(Luận văn tốt nghiệp) vai trò của đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên trường đại học nội vụ hà nội

+ Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Xây dựng và sử dụng câu hỏi điều tra về vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

BÁO CÁO TỔNG HỢP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƯỜI HỌC

VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG

GIÁO DỤC Ý THỨC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

BÁO CÁO TỔNG HỢP

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NGƯỜI HỌC

VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG

GIÁO DỤC Ý THỨC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

LỜI CAM ĐOAN

Chúng tôi xin cam đoan Đề tài “Vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức

phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội” là công trình

nghiên cứu của riêng nhóm nghiên cứu chúng tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Ths Cấn Thị Thuỳ Linh

Các tài liệu tham khảo sử dụng trong đề tài là trung thực, các thông tin trích dẫn có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI

Nguyễn Thế Hiệp

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ths Cấn Thị Thuỳ Linh đã

trực tiếp dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn chúng tôi trong quá trình thực hiện

nghiên cứu và hoàn thành Đề tài

Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Khoa và các thầy cô giáo trong Khoa

Khoa học chính trị, Đoàn trường Đại học nội vụ Hà Nội đã tận tình giúp đỡ chúng tôi trong

suốt quá trình nghiên cứu

Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong Đề tài này chắc chắn không tránh khỏi những

thiếu sót, hạn chế Chúng tôi kính mong Quý thầy cô, những người quan tâm đến đề tài có

những ý kiến đóng góp, giúp đỡ chúng tôi để đề tài được hoàn thiện hơn

Thay mặt nhóm nghiên cứu, tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2021

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI

Nguyễn Thế Hiệp

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 2

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Giả thuyết nghiên cứu 4

7 Đóng góp mới của đề tài 5

8 Cấu trúc của đề tài 5

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC Ý THỨC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI CHO SINH VIÊN Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 6

1.1 Giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 6

1.2 Vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 12

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 13

Tiểu kết chương 1 16

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC Ý THỨC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 17

2.1 Giới thiệu về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và tình hình đặc điểm đoàn viên, sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội 17 2.2 Thực trạng phát huy vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học

Nội Vụ Hà Nội trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên nhà

trường 18

2.3 Đánh giá vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòn, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội 27

Tiểu kết chương 2 32

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC Ý THỨC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 34

3.1 Nâng cao nhận thức về vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 34

3.2 Đổi mới nội dung, hình thức tổ chức công tác giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho đoàn viên sinh viên 35

3.3 Đổi mới cơ chế, môi trường hoạt động và tổ chức Đoàn trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 38

3.4 Nâng cao chất lượng cán bộ Đoàn trong việc giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 40

3.5 Đẩy mạnh công tác truyền thông về giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 41

3.6 Nâng cao sự phối hợp giữa Đoàn Thanh niên với các lực lượng xã hội trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên 43

Tiểu kết chương 3 49

KẾT LUẬN 50

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

PHỤ LỤC 55

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

STT Ký hiệu viết tắt Nghĩa đầy đủ

6 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

18

2 Bảng 2.2

Mức độ nội dung giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

19

3 Bảng 2.3

Mức độ các hình thức giáo dục ý thức phòng, chống tệ

nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

21

4 Bảng 2.4

Mức độ các phương tiện giáo dục ý thức phòng, chống tệ

nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

22

5 Bảng 2.5

Mức độ nhận thức của đoàn viên, sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội về ảnh hưởng của tệ nạn xã hội đến chất lượng cuộc sống của sinh viên

23

6 Bảng 2.6

Mức độ thái độ và hành vi của đoàn viên, sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội khi chứng kiến những hậu quả do tệ nạn xã hội gây ra

24

7 Bảng 2.7 Thực trạng khiến sinh viên tham gia vào các tệ nạn xã hội

ở Trường Đại học Nội vụ Hà Nội 25

8 Bảng 2.8

Các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

26

9 Bảng 2.9

Mức độ quan trọng của giáo dục ý thức phòng, chống tệ

nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

27

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, quốc tế hóa và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay, vừa là cơ hội, nhưng cũng vừa là thách thức đối với đoàn viên, thanh niên phát huy tối đa sự năng động, sáng tạo, tự học tập và nghiên cứu Tuy nhiên, bên cạnh tinh thần ham học hỏi, sống lành mạnh, có chí hướng của nhiều đoàn viên, thanh niên vẫn còn một bộ phận nhỏ lười học tập, lao động, đua đòi ăn chơi rồi sa vào TNXH, gây nhức nhối cho xã hội; lo lắng, hoang mang cho gia đình Tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật, TNXH trong đoàn viên, thanh niên có diễn biến phức tạp; người phạm tội ngày càng trẻ hóa, hành vi phạm tội tinh vi, khó phát hiện Mỗi năm các ngành chức năng xử

lý không ít trường hợp phạm tội, những đối tượng phạm tội đều mắc các TNXH như: Chơi lô đề, cờ bạc, nghiện hút Đây chính là lý do, trong thời gian gần đây, công tác phòng, chống TNXH cho đoàn viên, thanh niên nhất là sinh viên đang được toàn xã hội

quan tâm và chú trọng thực hiện

Đặc biệt, những năm qua, công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho

đoàn viên, thanh niên về phòng, chống tội phạm và TNXH cũng luôn được tổ chức Ðoàn quan tâm, chú trọng, trong đó phải kể đến Đoàn thanh niên ở các trường ĐH, CĐ Ngoài việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho đoàn viên, thanh niên, sinh viên các cấp bộ đoàn, công tác tuyên truyền phòng, chống TNXH cũng luôn được coi là một vấn đề thường xuyên và cấp bách Hàng năm với những chương trình hành động cụ thể, hình thức phong phú, đa dạng, hấp dẫn thông qua các buổi sinh hoạt, nói chuyện chuyên đề luôn thu hút đông đảo đoàn viên, thanh niên tham gia, thông quan góp phần đẩy lùi tình hình phạm tội, vi phạm các TNXH trong đoàn viên, thanh niên, sinh viên

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường Đại học Nội vụ Hà Nội cũng luôn quan tâm đặc biệt đến công tác này và đã đạt được kết quả nhất định Cùng với công tác tuyên truyền, phát động nhiều phong trào thi đua sôi nổi, nhiều cuộc vận động

trong đoàn viên, sinh viên như “Học tập, rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp”, cuộc vận động “2 xây, 1 chống” (xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh nơi công cộng, xây dựng

gia đình văn hóa, chống TNXH) và các phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao,…

Từ đó lan tỏa tinh thần đến toàn thể đoàn viên, sinh viên trong nhà trường xây dựng nếp

sống đẹp, góp phần ngăn chặn tội phạm và TNXH trong nhà trường Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường Đại học Nội vụ Hà Nội vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định Nội dung phương pháp, hình thức tổ chức chưa đủ sức động viên cho đoàn viên, sinh viên tham gia Mặt khác do nhiều nguyên nhân như: Tác động tiêu cực từ những yếu tố khác trong thời kỳ “mở cửa, hội nhập”, mặt trái của nền kinh tế thị trường đã làm thay đổi những giá trị truyền thống, văn hóa, đạo đức xã hội Những tư tưởng, lối sống thiếu lành mạnh cũng đã ảnh hưởng và tác động không nhỏ đến đoàn viên, sinh viên

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, nhóm nghiên cứu chúng tôi lựa chọn đề tài

“Vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, thanh niên cũng đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhà khoa học, với nhiều công trình nghiên cứu ở các góc độ khác nhau như:

- Tác giả Nguyễn Thị Thanh Hương (Tạp chí Dân tộc số 163, tháng 7/2014) với bài viết “Vai trò giáo dục của gia đình đến lối sống thanh niên” Bài viết đã đề cập đến nguyên nhân, một số yếu tố ảnh hưởng đến lối sống của thanh niên và đánh giá vai trò của gia đình trong giáo dục lối sống là rất quan trọng nhưng chưa đưa ra được các giải pháp cụ thể để nâng cao vai trò và hiệu quả của gia đình trong giáo dục lối sống cho thanh niên, đặc biệt là ý thức phòng, chống TNXH

- Tô Mạnh Hùng (2017), với đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa tệ nạn xã hội cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định”

