ học tập được những đứctính của bạn
Câu tục ngữ là bài học kinh nghiệm của người xưa được đúc kết từ cuộc sống
Nó thể hiện rất rõ mối quan hệ giữa môi trường xã hội với việc hình thành nhâncách con người Ở gia đình, cha mẹ anh chị là tấm gương để cho đứa trẻ bắtchước Nếu gia đình hòa thuận, cha mẹ là tấm gương sáng về học tập, về đạođức thì gia đình đó sẽ có những đứa con ngoan Trong khu xóm cũng vậy, nếu
cả tập thể đều biết chấp hành tốt những quy định chung về nếp sống văn minh
đô thị , biết giáo dục con cái tốt thì con em trong khu phố đó sẽ có một cuộcsống nề nếp đạo đức tốt Gần gũi với chúng ta nhất là việc giao du với bạn bètrong trường trong lớp, nếu ta quan hệ được với nhiều bạn tốt, chăm ngoan họcgiỏi, nói năng lễ độ biết kính trên nhường dưới… thì chúng ta sẽ học tập đượcnhững đức tính tốt ấy và trở nên tốt đẹp hơn
Ngược lại, trong gia đình, nếu cha mẹ chỉ biết lo làm ăn không quan tâm đếncon cái, vợ chồng luôn luôn bất hòa thì chắc chắn những đứa trẻ lớn lên trongmôi trường đó sẽ nhanh chóng trở thành đứa con hư Ngoài xã hội, khi tiếp xúcgần gũi với môi trường không tốt đẹp, con người dễ dàng tập nhiễm những thói
hư tật xấu và dần dần đánh mất bản chất lương thiện của mình Cụ thể ở môitrường học tập, quanh ta có biết bao nhiêu bạn xấu thường xuyên trốn học, quậyphá, học yếu làm phiền lòng thầy cô Nếu ta cứ lân la gắn bó với những bạn ấy
ấy thì sớm muộn gì ta cũng bị ảnh hưởng lây Trong kho tàng văn học dân gianViệt Nam, nhân dân ta có nhiều câu ca dao mang nội dung giáo dục về vấn đềnày:
Trang 12“Thói thường gần mực thì đen Anh em bạn hữu phải nên chọn người”
Tuy nhiên, không phải ai cũng dễ dàng bị lôi kéo bởi môi trường xấu xa Vẫn cónhững cánh sen vươn lên từ bùn lầy nước đọng, dù xung quanh hôi hám sen vẫn
nở đẹp và tỏa ngát hương thơm Thực tế vẫn có những người sống trong môitrường không tốt đẹp, không thuận lợi mà vẫn giữ mình không sa ngã Môitrường càng xấu xa thì phẩm chất của con người càng tuyệt vời đáng khâmphục Anh Nguyễn Văn Trỗi, người thợ điện ở thành phố Sài Gòn hoa lệ, vẫnkhông chút mảy may xao động bởi cuộc sống hào nhoáng, những thủ đoạn lọclừa xảo trá Anh chọn cho mình con đường Cách mạng, chấp nhận chiến đấu và
hy sinh cho lý tưởng mà mình theo đuổi… Tấm gương của anh và biết baogương sáng khác đã trở thành bài học cho bao thế hệ cháu con học tập
Ngày nay, trong xu thế cả nước tiến lên con đường công nghiệp hóa hiện đạihóa, vẫn có những con người không giữ vững bản chất tốt đẹp của mình Giữacuộc sống tốt đẹp, giữa môi trường thân thiện, họ vẫn biến chất, thoái hóa, sống
ăn chơi sa đọa trên những đồng tiền bất chính, những đồng tiền mồ hôi xươngmáu của nhân dân đóng góp… Những con người đó chính là những “con sâulàm rầu nồi canh”, là thứ ung nhọt của xã hội mà chúng ta có nhiệm vụ phải loạitrừ
Có thể nói, câu tục ngữ trên là một lời khuyên bảo sâu sắc, giúp em có bài học
bổ ích, một cách nhìn đúng đắn về mối quan hệ giữa môi trường xã hội với việchình thành nhân cách của bản thân Câu tục ngữ giúp em có tinh thần cảnh giáctrong việc giao du tiếp xúc với bạn bè, đồng thời xác định cho mình một thếđứng vững vàng trước những tác động tiêu cực của môi trường xung quanh đểluôn luôn “ gần mực” mà vẫn không “ đen” và “ gần đèn” để luôn tỏa sáng
