phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê Dàn ý phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê I Mở bài Giới thiệu về tác giả Hạ Tri Chương, bài thơ “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”[.]
Trang 1Dàn ý phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
I Mở bài
Giới thiệu về tác giả Hạ Tri Chương, bài thơ “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới vềquê”
II Thân bài
1 Hai câu đầu: Sự thay đổi của nhân vật trữ tình khi trở về quê hương
- Câu thơ mở đầu nói về một nghịch cảnh: Lúc rời khỏi quê hương vẫn còn trẻ,nhưng khi trở về thì đã có tuổi - đã già rồi Qua đó người đọc thấy được khoảngthời gian xa quê của nhân vật trữ tình là rất dài Đồng thời thể hiện sự day dứt,nuối tiếc khi đến gần đến cuối cuộc đời mới có thể trở về quê
- Sự đối lập: “Giọng quê không thay đổi” nhưng “mái tóc đã điểm bạc” Suốtnhiều năm bôn ba nơi đất khách quê hương, tuổi tác có thể làm thay đổi vẻ bênngoài (mái tóc đã bạc trắng) nhưng những gì thuộc về gốc gác quê hương (giọngnói, tấm lòng) vẫn không thể thay đổi Đó chính là tình cảm thủy chung son sắccủa nhà thơ dành cho quê hương
=> Hai câu đầu đã khái quát được quãng thời gian đằng đẵng xa quê của nhàthơ Đồng thời bộc lộ nỗi niềm xót xa, nhớ mong của nhân vật trữ tình
2 Hai câu sau: Sự thay đổi của quê hương sau nhiều năm nhân vật trữ tình trở về quê
- Sau nhiều năm trở về quê hương, đáng lẽ ra nhân vật trữ tình phải nhận được
sự chào đón của những người dân quê Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại
Trang 2- Câu hỏi hồn nhiên của đứa trẻ: “Khách tòng hà xứ lai? (Khách ở nơi nao
đến?) Thời gian qua đi, giờ đây những bạn bè, người thân cũ không còn tin tứcnữa Khi trở về chỉ có những đứa trẻ ra đón với một câu hỏi vừa ngây thơ vừachân thật
- Từ “khách” đã chỉ ra một thực tế xót xa: Một người con của quê hương, saubao nhiêu năm mới trở về đã trở thành con người xa lạ Dường như, con người
ấy đã trở nên lạc lõng ngay chính trên mảnh đất gắn bó máu thịt của mình
=> Hai câu cuối đã xây dựng tình cảnh của nhân vật trữ tình đầy hóm hỉnh màcũng thật xót xa
III Kết bài
Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổimới về quê
Phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê - Mẫu 1
Hạ Tri Chương là một thi sĩ lớn đời Đường Quê hương của ông ở tỉnh ChiếtGiang của Trung Quốc Ông thi đỗ tiến sĩ năm ba mươi sáu tuổi, là đại quan củatriều Đường được nhà Vua và quần thần rất trọng vọng Thơ ông chan chứa lòngyêu quê hương đất nước Một trong những bài thơ đặc sắc về chủ đề này đượcngười đời truyền tụng là Hồi hương ngẫu thư:
“Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi Hương âm vô cải, mấn mao tồi Nhi đồng tương kiến, bất tương thức Tiểu vấn: khách tòng hà xứ lai?”
