Dàn ý Cảm nghĩ về bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm 1, Mở bài Trong các bài ca dao xưa thì hình ảnh con cò là một trong những hình ảnh quen thuộc, vì con cò thường gắn với ruộng đồng Và có lẽ bỏi vậy mà[.]
Trang 1Dàn ý Cảm nghĩ về bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm
1, Mở bài:
-Trong các bài ca dao xưa thì hình ảnh con cò là một trong những hình ảnh quen thuộc, vì con cò thường gắn với ruộng đồng Và có lẽ bỏi vậy mà hình ảnh con cò luôn luôn gắn với cuộc sống lam lũ của người nông dân, người phụ nữ Việt xưa -Nêu câu ca dao cần cảm nhận:
Con cò mà đi ăn đêm, Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông ơi ông vớt tôi nao, Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong, Đừng xáo nước đục, đau lòng cò con
2, Thân bài:
-Nói đôi nét về hình ảnh con cò trong ca dao
+Con cò luôn luôn gần gũi, thân thiết với đồng ruộng, với người nông dân đã trở thành hình tượng quen thuộc trong ca dao
+Mỗi khi nhắc đến con cò, ta thường liên tưởng đến người phụ nữ Việt Nam chịu thương chịu khó, tận tuỵ suốt đời vì chồng vì con
>>> Hình ảnh con cò ẩn dụ nói chuyện sống trong xã hội phong kiến đầy áp bức bất công, chị em phụ nữ phải đương đầu với rất nhiều khó khăn trở ngại Nhưng dù cuộc sống có tối tăm đến đâu, dù gặp phải hoàn cảnh ngang trái đến mức độ nào thì
họ vẫn giữ được tâm hồn trong sáng và phẩm chất tốt đẹp
+Thông qua tâm sự của con cò gặp nạn, bài ca dao khẳng định người dân lao động nghèo khổ xưa kia luôn đề cao quan điểm: Thà chết trong còn hơn sống đục
Trong ca dao xưa, thì dường như việc người nông dân thường mượn hình ảnh con
cò để diễn tả cuộc đời cực nhọc và thân phận nhỏ bé của họ là bình thường và quen thuộc Bởi có lẽ vì nó có nhiều nét tương đồng: thân cò gầy guộc; cò chịu khổ, vất
vả lặn lội kiếm ăn
-Bài ca dao gợi ra cho ta liên tưởng tới sự vất vả, cực nhọc của người phụ nữ lao động xưa kia
+Tình cảnh của con cò được nhắc đến trong câu hát là tình cảnh của người đi kiếm
ăn trong hoàn cảnh đặc biệt, không may gặp rủi ro và lâm nạn
Trang 2+Từ hình ảnh con cò mọ lặn lội để tìm mồi để nuôi đàn cò con bé bỏng, thì tác giả dân gian như đã ngầm so sánh với sự tần tảo, đảm đang của người phụ nữ Trước mắt ta như hiện lên hình ảnh những người vợ, người mẹ phải tất tả giữa dòng đời xuôi ngược để lo toan cơm áo cho cả gia đình
-Thông thường, thì cò chỉ kiếm ăn vào ban ngày chứ không phải ban đêm như loài vạc Kiếm ăn ban đêm là điểu trái hẳn lại với tập tính của loài cò
+Tình cảnh của cò mẹ trong hai câu đầu dường như đó mới chỉ là cái nền để thể hiện một cách tinh tế, sâu sắc những điều người xưa muốn nói qua ngôn ngữ trực tiếp của nhân vật trong bốn câu sau Chi tiết này đã chứa đựng đầy mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm, thành một bi kịch thương tâm gợi cảm xúc xót xa trong lòng người đọc
+Ta sẽ vẫn mãi cảm kích nhớ đến mẹ cha, tổ tiên ta ngày trước, cả một đời khổ nhục, âm thầm, cho đến lúc chết đi vẫn còn đắng cay, oan ức
>>>Người Việt Nam ta luôn luôn đòi hỏi tinh thần của mình, cuộc sống của mình, lịch sử của mình phải tuyệt đối sạch thơm Một dân tộc Việt Nam như thế có thể nào chịu để cho kẻ thù làm nhục được chứ?