Trang 13Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 6
Cuộc sống xung quanh ta là một bức tranh muôn màu vạn vẻ, và môi trườngsống có ảnh hưởng rất lớn đến với sự hoàn thiện và phát triển của mỗi conngười Vậy nên, từ xa xưa, ông cha ta đã có câu “Gần mực thì đen, gần đèn thìsáng”
Trước tiên chúng ta phải hiểu, “mực” ở đây xét về nghĩa đen và một đồ dùng cómàu tối, thường để tô hay viết nên những trang giấy trắng, tuy nhiên nó cũngmang nghĩa để chỉ những thói hư tật xấu, những cạm bẫy trong xã hội “Gầnmực thì đen” tức là khi ta tiếp xúc hoặc sống trong một nơi đầy rẫy những điều,những kẻ xấu xa, ta cũng sẽ dễ dàng bị tha hoá, bị “vấy bẩn” nhân cách Ngượclại, “đèn” là một vật dụng dùng để soi sáng, thắp lên ánh sáng ở những nơi tốităm, hay sâu xa hơn, nó là hình ảnh để chỉ những điều hay lẽ phải, nơi có nhữngcon người tốt đẹp Đồ vật nào ở gần đèn cũng được soi sáng, giống như conngười khi được sống ở một nơi tràn đầy những điều đúng đắn, tốt đẹp, ta cũng
sẽ tiếp thu được và trở thành một con người sống lương thiện, hoàn thiện vềnhân cách
Lời nhắn nhủ của thế hệ đi trước thật đúng đắn làm sao Thật vậy, trước tiên cầnphải hiểu rằng, con người từ khi sinh ra cũng giống như một tờ giấy trắng vậy,chưa thể có những định hình về nhân phẩm, về cái xấu, cái tốt trong xã hội.Chính môi trường sống xung quanh, chính những người ở bên cạnh ta sẽ tácđộng rất lớn trong việc hoàn thiện và định hướng tư duy, cách nghĩ của mỗingười Dó đó, dù xung quanh chúng đều là những người xấu xa, đầy rẫy nhữngthói hư tật xấu, hay đều là những người lương thiện, với những điều hay lẽ phải,chúng cũng sẽ dễ dàng bị tác động, hình thành nhận thức và hành động theo
Trang 14Điều này cũng hoàn toàn dễ hiểu Chẳng hạn, nếu con người ta sinh ra trongmột gia đình mà cha mẹ thường xuyên cãi vã, anh chị không có đạo đức tốt thìlàm sao có thể là tấm gương sáng để đứa trẻ noi theo? Thậm chí, không nhấtthiết là từ bé, mà ngay cả khi con người đã trưởng thành, đến một môi trườngsống mới, đến một môi trường làm việc hay học tập đầy rẫy những kẻ lườibiếng, gian manh, đầy rẫy những thói hư, tật xấu như ăn cắp, ăn trộm, lừađảo, có thể ban đầu ta sẽ bài xích nó nhưng rồi dần dần, qua thời gian, sự bàixích ấy sẽ nhạt dần đi, ta học cách chấp nhận và sống cùng những điều ấy,thậmchí đến một lúc nào ấy, ta sẽ làm, học đòi theo họ Đó chẳng phải là lúc nhâncách của ta đã bị tha hoá hoàn toàn hay sao?
Ngược lại, ở với những người mà là tấm gương sáng về đạo đức, được tiếp thunhững điều hay, lẽ phải, dù là khi còn là một đứa trẻ hay đến khi trưởng thành,
ta vẫn sẽ trở thành những con người tốt đẹp Một gia đình mà cha mẹ anh chị
em đều yêu thương, đùm bọc bọc lẫn nhau, một nơi học tập và làm việc mà mọingười luôn giúp đỡ, cùng vươn lên, một hay những người bạn mà có nhữngđiểm tốt đẹp để ta học hỏi theo, chẳng phải con người ta cũng sẽ tiếp thu vàkhông ngừng vươn lên trong cuộc sống hay sao?