Trang 3Cũng như Lý Bạch, Hạ Tri Chương xa quê từ lúc còn nhỏ Quê hương với bao
kỉ niệm thân thương, gần gũi với tuổi thơ ấu của mỗi người Có lẽ chẳng mấy aimuốn xa quê, nơi đã gắn bó thành máu, thành hồn Mở đầu bài thơ bằng thủpháp tiểu đối đã nêu lên một cảnh ngộ Đó là tác giả phải từ biệt gia đình từ lúc
ấu thơ, từ nhỏ không được sống ở quê Nơi đất khách quê người gợi bao buồnkhổ Rồi đến khi tóc đã pha sương mới có dịp được trở về:
“Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi”
(Khi đi trẻ, lúc về già)
Xa quê từ ngày còn thơ bé, khi trở lại đã già rồi Thời gian cách biệt không phải
là ba năm, mười lăm năm mà hơn nửa thế kỉ, gần một đời người sao lại khôngthương nhớ? Cảnh ngộ ấy là bi kịch của vị quan đời Đường trên con đườngcông danh Cuộc đời đầy sóng gió, con người ta với một lần sinh ra và một lầnvĩnh viễn ra đi vào cõi vĩnh hằng Do vậy cuộc sống của họ luôn cố gắng phấnđấu cho được một chút công danh Với Hạ Tri Chương công danh đã thành đạtnhưng phải ly gia, xa quê nhà yêu dấu của mình Có thể nói rằng đây chính làkhối sầu, là một nỗi đau của bất cứ ai lâm vào cảnh ngộ này
“Hương âm vô cải, mấn mao tồi”
Ở đây tác giả dùng phép tiểu đối để khẳng định tình cảm của tác giả với quênhà Quê hương trở thành máu thịt, tâm hồn đối với mỗi con người Nó trởthành một phần cuộc đời của mỗi con người Do vậy suốt một đời xa quê, máitóc đã điểm sương, nhuốm màu của thời gian, gió sương cát bụi phong trần,nhưng hương âm (giọng quê) vẫn không thay đổi Giọng quê chính là hơi thở,tiếng nói của quê hương Trong giọng nói ấy mang hơi thở của đất mẹ, của quêcha đất tổ mà dẫu ở phương trời nào cũng không thay đổi Chi tiết này cho thấy
Trang 4tình cảm của tác giả luôn gắn bó với quê hương, nơi dòng sữa ngọt ngào, tiếng
ru, tình thương của mẹ hiền Chỉ có những kẻ mất gốc thì mới thay đổi giọngquê, mới coi thường tiếng mẹ đẻ
Trong cái biến đổi sương pha mái đầu thì cái không đổi “giọng quê vẫn thế” thểhiện tấm lòng chung thuỷ, sắt son với nơi chôn nhau cắt rốn của mình Tình cảm
ấy thật đẹp, thật đáng tự hào với Hạ Tri Chương Hơn nửa thế kỷ làm quan phục
vụ triều đình tại Kinh đô Tràng An, đứng trên đỉnh cao danh vọng, sống trongnhung lụa vàng son thế mà tình cố hương trong ông vẫn không thay đổi Đó làđiều đáng kính phục
Trở về nơi mà gần cả cuộc đời đã xa nó, đương nhiên sẽ gặp những nghịch lý:
“Nhi đồng tương kiến, bất tương thức Tiểu vấn: khách tòng hà xứ lai?”
Khi đi xa nay trở lại nhà đã trở thành khách lạ, khi đi cũng như lũ trẻ bây giờ,lúc này trở lại đã là bác, là ông Thời gian xa quê đằng đẵng theo năm tháng.Bạn bè tuổi thơ ngày xưa ai còn ai mất? Có lẽ họ cũng đã “sương pha mái đầu”
cả rồi Ngoảnh lại thời gian ôi đã ngót gần hết một đời người Thời gian trôi đếnkhông ngờ
“Trẻ con nhìn lạ không chào Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?”
Một câu hỏi hồn nhiên ngây thơ của nhi đồng để lại trong lòng tác giả nỗi buồnman mác bâng khuâng Tuổi già sức yếu mới trở lại cố hương Tình yêu quêhương của Hạ Tri Trương đẹp đẽ biết bao Ta còn nhớ Tố Hữu đã từng viết:
Trang 5“Ngày đi, tóc hãy còn xanh Mai về, dù bạc tóc anh, cũng về!”