Đề tài đã đề cập đến thực trạng của công tác giáo dục phòng ngừa các TNXH cho học sinh, khó khăn trong công tác quản lý hoạt động giáo dục học sinh phòng chống các TNXH Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định Tuy nhiên, đề tài này lại chưa phân tích và đánh giá cụ thể những lực lượng

xã hội trong hoạt động giáo dục phòng chống các TNXH cho học sinh, chưa đưa ra được những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH cho học sinh

- Tác giả Đinh Thị Hoài (2018), với đề tài “Giáo dục ý thức phòng, chống ma túy cho đoàn viên thanh niên ở phường Quyết Thắng, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La” Đề tài đã đưa ra tình hình giáo dục ý thức phòng chống ma túy, chỉ ra nguyên nhân và một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục ý thức phòng chống ma túy cho đoàn viên thanh niên ở phường Quyết Thắng, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La

- Hồ Thị Dung (2019), Tạp chí Khoa học, Trường Đại học Hồng Đức, số 47, tr 33-41, với bài viết “Thực trạng phòng ngừa tệ nạn xã hội cho sinh viên Trường Đại học Hồng Đức hiện nay” Tác giả đã đến việc TNXH là một trong những căn bệnh xã hội nguy hiểm, nó ảnh hưởng xấu đến sự phát triển nhân cách cá nhân, sự ổn định của xã hội và bước tiến của nhân loại Bài viết cũng tập trung nghiên cứu thực trạng giáo dục phòng ngừa TNXH cho sinh viên Trường Đại học Hồng Đức, làm cơ sở đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa TNXH cho sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực ở trường Đại học Hồng Đức hiện nay

Có thể thấy, từ các công trình nghiên cứu trên vấn đề giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, thanh niên đã được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm Song lại chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cụ thể về vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trong một cơ sở đại học cụ thể Vì vậy, trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đã được công bố,

đề tài tiếp tục nghiên cứu theo hướng chuyên sâu, cụ thể về vai trò của Đoàn thanh niên trường Đại học Nội vụ Hà Nội trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Đoàn thanh niên trường Đại học Nội vụ Hà Nội trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên

trong giai đoạn hiện nay

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận và đánh giá thực trạng vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên, đề tài đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trường Đại học Nội vụ Hà Nội trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu trên, đề tài tập trung nghiên cứu các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ cơ sở lý luận về vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục ý thức

phòng, chống TNXH cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học

- Khảo sát, đánh giá thực trạng phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục

ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ TNXH cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Vai trò của Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Trường Đại học Nội vụ Hà Nội (cơ sở Hà Nội)

- Phạm vi về thời gian: 04 năm (Từ năm 2016 đến năm 2020)

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận nghiên cứu: Sử dụng các phương pháp nghiên cứu lý

thuyết: sưu tầm, chọn lọc tài liệu liên quan đề tài; phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa những quan điểm liên quan đến vấn đề nghiên cứu để xây dựng khái niệm

công cụ cho đề tài, đồng thời định hướng cho hoạt động nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

+ Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn trực tiếp Cán bộ Đoàn của Đoàn

trường, Liên chi đoàn, chi đoàn từ đó đưa ra cái nhìn khách quan hơn về thực trạng phát huy vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh

viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội

+ Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Xây dựng và sử dụng câu hỏi điều tra về

vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên

trường Đại học Nội vụ Hà Nội

+ Phương pháp xử lý và phân tích thông tin

+ Phương pháp thống kê, tổng hợp và phân tích số liệu, tư liệu có liên quan

6 Giả thuyết nghiên cứu

Vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội trong những năm gần đây đã được những thành tựu nhất định Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, bất cập Nếu đề tài đưa ra được những giải pháp hợp lý sẽ nâng cao được vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý

thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội Trong những năm qua, Đoàn thanh niên đã sử dụng một số hình thức giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội nhưng hiệu quả chưa cao, dẫn đến số lượng sinh viên tham gia vào các TNXH còn nhiều Nếu thực hiện đồng bộ một số giải pháp đảm bảo tính khoa học, có tính khả thi sẽ nâng cao được vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội

7 Đóng góp mới của đề tài

- Đề tài góp phần làm sáng tỏ lý luận cơ bản về vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, thanh niên nói chung và sinh viên

trường Đại học Nội vụ Hà Nội nói riêng

- Đánh giá thực trạng vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội

- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo

dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội Qua đây góp phần cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước

về TNXH và giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ

Hà Nội

8 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của đề tài được thể hiện qua 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục

ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học;

Chương 2: Thực trạng phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong việc giáo dục

ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội;

Chương 3: Một số giải pháp phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong giáo dục

ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG GIÁO DỤC Ý THỨC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI CHO SINH VIÊN Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

1.1 Giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

1.1.1 Phòng, chống tệ nạn xã hội

1.1.1.1 Tệ nạn xã hội

Theo Trần Quốc Thành (2004), “TNXH là những hiện tượng tiêu cực, biểu hiện bằng những hành vi lệch chuẩn, vi phạm đạo đức, pháp luật, gây những hậu quả nghiêm trọng về mọi mặt (chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội)” [30, tr.11]

TNXH là một hiện tượng xã hội tiêu cực, có tính phổ biến, biểu hiện bằng những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội, vi phạm đạo đức xã hội và có dấu hiệu vi phạm pháp luật gây hậu quả xấu trong đời sống xã hội Cụ thể như: Thói hư, tật xấu; Nếp sống sa đọa trụy lạc, mê tín đồng bóng, bói toán

TNXH là biểu hiện cụ thể của lối sống thực dụng, coi thường các chuẩn mực đạo đức, xã hội và pháp luật, làm xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống, thuần phong mỹ tục của dân tộc, phá vỡ tình cảm, hạnh phúc gia đình, phá hoại nhân cách, phẩm giá con người, ảnh hưởng đến kinh tế, sức khỏe, năng suất lao động, làm băng hoại giống nòi dân tộc và là con đường dẫn đến tội phạm

TNXH phong phú và đa dạng về thể loại, phức tạp về bản chất Có nhiều loại TNXH gây nhức nhối hiện nay, đặc biệt là các tệ nạn ma túy, cờ bạc, mại dâm, mê tín

dị đoan… gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, tinh thần và đạo đức con người, làm tan vỡ hạnh phúc gia đình, gây rối loạn trật tự xã hội, suy đồi về mặt văn hóa và làm mất tư cách của một công dân Gây ảnh hưởng sâu sắc tới nguồn lao động trẻ khi mà đất nước đang cần một nguồn trí thức mới có chất lượng trong công cuộc hội nhập thế giới hiện nay

Hiện nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về TNXH, các TNXH có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, gây thêm những vấn đề khó khăn cho xã hội TNXH không chỉ là những thói xấu, những hủ tục rơi rớt lại mà còn là những tệ nạn mới phát sinh từ chính trong lòng xã hội hiện nay gây ảnh hưởng lớn tới đời sống tinh thần và vật chất của nhân dân, đặc biệt đối với giới trẻ là những đoàn niên, thanh niên hiện nay

Từ những trình bày trên, có thể đi đến một khái niệm về TNXH như sau: TNXH

là hiện tượng xã hội bao gồm những hành vi sai lệch các chuẩn mực xã hội có tính phổ biến (từ đó vi phạm những nguyên tắc về lối sống, truyền thống văn hóa, đạo đức xã hội, trái với thuần phong mỹ tục, các giá trị xã hội cho đến các vi phạm những quy tắc đã được thể chế hóa bằng pháp luật) gây ảnh hưởng xấu về đạo đức, truyền thống văn hóa và những hậu quả nghiêm trọng trong đời sống kinh tế - văn hóa - xã hội của nhân dân

1.1.1.2 Dấu hiệu đặc trưng của tệ nạn xã hội

TNXH là những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội, trái với pháp luật; có tính lây

lan nhanh trong xã hội và trường học

TNXH tồn tại và phát triển dưới nhiều hình thức; đối tượng tham gia rất đa dạng

và phức tạp về thành phần Các đối tượng hoạt động có nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi để đối phó với lực lượng chức năng và che mắt quần chúng nhân dân thường cấu kết với nhau thành đường dây, ổ nhóm