Vậy nên, có thể thấy, môi trường sống có ảnh hưởng lớn thế nào đến cuộc sốngcủa mỗi người, Tuy nhiên, cũng cần phải hiểu, sẽ có những trường hợp, conngười ta không thể tự quyết định được ta sẽ sống ở đâu, ta sẽ tiếp xúc với những
ai Dù vậy, “ta không thể chọn nơi mình sinh ra nhưng ta có thể chọn cách mình
sẽ sống” , điều này hoàn toàn phụ thuộc vào bản thân mỗi người, liệu ta có thểgiữ cho mình một tâm lý vững vàng trước những cái xấu xa, để bảo toàn trọnvẹn nhân phẩm hay không? Đó là lý do vì sao trong những trang sử vàng soncủa dân tộc, vẫn có biết bao người anh hùng “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùibùn” như Danh tướng Trần Bình Trọng trước những dụ dỗ của quân giặc đã
Trang 15tuyên bố với một câu nói vang danh muôn đời "Thà làm quỷ nước Nam còn hơnlàm vương đất Bắc", hay cụ Nguyễn Khuyến vì “lánh đục về trong”, đã quyết từquan về ở ẩn và còn rất nhiều những tấm gương sáng nữa.
Qua câu tục ngữ trên, ông cha ta đã nêu ra một chân lý thật sâu sắc và hoàn toànđúng đắn, từ đó khuyên nhủ con cháu muôn đời phải biết tỉnh táo, cảnh giáctrước những điều xấu xa, những cạm bẫy trong xã hội cũng như luôn hướngmình theo những lẽ lẽ sống tốt đẹp, biết lựa chọn đúng đắn trong mọi hoàncảnh, luôn giữ cho mình một nhân cách tinh khiết Với mỗi gia đình hay cơquan, thế hệ đi trước cần là tấm gương sáng để thế hệ sau noi theo Một xã hộivới những con người lương thiện sẽ kéo theo cả một xã hội lương thiện, ngượclại một xã hội mà toàn những cạm bẫy xấu xa thì xã hội ấy cũng sẽ chẳng thểtồn tại được lâu dài, vĩnh cửu
Bức tranh cuộc sống sẽ thay đổi màu sắc theo thời gian, sẽ có những người tôlên đó những màu sắc rực rỡ, nhưng cũng sẽ có những người tô lên đó gam màutối sẫm
Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 7
Nhân dân ta đã khẳng định rằng môi trường xã hội và đặc biệt là mối quan hệbạn bè có ảnh hưởng rất lớn tới quá trình hình thành nhân cách, đạo đức củamỗi con người Câu tục ngữ: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” đã nói lênđiều đó
Để nêu lên một bài học hoặc một kinh nghiệm, ông cha ta thường mượn hìnhảnh của sự vật có liên quan đến con người để thể hiện ý của mình Mực có màuđen (Ngày xưa, mực Tàu được đúc thành thỏi dài, khi dùng thì đem mài vớinước, lấy bút lông chấm vào nước để viết chữ Hán Nếu sơ ý bị mực dây vàochân tay, quần áo thì khó tẩy sạch) Từ thực tế đó, người xưa mượn mực để ám
Trang 16chỉ những cái xấu xa Còn đèn là vật phát ra ánh sáng Đến gần đèn ta sẽ đượcsoi sáng Cho nên đèn tượng trưng cho điều tốt đẹp, sáng sủa Mượn hai hìnhảnh tương phản nhau là mực và đèn, câu tục ngữ ngầm nhở: Nếu giao du với vớihạng người xấu, ta sẽ bị tiêm nhiễm thói hư tật xấu; nếu ta kết bạn với nhữngngười tốt thì ta sẽ học tập được nhiều điều hay, điều tốt.
