Đầu tư quốc tế trực tiếp với tăng trưởng kinh tế

HHP MỞ ĐẦU Bất kỳ quốc gia nào, dù là nước phát triển hay đang phát triển đều cần có đủ nguồn vốn để tạo ra của cải đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội Nguồn vốn đầu tư cho phát triển có thể đượ[.]

MỞ ĐẦU

Bất kỳ quốc gia nào, dù là nước phát triển hay đang phát triển đều cần có đủ nguồn

vốn để tạo ra của cải đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội Nguồn vốn đầu tư cho phát triển có thể được huy động ở trong nước hoặc từ nước ngoài Tuy nhiên, nguồn vốn trong nước thường là có hạn, nhất là đối với những nước đang phát triển với tỷ lệ tích lũy thấp

Việt Nam là một nước đang phát triển và đang trong quá trình Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa, đổi mới nền kinh tế từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh

tế thị trường Quá trình ấy đòi hỏi nước ta phải phát huy và sử dụng một cách có hiệu quả các nguồn lực cho phát triển Trong đó, vốn là yếu tố rất quan trọng , là chìa khóa hàng đầu để góp phần thực hiện Công nghiệp hóa- Hiện dại hóa và mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội Trong khi tích lũy nội bộ của nền kinh tế nước nhà còn thấp, thì việc thu hút các nguồn vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là vốn đầu tư quốc tế trực tiếp là vô cùng cần thiết, góp phần bù đắp sự thiếu hụt về vốn, kỹ thuật, kinh nghiệm quản lý… nhằm tăng năng suất lao động, tạo việc làm cho người lao động

Như vậy, có thể thấy, đầu tư quốc tế trực tiếp là một nhân tố vô cùng quan trọng đối với sự tăng trưởng kinh tế Đặc biệt, trong tình hình dịch Covid-19 đang bùng phát trở lại Việt Nam, nền kinh tế nước nhà phải đối mặt với nhiều thách thức, khó khăn, đầu tư quốc tế trực tiếp càng thể hiện rõ vai trò và tầm quan trọng của mình hơn bao giờ hết

Nhận thấy tính cấp thiết của vấn đề, em đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Đầu tư quốc tế trực tiếp với tăng trưởng kinh tế”

Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, bài tiểu luận gồm 2 phần chính:

-Phần 1: Lý luận chung về đầu tư quốc tế trực tiếp với tăng trưởng kinh tế

-Phần 2: Thực trạng đầu tư quốc tế trực tiếp với tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam

1

PHẦN 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VỚI

TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

1.1 Tổng quan về đầu tư quốc tế trực tiếp

1.1.1 Khái niệm đầu tư quốc tế trực tiếp

Đầu tư trực tiếp nước ngoài là sự di chuyển vốn, tài sản, công nghệ từ nước đi đầu

tư sang nước tiếp nhận đầu tư để thành lập hoặc kiểm soát doanh nghiệp nhằm những mục đích nhất định [1,tr348]

1.1.2 Đặc điểm của đầu tư quốc tế trực tiếp

FDI có một số đặc điểm sau:

- FDI là một dự án mang tính lâu dài

- FDI là một dự án có sự tham gia quản lý của các nhà đầu tư nước ngoài

- FDI là hình thức kéo dài chu kỳ tuổi thọ sản xuất, chu kỳ tuổi thọ kỹ thuật và nội bộ hóa di chuyển kỹ thuật

- Đi kèm với dự án FDI là 3 yếu tố: hoạt động thương mại, chuyển giao công nghệ, di

cư lao động quốc tế

- FDI gắn liền với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

1.1.3 Các hình thức đầu tư quốc tế trực tiếp

- Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài

- Doanh nghiệp liên doanh

- Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh

- Các hình thức khác: BOT, BTO, PPP

1.1.4 Lợi ích của đầu tư quốc tế trực tiếp

- Đối với nước đầu tư:

+ FDI giúp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, tăng cường bành trướng sức mạnh kinh tế và vai trò ảnh hưởng trên thế giới

+ FDI giúp các công ty nước ngoài giảm chi phí sản xuất, rút ngắn thời gian thu hồi vốn đầu tư và thu lợi nhuận cao do việc tận dụng những lợi thế so sánh của nước sở tại,

2

giảm chi phí vận chuyển, quảng cáo…

+ FDI giúp chủ đầu tư tìm kiếm được các nguồn cung cấp nguyên vật liệu ổn định + FDI giúp các chủ đầu tư nước ngoài đổi mới cơ cấu sản xuất, áp dụng công nghệ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh

- Đối với nước tiếp nhận đầu tư:

+ FDI bổ sung nguồn vốn cho phát triển kinh tế

+ FDI góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của nước tiếp nhận đầu tư

+ FDI góp phần cải thiện cán cân thanh toán

+ FDI góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động

+ FDI góp phần bảo vệ môi trường, khai thác có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên

1.1.5 Mặt trái của FDI đối với các nước tiếp nhận đầu tư

- Về vốn: vốn do hoạt động FDI cung cấp có chi phí cao hơn so với các nguồn vốn khác từ nước ngoài; vốn do hoạt động FDI cung cấp có thể không lớn; vốn FDI trong một số trường hợp được cung cấp với số lượng lớn có thể ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của một quốc gia