TNXH thường có quan hệ chặt chẽ với tội phạm hình sự, các hiện tượng tiêu cực

xã hội khác và có sự chuyển hóa lẫn nhau Địa bàn tập trung hoạt động thường là những nơi tập trung đông người, các khu công nghiệp, du lịch những nơi trình độ của quần chúng nhân dân còn lạc hậu thấp kém và công tác quản lý xã hội còn nhiều sơ hở thiếu sót

Chính những đặc điểm như vậy, cho thấy TNXH gây ra những hậu quả, tác hại

về nhiều mặt như kinh tế, xã hội, văn hóa, đạo đức… TNXH thường có quan hệ chặt chẽ với tội phạm hình sự như các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người Các TNXH là những hiện tượng gây bức xúc, bất bình trong dư luận xã hội, ảnh hưởng tới trật tự, an toàn xã hội; gây tâm lý hoang mang, lo lắng, sợ hãi cho những người dân lương thiện

1.1.1.3 Tác hại và hệ lụy của tệ nạn xã hội

Như đã nói ở trên, TNXH có tác hại và để lại những hệ lụy rất lớn đối với cá nhân, gia đình và cộng đồng xã hội Cụ thể:

- Đối với cá nhân: TNXH có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng đối với sức khỏe của chính cá nhân (gây các bệnh về hô hấp, hệ tim mạch, hệ thần kinh đối với người nghiện ma túy…); làm tha hóa về nhân cách, rối loạn về hành vi, rơi vào lối sống buông thả, dễ vi phạm pháp luật và tội phạm

- Đối với gia đình: Với gia đình có người thân mắc vào TNXH sẽ có thể dẫn đến những khủng hoảng về mặt tài chính cũng như tinh thần Thực tế cho thấy, những người thường xuyên tham gia các TNXH dễ rơi vào lối sống buông thả mất cân đối về kinh tế

và những hành vi vi phạm pháp luật, mất hạnh phúc gia đình

- Đối với xã hội: TNXH là những hiện tượng có tính chất cộng đồng nên thường

dễ nhanh chóng lan tỏa trong một khoảng thời gian ngắn Đối tượng của các TNXH thường rất đa dạng, phức tạp về thành phần, nhiều phương thức hoạt động, thủ đoạn tinh

vi để đối phó với lực lượng chức năng và che mắt quần chúng nhân dân; thường câu kết với nhau thành đường dây, ổ nhóm

TNXH thường có quan hệ chặt chẽ với tội phạm hình sự như các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người… Đó là biểu hiện của các hiện tượng tiêu cực xã hội và sự chuyển hóa lẫn nhau; gây bức xúc, bất bình trong dư luận xã hội, ảnh hưởng tới trật tự, an toàn xã hội; gây tâm lý hoang mang, lo lắng, sợ hãi cho người dân

1.1.1.4 Phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

Phòng, chống TNXH là quá trình Nhà nước cùng các ngành, các cấp, các đoàn thể, tổ chức xã hội và mọi công dân (trong đó lực lượng công an là nòng cốt) tiến hành đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, ngăn chặn, loại trừ các TNXH

Đấu tranh loại trừ TNXH ra khỏi đời sống xã hội đòi hỏi phải có sự tham gia của các cấp, các ngành, của toàn thể xã hội Trong đó, lực lượng cơ sở có một vai trò, vị trí rất quan trọng Đây là lực lượng chủ công, nòng cốt tuyên truyền, hướng dẫn quần chúng nhân dân và trực tiếp thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các biện pháp theo chức năng, nhiệm vụ của mình để phòng, chống TNXH

Để thực hiện phòng, chống TNXH cần nghiêm cấm mọi hình thức hoạt động TNXH, xử lý thích đáng những tên hoạt động chuyên nghiệp, hoạt động có ổ nhóm, những tên cầm đầu hoặc tổ chức lôi kéo người khác đi vào con đường hoạt động TNXH Chủ động phòng ngừa ngăn chặn không để TNXH lây lan phát triển gây tác hại đến đời sống nhân dân và trật tự xã hội Giáo dục cải tạo những người mắc TNXH làm cho họ trở thành những công dân có ích cho xã hội

Phòng ngừa là cơ bản, lồng ghép và kết hợp chặt chẽ công tác phòng chống TNXH với các chương trình phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội Đây là phương hướng

cơ bản nhất, vừa thể hiện tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, mang ý nghĩa kinh

tế, vừa phù hợp với đạo đức, phong tục tập quán của dân tộc

Kết hợp chặt chẽ giữa việc xử lý nghiêm khắc với việc cảm hoá, giáo dục, cải tạo đối với những đối tượng hoạt động TNXH Xử lý nghiêm minh những đối tượng hoạt động TNXH chuyên nghiệp, những đối tượng chủ chứa, tổ chức, môi giới, cầm đầu trong các đường dây, ổ nhóm hoạt động TNXH, cần tích cực, kiên trì cũng như quan tâm tạo các điều kiện thuận lợi về vật chất và tinh thần để động viên, giáo dục, cảm hoá đối tượng là nạn nhân của TNXH để họ yên tâm rèn luyện để trở thành công dân có ích cho xã hội

Phòng, chống TNXH xâm nhập vào trường học là quá trình Nhà trường cùng các ngành, các cấp các đoàn thể tổ chức xã hội trên địa bàn và cộng đồng tiến hành đồng bộ các biện pháp nhằm phát hiện, ngăn chặn, loại trừ các TNXH trong sinh viên Phòng ngừa tệ nạn xâm nhập vào trường học, sinh viên là cơ bản, lồng ghép và kết hợp chặt chẽ công tác phòng chống TNXH với các chương trình giảng dạy, giáo dục, hoạt động ngoài giờ lên lớp của nhà trường nhằm thu hút sinh viên vào các hoạt động hữu ích, sử dụng có hiệu quả thời gian của sinh viên, đẩy lùi TNXH Bên cạnh đó cũng cần phải giáo dục sinh viên thực hiện đúng pháp luật, chấp hành nội quy, quy chế của nhà trường, đẩy lùi tư tưởng sống tự do, buông thả, ngăn chặn TNXH

1.1.2 Mục đích, nội dung giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

Giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên là quá trình tác động có mục đích, có hệ thống của cơ sở giáo dục đại học (thông qua Phòng Công tác sinh viên, Đoàn thanh niên,…) tới sinh viên nhằm giác ngộ, nâng cao nhận thức của sinh viên về quan điểm, đường lối phòng, chống TNXH; động viên đoàn viên, sinh viên nhằm nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của đoàn viên, sinh viên trong việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thông tin đầy đủ, kịp thời đến đoàn viên, sinh viên tình hình phòng, chống TNXH; chủ trương, chính sách đổi mới giáo dục và đào tạo,… Giúp sinh viên hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ, ý thức trách nhiệm của công dân, của đoàn viên, sinh viên thông qua công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, các quy chế, quy định đào tạo, giáo dục ý thức phòng, chống TNXH

và công tác sinh viên

1.1.2.1 Mục đích giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

Trong nhà trường, hoạt động giáo dục nhằm hạn chế các TNXH là một trong

những mục tiêu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của các trường Đại học hiện nay Giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên là những hoạt động có mục đích, có kế hoạch, nội dung chương trình của nhà trường, giảng viên nhằm giúp sinh viên ý thức về TNXH từ đó có thái độ, hành vi phòng ngừa TNXH trong sinh viên

và ngoài xã hội

Hoạt động giáo dục phòng, chống TNXH được thực hiện chủ yếu trong quản lý lớp học ở giảng đường, đặc biệt là thông qua chương trình lồng ghép các bộ môn chính trị, giáo dục quốc phòng - an ninh, qua những giờ học chính khoá, những buổi hoạt động ngoại khoá Sinh viên nhận thức được bản chất và tác hại của TNXH đối với quá trình học tập, sức khỏe, nòi giống, kinh tế, nhân cách, cá nhân và cộng đồng Từ đó giúp sinh viên có được những kiến thức cơ bản về cách phòng tránh TNXH cho bản thân, gia đình

và xã hội, kiên quyết xa lánh những điều kiện, hoàn cảnh có thể đưa con người đến với TNXH