(Nước non ngàn dặm)
Bài thơ “Hồi hương ngẫu thư” là một bài thơ hay gợi cho ta nhiều xúc động.Tác giả sử dụng tiểu đối thành công, tạo nên những vần thơ hàm súc, gợi chongười đọc bao liên tưởng về nỗi lòng của khách ly hương Bài thơ là tiếng lòngcủa Hạ Tri Chương, yêu quê hương tha thiết, thuỷ chung, thấm đẫm trên từngvần thơ
Phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê - Mẫu 2
Cùng nói về chủ đề nhớ quê hương, Lý Bạch trong bài thơ “Cảm nghĩ trongđêm thanh tĩnh” với giọng văn nhẹ nhàng mà thấm thía cho người đọc thấy tìnhcảm của người con thấy trăng mà nhớ về quê hương Còn trong bài “Hồi hươngngẫu thư của Hạ Tri Chương” lại đem đến cho người đọc những cảm xúc, tìnhcảm mới mẻ, đặc sắc riêng
Tác phẩm được ông viết sau hơn năm mươi năm xa cách quê hương, cho đếnnhững ngày cuối đời, ông từ quan trở về quê nhà Tác phẩm không chỉ thể hiệntình yêu quê hương tha thiết mà còn thể hiện nỗi xót xa, ngậm ngùi khi trở vềquê nhà
Hai câu thơ đầu nêu lên hoàn cảnh về quê: “Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi/ Hương
âm vô cải mấn mao tồi” Câu thơ là kể mà thực chất là để bộc lộ nỗi niềm, tâmtrạng: Khi đi tuổi trẻ, cống hiến hết sức mình cho đất nước, khi trở về đã là ônglão râu tóc bạc trắng Nghệ thuật đối lập: “thiếu tiểu – lão đại”, “li gia – hồi”càng khiến nỗi xót xa trở nên đậm nét hơn Nửa đời người ông đã xa quê hương,nay trở về thời gian được sống, được gắn bó với nơi chôn rau cắt rốn còn lại vô
Trang 6cùng ngắn ngủi Bởi vậy câu thơ vang lên như một lời thở than đầy ngậm ngùi.Câu thơ thứ hai thể hiện rõ nhất tình yêu quê hương của ông Câu thơ này ôngtiếp tục sử dụng nghệ thuật đối: “hương âm – mấm mao”, “vô cải – tồi” Baotrùm lên toàn bộ câu thơ là sự tương phản, đối lập giữa cái đổi thay và cáikhông đổi thay Thời gian có thể làm thay đổi ngoại hình, diện mạo, sức khỏe,tuổi tác của một con người nhưng không thể làm mất đi hồn cốt quê hươngtrong con người ấy Hạ Tri Chương cũng như vậy, dù nửa đời người phải xacách quê hương, mái tóc đã pha sương nhưng có một thứ duy nhất không thayđổi, chính là giọng quê Tác giả đã lấy cái thay đổi để làm nổi bật lên cái khôngthay đổi, từ đó khẳng định tình cảm gắn bó máu thịt, bền chặt của mình với quêhương.
Hai câu thơ cuối tạo ra tình huống bi hài:
“Nhi đồng tương kiến bất tương thức Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai”
Xa quê đã lâu ngày, trẻ con nhìn thấy không chào cũng là điều dễ hiểu Nhưng
dù thế, rơi vào tình huống đó lòng ông cũng không khỏi ngậm ngùi, chua xót.Câu thơ phảng phất nỗi buồn sau nụ cười đùa vui, hóm hỉnh
Ta có thể thấy sự chuyển đổi giọng điệu giữa hai câu đầu và hai câu sau khá rõnét Nếu như hai câu đầu chủ yếu mang giọng khách quan, cái ngậm ngùi chỉđược thể hiện ngầm ẩn Dấu ấn thời gian in đậm nét trong các câu thơ, mọi thứđều thay đổi duy chỉ có giọng quê là vẫn giữa nguyên Trong hai câu sau hoàncảnh trở nên ngang trái, trớ trêu: nhà thơ trở thành khách trên chính quê hươngcủa mình Sự tươi tỉnh, hồn nhiên, cùng câu hỏi của bọn trẻ đã làm rõ hơn sựthay đổi của con người, của quê hương Như vậy, ẩn sau giọng điệu bi hài, hóm
Trang 7hỉnh là cảm giác buồn bã, ngậm ngùi của một người con luôn tha thiết yêu quêhương.
