phân tích bài thơ Phò giá về kinh 1 Dàn ý phân tích bài thơ Phò giá về kinh I Mở bài ● Giới thiệu về tác giả Trần Quang Khải (những nét chính về cuộc đời, đặc điểm sáng tác ) ● Giới thiệu về bài thơ “[.]
Trang 1Dàn ý phân tích bài thơ Phò giá về kinh
II Thân bài
1 Hào khí chiến thẳng của quân dân ta
- Hai câu đầu nói về chiến thắng của quân và dân ta, trong đó có sự đóng góp tolớn của người chỉ huy chính là tác giả
- Động từ “đoạt, cầm” kết hợp với các địa danh “Chương Dương”, “Hồ HàmTử” góp phần làm nổi bật sự hào hùng và không khí chiến thắng ở ChươngDương và Hàm Tử
- Đây đều là những trận chiến gây được tiếng vang lớn
=> Không chỉ ca ngợi chiến công của quân dân ta mà còn thể hiện lòng tự hàodân tộc
2 Khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta
- Câu thơ 3: Thái bình tu trí lực (Thái bình nên gắng sức) Sau khi đánh bại quânthù, đất nước giành được độc lập bước vào thời bình, cần phải xây dựng và pháttriển đất nước
- Câu thứ 4: Vạn cổ thử giang sang (Non nước ấy ngàn thu) Khẳng định sự tồnvong bất diệt của đất nước đến muôn đời
Trang 2=> Đây không chỉ là mong muốn của riêng tác giả mà còn là mong muốn của cảmột quốc gia, dân tộc.
III Kết bài
● Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Phò giá vềkinh
● Cảm nhận về bài thơ Phò giá về kinh của Trần Quang Khải
Phân tích bài thơ Phò giá về kinh - Mẫu 1
Không chỉ là một vị tướng tài ba, Trần Quang Khải còn là một con người có tàinăng văn chương Một trong những tác phẩm của ông là bài thơ “Phò giá vềkinh” đã nói lên hào khí Đông A một thời:
“Đoạt sáo Chương Dương độ,
Hai câu thơ mở đầu là hào khí chiến thắng của quân đội nhà Trần Tác giả đã sửdụng hai động từ mạnh “đoạt” và “cầm” miêu tả chiến thắng oanh liệt của quândân nhà Trần trong hai trận chiến Chương Dương và Hàm Tử Cách liệt kê haiđịa danh khiến cho ý thơ thêm cụ thể, sâu sắc Cách dịch thơ cũng không khác
so với nguyên tác:
“Chương Dương cướp giáo giặc
Trang 3Đến hai câu thơ tiếp theo, ý thơ có sự chuyển biến Tác giả đã bày tỏ khát vọngthái bình thịnh trị của bản thân, nhưng cũng là của toàn thể dân tộc:
“Thái bình tu trí lực
Vạn cổ thử giang san”
(Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu)
Mong muốn một cuộc sống thái bình, nhân dân được ấm no và hạnh phúc Đấtnước ngày càng hùng mạnh, no ấm, tồn tại tới ngàn năm Giọng thơ lúc nàykhông còn dồn dập, sôi nổi mà gửi gắm nhiều tâm tư, khao khát Đó cũng là lờinhắn nhủ tràn đầy niềm tin và hy vọng về tương lai đất nước sẽ giàu đẹp, pháttriển Đó là tầm nhìn xa trộng rộng của một con người hơn người
Bài thơ vang lên cùng với sông núi, mang tầm vóc lớn lao Phó già về kinhchính là khúc khải hoàn ca của ngày chiến thắng trở về
Phân tích bài thơ Phò giá về kinh - Mẫu 2
Trang 4Trần Quang Khải (1241 - 1294) là con thứ ba của vua Trần Thánh Tông Ôngđược phong chức thượng tướng vì có công rất lớn trong hai cuộc kháng chiếnchống Nguyên - Mông (1284 - 1287) và là một trong những anh hùng đã đemtài thao lược làm nên chiến công Chương Dương, Hàm Tử lừng lẫy muôn đời.Trần Quang Khải không chỉ là một võ tướng kiệt xuất mà còn là một thi sĩ tàihoa.
