Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà Dàn ý Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà 1 Mở bài – Thơ Nguyễn Khuyến phản ánh tâm trạng đau buồn của ông trước thời cuộc rối ren, suy tàn –[.]
Trang 1Dàn ý Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà
1 Mở bài
– Thơ Nguyễn Khuyến phản ánh tâm trạng đau buồn của ông trước thời cuộc rốiren, suy tàn
– Một số bài ông viết về tình làng xóm, tình bạn bè tri âm tri kỉ Đó là những bài
thơ rất cảm động Bạn đến chơi nhà là một ví dụ tiêu biểu.
– Bài thơ ra đời trong thời gian Nguyễn Khuyến đã cáo quan về sống ẩn dật tạiquê nhà, nội dung thể hiện tình bạn già khăng khít, keo sơn giữa hai vị quanthanh liêm đều đã rời xa vòng danh lợi Tình cảm chân thành ấy đã vượt quamọi nghi lễ tầm thường của cuộc sống
II Thân bài
* Tình bạn già tri âm, tri kỉ
+ Câu đề (câu 1): Đã bấy lâu nay bác đến nhà
– Sự phá cách của tác giả ở chỗ: trong thể thơ bát cú Đường luật thì phần đềthường có 2 câu (phá đề, thừa đề) nhưng ở bài thơ này chỉ có một câu
– Câu thơ như một lời chào hỏi mừng rỡ, thân tình của chủ nhân trước việc đếnthăm của một người bạn già xa cách đã lâu ngày
Trang 2– Cách gọi bác vừa dân dã, vừa kính trọng, thể hiện sự gắn bó lâu dài, mật thiết
giữa hai người
+ 3 câu thực (2, 3, 4): Lời phân trần, thanh minh của chủ nhân về sự tiếp đónthiếu chu đáo của mình:
– Tác giả dùng tới 3 câu, trong khi thơ Đường luật phần này chỉ có 2 câu
– Ngôn ngữ thơ như lời nói tự nhiên, mộc mạc của một ông lão nhà quê: trẻ thời
đi vắng, chợ thời xa (lí do thứ nhất), ao sâu nước cả khôn chài cá (lí do thứ hai), vườn rộng rào thưa khó đuổi gà (lí do thứ ba.)
+ 2 câu luận: Tiếp tục phân trần thêm hai lí do: Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa Tính chất hài hước nằm ở ý: nhà có đủ cả,
chẳng thiếu thứ gì (cá, gà, cải, cà, bầu, mướp…), chỉ tiếc là đều đang độ dởdang, chưa dùng được, nên đành tạ lỗi với khách Nói có nhưng thực chất làkhông, vì cuộc sống của nhà thơ ở chốn quê nghèo rất thiếu thốn
+ 2 câu kết: Sự thiếu thốn được đẩy lên cực điểm: Đầu trò tiếp khách, trầu không có (bắt nguồn từ câu: Miếng trầu là đầu câu chuyện trong dân gian nói về
cách tiếp khách thông thường nhất, tối thiểu nhất cũng phải có trầu và nước.)
– Tóm lại vật chất chẳng có gì, thôi thì: Bác đến chơi đây, ta với ta Câu thơ này
là linh hồn của bài thơ Tất cả sự mừng rỡ, quý trọng, chân tình đều hội tụ ở ba
từ ta với ta Chủ và khách, bác và tôi đã hòa làm một Quả là tình bạn già sâusắc, cảm động không có gì so sánh được
Trang 3– Cảnh và tình đan xen hài hòa, nhuần nhuyễn, ấm áp tình tri âm, tri kỉ.
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 1
Nguyễn Khuyến là một nhà thơ xuất sắc của nền văn học trung đại Bài thơ
“Bạn đến chơi nhà” là một trong những bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ NguyễnKhuyến Tám câu thơ giản dị mộc mạc nhưng lại ẩn chứa nghĩa tình mặn mà,sâu sắc
Gặp lại bạn hiền thân thiết trong lòng vỡ ra biết bao vui sướng Cụm từ “đã bấylâu nay” cho thấy đã rất lâu hai người không được gặp nhau Đó còn thể hiện sựmong nhớ thiết tha của tác giả dành cho người bạn xưa cũ Tác giả có lẽ đãmong ngóng đã nhẩm đếm từng giờ từng khắc từng ngày để được gặp bạn Câuthơ còn được chú ý qua cách xưng hô thú vị: “bác - tôi” - cách xưng hô của sựthân mật gần gũi Cả câu thơ ngắn gọn vừa toát lên được hoàn cảnh diễn ra cuộchội ngộ lại vừa cho ta thấy được tình bạn keo sơn thắm thiết của tác giả
Một tình bạn trân quý đến như thế ắt phải tiếp đón cao sang, đặc biệt lắm đây.Thế nhưng Nguyễn Khuyến lại hóm hỉnh vô cùng Cái chất hóm hỉnh ấy đượcgiãi bày chân thành: “Trẻ thời đi vắng chợ thời xa” Bạn đến nhà tôi cũng muốnmua những cao lương mĩ vị về tiếp bạn ấy thế nhưng trắc trở về không gian lại
Trang 4chả cho phép: nhà thì xa chợ; trẻ con sai khiến thì lại đi chơi mà tôi thì tuổi giàsức yếu lại không thể đi chợ được Không đi chợ được thì thôi ta tận dụng ngaynhững món ăn tại gia vậy Và rồi Nguyễn Khuyến cũng lại lúng túng:
“Ao sâu nước cả khôn chài cá Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa”
Chợ thì không thể đi để mua đầy đủ những món ăn ngon để đãi bạn nhưng ở nhàthì cũng không khả quan hơn là mấy Đặc biệt nhất là: “Đầu trò tiếp khách, trầukhông có” Nhân gian xưa có câu: “Miếng trầu là đầu câu chuyện” Miếng trầu
là cái mở đầu cho sự hứng khởi, là thứ tối thiểu để tiếp khách thế nhưng nhà thơcũng chẳng thể có để mời bạn Điệp từ “không” được nhắc lại khéo léo giữamỗi câu thơ vừa nhấn mạnh hoàn cảnh thiếu thốn cho tình bạn lại vừa như mộtlời khẳng định chắc nịch cho tình bạn cao cả Đó là tình bạn phi vật chất, tìnhbạn vượt lên những lợi ích tầm thường Tình bạn ấy vượt qua những khó khăn,chông gai, vất vả để trường tồn mãi cùng với không gian và thời gian dài rộng
Để rồi đến cuối cùng nhà thơ chốt lại bằng nỗi lòng đượm đà:
“Bác đến chơi đây ta với ta”
Từ “Bác” thêm một lần nữa được lặp lại, thể hiện một tình cảm yêu quý, kínhtrọng xuyên suốt câu thơ Cảm ơn bạn đã vượt ngàn dặm xa tới thăm người bạn
cũ, cảm ơn bạn đã chẳng vì thiếu thốn mà rời xa tôi Và “ta với ta” - tôi và bạn,tôi và chúng ta Tâm hồn nhà thơ và người bạn đến đây đã đồng điệu, tuy hai
mà một, tình cảm thắm nồng Không có mâm cao cỗ đầy, không thức ăn bình dị,
Trang 5không trầu cau, nhưng nhà thơ và bạn của mình vẫn vui vẻ nói chuyện tâm đầu
ý hợp, suy nghĩ tương thông Hai chữ “ta” lam sáng cả bài thơ gợi lên một ýnghĩa trọn vẹn Đây chắc chắn chỉ có thể là một tình bạn tri âm tri kỉ, một tìnhbạn trân quý vô cùng
Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật với âm, luật đượcniêm, đối một cách chặt chẽ Tuy thế vẫn không làm mất đi cái dáng vẻ phóngkhoáng, hóm hỉnh của hồn thơ dân tộc Nguyễn Khuyến Kết hợp với nghệ thuậtlặp từ tinh tế, nhà thơ đã khéo léo dựng lên một tình huống khó xử để thử tháchtình bạn Qua đây tác giả đã truyền tải một thông điệp ý nghĩa về tình bạn vô tư,chân chính, đích thực
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 2
Nguyễn Khuyến là một nhà thơ được độc giả biết đến với những bài thơ luôn cónhững nét mộc mạc, lối suy nghĩ đơn giản, dễ hiểu nhưng bao hàm trong đó lànhững tình cảm thiết tha, hết lòng vì mọi người ông đã có những bài thơ rất hay