Hoạt động giáo dục phòng, chống TNXH gồm những hoạt động được tiến hành nhằm tuyên truyền, phổ biến, giáo dục những kiến thức về TNXH, đấu tranh chống TNXH và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan nhằm phát huy tính chủ động của mỗi người dân, tự nguyện cùng với cộng đồng tham gia phòng chống TNXH

Từ sự phân tích trên, có thể nhận thấy mục đích giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên như sau:

- Làm cho sinh viên thấy bản chất và tác hại của TNXH đối với cá nhân, gia đình

và cộng đồng xã hội

- Giúp sinh viên nhận diện đúng về các TNXH và mức độ nguy hiểm của các TNXH, các dạng TNXH tồn tại và nguyên nhân dẫn đến mắc phải các TNXH

- Giúp cho sinh viên biết cách phòng chống TNXH cho bản thân, cho gia đình và

xã hội Kiên quyết và tránh xa những điều kiện, hoàn cảnh có thể đưa con người đến với TNXH

- Ngăn ngừa, chặn đứng không để cho TNXH phát sinh, phát triển, lan rộng trong nhà trường và ngoài xã hội

- Từng bước xóa bỏ dần những nguyên nhân, điều kiện của TNXH, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, bảo vệ thuần phong mỹ tục của dân tộc

- Phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm minh những hành vi hoạt động TNXH góp phần giữ vững an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội

- Giáo dục sinh viên tích cực tham gia tuyên truyền, giáo dục phòng, chống TNXH trong bạn bè và cộng đồng, địa phương

- Nâng cao ý thức, trách nhiệm của sinh viên về chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước và nêu cao tinh thần đấu tranh phòng, chống TNXH

- Giáo dục cho sinh viên có kỹ năng hành vi tích cực khi tiếp xúc với các TNXH,

có kỹ năng phòng ngừa TNXH, biết đấu tranh tự bảo vệ mình và chống lại các TNXH ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân và cộng đồng

1.1.2.2 Nội dung giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên Một là, giáo dục nâng cao nhận thức cho sinh viên về tác hại của TNXH Bằng

cách tuyên truyền rộng rãi đến mỗi đoàn viên, sinh viên, trước hết là thấy được hậu quả tai hại của TNXH, âm mưu, thủ đoạn và phương thức hoạt động của các đối tượng TNXH Để từ đó, giáo dục sinh viên nhận diện về các loại TNXH, tác hại của TNXH đối với sinh viên, nhà trường, gia đình, xã hội và kỹ năng phòng, chống TNXH trong sinh viên; giáo dục ý thức cảnh giác với những cạm bẫy của xã hội nhằm lôi kéo sinh viên vào các TNXH

Hai là, xây dựng ý thức hành vi phòng, chống TNXH cho sinh viên Bằng cách

phát động các cuộc vận động hay cuộc thi như “Sinh viên nói không với TNXH”, Mặt khác, vận động đoàn viên sinh viên tích cực tham gia phát hiện, tố giác tội phạm và TNXH, cung cấp thông tin có giá trị cho lực lượng công an và các cơ quan chức năng khác kịp thời phát hiện ngăn chặn các hoạt động của các đối tượng TNXH Để các TNXH không thể xâm nhập vào trường học Xây dựng phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, sinh viên tích cực; xây dựng trường, lớp không có TNXH Tổ chức cho cán bộ, giảng viên, nhân viên, sinh viên trong đơn vị tham gia các cuộc thi tìm hiểu phòng, chống TNXH Xây dựng và nhân rộng các mô hình phòng, chống TNXH hoạt động hiệu quả, điển hình tiên tiến trong phòng trao đoàn viên sinh viên tham gia phòng, chống TNXH tại trường học

Ba là, giáo dục cho sinh viên về ý thức học tập, nghiên cứu và tuân thủ những

quy định của pháp luật về phòng, chống TNXH Tổ chức học tập pháp luật về TNXH, rèn luyện kỹ năng phòng chống TNXH cho sinh viên Tăng cường giáo dục kỹ năng tự chủ, làm chủ bản thân, bản lĩnh trước tác động của môi trường sống, kiên định với mục tiêu và lý tưởng sống đã chọn Bên cạnh đó, cần thường xuyên tổ chức các buổi sinh

hoạt, nói chuyện chuyên đề về chủ đề phòng chống TNXH trong đoàn viên sinh viên,

để họ được tự bộc lộ ý tưởng và sáng kiến về các biện pháp phòng chống TNXH phù hợp thực tế

Bốn là, nâng cao cảnh giác phòng chống TNXH cho sinh viên để mỗi đoàn viên,

sinh viên có ý thức cảnh giác, tránh bị các đối tượng xấu rủ rê lôi kéo vào các việc làm phạm pháp, tham gia vào các TNXH; phát hiện và báo cáo kịp thời cho các cơ quan chức năng về các đối tượng TNXH

1.2 Vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn

xã hội cho sinh viên

1.2.1 Nâng cao hiểu biết cho sinh viên về tầm quan trọng của việc phòng, chống

tệ nạn xã hội

Nhằm ngăn chặn, đẩy lùi các TNXH thâm nhập vào môi trường học đường, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự cũng như lối sống của sinh viên Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phòng, chống TNXH trong sinh viên, Đoàn thanh niên tích cực tổ chức, đẩy mạnh các buổi tuyên truyền liên quan đến phòng, chống TNXH, xây dựng nhiều mô hình, giải pháp phòng, chống TNXH hiệu quả Góp phần nâng cao nhận thức

về phòng, chống TNXH trong trường học và đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội trong nhà trường và trên địa bàn khu dân cư Mỗi hoạt động đó giúp đoàn viên, sinh viên nâng cao được hiểu biết của bản thân về tầm quan trọng của việc phòng, chống TNXH

Để phòng, chống TNXH trong trường học đạt hiệu quả cao, Đoàn thanh niên cũng liên tục, thường xuyên phối hợp với các ngành chức năng tăng cường tuyên truyền phòng, chống TNXH trong trường học, cùng với nhà trường, các gia đình và địa phương

Từ đó giúp sinh viên nhận thức rõ hậu quả của TNXH Đó là con đường dẫn đến tội phạm Không tham gia các TNXH dưới bất kỳ hình thức nào Không bị lôi kéo cám dỗ bởi những khoái cảm, những lối sống trụy lạc, ảnh hưởng đến việc học tập và việc hoàn thiện nhân cách, kỹ năng bản thân mỗi sinh viên trong bối cảnh mới

Những hoạt động mà Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trực tiếp hoặc gián tiếp tổ chức

để giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên luôn gắn với các chuẩn mực giá trị về đạo đức, truyền thống như đoàn kết, tình yêu thương, sự đùm bọc, giúp

đỡ nhau Trên cơ sở sự thống nhất hệ thống chuẩn mực giá trị này mà tăng cường tính cố kết cộng đồng, thân ái trong mỗi đoàn viên sinh viên làm nòng cốt chống lại những cám dỗ, không sa đà rơi vào TNXH

1.2.2 Hình thành lối sống văn hóa, tuân thủ pháp luật và nâng cao bản lĩnh trong phòng, chống tệ nạn xã hội

Bên cạnh việc nâng cao nhận thức cho đoàn viên, sinh viên; tăng cường tinh thần đoàn kết, thân ái trong phòng, chống TNXH Vai trò của đoàn thanh niên còn thể hiện rõ hơn thông qua việc nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, hình thành lối sống văn hóa

và tích cực cho mỗi đoàn viên, sinh viên; Khích lệ đoàn viên sinh viên tham gia phòng, chống TNXH trong nhà trường và địa phương Kết hợp khen thưởng, động viên với những đoàn viên sinh viên có ý thức tích cực trong phòng chống TNXH Ngược lại, cũng cần xử phạt nghiêm và công khai những trường hợp vi phạm TNXH làm gương cho các sinh viên, để tự rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân Xây dựng môi trường văn hóa - xã hội trong trường học lành mạnh, đẩy mạnh giáo dục gương người tốt việc tốt trong nhà trường