Bài thơ “Phò giá về kinh” (Tụng giá hoàn kinh sư) được sáng tác trong hoàncảnh thượng tướng cùng đoàn tùy tùng đi đón hai vua Trần (vua cha Trần ThánhTông và vua con Trần Nhân Tông) về Thăng Long sau khi kinh đô được giảiphóng Hình thức bài thơ tuy ngắn gọn, cô đúc nhưng đã thể hiện được hào khíchiến thắng và khát vọng lớn lao của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần Tác giả đãghi lại hai chiến công vang dội của quân và dân Đại Việt vào xuân - hè năm ẤtDậu 1285
“Đoạt sáo Chương Dương độ,
Trang 5Đây là những trận thủy chiến dữ dội nổ ra trên chiến tuyến sông Hồng TrậnHàm Tử diễn ra vào tháng 4, tướng Trần Nhật Duật chém được Toa Đô Haitháng sau, Trần Quang Khải đại thắng giặc Nguyên - Mông tại Chương Dương.Hàng vạn tên lính xâm lược bị tiêu diệt, hoặc bị bắt làm tù binh Quân ta chiếmđược nhiều chiến thuyền, vũ khí và lương thảo của giặc.
Hai từ “Đoạt sáo” (cướp giáo) và “Cầm Hồ” (bắt giặc) được đặt ở đầu mỗi câuthơ giống như những nốt nhấn trong khúc ca đại thắng Giọng thơ sảng khoái,hào hùng, phản ánh khí thế bừng bừng của dân tộc ta thời ấy Từ vua quan,tướng sĩ đến dân chúng ai cũng hả hê, sung sướng, tự hào
Hai câu thơ ngũ ngôn tứ tuyệt với nhịp thơ nhanh, gấp và các động từ biểu thịđộng tác mạnh mẽ, dứt khoát (đoạt: cướp lấy; cầm: bắt) thể hiện nhịp độ dồndập, sôi động, quyết liệt của chiến trận Tác giả không nói nhiều về những chiếncông và cũng không tỏ ra say sưa với chiến thắng nhưng ta vẫn có thể cảm nhậnđược niềm phấn khởi, kiêu hãnh vô bờ toát lên từ âm hưởng của bài thơ
Mùa hè năm Ất Dậu là một mốc son trọng đại trong lịch sử chống ngoại xâmcủa dân tộc Hiện thực sôi động đã truyền cảm hứng vào những vần thơ hùngtráng khiến bài thơ mang đậm phong vị anh hùng ca Nhà thơ đã sử dụng thủpháp liệt kê và phép đối để làm nổi bật hai sự kiện lịch sử mang tầm chiến lược.Chiến thắng Chương Dương diễn ra sau nhưng lại được nói đến trước là do nhàthơ đang sống trong không khí hào hùng của chiến thắng Chương Dương vừadiễn ra Kế đó, nhà thơ làm sống lại không khí sôi động của chiến thắng Hàm
Tử trước đó chưa lâu
Hai chiến công Chương Dương độ và Hàm Tử quan đã làm thay đổi cục diệnthế trận của quân ta Từ chỗ rút lui theo chiến lược, quân ta đã tiến lên phảncông như vũ bão Mới ngày nào, 50 vạn quân Nguyên do tướng Thoát Hoan
Trang 6cầm đầu ồ ạt sang cướp phá nước ta Kinh thành Thăng Long chìm trong khóilửa ngút trời Hai mũi tấn công của giặc từ Nam Quan đánh xuống, từ ChiêmThành đánh ra, kẹp lại như hai gọng kìm sắt Vận nước lúc đó như "chỉ mànhtreo chuông" nhưng với tài thao lược của các vị danh tướng, quân ta đã lấy đoảnbinh chế trường trận, lấy yếu đánh mạnh Với chiến thắng Chương Dương vàHàm Tử, quân ta đã giáng sấm sét xuống đầu lũ giặc phương Bắc hung hăng,ngạo mạn Kinh thành Thăng Long được giải phóng Quân xâm lược đã bị quétsạch ra khỏi bờ cõi nước ta.