để nói về tình bạn của mình với những lời tâm tình, thể hiện tình bạn trong sáng,hết lòng vì nhau mà không có điều gì ngăn cách Và trong số những bài thơ ấy,
“Bạn đến chơi nhà” là minh chứng rõ nhất cho điều đó:
Mở đầu bài thơ như một lời tâm tình của tác giả, cũng như một lời nói thân mậtcủa một người bạn dành cho tri kỉ của mình Trong đó chúng ta cũng cảm nhậnđược sự thân ái, và thoải mái khi được gặp lại những người có cùng tâm tìnhcủa mình trong hoàn cảnh đã rất lâu rồi mới được gặp nhau:
“Đã bấy lâu nay bác tới nhà Trẻ thời đi vắng chợ thời xa
Ao sâu, sóng cả khôn chài cá
Trang 6Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có”
Cả sáu câu tiếp theo, tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật để liệt kê ra hàng loạtnhững khó khăn hiện tại của mình Tuy cũng có những sự phóng đại ở đó,nhưng chúng ta không thể phủ nhận được rằng trong hoàn cảnh ấy, gia đình củanhà thơ thực sự không có gì “ra trò” để đãi khách
Lúc người bạn tới chơi, trong gia đình lúc này chẳng có ai ngoài nhà thơ nghèo
cả Tất cả người trẻ đã đi ra ngoài rồi, không còn ai để nhờ mua đồ tiếp kháchđược nữa Có cái chợ là nơi mua bán tất cả những đồ cần thiết thì lại quá xa,khiến cho chủ nhà không biết phải làm như thế nào hết Ngay cả những món raudân dã cũng không có sẵn ở trong vườn Hàng loạt những dẫn chứng của tác giảnhư lời than trách “cải chửa ra cây”, “cà mới nụ”, “bầu vừa rụng rốn”, “mướpđương hoa” Cuối cùng, ngay cả tới miếng trầu được mệnh danh là “đầu câuchuyện” cũng chẳng có để đưa cho bạn mình - những thứ vốn được coi là nhữngthứ cơ bản nhất trong những cuộc gặp mặt
Thế nhưng, cho dù có rất nhiều lí do đi chăng nữa thì câu thơ cuối cùng, tất cảlại như được vỡ òa trong cảm xúc và trở thành linh hồn của cả bài thơ: “ Bácđến chơi đây ta với ta” Tất cả những thứ vật chất giờ đã không còn quan trọngnữa Chỉ cần có tấm lòng, có sự chân thành là đủ Đã không còn là hai conngười, tác giả và cả người tri kỉ đã giống như nhau “ta với ta” Đó cũng chính làđiều đáng quý nhất trong mối quan hệ của con người và con người
Trang 7Qua bài thơ trên, ta cảm nhận được một cách sâu sắc về tình bạn của nhà thơNguyễn Khuyến và người bạn của mình Đó là một tình bạn không màng vậtchất mà chỉ có sự chân thành và tấm lòng đối xử với nhau Đó làm một điều rấtđáng được trân trọng và học tập trong mối quan hệ của chúng ta.
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 3
Mỗi chúng ta ai cũng có những người bạn để cùng nhau tâm tình và có đượcnhững phút giây chia sẻ những vui buồn trong cuộc sống Có những người bạn,người tri kỉ bên cạnh chia sẻ, niềm vui sẽ được nhân lên gấp đôi, nỗi buồn cũng
sẽ vơi đi một nửa Những điều đó đã khiến cho cuộc sống của chúng ta có nhiều
kỉ niệm và động lực hơn bao giờ hết Nhưng không phải ai cũng may mắn cóđược những tình bạn như vậy Và Nguyễn Khuyến nằm trong số những ngườimay mắn đó Ông có được một tình bạn rất đẹp và tình cảm ấy được thể hiện rất
rõ trong bài thơ “Bạn đến chơi nhà” sau đây
“Đã bấy lâu nay bác tới nhà Trẻ thời đi vắng chợ thời xa”
Hai câu thơ đầu tiên đã cho chúng ta thấy hoàn cảnh khi hai người bạn gặpnhau Lúc ấy, người bạn của nhà thơ tới chơi sau một khoảng thời gian khá lâu
mà hai người mới gặp nhau Thế nhưng, tình trạng lúc ấy, chỉ có một mình nhàthơ ở nhà, những người trẻ tuổi trong nhà đều đã đi vắng hết, ngay cả nơi để chomọi người mua bán cũng lại không gần nhà Những lí do hết sức khách quan ấykhiến cho nhà thơ không thể tìm được những đồ tốt để mời người bạn của mình
“Ao sâu nước cả, khôn chài cá Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà”
Trang 8Không đi được ra chợ, nhà thơ lại nhìn vào nhà mình xem có những đồ gì ngon
để thiết đãi khách hay không Từ cá ở dưới ao cho tới những chú gà được nuôi ởngoài vườn Thế nhưng, mọi thứ dường như đều không thể thực hiện được.Nước ao rất to, không thể nào mà bắt cá được, còn gà lại không ở trong chuồng
mà lại thả ngoài Đều là những thứ ngon, tác giả rất muốn mang tới cho ngườibạn của mình, thế nhưng mọi ý định của ông đều không thể trở thành sự thực.Những thứ muốn mua bắt đầu đơn giản dần
“Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa”
Không có thịt, mà ngay cả những loại cây cà mướp cũng không có Những thứgần gũi với bữa ăn gia đình nhưng lại không có được loại cây nào có thể dùng
để tiếp khách, nấu cho người bạn của mình một bữa ngon Tất cả khiến cho nhàthơ có vẻ cảm thấy buồn, cũng bất lực trước những mong muốn của mình Thếnhưng, biết làm như thế nào được Hoàn cảnh của ông lúc bấy giờ thực sự làkhông thể thực hiện được một điều nào
“Đầu trò tiếp khách, trầu không có Bác đến chơi đây, ta với ta”
Theo tập tục của người Việt Nam chúng ta, miếng trầu là đầu câu chuyện Thếnhưng, trong căn nhà của tác giả, thậm chí ngay cả một miếng trầu cũng không
có mời khách Thế nhưng, chính trong những hoàn cảnh như vậy, câu thơ cuối
về tình bạn của ông mới được tỏa sáng Đâu cần những vật chất bên ngoài, tìnhcảm bạn bè chẳng cần gì cả, chỉ cần có sự hòa hợp về chí hướng mà thôi Vớiông, người bạn, người tri kỉ đã không còn là người khác nữa mà là bản thân củaông Hai người chính là một
Trang 9Tuy chỉ là một bài thơ ngắn, thế nhưng bài thơ đã khiến cho chúng ta xúc độngtrước tình bạn của những người tri kỉ cùng nhau Đối với họ, không hề có vậtchất xem vào mà chỉ có tình bạn luôn được tỏa sáng, là sự đồng điệu của haitâm hồn mà thôi Đó mới chính là giá trị lớn nhất của tình bạn.
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 4
Nguyễn Khuyến không chỉ là một nhà thơ của làng cảnh Việt Nam mà còn làmột nhà thơ trọng tình nghĩa làng xóm bạn bè Trong những tác phẩm mà ông
để lại không biết có bao nhiêu tác phẩm nói về tình cảm đơn sơ giản dị thếnhưng tiêu biểu nhất có thể nói đến “Bạn đến chơi nhà” Bài thơ như cái cườinhẹ nhàng thấm thía của nhà thơ về cảnh nghèo túng của gia đình khi bạn đếnchơi nhà Đồng thời nói lên tình cảm bạn bè trong sáng đơn sơ mà không cầnđến những thứ vật chất kia Dù trong khó khăn thì tình bạn vẫn luôn tỏa sáng
Mở đầu bài thơ nhà thơ nói về hoàn cảnh người bạn đến chơi nhà Đó chính làmột người bạn xa đã lâu không gặp thế nhưng vẫn nhớ đến nhau và đến thămnhà thơ Có thể nói ta thấy được ở đây sự yêu quý trân trọng nhau của một tìnhbạn già:
“Đã bấy lâu nay bác tới nhà.