Mặt khác, trước tình hình thực tế hiện nay một bộ phận sinh viên còn hạn chế về nhận thức phòng chống TNXH, thiếu niềm tin, sống buông thả, hoặc bị lôi kéo vào hoạt động của TNXH Vì vậy, vai trò của Đoàn thanh niên, nơi đại diện cho ý chí, nguyện vọng của đoàn viên sinh viên, cần thiết phải tăng cường giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên, nâng cao bản lĩnh phòng, chống TNXH vững vàng góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển nhà trường, xã hội Đoàn thanh niên đã tổ chức nhiều lớp tuyên truyền về phòng, chống TNXH cho sinh viên Lớp tuyên truyền là hoạt động thường niên được Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức, nhằm phổ biến kế hoạch và tuyên truyền sâu rộng các biện pháp thực hiện công tác đảm bảo an ninh trật tự, phòng chống TNXH đến toàn thể đoàn viên, sinh viên

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

1.3.1 Điều kiện kinh tế - xã hội

Những yếu tố kinh tế - xã hội đã và đang tác động không nhỏ đến công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH của đoàn viên là sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Chính mối liên hệ không thể tách rời giữa công tác giáo dục và đời sống xã hội

đã làm cho điều kiện kinh tế xã hội trở thành yếu tố tác động đến hiệu quả công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH của đoàn viên, sinh viên của Đoàn thanh niên Những thay đổi về đời sống vật chất, tinh thần luôn tác động vào công tác giáo dục ý

thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn thanh niên Đặc biệt, đối tượng giáo dục ở đây lại là đoàn viên, sinh viên vốn là một lực lượng rất nhạy cảm với những vấn

đề về kinh tế - xã hội, do đó sự tác động này bao giờ cũng nhanh chóng lan tỏa trong môi trường sống, trong đời sống tư tưởng và tinh thần của họ Một bộ phận đoàn viên, sinh viên có tâm lý ngại tìm hiểu, ngại tiếp thu những tri thức liên quan đến ý thức phòng, chống TNXH Thậm chí, đã có một vài đoàn viên, sinh viên cho rằng không nên đề cao vai trò quan trọng của công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH

Chính vì vậy, việc nắm vững sự tác động phức tạp nhưng tất yếu của các điều kiện kinh tế - xã hội đối với việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên có một ý nghĩa rất quan trọng, giúp Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đề ra được những phương pháp, nội dung phù hợp cho quá trình hoạt động giáo dục

1.3.2 Các yếu tố thời đại

Trong những năm đầu của thế kỷ XXI, chúng ta được chứng kiến sự biến động mạnh mẽ của thế giới trong xu thế toàn cầu Trong quá trình phát triển, tất cả các quốc gia dân tộc trên thế giới đều không thể tự tách mình ra khỏi xu thế chung đó Sự hội nhập quốc tế của mỗi quốc gia ngày càng toàn diện, sâu sắc và diễn ra mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực

Quá trình hội nhập quốc tế cũng đặt ra những vấn đề chung của thời đại cần được quan tâm giải quyết trên cơ sở đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các quốc gia dân tộc, tạo ra sự công bằng, bình đẳng trong các quan hệ và ứng xử quốc tế Tất cả những thời cơ, thuận lợi do tác động của yếu tố thời đại đó đã và đang có ảnh hưởng tích cực trong việc nâng cao bản lĩnh, tính tự giác, trách nhiệm cũng như nghĩa vụ công dân và lòng tự tôn dân tộc của mỗi đoàn viên sinh viên

Tuy nhiên, hội nhập quốc tế bên cạnh những tác động tích cực có tính định hướng, ảnh hưởng tốt tới công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên thì cũng có những ảnh hưởng tiêu cực có tác động không nhỏ Nhất là những tác động của mặt trái cơ chế thị trường, vấn đề lợi ích cá nhân được đẩy lên mức tuyệt đối hóa, làm cho một bộ phần đoàn viên sinh viên sa sút về đạo đức, lối sống, xa rời lý tưởng cao đẹp của Đảng, của dân tộc, một bộ phận đoàn viên là sinh viên băn khoăn, dao động

về thế giới quan, suy giảm niềm tin của chủ nghĩa xã hội, sống buông thả, thờ ơ với cộng đồng, xã hội Bên cạnh đó, những TNXH nảy sinh và sự chống phá của các thế lực thù địch trong nước diễn ra ngày càng tinh vi và có các tổ chức mục đích rõ ràng làm tha

hóa thế hệ trẻ - tương lai của dân tộc, làm họ quay lưng với quá khứ hào hùng của dân tộc

Chính vì vậy, hơn lúc nào hết phải hết sức cảnh giác, tận dụng tối đa các cơ hội thuận lợi do hội nhập quốc tế mang lại để phát triển đất nước, đồng thời kiên quyết ngăn chặn, loại trừ những tệ nạn xã hội, những ảnh hưởng tiêu cực nảy sinh trong quá trình hội nhập Chú trọng hơn nữa công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên là sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

1.3.3 Các cấp ủy Đảng và các tổ chức đoàn thể khác

Công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh luôn nằm trong mối quan hệ với các cấp ủy Đảng và các tổ chức đoàn thể khác

Vai trò lãnh đạo của Đảng với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh được thể hiện toàn diện trên các mặt công tác của Đoàn nói chung và công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên nói riêng Mọi mặt hoạt động công tác của Đảng ủy cũng tác động tới đội ngũ cán bộ Đoàn nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao Như vậy, Đảng ủy đã tạo ra sự tác động đồng bộ đến hiệu quả công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Các tổ chức đoàn thể khác như Câu lạc bộ sinh viên, các tổ chức đoàn thể xã hội khác… cũng là những lực lượng giáo dục tham gia vào công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên cùng Đoàn thanh niên

1.3.4 Năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ Đoàn

Cán bộ Đoàn có trình độ chuyên môn, có tư cách đạo đức, lối sống trong sáng sẽ

có ảnh hưởng tích cực tới đoàn viên, sinh viên Khi giảng viên có năng lực, trình độ, phương pháp sư phạm và nghệ thuật giao tiếp sẽ làm cho sinh viên hào hứng, tiếp nhận tri thức một cách chủ động, củng cố niềm tin vào đường lối chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước, tạo động lực tinh thần vươn lên trong cuộc sống với những hoài bão, ước mơ cao đẹp

Trong giai đoạn hiện nay, để đáp ứng yêu cầu cao của công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên sinh viên, cần đầu tư mạnh mẽ để xây dựng, bồi dưỡng một đội ngũ cán bộ Đoàn không ngừng nâng cao về chất lượng và số lượng Vì vậy, cần có kế hoạch đào tạo và sử dụng đội ngũ cán bộ Đoàn vững vàng cả về năng lực trình độ, phẩm chất đạo đức và bản lĩnh chính trị Mở các lớp bồi dưỡng theo định kỳ

để cập nhật những kiến thức chuyên môn, đặc biệt là những vấn đề lý luận mới đang đặt

ra cho cán bộ Đoàn, xây dựng lòng yêu nghề, say mê công việc trong đội ngũ cán bộ Đoàn là vấn đề có ý nghĩa rất thiết thực để nâng cao chất lượng giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên sinh viên của Đoàn Thanh niên

1.3.5 Đặc điểm tâm, sinh lý của đoàn viên sinh viên

Do đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi đoàn viên sinh viên - là những người trẻ, đang trưởng thành, chưa có sự hoàn thiện về những phẩm chất, đạo đức,… cho nên trong đoàn viên sinh viên vừa có những mặt tích cực như: có sức khỏe, sức trẻ, lòng nhiệt huyết, ham học hỏi, mong muốn cống hiến cho xã hội… nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nhân tố tiêu cực hay hạn chế không có lợi cho sự phát triển của cá nhân, tập thể và xã hội như tính

dễ kích động, bồng bột, nôn nóng, nhẹ dạ, chủ quan; nhạy cảm, thích tiếp thu cái mới… Chính vì vậy, trong công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên, Đoàn thanh niên cũng cần chú ý đến yếu tố này để có những biện pháp giáo dục và ứng xử một cách phù hợp, hiệu quả