Trần Quang Khải là nhà thơ đầu tiên đã đưa địa danh sông núi Đại Việt thân yêuvào thơ ca Cái tên Chương Dương và Hàm Tử đã in đậm vào lịch sử chốngngoại xâm, vào lịch sử văn chương như một dấu son chói lọi Phải là ngườitrong cuộc, tha thiết yêu non sông gấm vóc của đất nước mình, Trần QuangKhải mới viết được những câu thơ hào hùng đến thế! Hai câu thơ sau:
“Thái bình tu trí lực,
Vạn cổ thử giang san.
(Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu)
Đây là lời vị thượng tướng động viên dân chúng hãy bắt tay ngay vào công cuộcxây dựng, phát triển đất nước trong hòa bình và tin tưởng sắt đá vào sự bềnvững muôn đời của Tổ quốc Danh tướng Trần Quang Khải vừa từ chiến trườngtrở về, áo bào còn vương khói súng, chưa kịp nghỉ ngơi đã lo ngay đến nhiệm
vụ trước mắt cũng như kế sách lâu dài cho quốc gia, dân tộc Ông nhấn mạnh:Trong thời bình, mọi người cần phải dốc hết sức lực để xây dựng non sông.Nước mạnh, dân giàu thì mới đánh tan được tham vọng ngông cuồng của giặc
Trang 7ngoại xâm, đồng thời chủ quyền độc lập mới được giữ gìn lâu dài Điều đóchứng tỏ Trần quang Khải vừa là một chiến tướng, vừa là một vị đại thần có tàikinh bang tế thế, luôn đặt trách nhiệm với dân, với nước lên hàng đầu.
Ngôn ngữ bài thơ Phò giá về kinh rất giản dị nhưng ý tưởng chứa đựng bêntrong thật lớn lao Khi Tổ quốc đứng trước họa xâm lăng thì vua tôi đồng lòng,anh em hòa thuận, cả nước góp sức (Trần Quốc Tuấn) Trong hòa bình, từ vuaquan đến tướng sĩ, từ vương hầu đến chúng dân, ai ai cũng phải tu trí lực để đấtnước Đại Việt được trường tồn Câu thơ hàm chứa một tư tưởng vĩ đại, cho thấytầm nhìn xa rộng và sáng suốt của Trần Quang Khải
Tuy bài thơ ra đời cách đây gần tám trăm năm nhưng cho đến nay ý nghĩa của
nó vẫn còn nguyên vẹn Bài học rút ra từ bài thơ là nếu chúng ta không chăm loxây dựng đất nước hùng mạnh, dân trí mở mang thì làm sao chống lại được ý đồxâm lược, đồng hóa của các thế lực phản động nước ngoài đang rình rập, nhòmngó đất nước ta?!