Bài thơ có kết cấu độc đáo, giữa hai phần tự nhiên, hợp lý, gây được bất ngờcho người đọc Tác giả vận dụng nghệ thuật đối tài tình cho thấy sự đổi thay củanhiều yếu tố song chỉ có tình yêu quê hương của tác giả là không đổi Ngôn ngữdồn nén, giàu sức biểu cảm
Với lớp ngôn từ vừa đùa vui, hóm hỉnh vừa ngậm ngùi, buồn bã đã cho thấytình yêu quê hương tha thiết, sâu nặng của tác giả Qua tác phẩm này ta cũngthấy được tình yêu quê hương là một tình cảm thiêng liêng và đáng trân trọng
Phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê - Mẫu 3
Hạ Tri Chương được đánh giá là người có tâm và có tầm Sớm xa quê hương từkhi còn rất nhỏ Đến khi về già mới trở về nơi chôn rau cắt rốn sau năm mươinăm xa cách đã khiến tác giả viết bài thơ Hồi hương ngẫu thư - Ngẫu nhiên viếtnhân buổi mới về quê thể hiện nỗi nhớ quê hương sâu nặng và cả sự buồn bã,tâm trạng đau thương của một người con xa xứ
Hai câu thơ đầu, tác giả kể lại câu chuyện hồi hương sau năm mươi năm xacách:
“Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi Hương âm vô cải mấn mao tồi”
Tác giả sử dụng hàng loạt tính từ đối lập: "thiếu tiểu - lão đại", "li gia - hồi" Cảmột đời người, khi đi chỉ là cậu thiếu niên, đến khi trở về, mái tóc đã bạc phơ,thân đã là một "lão đại" dạn dày sương gió Người đọc còn nhận thấy cả chút tựtrách, tự vấn lương tâm rằng tại sao bản thân không về thăm nhà lấy một lần
Trang 8trong ngần ấy năm Câu thơ tuy không có lời nào thể hiện hàm ý buồn thương,nhưng cách viết nhấn mạnh sự đối lập khoảng thời gian cho người đọc thấyđược nỗi tự trách, bận rộn một đời cho đến tận khi không còn nơi để đi mớingậm ngùi trở về Đến câu thơ thứ hai, dòng xúc cảm nồng nàn với quê hươngđược bộc lộ một cách cảm động, chân thực:
“Hương âm vô cải, mấn mao tồi”
Một lần nữa, nghệ thuật đối lập được sử dụng liên tiếp "hương âm - mấn mao",
“vô cải - tồi” “Hương âm” được dịch là “giọng quê”, giọng nói đặc trưng củaquê hương qua năm tháng dãi dầu, bôn ba vẫn không hề phai nhạt Thời gian cóthể bào mòn con người, ngoại hình có thể cằn cỗi, tư tưởng có thể chuyển dời,nhưng cái chất thôn quê thuần túy không bao giờ có thể đổi thay "Mấn maotồi", cái thay đổi ở đây chính là bản thân nhà thơ, thay đổi về hình dáng, về tuổitác Tuy vẫn là người con của quê hương, nhưng mái đầu xanh nay đã bạc, tuổitác nay đã già, sức khỏe cũng đã suy yếu Hai hình ảnh đối lập trong cùng câuthơ cốt để khẳng định rằng, dù cho có phải xa cách về thời gian hay địa lý, bảnchất quê hương trong máu thịt vẫn không bao giờ thay đổi, khẳng định sự gắnkết, bền bỉ và tình yêu quê lớn lao, da diết
Hai câu thơ vỏn vẹn mười bốn tiếng nhưng đã bao quát lại cả một đời người vớibao thăng trầm sóng gió, nhưng dù vật đổi sao dời, tuổi đời có xế chiều, chức vị
có thay đổi thì quê hương vẫn là nơi ta sinh ra và trở về, vẫn dang rộng vòng taychào đón Cả đời người xa quê hương xứ sở, tuổi già trở về an hưởng thái bình,vui thú điền viên là mong ước
Trong dòng cảm xúc bùi ngùi thương nhớ làng quê, tác giả lại gặp phải tìnhhuống dở khóc dở cười khiến bản thân trằn trọc, suy tư Xa quê lâu ngày, khi trở
Trang 9về, không còn ai nhận ra Hạ Tri Chương ngày nào Đặt mình vào hoàn cảnh éo
le, tác giả vừa bộc lộ cảm xúc, vừa đưa ra bài học triết lý sâu sắc:
“Nhi đồng tương kiến bất tương thức”
(Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai)