Xét trong phạm vi gia đình thì cha mẹ, anh chị là tấm gương để cho con em noitheo Nếu cha mẹ hòa thuận và coi trọng việc giáo dục con cái, anh em yêuthương nhau thì đó là gia đình hạnh phúc, sẽ có được những đứa con ngoanngoãn, hiếu thảo, giỏi giang Ngược lại, nếu cha mẹ lục đục, anh em bất hòa thìcon cái sẽ hư hỏng, khó nên người Ngoài xã hội, nếu tiếp xúc thường xuyên vớinhững đối tượng xấu xa, lừa đảo, giựt giọc, chà đạp lên nhau để sống thì mộtngày nào đó, ta sẽ bị tiêm nhiễm thói hư tật xấu
Đối với lứa tuổi học sinh, việc kết bạn là hết sức quan trọng Nếu chơi với
những bạn chăm ngoan, học giỏi, lễ phép, biết kính trên nhường dưới thì
chúng ta sẽ học tập được những đức tính tốt đẹp và sẽ trở thành người tốt Bạn
bè sẽ giúp đỡ nhau để cùng tiến bộ
Ý nghĩa của câu tục ngữ trên từ lâu nay đã được công nhận nhưng trong một lầntranh luận ở lớp, bạn em lại cho rằng: Gần mực chưa chắc đã đen, gần đèn chưachắc đã rạng Suy ngẫm lại, em thấy ý kiến của bạn ấy cũng có lý phần nào,sống không phải vì thế mà ý nghĩa của câu tục ngữ bị phủ nhận Quả thật, yếu tốcon người vô cùng quan trọng Nếu làm chủ được bản thân, có ý chí, lập trường,quan điểm vững vàng thì chúng ta khó bị tha hóa với cái xấu
Sống trong môi trường không tốt mà con người vẫn giữ được nhân cách trongsáng thì cũng giống như hoa sen nở trên đầm lấy vẫn tỏa ngát hương thơm.Xung quanh ta có rất nhiều tấm gương như vậy Nhà tình báo Vũ Ngọc Nhạ suốt
Trang 17mấy chục năm sống ngay trong hang ổ quân thù là bè lũ bán nước Ngô ĐìnhDiệm, Nguyễn Văn Thiệu và chính phủ ngụy quyền Sài Gòn, tay sai của đếquốc Mỹ xâm lược, vậy mà "ông cố vấn" vẫn nguyên vẹn là một chiến sĩ cộngsản kiên cường, mưu trí, dũng cảm Ông đã vượt qua vô vàn thử thách, hiểmnguy để theo đuổi đến cùng lý tưởng cách mạng, góp phần tích cực vào sự
nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước
Gần gũi hơn, quen thuộc hơn là gương sáng của các bạn nhỏ nhà nghèo mà hiếuhọc Có bạn ngày ngày vượt hàng chục cây số đèo dốc, rừng núi đến trường Cóbạn mồ côi cha mẹ, sống cơ cực, thiếu thốn trăm bề vẫn phấn đấu vượt lên hoàncảnh để học tốt, học giỏi Không ít những anh chị sinh viên vừa làm vừa học,vừa rèn luyện bản lĩnh để vững vàng bước vào đời Điều đáng nể phục là họ đãchiến thắng hoàn cảnh và chiến thắng được chính mình
Ngược lại, có những người điều kiện sống hoàn toàn thuận lợi, tốt đẹp nhưngbản thân lại chẳng ra gì Sinh ra trong gia đình giàu sang thừa thãi tiền bạc, danhvọng, họ không phải lo lắng, bươn chải để mưu sinh mà chỉ việc học cho tốt,sống cho tốt Thế nhưng họ lại sớm sa ngã bởi những thú ăn chơi sa đọa nhưtiêu xài hoang phí, nay vũ trường, mai quán rượu, rồi hút chích ma túy, điêncuồng đua xe gây tai nạn trên đường phố mà các nhóm thanh niên đua oto tốc
độ cao vừa qua ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là ví dụ điển hình Nhưvậy là họ đã tự nhuộm đen nhân cách của mình
Ngày nay, trong xã hội tốt đẹp mà chúng ta đang sống, vẫn còn một số người vìnhắm mắt chạy theo đồng tiền để thỏa mãn những dục vọng vật chất mà đánhmất đạo đức, nhân cách, thậm chí mất cả sự nghiệp Vì vậy, trong quan hệ taphải thận trọng, sáng suốt để không phải ân hận về sau
Trang 18Tuy vậy, đối với người chưa tốt, không phải chúng ta một mực xa lánh họ để họbuông xuôi trước cái xấu Những năm gần đây, vòng tay nhân ái của cộng đồng