Tiểu kết chương 1

TNXH là vấn đề nổi cộm nhất trong xã hội hiện nay và có nhiều nguy cơ xâm nhập vào trường học nói chung và trong trường đại học nói riêng, vì vậy sự cần thiết phải giáo dục phòng, chống TNXH cho đoàn viên sinh viên Giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên sinh viên là hoạt động giáo dục của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tới đối tượng là đoàn viên sinh viên nhằm tuyên truyền và ngăn chặn các TNXH trong đoàn viên, sinh viên Vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên được thể hiện cụ thể về mục tiêu giáo dục, ý nghĩa của công tác giáo dục, nhiệm vụ công tác giáo dục và phương thức tổ chức công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên Đây là công tác quan trọng, thường xuyên, liên tục của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Vì vậy cần có sự nhận thức chuẩn mực, đúng đắn về cơ sở lý luận của công tác này và đặc biệt việc phát huy vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên để triển khai thực trạng một cách đầy đủ, chính xác ở chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN

TRONG GIÁO DỤC Ý THỨC PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN XÃ HỘI CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

2.1 Giới thiệu về Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và tình hình đặc điểm đoàn viên, sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Đoàn trường Đại học Nội vụ Hà Nội là đoàn cơ sở được giao quyền cấp trên cơ

sở, trực thuộc Đoàn Thanh niên Bộ Nội vụ, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng ủy Trường và Đoàn Thanh niên Bộ Nội vụ về phương hướng, nhiệm vụ, tư tưởng, tổ chức, cán bộ; là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên của trường Đoàn trường hiện nay đang quản lý khoảng 8000 đoàn viên, sinh hoạt tại 8 Liên chi đoàn và

2 đoàn Phân hiệu (Quảng Nam và Thành phố Hồ Chí Minh) và quản lý trực tiếp 07 câu lạc bộ sinh viên

Chức năng, nhiệm vụ của Đoàn thanh niên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội là: Đại diện, chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của đoàn viên, thanh niên; Giáo dục lý tưởng, truyền thống đạo đức, lối sống và ý thức pháp luật cho đoàn viên, bao gồm cả giáo dục ý thức phòng, chống TNXH; Phối hợp với các phòng ban, Khoa tổ chức các chương trình hỗ trợ học tập, nghiên cứu khoa học, các lớp huấn luyện kỹ năng, các chương trình văn hóa thể thao nhằm giúp sinh viên nâng cao kiến thức và hoàn thiện nhân cách sinh viên; Phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế, xã hội làm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng Đoàn, tích cực xây dựng cơ sở Đoàn; tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng và chính quyền

Phát huy giá trị truyền thống tốt đẹp của đoàn viên, sinh viên nhà trường, phần lớn tương đối thuần nhất, sống có lý tưởng, không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ học vấn, biết chia sẻ, chung sức cùng cộng đồng xã hội, Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận không nhỏ sinh viên vi phạm kỉ luật, nội qui, qui chế của nhà trường Một bộ phận thiếu ý thức rèn luyện tu dưỡng; có tư tưởng trung bình chủ nghĩa trong học tập; thiếu ý chí vươn lên Môi trường thông tin, nhất là mạng xã hội; mặt trái của nền kinh tế thị trường; cuộc sống xa nhà; dẫn đến không ít sinh viên sa vào TNXH như cờ bạc, lô đề, cá độ bóng đá, đua đòi, ăn chơi thái quá, Vấn đề này đặt ra cho Đoàn thanh niên nhà trường hiện nay luôn phải quan tâm đến công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên nhà trường

2.2 Thực trạng phát huy vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

nhà trường

2.2.1 Thực trạng nhận thức của đoàn viên, sinh viên và cán bộ đoàn trường Đại học Nội vụ Hà Nội về vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

Thực trạng nhận thức của đoàn viên, sinh viên và cán bộ đoàn của trường Đại

học Nội vụ Hà Nội về vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên được thể hiện qua nhận thức về khái niệm và nhận thức về

mức độ quan trọng của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội Dưới đây là bảng số liệu được tổng hợp

từ kết quả điều tra, phỏng vấn

Bảng 2.1 Nhận thức của cán bộ đoàn và đoàn viên, sinh viên về khái niệm và vai trò của Đoàn thanh niên trong giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên

Bình thường

Không quan trọng

Từ số liệu được tổng hợp trên có thể hầu hết cán bộ đoàn và đoàn viên, sinh viên của Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội đều có nhận thức về vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên Cụ thể như sau:

Thứ nhất, đại đa số cán bộ và đoàn viên, sinh viên nắm rõ về khái niệm giáo dục

ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Cán bộ đoàn: 93%; đoàn viên, sinh viên: 70%) Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn tồn tại một bộ phận đoàn viên, sinh viên chưa nắm rõ khái niệm giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Cán bộ Đoàn: 7%; đoàn viên, sinh viên: 30 %)

Thứ hai, vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống

TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh được chia ra làm 04 mức độ: rất quan trọng, quan trọng, bình thường và không quan trọng

- Đối với cán bộ đoàn: đại đa số cán bộ đoàn nhận thức được mức độ vô cùng quan trọng với công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH (chiếm 90%), mức độ quan trọng chiếm 7% và bình thường chiếm 3%, mức độ không quan trọng chiếm 0%

Từ đó, có thể nhận thấy nhận thức của cán bộ đoàn của Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

về vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên là rất vững vàng, xác định rõ được vai trò quan trọng sẽ tạo tác động rất lớn đến việc xác định mục tiêu, nội dung, phương thức tổ chức giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhà trường

- Đối với đoàn viên, sinh viên: 1/2 số đoàn viên, sinh viên nhận thức được vai trò quan trọng của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (rất quan trọng chiếm 57%; quan trọng chiếm 40%) Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn tồn tại một bộ phận nhỏ đoàn viên, sinh viên chưa nhận thức rõ được về mức độ quan trọng của việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên (bình thường chiếm 2%; không quan trọng chiếm 1%)

Từ những phân tích trên có thể nhận thấy đa số đoàn viên, sinh viên và cán bộ đoàn của Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội đã có nhận thức sâu sắc về khái niệm và vai trò đặc biệt quan trọng của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn thanh niên Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội Tuy nhiên, bên cạnh đó còn tồn tại một bộ phận nhỏ đoàn viên, sinh viên chưa nắm bắt, nhận thức được tầm quan trọng của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên

2.2.2 Thực trạng nội dung, hình thức và phương tiện giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

2.2.2.1 Thực trạng nội dung giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

Bảng 2.2 Mức độ nội dung giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh

viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

Nội dung

Rất thường xuyên

Thường xuyên thoảng Thỉnh

Không thường xuyên

Rất thường xuyên

Thường xuyên thoảng Thỉnh

Không thường xuyên

1 Nâng cao nhận

thức cho sinh viên

về tác hại của

3 Giáo dục cho SV

về ý thức, tuân thủ

viên tích cực tham

gia các hoạt động

Như vậy, có thể thấy việc xác định vai trò quan trọng nhất của các nội dung giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên đã được Đoàn thanh niên Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội xác định rõ và tập trung giáo dục thường xuyên nhất Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng nhận thấy mức độ hạn chế trong việc động viên tinh thần, ý thức trách nhiệm về phòng, chống TNXH; Nâng cao cảnh giác phòng, chống TNXH cho sinh viên; Ngăn chặn, kiểm soát các hoạt động TNXH cho mỗi sinh viên của Đoàn thanh niên Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội Đây là một hạn chế cần được quan tâm khắc phục trong

thời gian tới của Đoàn thanh niên Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

2.2.2.2 Thực trạng hình thức giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

Hình thức là cách thức để triển khai các nội dung giáo dục ý thức phòng, chống TNXH đến với đoàn viên sinh viên một cách thiết thực và hiệu quả nhất

Bảng 2.3 Mức độ các hình thức giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