Lựa chọn nhân vật là “nhi đồng”, “trẻ con”, để cho đám trẻ cùng quê khôngnhận ra mình, không biết mình là ai nhằm nhấn mạnh sự xa cách về mặt thờigian Rời quê từ khi còn nhỏ tuổi, nay trở về gặp đám trẻ cũng trạc tuổi mìnhhồi ấy, nhưng chúng chẳng nhận ra, chẳng biết mình là ai khiến thi sĩ khôngkhỏi chạnh lòng Cùng đồng hương đấy, cùng độ tuổi đấy, nhưng mọi thứ đều bịchia cắt bởi thời gian Bản thân trở thành kẻ xa lạ từ đâu tới ngay trên chínhmảnh đất quê hương Để cho trẻ con lên tiếng, tác giả muốn tự trách mình đã vì
cá nhân, vì thỏa chí tang bồng mà quên đi mất nguồn cội Con nít hồn nhiên lạilàm đau lòng người lớn, ẩn sau câu hỏi của lũ trẻ là bài học quý báu về tình cảmquê hương, nhớ về nguồn cội, gốc gác Tác giả đã nêu ra một triết lý sống sâusắc rằng, dù có đi đâu, làm gì, dù có quyền cao chức trọng đến mấy, quan trọngnhất vẫn là giữ trọn được nguồn gốc của mình, không bị lai tạp, mất gốc, khôngquên nơi chôn rau cắt rốn
Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt phổ biến thời Đường, ngôn từ ngắn gọn, hàm ý vớinghệ thuật đối lập tương phản, bài thơ gói gọn những hỉ nộ ái ố của tác giả khi
về quê an hưởng tuổi già Trong niềm vui được đoàn tụ là nỗi buồn man mác vì
cô đơn, buồn tủi, cuối cùng là tự vấn, tự trách bản thân đã lãng quên nơi sinhthành Với ngôn từ nhẹ nhàng mà sâu sắc, Hạ Tri Chương đã bộc lộ tình cảmsâu nặng từ tận tâm can đối với quê hương xứ sở cùng dòng cảm xúc buồn vuixen lẫn, để lại cho bạn đọc nỗi băn khoăn, khắc khoải với chính bản thân mình
Trang 10Phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê - Mẫu 4
Hạ Tri Chương là một nhà thơ nổi tiếng của thời nhà Đường của Trung Quốc.Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông là bài “Ngẫu nhiên viết nhân buổimới về quê” Bài thơ được viết với tâm trạng đau xót khi về quê cũ mà lại bịngười ở quê coi là “khách xa xứ” do đã lâu không về quê Đồng thời nhà thơcũng bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết, sâu đậm:
“Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi, Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức, Tiếu vấn, khách tòng hà xứ lai?”
Bài thơ được Hạ Tri Chương sáng tác nhân lúc về thăm quê cũ ở Vĩnh Hưng,Việt Châu (nay thuộc huyện Tiêu Sơn, tỉnh Chiết Giang của Trung Quốc) Trướchết, ngay từ nhan đề bài thơ đã có sự độc đáo: “Hồi hương ngẫu thư” - Ngẫunhiên viết nhân buổi mới về quê Ở đây, cụm từ “ngẫu nhiên viết” cho thấykhông hoàn toàn chủ định viết mà nhân buổi trở về quê hương, đối mặt với sựđổi thay mà viết thành bài thơ bộc lộ tâm tư tình cảm của mình Qua đó, tác giảbộc lộ tình yêu quê hương tha thiết
Hai câu thơ đầu, Hạ Tri Chương đã khắc hoạ sự thay đổi của nhân vật trữ tìnhkhi trở về quê hương Một nghịch cảnh xảy ra đối với nhân vật trữ tình đó là khirời khỏi quê hương vẫn còn trẻ, nhưng khi trở về thì đã có tuổi - đã già rồi Qua
đó người đọc thấy được khoảng thời gian xa quê của nhân vật trữ tình là rất dài.Đồng thời thể hiện sự day dứt, nuối tiếc khi đến gần đến cuối cuộc đời mới cóthể trở về quê Suốt nhiều năm bôn ba nơi đất khách quê hương, tuổi tác có thểlàm thay đổi vẻ bên ngoài (mái tóc đã bạc trắng) nhưng những gì thuộc về gốc
Trang 11gác quê hương (giọng nói, tấm lòng) vẫn không thể thay đổi Đó chính là tìnhcảm thủy chung son sắc của nhà thơ dành cho quê hương Tác giả đã sử dụngphép đối giữa “thiếu tiểu” - “lão đại” (trẻ - già) và “li gia” - “đại hồi” (đi - về)