3, Kết bài
- Bài ca dao như một lời dặn dò, trăng trối nghe đến thật nghẹn ngào, đau xé tận ruột gan, mà thiêng liêng
>>>Cái lẽ làm người trong sạch đó như sẽ còn đời đời soi chiếu trong tâm hồn của dân tộc ta, nhờ những người mẹ Việt Nam – hiện thân của tình thương – đêm đêm xiết chặt đứa con bé bỏng vào lòng và âu yếm hát ru bài Con cò mà đi ăn đêm, bài
ca dao màu nhiệm đến tận ngày nay
Con cò mà đi ăn đêm, Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông ơi ông vớt tôi nao, Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong Đừng xáo nước đục đâu lòng cò con
Cảm nghĩ về bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm – Mẫu 1
Trang 3Hình ảnh con cò là một trong những hình ảnh quen thuộc của người nông dân Việt Nam ta, đặc biệt hơn là những người phụ nữ Khi mà sống trong xã hội phong kiến như chứa đựng được sự đầy áp bức bất công, chị em phụ nữ phải đương đầu với rất nhiều khó khăn, là những trở ngại Nhưng cho dù cuộc sống có tối tăm đến đâu, dù gặp phải hoàn cảnh ngang trái đến mức độ nào thì trong những người phụ nữ- họ vẫn giữ được tâm hồn trong sáng và nếp sống thanh khiết Điều đó dường như cũng đã được thể hiện một cách kín đáo qua chính bài ca dao mang tính ẩn dụ sau đây:
Con cò mà đi ăn đêm, Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông ơi ông vớt tôi nao, Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong Đừng xáo nước đục đâu lòng cò con
Tác giả dân gian thạt khéo léo và tài tình khi chỉ với việc thông qua những tâm sự của con cò gặp nạn T cũng nhưu đã thấy được bài ca dao khẳng định người dân lao động nghèo khổ xưa kia luôn đề cao quan niệm rằng “Thà chết trong còn hơn sống đục” vẫn được giữ cho đến nay
Những câu từ ctrong bài ca dao như cũng đã đậm cảm xúc buồn thương kể về thân phận và cảnh ngộ éo le của một con cò mà khi mẹ bị lâm nạn khi đi kiếm mồi để nuôi con nhưng nó lại có sức lay chuyển như đã gợi cho ta liên tưởng tới thân phận của người phụ nữ lao động nghèo khổ, lam lũ:
Con cò mà đi ăn đêm, Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Chính với từ hình ảnh cò mẹ lặn lội tìm kiếm miếng ăn cho đàn cò con bé bỏng, nhân dân ta dường nhưu cũng đã ngầm so sánh với sự tần tảo, đảm đang của người phụ nữ xưa kia Và ta như thấy được trước mắt ta hiện lên hình ảnh những người
vợ, người mẹ dường như cũng đã phải tất tả giữa dòng đời xuôi ngược để lo toan cho cuộc sống gia đình
Trang 4Cuộc sống mưu sinh thật vất vả mà kiếm ăn ban ngày không đủ, cò mẹ phải kiếm
ăn cả ban đêm (Trái với thói quen của họ nhà cò) Cũng chỉ vì trời tối mà cò phải đậu cành mềm nên lộn cổ xuống ao
Có thể thấy được chính chi tiết này đã đẩy bi kịch thương tâm trong câu chuyện lên đến đỉnh điểm , gợi cảm xúc xót xa trong lòng người đọc Người đọc như cũng có thể thấy được con cò mẹ không chỉ buồn vì cái chết gần kề mà còn buồn vì sự hiểu lầm tai hại tất sẽ xảy ra Nội dung của những lời ca trong bài như cũng đã giúp chúng ta hiểu và thông cảm với tâm trạng của cò:
Ông ơi ông vớt tôi nao, Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong Đừng xáo nước đục đâu lòng cò con
“Ông” ở trong bài ca dao đây là kẻ giàu có, là người dường như có địa vị cao và được nắm quyền sinh quyền sát trong xã hội Chính những lời khẩn cầu của cò mẹ hoàn toàn không phải là vì muốn bảo toàn tính mạng dường như là muốn giãi bày, muốn bộc bạch những tấm lòng trong sạch của mình Câu thanh minh đó ta hiểu đó chính là tôi có lòng nào thì ông hãy lấy mà sáo với măng nhưng là nhớ sao nước trong, đừng sáo nước đục Cậu thanh minh hiểu theo nghĩa bóng đó chính là tấm lòng của cò nếu có ý định xấu nào thì ông hãy sáo măng thì cò cũng cam lòng Rõ ràng ta như thấy được con cò đã dùng chính cái chết của mình để minh chứng cho tấm lòng của mình, và nhất là khi gặp hoàn cảnh trớ trêu
Có xáo thì xáo nước trong Đừng xáo nước đục đâu lòng cò con
Cò mẹ dường như cũng đã van xin đừng xáo nước đục mà thêm tủi thân, tủi phận cho cò Có lẽ rằng chính cò mẹ dường như đã muốn được xáo nước trong như câu nói “Chết trong còn hơn sống đục” Và bản thân con cò mẹ không muốn đàn còn phải đau lòng trước cái chết đầy uẩn khúc của mẹ nó Dường như chính những lời van xin thống thiết cho ta thấy bản chất thật thà, như cũng thật đôn hậu của cò mẹ Khi mà đứng trước tình thế cái chết đã kề bên, chợt nghĩa đến đàn con đói khát của mình dường như cũng đang nóng ruột chờ đợi nên cò mẹ cất lời van xin nhưng
Trang 5không phải xin được sống mà là xin được chết trong sạch Con cò mẹ lúc này dường như cũng đã cảm thấy mình không thể chết trong nhục nhã, không thể để đàn con phải xấu hổ vì mình Chính bạn đọc dường như cũng có thể hieru được tâm trạng đau đớn cùng phẩm giá đáng quý của cò mẹ Điều ấy khiến chúng ta liên tưởng tới những đức tính tốt đẹp của chính những người phụ nữ lao động Họ
là những bà mẹ nghèo suốt đời lam lũ, bần hàn và ở họ như không có gì để lại cho con ngoài tấm lòng trong sạch, thanh cao Và ta có thể nhận thấy rằng đó chính là gia tài đáng quý nhất để các con luôn tự hào về mẹ, noi gương mẹ mà sống tốt hơn
Bài ca dao trên dường như đã thể hiện quan niệm sống đúng đắn của nhân dân ta thời trước Và không phải ngẫu nhiên mà bài ca dao này lại được sử dụng trong những lời ru con của các bà mẹ xưa Nó như một điều răn dạy con cháu sống sao cho đúng với đạo lý Với ý nghĩa lớn đó mà bài ca dao sống đến tận hôm nay
Cảm nghĩ về bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm – Mẫu 2
Những câu ca dao từ Nam chí Bắc như có đất, có nước, như có cát, có biển, như có
mồ hôi người, chúng ta sẽ cảm nhận thấy dần dần tụ lại nơi khóe mắt một giọt ướt sáng ngời Đó là một giọt tinh túy chắt ra từ ruột già của non sống, nó xoáy vào tâm hồn ta, làm động tới lòng yêu thương sâu sắc, lớn lao Và có lẽ, những bài ca dao với hình ảnh con cò đã ngân lên trong lòng ta nhũng nhịp hồn dân tộc như vậy:
“Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao
Ông ơi ông vớt tôi vào Tôi có lòng nào ông hãy sáo măng
Có sáo thì sáo nước trong Đừng sáo nước đục, đau lòng cò con.”