đã cưu mang nhiều số phận đã lỡ bước sa chân vào con đường tăm tối của các tệnạn, giúp họ trở về cuộc sống lương thiện, thành người hữu ích cho xã hội.Câu tục ngữ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng là một lời khuyên thiết thực và
bổ ích Em cũng rút ra từ đó bài học bổ ích cho bản thân là phải không ngừng tudưỡng, rèn luyện đạo đức, tác phong để có được một quan điểm sống lành
mạnh, đúng đắn Hãy tránh xa bóng tối của những cám dỗ xấu xa; chọn bạn tốt
mà chơi để học tập và phấn đấu trở thành con ngoan trò giỏi Gần đèn để đượcsoi sáng là điều cần thiết nhưng ngọn đèn sáng nhất vẫn là ngọn đèn tỏa chiếu từchính tâm hồn mình
Giải thích câu Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng - Mẫu 8
Một trong những yếu tố quan trọng để hình thành nhân cách con người là môitrường sống bởi thế nhân dân ta có câu "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng".Nhưng yếu tố con người là quan trọng hơn cả môi trường sống, bởi con ngườitốt hay xấu phụ thuộc rất nhiều vào bản lĩnh của chính con người đó vì thế gầnmực chưa chắc đã đen, gần đèn chưa chắc đã rạng
Trước hết ta phải hiểu được ý nghĩa của câu tục ngữ "Mực" ở đây là mực tàu đểviết bút lông khi dùng phải mài vào đĩa có nước rồi nhúng ngòi bút lông vàomực mài đó mà viết chữ nho nếu sơ ý hoặc không cẩn thận thì dễ bị dây mực rachân tay, quần áo, đen bẩn Còn "đèn" là vật phát sáng ngồi gần đèn sẽ sáng sủarạng rỡ Tuy nhiên không dừng lại ở nghĩa này, điều mà ông cha ta muốn nóisâu xa hơn là sống trong môi trường xấu cũng dễ trở thành người xấu và ngượclại, sống trong môi trường tốt sẽ trở thành người tốt Sở dĩ như vậy vì con người
Trang 19ta là sự bắt chước, sự học hỏi – bắt chước cái hay cái tốt và cũng bắt chướcđược cả cái dở cái xấu.
"Gần mực thì đen" ta đã bắt gặp hình ảnh Chí Phèo trong chuyện của nhà vănNam Cao, vốn là anh nông dân hiền lành chất phát bỗng nhiên bị nghi ngờ cótội phải đi tù, sau bao năm trở về quê cũ Chí Phèo thay đổi hẳn đã trở thành conquỷ dữ của làng Vũ Đại Chính nhà tù của thực dân Pháp đen tối khắc nghiệt đãlàm thay đổi con người như thế Ngược lại gần đèn thì rạng câu chuyện "mẹhiền dạy con" đã chứng minh rõ nét nhất Mạnh tử khi còn bé sống gần trườnghọc nên lễ phép chăm chỉ học hành, giả sử người mẹ của Mạnh tử cho cậu sốnggần chợ hay ở nghĩa địa thì chưa chắc sau này Mạnh tử đã trở thành bậc hiền tàicủa Trung Quốc
Trong thực tế ta thấy học sinh sống trong tập thể lớp, trường có nhiều bạn tốtđược giáo dục chu đáo sẽ trở thành người tốt, gia đình sống hòa thuận con cái sẽchăm ngoan, xã hội tốt đẹp sẽ có công dân tốt Ngược lại, nếu sống trong môitrường gia đình bạn bè không tốt con người sẽ bị ảnh hưởng, thay đổi theo chiềuhướng xấu, trong những trường hợp như vậy ta thấy "Gần mực thì đen, gần đènthì sáng" là đúng tuy nhiên không phải ai gần mực cũng đen, ai gần đèn cũngrạng bởi lúc đó ta cẩn thận nên mực không thể gây bẩn, bởi ra cố tình ngồikhuất nên gần đèn chưa chắc đã rạng
Bởi vậy phẩm chất của con người nằm ở chính bản lĩnh của con người ấy Sốngtrong môi trường xấu mà biết giữ mình thì như viên ngọc quý sáng ngời giữađêm đen Còn sống trong môi trường tốt mà không chịu thường xuyên tu dưỡngthì cũng chỉ như thanh thép để lâu ngày không tôi luyện sẽ han rỉ trở nên vôdụng