và phép đối giữa giọng quê không đổi (cái không đổi) - tóc đã điểm bạc (cái đãthay đổi) Từ đó ý muốn nhấn mạnh vào sự thay đổi qua thời gian cũng nhưkhẳng định tấm lòng son sắc với quê hương Như vậy, hai câu đầu đã khái quátđược quãng thời gian đằng đẵng xa quê của nhà thơ Đồng thời bộc lộ nỗi niềmxót xa, nhớ mong của nhân vật trữ tình
Tiếp đến, nhà thơ khắc họa sự thay đổi của quê hương sau nhiều năm nhân vậttrữ tình trở về quê Nhiều năm sau trở về quê hương, đáng lẽ ra nhân vật trữ tìnhphải nhận được sự chào đón của những người dân quê Nhưng thực tế hoàn toànngược lại Câu hỏi hồn nhiên của đứa trẻ: “Khách tòng hà xứ lai? (Khách ở nơinào đến?) đã cho thấy điều đó Thời gian qua đi, giờ đây những bạn bè, ngườithân cũ không còn tin tức nữa Khi trở về chỉ có những đứa trẻ ra đón với mộtcâu hỏi vừa ngây thơ vừa chân thật Từ “khách” đã chỉ ra một thực tế xót xa,một người con của quê hương, sau bao nhiêu năm mới trở về đã trở thành conngười xa lạ Dường như, con người ấy đã trở nên lạc lõng ngay chính trên mảnhđất gắn bó máu thịt của mình Ở hai câu cuối đã xây dựng tình cảnh của nhânvật trữ tình đầy hóm hỉnh mà cũng thật xót xa
Tóm lại, bài thơ “Hồi hương ngẫu thư” đã thể hiện tình yêu sâu sắc của mộtngười con xa quê lâu ngày nay được trở về quê
Phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê - Mẫu 5
Bài thơ Hồi hương ngẫu thư là một bài thơ hay gợi cho ta nhiều xúc động Tácgiả sử dụng tiểu đối thành công, tạo nên những vần thơ hàm súc, gợi cho ngườiđọc bao liên tưởng về nỗi lòng của khách li hương Bài thơ là tiếng lòng của HạTri Chương, yêu quê hương tha thiết, thuỷ chung, thấm đẫm trên từng vần thơ
Trang 12Hạ Tri Chương một thi sĩ lớn đời Đường Ông sinh (659 744) quê ở Cối Khê Chiết Giang - Trung Quốc Ông đậu tiến sĩ năm 36 tuổi, là đại quan của triềuĐường được nhà Vua và quần thần rất trọng vọng Thơ ông chan chứa lòng yêuquê hương đất nước Một trong những bài thơ đặc sắc về chủ đề này được ngườiđời truyền tụng là Hồi hương ngẫu thư:
-Thiếu tiểu li gia, lão đại hồiHương âm vô cải, mấn mao tồiNhi đồng tương kiến, bất tương thứcTiểu vấn: khách tòng hà xứ lai?
Cũng như Lý Bạch, Hạ Tri Chương xa quê từ lúc còn thơ bé Quê hương vớibao kỉ niệm thân thương, gần gũi với tuổi thơ ấu của mỗi người Có lẽ chẳngmấy ai muốn xa quê, nơi đã gắn bó thành máu, thành hồn Mở đầu bài thơ bằngthủ pháp tiểu đối đã nêu lên một cảnh ngộ: tác giả phải từ biệt gia đình từ lúc ấuthơ, từ nhỏ không được sống ở quê Nơi đất khách quê người gợi bao buồn khổ.Rồi đến khi tóc đã pha sương mới có dịp được trở về:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi(Khi đi trẻ, lúc về già)
Xa quê từ ngày còn thơ bé, khi trở lại đã già rồi Thời gian cách biệt không phải
là 3 năm, 15 năm mà hơn nửa thế kỉ, gần một đời người sao lại không thươngnhớ? Cảnh ngộ ấy là bi kịch của vị quan đời Đường trên con đường công danh.Cuộc đời đầy sóng gió, con người ta với một lần sinh ra và một lần vĩnh viễn ra
đi vào cõi vĩnh hằng Do vậy cuộc sống của họ luôn cố gắng phấn đấu cho đượcmột chút công danh Với Hạ Tri Chương công danh đã thành đạt nhưng phải ligia, xa quê nhà yêu dấu của mình Có thế nói rằng đây chính là khối sầu, là mộtnỗi đau của bất cứ ai lâm vào cảnh ngộ này
Ra đi từ lúc ấu thơ và khi trở lạiHương âm vô cải, mấn mao tồi(Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao)