Từ xưa, hình ảnh con cò rất quen thuộc gần gũi với người dân Việt nam ta Thân hình gầy guộc, đặc biệt lại hay kiếm ăn nơi ruộng đồng, rất cần cù chịu khó rất giống với đức tính người nông dan Việt Vì thế mà con cò đã trở thành biểu tượng của người nông dân sau lũy tre làng
Trang 6Trong bài ca dao, con cò rơi vào hoàn cảnh thật đặc biệt: con cò đi ăn đêm Thường cò hay đi kiếm ăn vào ban ngày, sự bất thường ấy hé mở cho người đọc thấy được cuộc sống khó khăn, mệt nhọc, nguy hiểm của con cò khi phải bươn chải kiếm ăn ban ngày chưa đủ mà còn phải kiếm ăn cả vào ban đêm: đậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao Bất chắc, nguy hiểm rình rập nhưng không còn cách nào khác Cò chỉ biết cầu mong sự giúp đỡ từ phía người ngoài
“Ông ơi ông vớt tôi vào Tôi có lòng nào ông hãy sáo măng
Có sáo thì sáo nước trong Đừng sao nước đục, đau lòng cò con.”
Con cò rơi vào tình thế tình ngay lí gian, không thể cởi bỏ được sự hiểu lầm Vậy nên, hi vọng răng nếu trong lòng nó có một chút gì sự xấu xa, ích kỉ xin hãy đem sáo măng, rửa sạch sự hiểu lầm ấy đẻ minh chứng cho tâm hồn trong sạch của mình Như vậy, mượn hình ảnh con cò, dân gian muốn gửi gắm để mai hậu tháy được cuộc sống vất vả, cực nhọc của người nông dân Đồng thời, thấy được những oái oăm , bất trắc trong cuộc sống mưu sinh và nhất là khẳng định tấm lòng trong sạch, thà chết vinh còn hơn sống nhục của những người nông dân chân lấm tay bùn Đó cũng là vẻ đẹp ngàn đời của dân tộc Việt Nam
Những câu ca dao thật thấm thía mà sâu sắc, hun đúc được hồn nòi giống của ta mà nhắn gửi đến hậu thế Đồng thời chững tỏ tài năng các nghệ sĩ dân gian khi sáng tạo ra những câu thơ lục bát ý nghĩa như vậy
Cảm nghĩ về bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm – Mẫu 3
Không biết tự bao giờ con cò đã đi vào ca dao dân ca của dân tộc ta giản dị và mộc mạc đằm thắm Con có là con vật gắn bó thân thiết nhất với người nông dân Nó còn là biểu tượng cho người nông dân suốt ngay lam lũ vì miếng cơm mang áo Bài ca dao ” Con cò mà đi ăn đêm” người xưa đã mượn tiếng kêu thương của con
cò khi lâm nạn để nói về người dân lao động với phẩm chất đáng quý ” Chết vinh còn hơn sống nhục”
Trang 7Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông ơi! ông vớt tôi nao, Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong, Đừng xáo nước đục đau lòng cò con
Đọc bài ca dao ta có thể cảm nhận được đây là một bài ca dao ngụ ngôn Lý tưởng cuộc sống được ngụ ý trong con cò đi kiếm ăn và gặp nạn
Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Con cò chỉ đi kiếm ăn ban ngày nhưng trong bài ca dao này lại ngược lại Con cò phải đi kiếm ăn vào ban đêm Chứng tỏ một điều rằng người nông dân vì nghèo khổ, vì miếng cơm manh áo mà phải đi kiếm ăn ban đêm nữa Đọc đến đây người đọc đã thương cảm cho số phận của con cò Chữ “mà” trong câu ca dao làm nổi bật cấu trúc tương phản, gợi nhiều xót xa cho một đời cò Trong đem tối phải mài mò kiếm ăn nghịch cảnh bị lộn cổ xuống áo là đúng Vì đêm tối có ai nhìn thấy rõ đâu
là chỗ đậu an toàn được
Cò mẹ cần cù, chịu khó kiếm ăn những tưởng sẽ được ấm no, hạnh phúc Bầy cò con sẽ hạnh phúc và vui mừng biết nhường nào khi mẹ tha về được nhiều mồi hơn Cuộc đời cò vất vả lận đạn chịu nhiều đắng cay không lời nào kể xiết được Con cò