Tương tự bài Sông núi nước Nam, bài thơ Phò giá về kinh cũng thể hiện lòngyêu nước theo kiểu mộc mạc, tự nhiên nhưng mạnh mẽ, hào hùng Hai bài thơđều phản ánh bản lĩnh vững vàng, khí phách hiên ngang của dân tộc ta Một bàinêu cao chủ quyền độc lập thiêng liêng, khẳng định nước Nam là của vua Nam,không kẻ nào được phép xâm phạm, nếu cố tình xâm phạm tất sẽ chuốc lấy bạivong Một bài thể hiện khí thế hào hùng và bày tỏ khát vọng xây dựng, pháttriển đất nước trong hòa bình với niềm tin đất nước sẽ bền vững nghìn thu.Bài Phò giá về kinh của Trần Quang Khải là một kiệt tác trong thơ văn cổ Ýthơ hàm súc, cô đọng; ngôn ngữ thơ giản dị, gợi cảm Bài thơ thể hiện niềm tựhào to lớn về sức mạnh chiến thắng của dân tộc ta và làm sống lại những nămtháng hào hùng đánh đuổi quân xâm lược Nguyên - Mông Đồng thời nó nhắc
Trang 8nhở mỗi người Việt Nam phải biết nâng cao ý thức trách nhiệm công dân trongviệc bảo vệ và xây dựng đất nước thanh bình, giàu đẹp, bền vững muôn đời.
Phân tích bài thơ Phò giá về kinh - Mẫu 3
Trần Quang Khải (1241-1294) vừa là một võ tướng kiệt xuất của nhà Trần, ông
là người có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên, đặcbiệt trong hai trận chiến lớn ở Hàm Tử và Chương Dương Không chỉ vậy ôngcòn là một thi sĩ nổi tiếng với rất nhiều những tác phẩm có giá trị trong đó
không thể không kể tới bài thơ “Phò giá về kinh” Đây là tác phẩm tiếp nốimạch nguồn cảm hứng yêu nước của thời đại nhà Trần, thể hiện hào khí chiếnthắng và khát vọng về một đất nước thái bình thịnh trị của dân tộc
Sau chiến thắng Chương Dương và Hàm Tử, kinh đô Thăng Long được giảiphóng, Trần Quang Khải đích thân đi đón Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông
và vua Trần Nhân Tông hồi kinh, bài thơ “phò giá về kinh” được viết trong hoàncảnh ấy Trong không khí chiến thắng hào hùng ấy, bài thơ cất lên như một bảnanh hùng ca của đất nước Hai câu thơ đầu, tác giả gợi lại hai trận chiến oanhliệt hào hùng của dân tộc ta với âm vang tự hào:
“Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm hồ Hàm Tử quan”
Chương Dương và Hàm Tử là hai địa danh nổi tiếng gắn với hai trận đánh lịch
sử của dân tộc được tác giả trực tiếp nhắc tới trong câu thơ Đối với quân dânnhà Trần, chỉ cần nhắc tới hai chiến công vang dội có tính chất quyết định thànhbại ấy cũng đủ để cất lên âm điệu tự hào, ngợi ca Tác giả không miêu tả diễnbiến trận chiến, cũng không diễn tả cảnh binh đao trận lửa mà chỉ kể lại bằng
Trang 9cách liệt kê nhưng như thế cũng đủ để ta hình dung được không khí trận mạccùng tính chất gay go, căng thẳng của cuộc chiến.