Ở đây tác giả dùng phép tiểu đối để khẳng định tình cảm của tác giả với quênhà Quê hương trở thành máu thịt, tâm hồn đối với mỗi con người Nó trở
Trang 13thành một phần cuộc đời của mỗi con người Do vậy suốt một đời xa quê, máitóc đã điểm sương, nhuốm màu của thời gian, gió sương cát bụi phong trần,nhưng hương âm (giọng quê) vẫn không thay đổi Giọng quê chính là hơi thở,tiếng nói của quê hương Trong giọng nói ấy mang hơi thở của đất mẹ, của quêcha đất tổ mà dẫu ở phương trời nào cũng không thay đổi Chi tiết này cho thấytình cảm của tác giả luôn gắn bó với quê hương, nơi dòng sữa ngọt ngào, tiếng
ru, tình thương của mẹ hiền Chỉ có những kẻ mất gốc thì mới thay đổi giọngquê, mới coi thường tiếng mẹ đẻ
Trong cái biến đổi sương pha mái đầu và cái không đổi “giọng quê vẫn thế” thểhiện tấm lòng chung thuỷ, sắt son với nơi chôn nhau cắt rốn của mình Tình cảm
ấy thật đẹp, thật đáng tự hào với Hạ Tri Chương Hơn nửa thế kỉ làm quan phục
vụ triều đình tại Kinh đô Tràng An, đứng trên đỉnh cao danh vọng, sống trongnhung lụa vàng son thế mà tình cố hương trong ông vẫn không thay đổi Đó làđiều đáng kính phục Trở về nơi mà gần cả cuộc đời đã xa nó, đương nhiên sẽgặp những nghịch lý
Nhi đồng tương kiến, bất tương thứcTiểu vấn: khách tòng hà xứ lai?
Khi đi xa nay trở lại nhà đã trở thành khách lạ, khi đi cũng như lũ trẻ bây giờ,lúc này trở lại đã là bác, là ông Thời gian xa quê đằng đẵng theo năm tháng.Bạn bè tuổi thơ ngày xưa ai còn ai mất? Có lẽ họ cũng đã “sương pha mái đầu”
cả rồi Ngoảnh lại thời gian ôi đã ngót gần hết một đời người Thời gian trôi đếnkhông ngờ
Trẻ con nhìn lạ không chàoHỏi rằng: khách ở chốn nào lại chơi?
Một câu hỏi hồn nhiên ngây thơ của nhi đồng để lại trong lòng tác giả nỗi buồnman mác bâng khuâng Tuổi già sức yếu mới trở lại cố hương Tình yêu quêhương của Hạ Tri Trương đẹp đẽ biết bao Ta còn nhớ Tố Hữu đã từng viết:
Ngày đi, tóc hãy còn xanhMai về, dù bạc tóc anh, cũng về!
(Nước non ngàn dặm)
Trang 14Bài thơ Hồi hương ngẫu thư là một bài thơ hay gợi cho ta nhiều xúc động Tácgiả sử dụng tiểu đối thành công, tạo nên những vần thơ hàm súc, gợi cho ngườiđọc bao liên tưởng về nỗi lòng của khách li hương Bài thơ là tiếng lòng của HạTri Chương, yêu quê hương tha thiết, thuỷ chung, thấm đẫm trên từng vần thơ.
Phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê - Mẫu 6
Tha hương, xa xứ là nỗi bi kịch lớn trong đời của mỗi người, nhất là đối với cácnhà thơ có tâm hồn nhạy cảm, họ càng thấm thía và đau xót hơn về nỗi đau ấy
Hạ Tri Trương là người từng trải qua nỗi sầu xa sứ, ông phải rời quê từ thuở trẻ
để lên kinh đô lập nghiệp Ở nơi đất khách quê người nỗi nhớ cố hương luônthường trực canh cách trong lòng ông, chính vì thế được trở về quê hương lòngngười trào dâng bao cảm xúc khôn tả Bài thơ “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới
về quê”, Hạ Tri Trương đã thể hiện sâu sắc khoảnh khắc vừa chân thực vừa xúcđộng nghẹn ngào của một người con xa quê lâu ngày trở về
Bao năm xa quê sống ở nơi đất khách với cuộc sống mới có vinh hoa phú quý,
có công danh sự nghiệp những quê hương vẫn là bến đỗ bình yên mà nhà thơluôn hướng về: "Thiếu tiểu lí gia lão đại hồi” Câu thơ thoáng qua ngỡ chỉ là lời
kể đơn thuần chân thực những phải cảm nhận kĩ mới thấy được nó chất chứabao nghịch cảnh buồn thương, đau xót Những cặp từ đối lập thiếu – lão, tiểu –đại mở ra vòng xoay của thời gian, đó cũng là thước đo độ dài quãng thời gian