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa ”
Cụm từ “đã bấy lâu” cho thấy được khoảng thời gian đã quá lâu quá xa rồingười bạn kia mới có thời gian đến chơi với nhà thơ Dù cuộc sống còn khókhăn thế nhưng người bạn kia vẫn thu xếp được công việc đến thăm NguyễnKhuyến điều đó cho thấy một tình bạn trong sáng thân thiết trân trọng nhau giữanhà thơ và bạn mình Thế nhưng cứ tưởng với một người khách quý như thếphải có mâm cao cỗ đầy hay ít nhất cũng phải vài ba thứ gì đó có thể để cho hai
Trang 10người tâm sự thế nhưng lại không hề có Bác đến nhà nhưng những người trẻtrong nhà thì đã đi vắng hết, chợ thì xa nhà quá.
Trong khi nhà thơ tuổi đã già không thế nào đi được Nhà thơ như thể hiện lờixin lỗi của bản thân về hoàn cảnh ấy không thể nào làm được một bữa cơm cóthể không nhiều đồ ăn nhưng cũng là thể hiện tấm lòng với người bạn từ xa đến
Thế rồi nhà thơ nói đến một loạt những thứ có sẵn trong gia đình nhưng khổ nỗikhông có một thứ nào có thể ăn được:
“Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa”
Nhà thì có ao nhưng khổ nỗi ao sâu nước cả không thể nào mà kéo cá được.Vườn cũng có nhưng lại rào thưa không thể đuổi mà bắt gà được Trong khuvườn ấy cũng có những cây cải, cây cà nhưng lại vẫn ở trạng thái phát triểnchưa thể ăn được Bầu thì vừa mới rụng rốn, mướp hãy còn đương hoa Tóm lạimọi thứ có trong nhà Nguyễn Khuyến để đang ở trong dạng tiềm tàng không thể
ăn được Mà dẫu có ăn được thì lại tuổi già sức yếu không thể nào làm gì được.Hay nói như vậy nhà thơ cũng có ý nói đến cảnh nghèo của bản thân mình Dùhiểu thế nào thì khi bạn đến nhà Nguyễn Khuyến đã không có gì để tiếp bạn vànhững câu nói trên như một lời nói hoàn cảnh để cho người bạn kia thông cảmvới mình Ngay cả khi miếng trầu là đầu câu chuyện thì ở đây cũng không có:
“Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Trang 11Bác đến chơi đây ta với ta”
Miếng trầu là cái để người ta có thể nhâm nhi nói chuyện, qua câu thơ củaNguyễn Khuyến chúng ta hình dung ra những cảnh người già ngồi nói chuyện
ăn trầu mà cười tít hiền lành Thế nhưng ở đây cũng không có Vậy là khi bạnđến chơi nhà không có một thứ gì để đãi bạn mà chỉ có mỗi hai người ngồi vớinhau mà thôi “Ta” vừa là nhà thơ lại vừa là người bạn kia Vậy là trong vô vànnhững thứ kể ra thì chỉ có mỗi hai chữ ta ấy mà thôi
Bài thơ như những lời nói khéo của nhà thơ về hoàn cảnh Bạn đến chơi nhà quả
là quá quý nhưng tuổi cao sức yếu và cảnh nghèo khó ở quê cho nên đành có lỗivới người bạn ấy chỉ có thể đem tấm lòng của mình ra đối đãi mà thôi Dùnghèo khó như thế nhưng ta vẫn thấy ở đây một tình cảm đầy quý mến đó chính
là tình bạn nhất là khi về già
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 5
Nguyễn Khuyến là một nhà thơ nổi tiếng của nền văn học trung đại Việt Nam.Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông là bài thơ “Bạn đến chơi nhà”
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”
Câu thơ mở đầu như một tiếng reo vui, nó là khởi nguồn cho tất cả tình huống,cảm xúc trong bài Gặp lại một người bạn cũ thật khôn xiết biết bao, đặc biệt làkhi lại gặp nhau nơi chân quê Tình nghĩa đó thật đáng trân quý biết bao nhiêu.Tuy sau bao vinh hoa chốn kinh thành nhưng vẫn nhớ về nhau, vẫn tìm thăm tròchuyện Tuy mặn mà những tình cảm nồng hậu nhưng trong bài vẫn có nhữngtình tiết vui vẻ
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Trang 12Ao sâu nước cả, khôn chài cá Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa”
Hôm nay bác tới chơi nhà thật quý và hơn nữa là sau bao năm xa cách Nhưngngặt nỗi hoàn cảnh điều kiện và đó là một tình huống khó xử đối với tác giả: trẻthì đi vắng, chợ thị xa, ao sâu khó chài cá … một loạt tình huống được liệt kê.Thật trớ trêu và cũng đầy hài hước Lời thơ tự nhiên, vui vẻ, trong sáng tạo nênthanh điệu hoạt bát, toát lên được sự hiếu khách của chủ nhà trước một vị kháchquý Tuy tất cả đều thiếu vắng, ngay đến cả cái tối thiểu để tiếp khách nhưmiếng trầu cũng không có thì câu cuối cùng lại là sự bất ngờ, đầy lý thú và cũngchất chứa những cảm xúc dạt dào, khó tả Tình bạn ấy vượt lên trên cả những lễnghi tầm thường
Ba từ: “ta với ta” là tâm điểm, trọng tâm của bài:
“Đầu trò tiếp khách, trầu không có Bác đến chơi đây, ta với ta”
Âm điệu bỗng dưng thay đổi, trở nên thân mật và ngọt ngào “Ta với ta” thểhiện tình cảm bạn bè chân thành và nồng thắm
Như vậy, bài thơ “Bác đến chơi nhà” là một lời bày tỏ chân tình của tác giả Quabài thơ người đọc thấy được rằng tình bạn thật là cao cả, đáng quý
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 6
Trang 13Tình bạn là một đề tài quen thuộc trong thơ ca Một trong những tác phẩm hayviết về đề tài trên là bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến:
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây ta với ta!”
Lời thơ mở đầu giới thiệu về việc người bạn của tác giả đến chơi nhà Cụm từ
“đã bấy lâu nay” chỉ thời gian, mang nghĩa là rất lâu rồi bạn mới ghé thăm Việc
sử dụng cách xưng hô “bác” cho thấy thái độ đầy thân mật và gắn bó giữanhững người bạn Giọng điệu cởi mở, thân thiết giúp người đọc thấy được sựhiếu khách của tác giả
Nhưng nhà thơ lại xây dựng một hoàn cảnh thật éo le khi người bạn đến chơinhà Đó là “trẻ thời đi vắng” - không có ai để sai đi mua đồ tiếp đãi bạn Và
“chợ thời xa” nghĩa là chợ ở cách đây rất xa Việc đi chợ rất mất thời gian cũngnhư không có người ở nhà tiếp bạn Tưởng rằng như vậy là chưa đủ, nhà thơcòn liệt kê một loạt các sự vật như “ao sâu - khôn chài cá”, “cải chửa ra cây, càmới nụ, bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa” Thậm chí miếng trầu - ngay cả
Trang 14thứ quan trọng nhất bởi có câu “miếng trầu là đầu câu chuyện” thì ở đây cũngkhông có Chúng ta có thể thấy được rõ ràng đây là sự thiếu thốn về vật chất.