đã lộn cổ xuống ao, cò có cánh, cò bay giỏi, có rơi xuống nước cò vẫn bay lên được Thế nhưng cái chết đã đến kề bên, tất cả như quay lưng đi đang trách móc
cò Tiếng cò kêu thương trong đem khuya nghe thật sâu thẳm và sầu não
Ông ơi ! ông vớt tôi nao’
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong, Đừng xáo nước đục đau lòng cò con
Từ ông được nhạc lại đến ba lần, hai từ tôi được điệp lại như một nốt nhấn bi thảm cho bài ca dao Cò mong được ông cứu vớt, được đoái thương Ông mà cò gọi có thể là tác giả là người duy nhất được chứng kiến cái cảnh đáng thương ấy Cò là
Trang 8tượng trưng cho người nông dân lao động nghèo khổ bị á bức bóc lột nặng nề trong
xã hội phong kiến
Ông gặp cò đi kiếm ăn ban đêm, ông đi đâu trong đêm khuya vắng vậy? Ông ở đây cũng có nghĩa là nông dân đã chứng kiến đông loại mình bị gặp nạn
Ông ơi! ông vớt tôi nao
Lời khuẩn cầu của cò hoàn toàn không phải sự sống mà vì tấm lòng trong sạch của mình
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Rõ rằng trong lời phân trần của mình cò không sự chết mà cò muốn đem cái chết
để chứng minh cho cho tấm lòng trong sạch khi đi vào đường cụt ngõ hẻm Khi phải đi kiếm ăn vào ban đêm người ta sẽ nghĩ ngay đến những người có hành động bất chính vì ban ngày sợ bị phát hiện ra mới đi hành động vào ban đêm Cò đi kiếm
ăn về ban đêm không phải vì sợ mà vì sự nghèo khổ ban ngày đã cần cù vất vả nhưng vẫn không đủ sống nên tranh thủ kiếm thêm vào ban đêm những mong cuộc sống mình được ấm no hạnh phúc hơn Cò đi ăn đêm nhưng cò không phải là kẻ bất lương cò hiền lành lương thiện
Con cò trong bài ca dao này là hình ảnh ẩn dụ, về biểu tượng về người nông dân một nắng hai sương Đó là những người nông dân chịu thương chịu khó Bất hạnh của cò lộn cổ xuống ao cũng là sự bất hạnh của nhân dân lao động trong xã hội suy tàn
Trải qua hàng ngàn năm, người nông dân Việt Nam đã đổ mồ hôi công sức vất vả làm ăn Làm ra hạt gạo cụ khoai nuôi sống bản thân nhưng thực ra thân phận của
họ chẳng khác nào thân phận con cò trong bài ca dao này Ước muốn sau cùng của con cò là:
Có xáo thì xáo nước trong Đừng xáo nước đục đau lòng cò con
Trang 9Cò muốn chất nơi nước trong Nếu được lựa chọn cò xin chết ở nơi nước trong chứ không chết ở nơi nước đục Lời van xin của cò mang nhiều trắc ẩn, người lao động Việt Nam sống trong cuộc đời lam lũ, đôi khi họ trở thành con cò mà đi ăn đêm, nhưng dẫu xa vào bùn nhơ nhuốc họ vẫn muốn vượt lên để sống một cuộc sống thanh cao
Đã có biết bao câu tục ngữ nêu lên cách ứng xử giản dị mà thanh cao: ” Đói cho sạch, rách cho thơm”, “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”
Qua thân phận con cò tác giả đã lên lên một triết lý nhân sinh tuyệt đẹp ca ngợi tâm hồn trong sạch nhân hậu thà chết trong còn hơn sống đục
Trải qua hàng nghìn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước, người dân cày Việt Nam bằng lòng dũng cảm của mình đã giữ vững nền độc lập tự do và những phẩm chất đáng quý : cần cù, chịu thương chịu khó, hiền lành, chất phác… Đọc bài ca dao trên chúng ta càng cảm phục yêu mến họ
Cảm nghĩ về bài ca dao Con cò mà đi ăn đêm – Mẫu 4