Hình thức

Cán bộ đoàn Đoàn viên, sinh viên Mức độ (%) Mức độ (%) Rất

hiệu quả

Hiệu quả

Ít hiệu quả

Chưa hiệu quả

Rất hiệu quả

Hiệu quả

Ít hiệu quả

Chưa hiệu quả

1 Thông qua các hình

thức tích hợp, lồng ghép 20 55 5 0 17 56 28 8

2 Thông qua các chương

trình ngoại khóa, các hoạt

động của Đoàn

3 Thông qua tổ chức nói

chuyện chuyên đề, kể

chuyện, hội thi, cuộc thi

tìm hiểu về phòng chống

tệ nạn xã hội

4 Thông qua tổ chức

hội thảo, tình huống 25 65 5 0 28 50 17 5

5 Thông qua tổ chức

điều tra, khảo sát, tìm

hiểu tình hình trong

sinh viên

6 GD thông qua tuyên

truyền trên các phương

tiện truyền thông

Thông qua bảng số liệu, nhận thấy hình thức giáo dục thông qua tổ chức hội thảo, tình huống chiếm tỷ lệ cao nhất (Cán bộ Đoàn: 65%); Giáo dục thông qua tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông (Đoàn viên, sinh viên: 61%) Hình thức giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên cũng có ảnh hưởng khác nhau tới đoàn viên, sinh viên và cán bộ Đoàn, tỷ lệ cũng có sự chênh lệch nhưng không đáng kể

Từ kết quả phân tích bảng số liệu trên có thể nhận thấy những hình thức giáo dục được Đoàn TNCS Hồ Chí Minh áp dụng và đem lại hiệu quả bao gồm: Thông qua tổ chức hội thảo, tình huống; Giáo dục thông qua tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông của Đoàn thanh niên trường Đại học Nội vụ Hà Nội Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một số hình thức được áp dụng chưa thực sự phát huy hiệu quả như thông qua tổ chức nói chuyện chuyên đề, kể chuyện, hội thi, cuộc thi tìm hiểu về phòng chống TNXH;…

2.2.2.3 Thực trạng phương tiện giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

Bên cạnh vai trò nội dung và hình thức giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên thì phương tiện giáo dục cũng là yếu tố có vai trò không kém trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Bảng 2.4 Mức độ các phương tiện giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

Phương tiện

Cán bộ đoàn Đoàn viên, sinh viên Mức độ (%) Mức độ (%) Rất

hiệu quả

Hiệu quả

Ít hiệu quả

Chưa hiệu quả

Rất hiệu quả

Hiệu quả

Ít hiệu quả

Chưa hiệu quả

1 Xây dựng môi trường

trường học lành mạnh 33 61 6 0 21 32 30 17

2 Tạo cơ hội cho SV

tham gia các hoạt động 34 55 11 0 25 40 20 15

3 Cung cấp thông tin, tạp

4 Trang bị cơ sở vật chất,

nguồn lực tài chính cho

công tác giáo dục ý thức

phòng, chống TNXH

5 Giáo dục cho sinh viên

ý thức xây dựng tình bạn

tốt để chung tay đẩy lùi

và trưởng thành cả về nhận thức, phẩm chất và năng lực Trong những năm qua Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường Đại học Nội vụ Hà Nội đã chú trọng xây dựng môi trường trường học lành mạnh cho sinh viên nhưng mức độ hiệu quả và rất hiệu quả còn chưa cao

2.2.3 Thực trạng nhận thức, thái độ và hành vi của đoàn viên sinh viên trường Đại học Nội vụ Hà Nội đối với các hoạt động giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Giáo dục ý thức phòng, chống TNXH đạt hiệu quả cao hay không phụ thuộc vào thái độ của đoàn viên sinh viên đối với các hoạt động giáo dục Nếu sinh viên thích thú, chủ động trong các hoạt động thì hoạt động sẽ thành công Và ngược lại, nếu sinh viên không thích thú hoặc không chủ động với hoạt động thì kết quả của hoạt động sẽ không cao, gây khó khăn trong quá trình giáo dục Thực trạng này được thể hiện qua số liệu nghiên cứu đã điều tra, khảo sát như sau:

Bảng 2.5 Mức độ nhận thức của đoàn viên, sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội về ảnh hưởng của tệ nạn xã hội đến chất lượng cuộc sống của sinh viên

Bảng 2.6 Mức độ thái độ và hành vi của đoàn viên, sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội khi chứng kiến những hậu quả do tệ nạn xã hội gây ra

Nội dung

Mức độ thái độ (%) Đúng Đúng 1

phần

Không đúng

1 Lo lắng sợ hãi nhưng không làm gì cả 11 43 46

2 Mình cần phải tích cực tham gia các hoạt

động để chung tay đẩy lùi tệ nạn xã hội 83 17 0

Nhìn từ số liệu trên, có thể thấy được nhận thức của đoàn viên, sinh viên về ảnh hưởng của TNXH đến chất lượng cuộc sống của đoàn viên, sinh viên Mức độ nhận thức của đoàn viên, sinh viên và cán bộ đoàn về TNXH ảnh hưởng rất xấu đến chất lượng cuộc sống của sinh viên chiếm tỉ lệ cao (cán bộ đoàn chiếm 85%; đoàn viên, sinh viên chiếm 67%); không ảnh hưởng chiếm tỉ lệ thấp nhất (cán bộ đoàn chiếm 0%; đoàn viên, sinh viên chiếm 2%) Ảnh hưởng xấu chiếm tỉ lệ 12% - 28%, mức độ ít ảnh hưởng chiếm 3% Có thể thấy vẫn còn một bộ phận nhỏ đoàn viên, sinh viên chưa nhận thức được sự ảnh hưởng của TNXH đến chất lượng cuộc sống của sinh viên

Từ các bảng số liệu trên cho thấy các hoạt động giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường Đại học Nội vụ Hà Nội đã tạo được hứng thú cho sinh viên, đóng góp vào sự hiệu quả của công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên Tuy nhiên, bên cạnh đó, mức độ thái độ và hành vi của đoàn viên, sinh viên khi chứng kiến những hậu quả do TNXH gây ra vẫn khá khiêm tốn Điều này cho thấy thái độ của đoàn viên, sinh viên đối với hậu quả của tệ nạn xã hội vẫn chưa có thái độ và hành vi thực sự đúng đắn

Giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên, sinh viên thành công là nhờ vào vai trò rất lớn của sinh viên Thực trạng về mức độ nhận thức, thái độ và hành vi của đoàn viên, sinh viên bắt nguồn từ đặc điểm về tâm sinh lý của đoàn viên sinh viên, đặc điểm về nhu cầu, sở thích của đoàn viên sinh viên… Vì vậy, cần quan tâm đến nhu cầu nguyện vọng, sở thích đặc điểm tâm sinh lý của đoàn viên, sinh viên để thiết kế hoạt động gây hứng thú và phát huy vai trò chủ động của đoàn viên, sinh viên

2.2.4 Thực trạng khiến sinh viên tham gia vào các tệ nạn xã hội hiện nay ở trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Để tìm hiểu và biết được nguyên nhân dẫn đến việc tại sao sinh viên lại tham gia vào các tệ nạn xã hội hiện nay Chúng tôi đã tiến hành khảo sát đoàn viên, sinh viên

trường Đại học Nội vụ Hà Nội với câu hỏi: “Theo bạn, nguyên nhân nào dẫn đến việc sinh viên tham gia các tệ nạn xã hội hiện nay?” Kết quả khảo sát được tổng hợp và phân

tích như sau:

Bảng 2.7 Thực trạng khiến sinh viên tham gia vào các tệ nạn xã hội ở

Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Nội dung

Mức độ ảnh hưởng Rất ảnh

hưởng

Ảnh hưởng

Ít ảnh hưởng

Không ảnh hưởng

1 Nhận thức của sinh viên về tệ

3 Đua đòi, hưởng thụ, sống

4 Quản lý nhà nước, xã hội về

5 Mặc cảm, thiếu nghị lực và

7 Buồn chán về bản thân, gia

đình không có mục đích, lý

tưởng sống

8 Tuyên truyền, giáo dục phòng

chống tệ nạn xã hội chưa đủ

mạnh, còn dàn trải

Từ số liệu trên cho thấy, nguyên nhân quan trọng và có sự ảnh hưởng nhiều nhất dẫn đến sinh viên tham gia vào các TNXH là nhận thức của sinh viên về TNXH còn hạn chế Nhận thức là kim chỉ nam cho hành động, nhận thức sai có thể dẫn đến hành động không đúng đắn Nhận thức về tác hại, con đường lây nhiễm của các loại tệ nạn xã hội của đoàn viên, sinh viên còn phiến diện và chưa đúng đắn Ngoài ra còn có một số nguyên nhân khác như: Cảm giác tò mò, hiếu kỳ; Bạn bè rủ rê, lôi kéo… Lứa tuổi của đoàn viên, sinh viên là lứa tuổi chưa thực sự trưởng thành, suy nghĩ còn bồng bột, tự bản thân các sinh viên dễ bị lôi kéo, thích ăn chơi đua đòi, dễ bị ảnh hưởng bởi lối sống gấp, lối sống hưởng thụ một cách cực đoan Động cơ dẫn các sinh viên đến với TNXH