Nhưng điều đó chỉ càng làm cho tình bạn đáng trân trọng hơn Điều đó thể hiệntrong câu thơ cuối cùng: “Bác đến chơi đây ta với ta” Tôi đã từng bắt gặp cáchnói quen thuộc - “ta với ta” trong bài thơ “Qua Đèo Ngang” của Bà HuyệnThanh Quan:
“Dừng chân đứng lại trời, non, nước Một mảnh tình riêng, ta với ta"
Nhưng chúng ta có thể thấy, cách dùng “ta với ta” của hai tác giả là hoàn toànkhác nhau Trong thơ Bà Huyện Thanh Quan, “ta với ta” chỉ nói đến nhà thơ với
sự cô đơn nơi đèo Ngang hoang vắng Nhưng trong thơ Nguyễn Khuyến, đại từ
“ta với ta” đồng nghĩa với tôi với bác, chúng ta với nhau “Ta với ta” là cách nóibiểu hiện một tình bạn chân thành, tri kỉ, thắm thiết Họ lấy sự hiểu nhau, cảmthông với nhau làm điều quý giá nhất, hơn tất cả mọi phẩm vật trên đời Tuycuộc sống đạm bạc, thiếu thốn về vật chất đến ngay cả miếng trầu tiếp kháchcũng không có Nhưng việc người bạn vẫn trân trọng tình cảm, vậy là đã rấtđáng quý rồi Nhà thơ ở đây không hề buồn thương, cô độc mà rất vui vẻ, ấm ápbởi tình bạn tri kỷ Đọc câu thơ lên, chúng ta như cảm nhận được một sự lạcquan, hào hứng trong giọng điệu của nhà thơ
Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến đã cho thấy một tình bạn tri kỉ giữa haicon người Đọc bài thơ, chúng ta càng thêm yêu mến những trang thơ của nhàthơ Nguyễn Khuyến
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 7
Trang 15Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến đã đem đến cho người đọcnhiều ấn tượng sâu sắc về tình bạn tri kỉ của nhà thơ.
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà"
Bài thơ được mở đầu bằng cụm từ “đã bấy lâu nay” chỉ thời gian, cho thấy rằngphải rất lâu rồi bác mới đến chơi nhà Câu thơ mang giọng điệu cởi mở và chânthành, thể hiện thái độ hiếu khách của nhà thơ
Những câu thơ tiếp theo, nhà thơ đã khắc họa hoàn cảnh sống thiếu thốn về vậtchất của bản thân:
"Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây ta với ta!”
Việc đi chợ rất mất thời gian cũng như không có người ở nhà tiếp bạn Trongnhà cũng không gì để tiếp đãi bạn nữa là của ngon vật lạ: “ Ao sâu nước cả,khôn chài cá/Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà” Ngay cả miếng trầu - thứ quantrọng nhất bởi có câu “miếng trầu là đầu câu chuyện” thì ở đây cũng không có.Cuộc sống thiếu thốn về vật chất, ấy vậy mà không thể làm nhà thơ cảm thấybuồn bã Giọng điệu hài hước, lạc quan khiến cho sự thiếu thốn về vật chất trở
Trang 16thành một điều bình thường Tình bạn tri kỉ chẳng cần câu nệ vật chất, chỉ cần
“bác đến chơi” là đã cảm thấy hạnh phúc
Câu thơ cuối cùng càng giúp chúng ta hiểu được rõ hơn điều đó: “Bác đến chơiđây ta với ta” Cụm từ “ta với ta” từng xuất hiện trong bài thơ “Qua ĐèoNgang” của Bà Huyện Thanh Quan:
“Dừng chân đứng lại trời, non, nước Một mảnh tình riêng, ta với ta"
Đại từ “ta” trong cụm từ “ta với ta” đều chỉ nhà thơ Lúc này Bà Huyện ThanhQuan chỉ có một mình nơi đèo Ngang Bà nhớ về quê hương, đất nước mà cảmthấy đau xót, buồn bã Sự cô đơn ấy dường như chẳng thể có ai cùng chia sẻ
Còn trong thơ Nguyễn Khuyến, đại từ “ta” là chỉ tác giả và người bạn tâm giao
Từ “với” thể hiện mối quan hệ song hành, gắn bó dường như không còn khoảngcách Có thể thấy rằng trong hoàn cảnh thiếu thốn chẳng có lấy một thứ gì quýgiá để tiếp đãi bạn bè nhưng nhà thơ và người bạn tâm giao vẫn cảm thấy vui
vẻ, hạnh phúc
Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” đã giúp người đọc cảm nhận được tình bạn tri kỉđáng trân trọng, ngưỡng mộ của nhà thơ Đồng thời, chúng ta cũng hiểu hơn vềphong cách sáng tác của Nguyễn Khuyến
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 8
Nguyễn Khuyến là một nhà thơ nổi tiếng trong nền văn học Việt Nam Bài thơ
“Bạn đến chơi nhà” của ông đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng ngườiđọc
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà
Trang 17Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây ta với ta!”
Bài thơ được mở đầu bằng một cụm từ chỉ thời gian “đã bấy lâu nay” - có nghĩa
là rất lâu rồi người bạn của Nguyễn Khuyến mới đến chơi Chính điều đó khiếncho nhà thơ cảm thấy vô cùng vui mừng, hạnh phúc Việc sử dụng từ “bác” chothấy mối quan hệ gắn bó và thân thiết, từ đó càng giúp người đọc hiểu rõ hơnđược tâm trạng của Nguyễn Khuyến lúc này
Bạn đến chơi, nhưng trong nhà lại chẳng có gì để tiếp đãi bạn Trẻ em thì đivắng rồi, không có người để sai đi mua đồ tiếp đãi bạn được vì chợ ở quá xa.Thậm chí miếng trầu - ngay cả thứ quan trọng nhất thì ở đây cũng không có.Nhưng không vì vậy mà khiến cho thi sĩ buồn khổ mà còn đầy lạc quan, yêuđời Chúng ta có thể cảm nhận được sự lạc quan, hóm hỉnh của nhà thơ
Đời sống vật chất thiếu thốn là vậy, nhưng tình cảm bạn bè mới là thứ đáng quýnhất Câu thơ cuối như một lời khẳng định cho tình bạn tri kỉ của NguyễnKhuyến: “Bác đến chơi đây ta với ta”
Trong thơ của Bà Huyện Thanh Quan cũng đã từng sử dụng cụm từ “ta với ta”:
“Dừng chân đứng lại trời, non, nước
Trang 18Một mảnh tình riêng ta với ta”
(Qua Đèo Ngang)
Ở đây, đại từ “ta” chỉ cùng một người, chỉ chủ thể trữ tình hay chính là tác giả
Bà Huyện Thanh Quan đang chỉ có một mình nơi đèo Ngang hoang vu Thờigian chiều tà gợi buồn và nỗi cô đơn trước dòng thời gian trôi chảy Không giantuy rộng lớn nhưng chỉ toàn những vật vô tri, vô giác Con người lẻ loi trước vũtrụ mênh mông Tác giả đã nhớ về quê hương, thương xót cho hoàn cảnh củađất nước, trước thiên nhiên rộng lớn chỉ có mình cô độc
Còn trong thơ Nguyễn Khuyến, đại từ “ta” thứ nhất chính là nhà thơ, còn đại từ
“ta” thứ hai chỉ người bạn Từ “với” cho thấy mối quan hệ song hành, gắn bó.Cụm từ “ta với ta” thể hiện sự thống nhất, đồng điệu của hai tâm hồn tri kỉ.Cuộc sống tuy nghèo khó, thiếu thốn nhưng có bạn lại thấy vui vẻ, hạnh phúc.Nhà thơ không hề cảm thấy cô đơn, buồn bã mà lại vô cùng vui vẻ, hạnh phúc
Như vậy, bài thơ “Bạn đến chơi nhà” đã cho thấy một tình bạn đáng trân trọng
Từ đó, độc giả cũng hiểu hơn về phong cách sáng tác của Nguyễn Khuyến
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 9
Thơ Nguyễn Khuyến chẳng có mấy bài vui bởi tâm trạng ông mang nặng nỗibuồn trước cảnh đất nước đau thương, trước thói đời éo le, bạc bẽo Nhất là từkhi cáo quan về sống ẩn dật ở quê nhà thì nỗi buồn ấy trong thơ ông càng sâu,
càng đậm Tuy nhiên, bài Bạn đến chơi nhà lại là nốt vui bất chợt làm bừng
sáng cái thông minh, dí dỏm vốn có trong tính cách cụ Tam Nguyên
Trang 19Ẩn chứa trong bài thơ là một tình bạn già khăng khít, keo sơn, vượt qua mọiràng buộc của những lễ nghi tầm thường Cái nghèo vật chất không lấn át đượctình cảm ấm áp, chân thành.
Bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật nhưng không theo cấu trúc 4phần (đề, thực, luận, kết), mỗi phần hai câu như thường thấy Ở bài này, NguyễnKhuyến chỉ sử dụng có một câu làm câu đề, câu thứ hai đã chuyển sang phầnthực Giữa phần thực và phần luận lại không có ranh giới rõ rệt Hai câu 7 và 8thì câu 7 gắn với phần luận, chỉ có câu 8 là phần kết Sự phá cách này tạo nênnét độc đáo trong cấu trúc bài thơ, đồng thời chứng tỏ khả năng sáng tạo củanhà thơ
Đã bấy lâu nay bác tới nhà.
Câu mở đề giản dị, tự nhiên như lời chào hỏi chân tình của hai người bạn thânlâu lắm mới gặp lại nhau Tuổi già là tuổi người ta thường cảm thấy cô đơn nênkhao khát có bạn để chuyện trò, giãi bày tâm sự Chính vì thế mà khi được bạnđến thăm, nhà thơ thực sự vui mừng Ông gọi bạn bằng bác Cách gọi dân dã,thân tình song cũng rất nể trọng, thể hiện sự gắn bó thân thiết giữa chủ vàkhách Câu thơ giống như lời chào quen thuộc hàng ngày ấy sẽ là tiền đề cho sựgiãi bày tiếp sau đó: Đã lâu rồi, nay mới có dịp bác quá bộ tới chơi nhà, thật làquý hóa ! Vậy mà… thôi thì cứ tình thực mà nói, mong bác thông cảm mà vuilòng đại xá cho !
Sau khi Nguyễn Khuyến rũ áo từ quan, về ở chốn quê nghèo Chiêm mất đằngchiêm, mùa mất mùa mà vẫn có bạn cũ tìm tới thăm thì hẳn người ấy phải là tri
Trang 20kỉ; bởi thói đời giàu thời tìm đến, khó thời lui Xúc động thật sự, nhà thơ nhân
đó lấy cái giàu có, quý giá của tình bạn để khỏa lấp cái nghèo nàn vật chất trongcuộc sống của mình
Theo phép xã giao, khi khách đến chơi, trước hết chủ nhà phải có nước có trầutiếp khách Bạn thân ở nơi xa tới, lâu ngày mới gặp thì nhất thiết phải mời cơm,mời rượu Ở chốn phố phường còn có quán xá chứ ở vùng quê Nguyễn Khuyếnthì kiếm đâu ra ? Cái hay của bài thơ bắt đầu từ ý này: Trẻ thời đi vắng, chợ thờixa
Nhà thơ phân trần với khách về sự tiếp đãi không thể chu đáo của mình Vừamới tay bắt mặt mừng mà lại giãi bày với ý: “Nhà vắng người sai bảo, chợ ở xa,tôi thì già yếu không đi được”, liệu có mất lòng nhau ? Nhưng bạn già chắc sẽthông cảm vì lí do chủ nhà đưa ra nghe chừng đúng cả Mọi thứ ở nhà tuy sẵn cảnhưng ngặt nỗi:
Ao sâu nước cả khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đang hoa.
Hiểu theo bề nổi của chữ nghĩa, nhà thơ muốn thanh minh với bạn: Cá thì nhiềuđấy, nhưng ao sâu nước cả Gà không thiếu nhưng vườn rộng rào thưa Cải, cà,bầu, mướp thì đều chửa ra cây, còn mới nụ, vừa rụng rốn, đương hoa Nghĩa là
Trang 21toàn ở độ dở dang, sắp sửa, chưa dùng được Vậy là bữa cơm đãi khách với đầy
đủ cá thịt hay đạm bạc rau dưa đều không thể có Thôi thì ta nói chuyện vớinhau bằng điếu thuốc, chén nước, miếng trầu vậy Nhưng giở đến trầu thì trầu
đã hết tự bao giờ: Đầu trò tiếp khách trầu không có, mà xưa nay miếng trầu làđầu câu chuyện Người đọc như hình dung ra rõ ràng cái sự loay hoay, lúng túngthật dễ thương của vị đại quan xưa, nay đã thành ông già dân dã chốn quê mùa
Nhưng xét kĩ thì chủ nhà không nghèo, ngược lại, ông là người giàu có Câu thơtoàn nói đến cái không nhưng lại hàm chứa cái có Cái nghèo vật chất trong hiệntại được thi vị hóa như là sự giàu có trong tương lai Có thể những thứ cá, gà,cải, cà, bầu, mướp đều chẳng thiếu và nhà thơ đã tiếp đãi bạn rất chu tất, còn nộidung bài thơ chỉ là cách giới thiệu độc đáo của cụ Tam Nguyên với bạn về cuộcsống thanh đạm của mình sau khi từ quan chăng ?!
Cách nói của nhà thơ là cố làm ra vẻ giàu có, dư dả nhưng thực ra ông rất nghèo
và cái nghèo ấy dễ gì che giấu được ! Bạn biêt ta nghèo, lại ở một nơi xa xôihẻo lánh mà vẫn tìm đến thăm ta, điều đó còn gì quý giá bằng ! Tuy vậy, ẩntrong lời nói khiêm nhường của Nguyễn Khuyến là sự tự hào về cảnh sốngthanh bần của mình Ta tuy nghèo thật nhưng dễ gì giàu sang đổi được cáinghèo ấy ! Trong đoạn thơ trên thấp thoáng nụ cười hóm hỉnh, thâm thúy củabậc đại Nho
Bác đến chơi đây ta với ta là một câu kết hay, là linh hồn của bài thơ Ta với tanghĩa là một tấm lòng đến với một tấm lòng ; kẻ tri âm đến với người tri kỉ Vậythì tất cả những lễ nghi kia đều là tầm thường, vô nghĩa Chủ và khách có chung
Trang 22một tình cảm thắm thiết thnah cao, đó là cái quý giá không vật chất nào sánhđược Ba tiếng ta với ta gợi cảm xúc mừng vui, thân mật Bạn bè xa cách đã lâu,nay vượt đường xa dặm thẳm, vượt cái yếu đuối của tuổi già để đến thăm nhauthì thật là quý hóa ! Đáng quý hơn nữa là bác với tôi, ta cùng lánh đục tìm trong,lui về vui thú điền viên để giữ trọn hai chữ thiên lương Sự gần gũi, tương đắc
về mặt tâm hồn đã gắn bó chủ với khách làm một Những điều câu nệ, kháchkhí đã bị xóa nhòa Chỉ còn lại niềm vui và sự chân trành bao trùm tất cả Tìnhbạn ấy đã vượt lên trên những nghi thức tiếp đãi bình thường Bạn đến chơi nhàkhông phải vì mâm cao cỗ đầy mà để được gặp nhau, được hàn huyên tâm sựcho thỏa nỗi khao khát nhớ mong
Câu thơ đã thể hiện cách sử dụng từ ngữ tài tình của Nguyễn Khuyến Đáng chú
ý nhất là cụm từ ta với ta Đại từ ta trong tiếng Việt vừa chỉ số ít, vừa chỉ sốnhiều.Nguyễn Khuyến dùng cả hai nghĩa: ta với ta tuy hai nhưng là một Từ vớigắn hai từ ta lại Bạn và nhà thơ ngồi bên nhau thủ thỉ tâm tình, hai người hòathành một Quả là không gì có thể đánh đổi được tình bạn thủy chung giữa haita
Bài thơ Bạn đến chơi nhà là tấm lòng của nhà thơ và cũng là bức tranh phong
cảnh nông thôn bình dị, tràn đầy sức sống Khu vườn với luống cà, giàn mướp;mặt ao lăn tăn gợn sóng, tiếng gà xao xác trưa hè… là hiện thân của mảnh hồnquê mộc mạc, đậm đà, sâu lắng Màu xanh trong của nước ao, màu xanh mơnmởn của vồng cải, màu tím hoa cà, màu vàng tươi hoa mướp… loại nào cũngđang độ tươi non, làm vui mắt và ấm lòng người Những sự vật tưởng như tầmthường ấy thực ra lại có sức an ủi rất lớn đối với một tâm hồn mang đậm nỗi
Trang 23đau đời của nhà thơ Được đón bạn đến chơi nhà trong khung cảnh rạo rực đầyđầy sức sống ấy, chắc hẳn niềm vui của cụ Tam Nguyên cũng tăng lên gấp bội.