Cánh cò đối với người nông dân lao động dường như đã trở thành những người bạn thân thiết Trên cánh đồng bát ngát, có lúc nào mà những người nông dân lại không gặp con cò Trong ca dao, cái cò chính là hiện thân của những người nông dân lao động bình thường: chất phác, siêng năng, cần mẫn, trải nhiều vất vả gieo neo Bài
ca dao “Con cò mà đi ăn đêm” mượn tiếng kêu thương của con cò khi lâm nạn để nói về con người lao động với phẩm chất vốn có của họ: chết vinh còn hơn sống nhục:
Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông ơi! ông vớt tôi nao, Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong, Đừng xáo nước đục đau lòng cò con
Đọc bài ca dao ta có thể cảm nhận đây là một bài ca dao mang tính ngụ ngôn độc đáo Lý tưởng cuộc sống được trình bày qua con cò đi kiếm ăn gặp nạn:
Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Trang 10Ở đây nhân vật trọng tâm là con cò Thường thì cò kiếm ăn vào ban ngày Như vậy đây là một hoàn cảnh bất bình thường Vì sao mà cò lại phải lặn lội mò cua bắt tép vào ban đêm? Bởi vì nghèo, kiếm ăn ban ngày gia đình cò không đủ để tồn tại Người đọc đã thương cảm, cuốn hút ngay khi đọc câu mở đầu Chữ mà trong câu
ca dao làm nổi bật cấu trúc tương phản, gợi nhiều xót xa cho một đời cò ông Vũ Ngọc Phan ghi: con cò mày đi ăn đêm ăn đêm nghịch lý thì cò lộn cổ xuống ao Cần cù, chịu khó kiếm ăn những tưởng sẽ được ấm no hạnh phúc Bầy cò con chắc chắn sẽ được mẹ tha nhiều mồi về tổ hơn Cuộc đời vất vả lận đận con cò chịu nhiều đắng cay không thế kế xiết Con cò đã lộn cổ xuống ao, cò có cánh, cò bay giỏi, cò có rơi xuống ao thì vẫn bay lên được Thế nhưng cái chết đang đến kề bên, tất cả như quay lưng đi như trách móc cò Tiếng cò kêu thương trong đêm khuya nghe sầu thảm đến thế:
Ông ơi! ông vớt tôi nao, Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong, Đừng xáo nước đục đau lòng cò con
Từ ông được nhắc lại đến ba lần, hai từ tôi được điệp lại như một nốt nhấn bi thảm của bài ca Cò mong ông cứu vớt, đoái thương Ông mà cò gọi có thể là tác giả, một người duy nhất chứng kiến cảnh đau thương ấy Nếu ta cho con cò là tượng trưng cho nhân dân lao động nghèo khổ bị áp bức bóc lột nặng nề Ông gặp
cò đi kiếm ăn ban đêm, ông đi đâu? Ông cũng có nghĩa là nhân dân là những người chứng kiến đồng loại của mình gặp hoạn nạn trước những lời khẩn khoản:
Ông ơi! ông vớt tôi nao Lời khẩn cầu của cò hoàn toàn không phải vì sự sống mà cò muốn giãi bày tấm lòng trong sạch của mình:
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Rõ ràng trong lời phân trần này cò không sợ chết mà cò muốn đem cái chết để chứng minh cho tấm lòng trong sạch khi sa vào đường cùng ngõ cụt Cò đi ăn đêm, nhưng cò không phải là kẻ bất lương, cò hiền lành lương thiện
Con cò trong bài ca dao này là hình ảnh ẩn dụ, là biểu tượng về người nông dân một nắng hai sương Đó là những người dân lao động bình thường chịu khó Bất hạnh của con cò bị lộn cổ xuống ao cũng là sự bất hạnh, hoạn nạn của nhân dân lao động trước áp bức bóc lột sưu cao thuế nặng như Nguyễn Khuyến đã nói:
Phần thuế quan Tây, phần trả nợ Nửa công đứa ở, nửa thuê bò (Nguyễn Khuyến) Trải qua hàng ngàn năm, người nông dân Việt Nam đã đổ mồ hôi công sức vất
vả làm ăn Làm ra hạt gạo, củ khoai nuôi sống bản thân nhưng thực ra thân phận