Đặc biệt để nói về chiến thắng, nhà thơ chỉ sử dụng hai cụm động từ “đoạt sáo,cầm hồ” với sức gợi mạnh mẽ, khẳng định quân ta luôn trong thế chủ động, tựtin, lấn át và chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược cho dù chúng là ai Trong phầndịch nghĩa, tác giả sử dụng từ dùng từ “cướp” để dịch thoát nghĩa cho từ “đoạt”trong phiên âm, tuy nhiên nó đã làm mất đi sắc thái ý nghĩa của hành động
“Cướp” thiên về sự phi nghĩa, trái với đạo lí, dùng sức mạnh để chiếm đoạt củangười khác, nó đã làm mất đi sự hào hùng vốn có của hành động “đoạt” là tư thếchủ động, tự tin của phe chính nghĩa tước đoạt dã tâm xâm lược của kẻ thù Vớigiọng điệu hào hùng, sôi nổi kể lại những chiến công oanh liệt, hào hùng cùngcủa dân tộc cùng hào khí chiến đấu, chiến thắng vẻ vang của quân và dân nhàTrần, hai câu thơ đầu đã cho thấy niềm vui sướng, hạnh phúc và đầy tự hào củanhà thơ, đồng thời đó cũng là sự biểu hiện cụ thể của tình yêu đất nước
Không ngủ quên trong chiến thắng, càng sung sướng, tự hào về chiến công baonhiêu thì quân và dân nhà Trần càng quyết tâm để giữ gìn sự hòa bình, thịnh trịcủa dân tộc bấy nhiêu Với giọng điệu dứt khoát, đầy tự tin Trần Quang Khải đãlên tiếng để nói về khát vọng ấy
“Thái bình tu chí lực
Vạn cổ thử giang san”
Đến hai câu thơ này, giọng điệu trở nên trầm lắng, niềm vui, niềm hân hoan,hạnh phúc dường như tạm lắng lại, thay vào đó là phút suy tư sâu lắng về vậnnước Triều đại vừa trải qua cơn phong ba bởi nạn giặc xâm lược, đất nước cònbao điều bộn bề lo toan, thân làm chủ tướng, Trần Quang Khải làm sao không
Trang 10suy nghĩ, lắng lo cho được Trong câu thơ, tác giả đã nhấn mạnh có thái bình rồinên phải gắng sức dựng xây thì non nước mới được thịnh trị muôn đời Câu thơcho thấy tầm nhìn xa trông rộng của một vị chủ tướng tài ba Đó vừa là lời hứaquyết tâm cùng chung tay góp sức xây dựng đất nước, cũng vừa là lời nhắc nhởcon cháu đời sau về trách nhiệm và nghĩa vụ của mình đối với đất nước, dântộc Hai câu thơ khiến ta trân trọng, kính phục và cảm động biết bao trước tấmtấm lòng yêu nước thương dân và tài năng thao lược tài ba của người con tàigiỏi nhà Trần.
Với thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt ngắn gọn mà dồn nén cảm xúc, “phò giá về kinh”của Trần Quốc Tuấn vừa ngợi ca chiến thắng hào hùng của dân tộc, vừa thể hiệnniềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời của đất nước Bài thơ được xem làbản hùng ca hòa trong dàn đồng ca yêu nước của dân tộc cùng với các tác phẩmnhư Nam Quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo, Những khúc ca ấy đãkhơi gợi trong mỗi chúng ta tình yêu đất nước và ý thức bảo vệ, xây dựng, giữgìn đất nước trong mỗi người
Phân tích bài thơ Phò giá về kinh - Mẫu 4
Trận chiến Mông-Nguyên thắng lợi, quân dân đất nước mừng rỡ trước chiếncông hiển hách của mình Sức mạnh của quân giặc cũng phải chịu đầu hàngtrước khí thế dùng mạnh và tinh thần quật cường chiến đấu của quân ta Nỗi xúcđộng và niềm tự hào khôn nguôi còn mãi trong trái tim mỗi người lúc ấy Trước
sự kiện ấy, Trần Quang Khải đã viết nên những vần thơ thép, hùng hồn "Phò giá
về kinh":
“Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm tử bắt quân thù
Trang 11Thái bình tu trí lực
Non nước ấy ngàn thu”