Bài thơ nói về một tình bạn trong sáng, đẹp đẽ Giọng thơ tự nhiên như lời ăntiếng nói hàng ngày của người nông dân quê mùa, chất phác, ấy vậy nhưng nóvẫn bộc lộ nét tài hoa của ngòi bút Nguyễn Khuyến trong nghệ thuật tả cảnh, tảtình Cảnh, tình đan xen, hòa hợp, bổ sung cho nhau để tạo nên một bức tranhquê trong sáng, tươi mát và ấm áp tình người
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 10
Đọc bài thơ, ta không chỉ cảm nhận được một tình bạn chân thành, sâu sắc màcòn thấy hiện lên một Nguyễn Khuyến hóm hĩnh, lạc quan
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta”.
Trang 24Bài thơ lập ý bằng cách dựng lên tình huống không có gì để tiếp bạn, nhưng vẫnthể hiện được tình bạn đậm đà thắm thiết.
Câu thơ đầu tiên gợi ra một hoàn cảnh rất đáng vui mừng: Đã bấy lâu nay, bác tới nhà Nguyễn Khuyến đã lui về quy ẩn, trong cái thời đại nhiễu nhương “Còn tiền còn bạc còn đệ tử/ Hết cơm hết rượu hết ông tôi” thì việc có một người bạn
quý đã lâu ngày “đã bấy lâu nay” đến nhà chơi thì thật đáng quý xiết bao Vàtrong hoàn cảnh ấy, đáng ra, Nguyễn Khuyến phải tiếp đãi bạn thật chu đáo vàthịnh soạn
Nhưng oái oăm thay, trong sáu câu kế tiếp, nhà thơ lại vẽ ra một hoàn cảnh rấtđặc biệt để tạo ra sự đùa vui: Có sẵn mọi thứ nhưng hoá ra lại không có thứ gì.Vật chất đều đầy đủ cả nhưng lại cứ giảm đi, đến chỗ không còn một chút gìhết: chợ thì có đấy nhưng người sai vặt thì không có, gà vịt cũng nhiều nhưnghiềm nỗi vườn rộng rào thưa không bắt được, rau dưa đủ quả nhưng tiếc nỗichưa đến mùa!…
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa”.
Trang 25Nguyễn Khuyến đã viết về gia cảnh khó khăn của mình với một giọng thơ đùavui, hóm hỉnh Người đọc vừa mỉm cười lại vừa băn khoăn, thương cảm: Khi lui
về quy ẩn, Tam Nguyên Yên Đổ thực sống kham khổ như vậy sao? Và cái “bí”của nhà chủ lên đến đỉnh điểm khi “miếng trầu là đầu câu chuyện” lúc tiếpkhách cũng không có nốt: “Đầu trò tiếp khách trầu không có” Không, như vậythì sự thực nhà thơ sống trong nhưng năm tháng quy ẩn không đến độ khó khăn,bức bách như thế
Có lẽ đây chỉ là những cái đùa vui, cái cớ để nói đến một điều gì bất ngờ khác.Bao nhiêu vật chất không có, ngay cả đến vật chất tối thiểu cũng không vì vậytiếp bạn chỉ còn có mỗi cái tình Tạo ra tình huống như vậy, vừa đùa vui, vừanói lên sự mong ước tiếp đãi chu đáo cả vật chất lẫn tinh thần, lại vừa nhấnmạnh được cái tình Chỉ một sự chân tình có thế đủ bù đắp những thiếu hụt vậtchất:
“Bác đến chơi đây, ta với ta!”
Câu thứ cuối cùng và cụm từ “ta với ta” nhấn mạnh tình cảm tri âm không cầnphải vật chất đầy đủ mà chỉ cần cái tình chân thực thôi Những người tri âm, tri
kỉ có khi chỉ cần gặp nhau ngâm mấy câu thơ, đàn vài bản nhạc là đã đủ vui rồi.Tình cảm không cứ nhất thiết phải có đầy đủ vật chất mới vui là như vậy
Trong bài thơ “Qua Đèo Ngang”, Bà Huyện Thanh Quan cùng nhắc đến mộtcụm từ “ta với ta” nhưng “ta với ta” của bà là chỉ một mình tác giả với mảnhtình riêng đầy cô đơn, trống vắng Trong bài thơ của Nguyễn Khuyến thì ngược
Trang 26lại, thi nhân dùng cụm từ này để chỉ bản thân và người bạn tri âm, tri kỉ Cái “tavới ta” của Nguyễn Khuyến ấm áp và vui vầy biết bao.
Qua cách ứng xử của nhà thơ, có thể nhận thấy, với bạn, Nguyễn Khuyến rấtquan tâm đến bạn, muốn tiếp bạn thật là chu đáo Đồng thời, chúng ta cũng thấy,trong tình bạn, Nguyễn Khuyến rất coi trọng cái tình, coi trọng sự cung kínhtrong tình bạn
Ngôn ngữ được sử dụng trong bài thơ Bạn đến chơi nhà mang tính chất dân dãđời thường, với hầu hết là các từ thuần Việt Cái độc đáo nhất của bài thơ là tạonên nghịch cảnh có rất nhiều mà lại chẳng có gì nhưng thực ra là có tất cả!
Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến gieo vào lòng người đọc một
thoáng mỉm cười trước sự đùa vui hóm hỉnh của thi nhân Nhưng lắng đọng lạisau cùng là niềm xúc động vô bờ về một tình bạn thân thành, sâu sắc vượt lên cảnhững vật chất và những cung cách ứng xử thông thường
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 11
Nhắc đến nhà thơ Nguyễn Khuyến, độc giả nghĩ ngay đến những bài thơ mộcmạc, bình dị, dễ đi sâu vào lòng người Ông cũng đã có những bài thơ rất hay
nói về tình bạn thân thiết, hài hước “Bạn đến chơi nhà” là một bài thơ như thế.
Mở đầu bài thơ, tác giả viết:
“Đã bấy lâu nay bác tới nhà”
Trang 27Câu nói mở lời thân mật của một người bạn đã lâu chưa gặp, vừa tha thiết, vừamừng rỡ, lại có chút trách móc nhẹ nhàng trong từng lời nói Chúng ta có thể dễdàng cảm nhận được sự thân ái, thoải mái khi gặp lại được người bạn tri kỷ củatác giả Tuổi già là tuổi người ta cảm thấy cô đơn nên luôn khao khát có ngườibạn để trò chuyện, giãi bày tâm sự Chính vì vậy, khi có người bạn tới chơi, nhàthơ vui mừng như một đứa trẻ vậy.