đó là: tò mò muốn thử xem cảm giác của các TNXH mà không hiểu rằng chỉ một lần thử có thể khiến bản thân sa đà vào các TNXH

Để việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn thanh niên trường Đại học Nội vụ Hà Nội đạt hiệu quả cao thì cần thiết phải nâng cao nhận thức cho đoàn viên, sinh viên về tác hại, cách thức phòng ngừa đặc biệt là kỹ năng phòng ngừa TNXH Đối với đoàn viên, sinh viên mới nhận thức được tác hại của TNXH mà chưa định hướng được cho đoàn viên, sinh viên loại bỏ những cám dỗ và con đường dễ dẫn đến TNXH

2.2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Để có thể nêu khái quát một số những nguyên nhân cơ bản khiến sinh viên sa vào các TNXH, cũng như thông qua các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn trường Đại học Nội vụ Hà Nội như yếu tố lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban giám hiệu nhà trường; Sự phát triển về kinh tế - chính trị

xã hội của đất nước;… ảnh hưởng các yếu tố trên được thể hiện cụ thể trong bảng sau:

Bảng 2.8 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục ý thức phòng, TNXH

cho sinh viên Trường Đại học Nội Vụ Hà Nội

Các yếu tố

Mức độ ảnh hưởng (%)

Rất ảnh hưởng Ảnh hưởng Ít ảnh hưởng Không ảnh hưởng

1 Yếu tố lãnh đạo, chỉ

đạo trực tiếp của Đảng

2 Sự phát triển về kinh tế

- chính trị xã hội của đất

nước

3 Truyền thống, phong

tục, tập quán, văn hoá

của cộng đồng dân tộc

4 Sự phát triển tâm, sinh

Thông qua việc tìm hiểu, khảo sát và phân tích các yếu tố ảnh hưởng cùng với kết quả bảng số liệu từ việc điều tra chúng tôi nhận thấy rằng các yếu tố trên có ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục ý thức phòng chống TNXH cho sinh viên Bên cạnh vai trò của các yếu tố kể trên, vai trò của bản thân đoàn viên, sinh viên đối với công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH được nhận thức rất mạnh mẽ Đây là một tín hiệu đáng mừng vì sự tự giáo dục - nhân tố quan trọng đóng góp vào sự thành công của quá trình giáo dục được đoàn viên, sinh viên nhà trường nhận thức và biểu hiện rõ nét trong các hoạt động của công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường Đại học Nội vụ Hà Nội Vai trò của các yếu tố trên đối với việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên là rất quan trọng, tuy nhiên, cần

có sự phối hợp chặt chẽ, linh hoạt với nhau để công tác giáo dục ý thức phòng chống TNXH cho sinh viên nhà trường đạt hiệu quả cao nhất

2.3 Đánh giá vai trò của Đoàn thanh niên trong việc giáo dục ý thức phòn, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội vụ Hà Nội trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên được thể hiện như sau: Định hướng cho sinh viên phòng, chống TNXH một cách hiệu quả, giúp sinh viên thoát khỏi những cám dỗ nguy hiểm mà TNXH đem lại (đạt 83%); Nâng cao nhận thức cho sinh viên về TNXH và công tác phòng, chống TNXH (đạt 62%); Góp phần tích cực vào đảm bảo an ninh chính trị trật tự cho nhà trường, an toàn cho xã hội (đạt 78%); Rèn luyện cho sinh viên những kỹ năng cơ bản để phòng, chống tệ nạn xã hội (đạt 79%) Số liệu được thể hiện ở bảng dưới đây:

Bảng 2.9 Mức độ quan trọng của giáo dục ý thức phòng, chống tệ nạn xã hội cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội vụ Hà Nội

Yếu tố

Mức độ (%) Rất

quan trọng

Quan trọng

Không quan trọng

1 Định hướng cho sinh viên phòng, chống tệ nạn

xã hội một cách hiệu quả, giúp sinh viên thoát khỏi

những cám dỗ nguy hiểm mà tệ nạn xã hội đem lại 83 14 3

2 Nâng cao nhận thức cho sinh viên về tệ nạn xã

hội và công tác phòng, chống tệ nạn xã hội 62 36 2

3 Góp phần tích cực vào đảm bảo an ninh chính trị

trật tự cho nhà trường, an toàn cho xã hội 78 22 0

4 Rèn luyện cho sinh viên những kỹ năng cơ bản

Như vậy, có thể nhận xét rằng mức độ quan trọng của việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên và vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội vụ Hà Nội trong việc giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên được đánh giá tương đối sát thực tế Tuy nhiên, sự tác động của đội ngũ cán bộ Đoàn còn chưa thực sự lan tỏa dẫn đến vị trí, vai trò của cán bộ Đoàn chưa được đánh giá cao

2.3.1 Thành tựu

Hoạt động giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội đã được quan tâm thực hiện, các nội dung giáo dục đã được triển khai, các hình thức tổ chức đã được đa dạng hóa dưới nhiều hình thức khác nhau và đã thu hút được các lực lượng xã hội tham gia giáo dục sinh viên

Hoạt động phối hợp giữa đoàn trường với các lực lượng xã hội đã được triển khai với những nội dung cụ thể thông qua nhiều hình thức hoạt động khác nhau nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ý thức phòng chống TNXH cho sinh viên của nhà trường

Công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường Đại học Nội vụ Hà Nội luôn chủ động bám sát vào việc thực hiện nhiệm vụ chính trị Nhận thức của đoàn viên cũng như cán bộ đoàn về công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên đạt kết quả cao Đoàn trường đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà các cấp Bộ Đoàn và Đảng ủy, BGH Nhà trường giao phó

Nội dung giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên được triển khai đầy đủ, chính xác Nội dung giáo dục ý thức phòng, chống TNXH luôn được Đoàn trường quan tâm và xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm của Đoàn trường Phương thức giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho đoàn viên sinh viên phong phú, đa dạng Đoàn trường bám sát vào các Nghị quyết của các cấp Bộ đoàn mà cụ thể là Đoàn Khối các cơ quan Trung ương, Đoàn Bộ Nội vụ; sự chỉ đạo của Đảng ủy, BGH Nhà trường thực hiện tốt công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH thể hiện qua các nhiệm vụ trọng tâm Các lực lượng giáo dục đã có sự phối hợp trong công tác giáo dục ý thức phòng, chống TNXH cho sinh viên

Công tác chỉ đạo của Đoàn được đổi mới, chủ trương hướng về cơ sở được triển khai thực hiện có kết quả Không khí dân chủ trong các hoạt động của Đoàn được đề cao, mặt trận đoàn kết tập hợp sinh viên được mở rộng, uy tín và vị thế của tổ chức Đoàn được nâng cao Thực hiện nhiệm vụ giáo dục ý thức phòng chống TNXH thông qua các công việc, việc làm cụ thể, qua các hội nghị đối thoại giữa sinh viên và nhà trường, không làm hình thức Đoàn trường đã phát động nhiều đợt thi đua cao điểm, lập thành tích chào mừng các ngày lễ lớn trong năm Đẩy mạnh phong trào thi đua dạy tốt, học tốt, rèn luyện tốt

Đoàn trường chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận của đoàn viên sinh viên Chú trọng nắm bắt thông tin qua mạng xã hội, thông qua lực lượng nòng cốt tại các khu nhà trọ tập trung sinh viên, tại ký túc xá Định kỳ phối hợp với phòng Công tác sinh viên tổ chức định kỳ 3 tháng/1 lần sinh hoạt đối thoại chính trị với sinh viên Thực hiện tốt chế độ báo cáo định kỳ về tình hình tư tưởng, dư luận trong đoàn viên sinh viên Nhà trường