Hai câu đầu tác giả đã tái hiện lại những chiến công hào hùng của quân đội nhàTrần Bằng nghệ thuật đảo ngữ, hai nơi diễn ra trận đánh được nhấn mạnh thểhiện rõ niềm tự hào lớn lao của tác giả Những động từ mạnh kết hợp với danh
từ như "cướp giáo", "bắt quân thù" cho thấy sự chủ động và sức mạnh của quân
ta trên mọi trận chiến Trận Chương Dương tuy diễn ra sau nhưng được liệt kêtrước như một sự sắp đặt có ý đồ của tác giả Đang sống trong niềm hứng khởicủa chiến nhưng vẫn không quên những ngày hào hùng, sung sướng trong thắnglợi năm xưa Hào khí chiến đấu mạnh mẽ tiêu biểu cho hào khí của một thờiđại- hào khí Đông A Lời thơ hùng hồn, tự hào, ta như hình dung được trướcmắt mình khung cảnh chiến đấu nơi trận chiến oanh liệt ấy
"Thái bình tu trí lực
Non nước ấy ngàn thu"
Sau khi đánh đuổi quân giặc, nhân dân được tự do, yên ấm Song, để có đượchoà bình ấy phải đánh đổi bao máu và nước mắt, bao người phải hy sinh thânmình nơi chiến trận, bởi vậy mà cần phải ý thức được công cuộc bảo vệ và dựngxây đất nước Không nên ngủ quên trên chiến thắng, hãy gắng sức mình, rènluyện quân đội, xây dựng lực lượng vững mạnh, trí và lực cùng nhau cộng tác
để gây dựng cơ đồ, đất nước mới được thái bình, thịnh trị: "Non nước ấy ngànthu"
Đó là trách nhiệm của mỗi người và cũng là lời gửi gắm của vị tướng sĩ tớimuôn dân, muôn người lúc bấy giờ và cả những thế hệ sau Đất nước muônngàn năm tồn tại vững bền phải là sự hợp lực, quyết tâm cao độ, gắng sức kiên
Trang 12trì Hai câu thơ cuối thể hiện trí tuệ anh minh và tầm nhìn chiến lược của ngườianh hùng yêu nước Yêu nước không chỉ có đấu tranh, yêu nước còn cần phảixây dựng phát triển nước nhà ngày một giàu mạnh hơn để nhân dân ngàn nămmãi được sống trong hoà bình, tự do Vận mệnh đất nước luôn nằm trong tay ta,
do ta quyết định, được hay mất, tồn tại hay không tồn tại đều từ sự nỗ lực, ýthức của nhân dân
Bài thơ ngũ ngôn vô cùng cô đọng, hàm súc, lời ít ý nhiều tạo nên ấn tượngmạnh Những chiêm nghiệm được đưa ra sau những chiến thắng lẫy lừng củadân tộc như một sự đúc rút thực tiễn đầy khách quan, từ đó, tạo niềm tin và thúcgiục mọi người hành động, quyết tâm cao
Đọc bài thơ , em thấy mình thật may mắn khi được sống trong hoà bình hômnay, những mong ước, nhắn nhủ của người anh hùng Trần Quang Khải đangngày được thế hệ sau tiếp thu, nêu cao tinh thần quyết tâm thực hiện Em thầmhứa sẽ cố gắng học thật giỏi, luyện sức, luyện tài, trau dồi đạo đức thật tốt đểsau này có thể cống hiến thật nhiều cho đất nước thân yêu
Phân tích bài thơ Phò giá về kinh - Mẫu 5
Cuộc kháng chiến quân Mông – Nguyên đã qua đi nhưng những hồi ức thắnglợi vẫn còn vang vọng mãi cho đến bây giờ Nhắc đến cuộc kháng chiến này takhông thể không nhắc đến Trần Quang Khải – vị tướng tài kiệt xuất đã có cônglớn trong cuộc kháng chiến này Và ông cũng chính là thi sĩ tài hoa sáng tác rabài thơ “Phò giá về kinh", cho chúng ta sống lại khí thế hào hùng lúc bấy giờ.Bài thơ đã thể hiện được hào khí chiến thắng và khát vọng của dân tộc ta
“Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm hồ Hàm Tử Quan
Trang 13Non nước ấy ngàn thu”
Mở đầu bài thơ là chiến công vang dội của quân và dân Đại Việt và mùa hè năm
là động từ mạnh thể hiện nhịp độ dồn dập, quyết liệt sôi động của chiến trận.Giọng thơ sảng khoái hào hùng phản ánh khí thế của nhân dân ta lúc bấy giờ.Tác giả không dừng lâu trong chiến công cũng không say sưa với chiến thắng