Tiếp theo, tác giả Nguyễn Khuyến dùng biện pháp liệt kê để nói lên sự cố khôngtiếp đón bạn chu đáo được:
“Trẻ thời đi vắng chợ thời xa
Ao sâu, sóng cả khôn chài cá Vườn rộng rào thưa khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có…”
Cách “tiếp đãi” bạn của nhà thơ không thể trách móc được Những lý do khiếnngười đọc bật cười, nhưng cười ra nước mắt Tuy có sự phóng đại ở đó, nhưngchúng ta không thể phủ nhận được khi bạn đến chơi nhà, gia đình của nhà thơhoàn toàn “không có gì”
Trang 28Nhưng nói giảm nói tránh, lại pha chút hài hước, những lý do lại trở nên thật
“hợp tình hợp lý” Bạn tới chơi nhưng nhà không có gì, chỉ có nhà thơ nghèo.Trẻ con không có nhà nên không thể nhờ chúng đi chợ mua đồ nhậu được Hơnnữa, chợ lại xa nhà, nhà thơ không thể để bạn ngồi mà bỏ đi được Chủ nhà nghĩngay đến những thứ có thể có trong nhà Thế nhưng, ông lại thất vọng khikhông thể dùng được thứ gì Từ những món cao sang: cá, gà cho đến nhữngmón dân giã như cải, cà, bầu, mướp, trầu đều không có để thết đãi bạn hiền.Những từ ngữ như lời than trách của tác giả vậy Đến “miếng trầu đầu câutruyện” cũng chẳng có
Cách nói của nhà thơ là cố làm ra vẻ mình giàu có, dư giả nhưng thực chất ônglại không có gì Ấy vậy mà, bạn biết ta nghèo, ở một nơi xa xôi hẻo lánh vẫnđến thăm ta, đó mới là điều tác giả quan tâm và muốn thể hiện nhất Tuy sốngtrong cái nghèo, nhưng Nguyễn Khuyến rất tự hào về cuộc sống thanh nhàn củamình Tác giả còn hài hước lấy đó làm cảm hứng viết thơ Tuy nghèo nhưngmấy người giàu có thể được như Nguyễn Khuyến? Rõ ràng ta thấy được cáinghèo của tác giả, nhưng vẫn phải nở nụ cười khi đọc những dòng thơ của ông
Câu cuối cùng là linh hồn của bài thơ:
“Bác đến chơi đây ta với ta”
Tất cả những thứ vật chất liệt kê bên trên giờ đây không còn một chút giá trịnữa Chỉ cần có tấm lòng, sự chân thành thực sự là đủ Đã không còn là haingười bạn, tác giả và người tri kỷ đã trở thành “ta với ta” Đó chính là điều đángquý nhất trong cuộc sống
Trang 29Qua bài thơ, ta cảm nhận được một tình bạn thiêng liêng, cao quý giữa tác giả
và tri kỷ của mình Đó là thứ tình cảm làm lu mờ hết mọi thứ vật chất xungquanh, không gì có thể đánh đổi được nó
Một tình bạn trong sáng, đẹp đẽ! Một giọng thơ tự nhiên, mộc mạc Một khíchất dí dỏm, hài hước Tất cả đã làm nên một bài thơ tuyệt vời như thế!
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 12
Đọc bài thơ, ta không chỉ cảm nhận được một tình bạn chân thành, sâu sắc màcòn thấy hiện lên một Nguyễn Khuyến hóm hĩnh, lạc quan
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ, Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây, ta với ta”.
Trang 30Bài thơ lập ý bằng cách dựng lên tình huống không có gì để tiếp bạn, nhưng vẫnthể hiện được tình bạn đậm đà thắm thiết.
Câu thơ đầu tiên gợi ra một hoàn cảnh rất đáng vui mừng: Đã bấy lâu nay, báctới nhà Nguyễn Khuyến đã lui về quy ẩn, trong cái thời đại nhiễu nhương “Còntiền còn bạc còn đệ tử/ Hết cơm hết rượu hết ông tôi” thì việc có một người bạnquý đã lâu ngày “đã bấy lâu nay” đến nhà chơi thì thật đáng quý xiết bao Vàtrong hoàn cảnh ấy, đáng ra, Nguyễn Khuyến phải tiếp đãi bạn thật chu đáo vàthịnh soạn
Nhưng oái oăm thay, trong sáu câu kế tiếp, nhà thơ lại vẽ ra một hoàn cảnh rấtđặc biệt để tạo ra sự đùa vui: Có sẵn mọi thứ nhưng hoá ra lại không có thứ gì.Vật chất đều đầy đủ cả nhưng lại cứ giảm đi, đến chỗ không còn một chút gìhết: chợ thì có đấy nhưng người sai vặt thì không có, gà vịt cũng nhiều nhưnghiềm nỗi vườn rộng rào thưa không bắt được, rau dưa đủ quả nhưng tiếc nỗichưa đến mùa!…
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa”.
Trang 31Nguyễn Khuyến đã viết về gia cảnh khó khăn của mình với một giọng thơ đùavui, hóm hỉnh Người đọc vừa mỉm cười lại vừa băn khoăn, thương cảm: Khi lui
về quy ẩn, Tam Nguyên Yên Đổ thực sống kham khổ như vậy sao? Và cái “bí”của nhà chủ lên đến đỉnh điểm khi “miếng trầu là đầu câu chuyện” lúc tiếpkhách cũng không có nốt: “Đầu trò tiếp khách trầu không có” Không, như vậythì sự thực nhà thơ sống trong nhưng năm tháng quy ẩn không đến độ khó khăn,bức bách như thế
Có lẽ đây chỉ là những cái đùa vui, cái cớ để nói đến một điều gì bất ngờ khác.Bao nhiêu vật chất không có, ngay cả đến vật chất tối thiểu cũng không vì vậytiếp bạn chỉ còn có mỗi cái tình Tạo ra tình huống như vậy, vừa đùa vui, vừanói lên sự mong ước tiếp đãi chu đáo cả vật chất lẫn tinh thần, lại vừa nhấnmạnh được cái tình Chỉ một sự chân tình có thế đủ bù đắp những thiếu hụt vậtchất:
“Bác đến chơi đây, ta với ta!”
Câu thứ cuối cùng và cụm từ “ta với ta” nhấn mạnh tình cảm tri âm không cầnphải vật chất đầy đủ mà chỉ cần cái tình chân thực thôi Những người tri âm, tri
kỉ có khi chỉ cần gặp nhau ngâm mấy câu thơ, đàn vài bản nhạc là đã đủ vui rồi.Tình cảm không cứ nhất thiết phải có đầy đủ vật chất mới vui là như vậy
Trong bài thơ “Qua Đèo Ngang”, Bà Huyện Thanh Quan cùng nhắc đến mộtcụm từ “ta với ta” nhưng “ta với ta” của bà là chỉ một mình tác giả với mảnhtình riêng đầy cô đơn, trống vắng Trong bài thơ của Nguyễn Khuyến thì ngược
Trang 32lại, thi nhân dùng cụm từ này để chỉ bản thân và người bạn tri âm, tri kỉ Cái “tavới ta” của Nguyễn Khuyến ấm áp và vui vầy biết bao.
Qua cách ứng xử của nhà thơ, có thể nhận thấy, với bạn, Nguyễn Khuyến rấtquan tâm đến bạn, muốn tiếp bạn thật là chu đáo Đồng thời, chúng ta cũng thấy,trong tình bạn, Nguyễn Khuyến rất coi trọng cái tình, coi trọng sự cung kínhtrong tình bạn
Ngôn ngữ được sử dụng trong bài thơ Bạn đến chơi nhà mang tính chất dân dãđời thường, với hầu hết là các từ thuần Việt Cái độc đáo nhất của bài thơ là tạonên nghịch cảnh có rất nhiều mà lại chẳng có gì nhưng thực ra là có tất cả! Bàithơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến gieo vào lòng người đọc mộtthoáng mỉm cười trước sự đùa vui hóm hỉnh của thi nhân Nhưng lắng đọng lạisau cùng là niềm xúc động vô bờ về một tình bạn thân thành, sâu sắc vượt lên cảnhững vật chất và những cung cách ứng xử thông thường
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 13
Viết về bạn là một đề tài thường gặp của các thi nhân xưa Có lẽ sâu sắc hơn cả
là tình bạn của Nguyễn Khuyến dành cho Dương Khuê khi ông qua đời Và đặcbiệt hơn trong bài Bạn đến chơi nhà tình cảm ấy lại được biểu lộ thật thân thiết
và đáng kính trọng biết bao Đồng thời Nguyễn Khuyến cùng bày tỏ một quanđiểm về mối quan hệ giữa vật chất và tình cảm:
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Trang 33Ao sâu nước cả, khôn chài cá Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa Đầu trò tiếp khách, trầu không có Bác đến chơi đày, ta với ta.