xa quê của tác giả
Khoảng cách từ thuở trẻ đến khi đã già thực sự rất dài, nó đằng đẵng, mênhmông triền miên gần một kiếp người Câu thơ đã cho thấy sự đau xót, tiếc nuối
về khoảng thời gian đã qua với những điều còn chưa trọn vẹn Tuổi trẻ rời quê
ra đi, mải miết chạy theo con đường công danh, khi công thành danh toại cũng
là lúc tuổi trẻ đã tàn phai, trong phút giây lắng lại của cuộc đời, quê hương vẫn
là nơi duy nhất nhà thơ tìm về, điều này cho thấy trái tim ông chưa bao giờ thôihướng về cội nguồn, gốc rễ của mình
Chính những tình cảm sâu nặng đối với quê hương đã khiến ông luôn trân quý
và giữ gìn những gì thuộc về bản sắc quê nhà, trong đó tiêu biểu nhất là giọngquê “Hương âm vô cải mấn mao tồi” Thời gian lạnh lùng trôi làm tàn phai tuổitrẻ của con người, sóng gió cuộc đời xô bồ làm bạc đi mái tóc của con ngườinhưng tất cả những điều đó không bao giờ làm phái mờ dấu ấn của quê hương
đó là giọng quê Sắc điệu giọng nói của con người chính là sự biểu hiện cụ thểcủa chất quê, hồn quê Câu thơ với thủ pháp đối đã cho thấy cái đổi thay và điều
Trang 15bất biến của con người tác qua đó nhấn mạnh sự bền bỉ, nguyên vẹn của tìnhcảm quê hương trong tâm hồn tác giả.
Hạ Tri Trương ở nơi kinh đô, được nhà vua trọng dụng, cuộc sống nơi phồn hoahoàn toàn cho phép ông có thế quay lưng với quê hương, thay đổi tất cả để trởthành con người đô thị quyền quý, sang trọng Thế nhưng ông vẫn giữ đượcgiọng quê, giữ được những cốt cách, gốc gác của quê nhà, điều này thực sự rấtđáng trân trọng Bao năm xa quê nhưng tình quê không đổi, câu thơ đã cho thấytấm lòng thủy chung, son sắt một lòng hướng về quê hương của nhà thơ
Yêu quê hương tha thiết, gắn bó thủy chung với cội nguồn của mình, cho nên
Hạ Tri Trương luôn mong muốn một ngày được trở về, gặp lại người thân bạn
bè, gặp lại những kí ức của một thời đã qua trong niềm hân hoan, chào đón Vậy
mà chính khoảnh khắc trở về quê cũ, ông đã phải trải qua bi kịch trở thànhngười khách lạ trên chính quê hương của mình
“Nhi đồng tương kiến bất tương thứcTiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai”
Vẫn là cảnh cũ, là những hồi ức một thời nhưng người xưa nay đã không còn.Hình ảnh đầu tiên mà nhà thơ bắt gặp đó chính là lũ trẻ con, ngày ông ra đi khỏichốn quê cũ có khi bố mẹ chúng còn chưa ra đời, nay ông trở về lũ trẻ hồnnhiên xem ông là người xa lạ Dù biết đó là lẽ thường nhưng nhà thơ vẫn khôngkhỏi chạnh lòng Không một ai nhận ra ông, không một người đón tiếp ông, ôngtrở nên bơ vơ lạc lõng ngay trên mảnh đất quê hương mình Trẻ con vô tư, hiếukhách chào hỏi “khách ở nơi nào đến chơi” càng kiến ông trở nên nhói lòng.Tiếng “khách” được thốt lên một cách thực sự hồn nhiên nhưng khiến Hạ TriTrương vừa bất ngờ vừa buồn tủi, xót xa Ông phải đón nhận nghịch lí trở thànhkhách lạ trên chính quê hương mình Nỗi bi kịch của Hạ Tri Trương thật đángcảm động và thương xót
Với những hình ảnh đối lập, từ ngữ trong sáng, giản dị, hàm súc bài thơ đã thểhiện một cách chân thực mà sâu sắc tình yêu quê hương tha thiết, thủy chungcủa người con xa sứ Bài thơ khép lại nhưng nó lại mở ra những ý nghĩa lớn laotrong lòng người Quê hương là mảnh đất thiêng liêng của mỗi con người, vì thế
ta hãy biết trân trọng và hướng về nó
Phân tích bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê - Mẫu 7