Bạn hiền khi gặp lại nhau thì ai mà chẳng vui Ở đây Nguyễn Khuyến cũng vuimừng xiết bao khi lâu ngày gặp lại bạn cũ Lời chào tự nhiên thân mật bỗngbiến thành câu thơ:
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà
Cách xưng hô bác, tôi tự nhiên gần gũi trong niềm vui mừng khi được bạn hiềnđến tận nhà thăm Phải thân thiết lắm mới đến nhà, có lẽ chỉ bằng một câu thơ –lời chào thế hiện được hết niềm vui đón bạn của tác giả như thế nào? Sau lờichào đón bạn, câu thơ chuyển giọng lúng túng hơn khi tiếp bạn:
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Cách nói hóm hỉnh cho thấy trong tình huống ấy tất yếu phải tiếp bạn theo kiểu
“cây nhà lá vườn” của mình Ta thấy rằng Nguyễn Khuyên đã cường điệu hoáhoàn cảnh khó khăn thiếu thốn của mình đến nỗi chẳng có cái gì để tiếp bạn:
Trang 34Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
Ao sâu nước cả, khôn chài cá Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà Cải chửa ra cây, cà mới nụ Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa
Ta hiểu vì sao sau lời chào hỏi bạn, tác giả nhắc đến chợ, chợ là thể hiện sự đầy
đủ các món ngon để tiếp bạn Tiếc thay chợ thì xa mà người nhà thì đi vắng cả.Trong không gian nghệ thuật này chúng ta thấy chỉ có tác giả và bạn mình (haingười) và tình huống
Đầu trò tiếp khách, trầu không có
Đến cả miếng trầu cũng không có, thật là nghèo quá, miếng trầu là đầu câuchuyện cá, gà, bầu, mướp… những thứ tiếp bạn đều không có Nhưng chính cáikhông có đó tác giả muốn nói lên một cái có thiêng liêng cao quý – tình bạnchân thành thắm thiết Câu kết là một sự “bùng nổ” về ý và tình Tiếp bạn chẳngcần có mâm cao cỗ đầy, cao lương mĩ vị, cơm gà cá mỡ, mà chỉ cần có một tấmlòng, một tình bạn chân thành thắm thiết
Bác đến chơi đây, ta với ta
Trang 35Lần thứ hai chữ bác lại xuất hiện trong bài thơ thể hiện sự trìu mến kính trọng.Bác đã không quản tuổi già sức yếu, đường xá xa xôi, đến thăm hỏi thì còn gìquý bằng Tình bạn là trên hết, không một thứ vật chất nào có thể thay thế đượctình bạn tri âm tri kỉ Mọi thứ vật chất đều “không có” nhưng lại “có” tình bằnghữu thâm giao.
Chữ ta là đại từ nhân xưng, trong bài thơ này là bác, là tôi, là hai chúng ta,không có gì ngăn cách nữa Tuy hai người nhưng suy nghĩ, tình cảm, lý tưởngsống của họ hoàn toàn giống nhau Họ coi thường vật chất, trọng tình cảm, họthăm nhau đến với nhau là dựa trên tình cảm, niềm gắn bó keo sơn thắm thiết.Tình bạn của họ là thứ quý nhất không có gì sánh được Ta còn nhớ rằng có lầnkhóc bạn Nguyễn Khuyến đã viết:
Rượu ngon không có bạn hiền Không mua không phải không tiền không mua
Câu thơ nghĩ, đắn đo muốn viết Viết đưa ai, ai biết mà đưa?
Giường kia, treo những hững hờ Đàn kia, gảy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn
Có thể trong bài thơ: này chính là cuộc trò chuyện thăm hỏi của NguyễnKhuyến với Dương Khuê Tình bạn của Nguyễn Khuyến và Dương Khuê gắn
Trang 36bó keo sơn Trong đoạn thơ trên ta thấy rằng khi uống rượu khi làm thơ… Họđều có nhau Không chỉ có bài thơ Khóc Dương Khuê.
Một số vần thơ khác của Nguyễn Khuyến cũng thể hiện tình bạn chân thành,đậm đà:
Từ trước bảng vàng nhà sẵn có Chẳng qua trong bác với ngoài tôi
(Gửi bác Châu Cầu)
Đến thăm bác, bác đang đau ốm, Vừa thấy tôi bác nhổm dậy ngay Bác bệnh tật, tôi yếu gầy Giao du rồi biết sau này ra sao
(Gửi thăm quan Thượng Thư họ Dương)
Bài thơ này viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật, niêm, luật bằng trắc, đốichặt chẽ, hợp cách Ngôn ngữ thuần nôm nghe thanh thoát nhẹ nhàng tự nhiên
Ta có cảm giác như Nguyễn Khuyến xuất khẩu thành thơ Bài thơ nôm khó quênnày cho thấy một hồn thơ đẹp, một tình bằng hữu thâm giao
Trang 37Tình bạn của Nguyễn Khuyến thanh bạch, đẹp đẽ đối lập hẳn với nhân tình thếthái “Còn bạc còn tiền còn đệ tử – Hết cơm hết rượu hết ông tôi” mà NguyễnBỉnh Khiêm đã kịch liệt lên án Hai nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm và NguyễnKhuyến sống cách nhau mấy trăm năm mà có chung một tâm hồn lớn: nhân hậu,thủy chung, thanh bạch Tấm lòng ấy thật xứng đáng là tấm gương đời để mọingười soi chung.
Cảm nghĩ về bài thơ Bạn đến chơi nhà - Mẫu 14
Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến đã đem đến cho người đọcnhiều ấn tượng sâu sắc về tình bạn tri kỉ của nhà thơ
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”
Bài thơ được mở đầu bằng cụm từ “đã bấy lâu nay” chỉ thời gian, cho thấy rằngphải rất lâu rồi bác mới đến chơi nhà Câu thơ mang giọng điệu cởi mở và chânthành, thể hiện thái độ hiếu khách của nhà thơ
Những câu thơ tiếp theo, nhà thơ đã khắc họa hoàn cảnh sống thiếu thốn về vậtchất của bản thân:
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá, Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Trang 38Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có, Bác đến chơi đây ta với ta!”
Việc đi chợ rất mất thời gian cũng như không có người ở nhà tiếp bạn Trongnhà cũng không gì để tiếp đãi bạn nữa là của ngon vật lạ: “ Ao sâu nước cả,khôn chài cá/Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà” Ngay cả miếng trầu – thứ quantrọng nhất bởi có câu “miếng trầu là đầu câu chuyện” thì ở đây cũng không có
Cuộc sống thiếu thốn về vật chất, ấy vậy mà không thể làm nhà thơ cảm thấybuồn bã Giọng điệu hài hước, lạc quan khiến cho sự thiếu thốn về vật chất trởthành một điều bình thường Tình bạn tri kỉ chẳng cần câu nệ vật chất, chỉ cần
“bác đến chơi” là đã cảm thấy hạnh phúc
Câu thơ cuối cùng càng giúp chúng ta hiểu được rõ hơn điều đó: “Bác đến chơiđây ta với ta” Cụm từ “ta với ta” từng xuất hiện trong bài thơ “Qua ĐèoNgang” của Bà Huyện Thanh Quan:
“Dừng chân đứng lại trời, non, nước Một mảnh tình riêng, ta với ta”
Đại từ “ta” trong cụm từ “ta với ta” đều chỉ nhà thơ Lúc này Bà Huyện ThanhQuan chỉ có một mình nơi đèo Ngang Bà nhớ về quê hương, đất nước mà cảmthấy đau xót, buồn bã Sự cô đơn ấy dường như chẳng thể có ai cùng chia sẻ