- Về môi trường và chuyển giao công nghệ: Tốc độ tăng trưởng kinh tế tỷ lệ thuận với tốc độ gây ra ô nhiễm môi trường; các nước nhận đầu tư có thể phải tiếp nhận công nghệ và kỹ thuật lạc hậu, trở thành bãi rác thải công nghệ

- Về khả năng cạnh tranh: FDI gây ra sự bất lợi cho các doanh nghiệp trong nước trong quá trình cạnh tranh

- Về lao động: lao động làm việc trong các doanh nghiệp FDI thường đòi hỏi trình độ cao, nếu không đáp ứng được sẽ bị sa thải

- Về cán cân thanh toán: FDI là một trong những nguyên nhân tiềm ẩn gây thâm hụt cán cân thanh toán của quốc gia

1.2 Tổng quan về tăng trưởng kinh tế

1.2.1 Khái niệm tăng trưởng kinh tế

Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về lượng kết quả đầu ra hoạt động của nền kinh

tế trong một thời kì nhất định( thường là năm) so với kỳ gốc[2,tr13]

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá tăng trưởng kinh tế

- Quy mô tăng trưởng kinh tế( mức tăng trưởng tuyệt đối)

- Tốc độ tăng trưởng kinh tế ( mức tăng trưởng tương đối)

- Tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế

- Nhóm nhân tố kinh tế:

+ Nhóm nhân tố thuộc tổng cầu: Tổng chi tiêu của các hộ gia đình(C), Tổng đầu tư(I), Chi tiêu của chính phủ(G), Xuất khẩu(X), Nhập khẩu(M)

+ Nhóm nhân tố thuộc tổng cung: Vốn(K), Lao động(L), Tài nguyên thiên nhiên(R), Tiến bộ khoa học và công nghệ(T)

- Nhóm nhân tố phi kinh tế:

+ Nhóm nhân tố về thể chế chính trị và đường lối phát triển kinh tế- xã hội

+ Nhóm nhân tố về đặc điểm tôn giáo

+ Nhóm nhân tố về đặc điểm văn hóa

1.2.4 Ý nghĩa của tăng trưởng kinh tế

- Tạo điều kiện giải quyết việc làm, giảm thất nghiệp

- Làm cho mức thu nhập của dân cư tăng, phúc lợi xã hội và chất lượng cuộc sống của cộng đồng được cải thiện

- Tạo tiền đề về vật chất để củng cố an ninh, quốc phòng, củng cố chính trị, tăng uy tín

và vai trò của nhà nước đối với xã hội

1.3 Mối quan hệ giữa đầu tư quốc tế trực tiếp với tăng trưởng kinh tế

1.3.1 Đầu tư quốc tế trực tiếp tác động đến tăng trưởng kinh tế

Hoạt động đầu tư quốc tế trực tiếp góp phần tích cực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là ở các nước đang phát triển Nó là tiền đề, là chỗ dựa vững chãi để khai thác tiềm năng to lớn ở các nước nhằm phát triển kinh tế, giúp cho nước tiếp nhận đầu tư huy động đủ nguồn lực sản xuất( vốn, lao động, tài nguyên thiên nhiên, công nghệ) Hoạt động FDI đã đóng góp vào GDP, thúc đẩy tăng trưởng của nước tiếp nhận đầu

tư thông qua những tác động tích cực đối với các nhân tố sản xuất chủ yếu sau:

- FDI giải quyết tình trạng thiếu vốn cho phát triển kinh tế do tích lũy nội bộ thấp Điều này giúp làm gia tăng năng lực sản xuất, tức là gia tăng sản lượng tiềm năng, là

cơ sở để tăng thêm sản lượng thực tế, có tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế

- FDI góp phần phát triển công nghệ, việc đưa tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất làm tăng năng lực sản xuất của nền kinh tế, vì nó đến cách tốt nhất để sản xuất các hàng hóa, dịch vụ Đây là nhân tố quyết định đối với tăng trưởng kinh tế của mọi quốc gia trong bối cảnh phát triển khoa học,công nghệ và toàn cầu hóa hiện nay

- FDI góp phần nâng cao chất lượng lao động, phát triển nguồn nhân lực, đây chính

là yếu tố đầu vào có vai trò rất quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Khi chất lượng lao động được nâng cao, làm tăng năng lực sản xuất của quốc gia, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Tuy nhiên, nếu không có quy hoạch, quy hoạch không hợp lý và quản lý yếu kém sẽ

có thể dẫn tới đầu tư tràn lan, kém hiệu quả; và khi chính sách ưu đãi về thuế hoặc các chính sách ưu đãi khác dành cho các công ty đa quốc gia làm cho các công ty nước ngoài được hưởng lợi ích đáng kể từ chính phủ của nước nhận đầu tư có thể bóp méo

ưu đãi nội địa , từ đó gây ra các tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế

1.3.2 Tác động ngược trở lại của tăng trưởng kinh tế tới đầu tư quốc tế trực tiếp

Tăng trưởng kinh tế có mối tương quan thuận chiều với tốc độ thu hút đầu tư quốc tế trực tiếp.Khi nền kinh tế tăng trưởng, sẽ tạo điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư quốc tế trực tiếp, ngược lại, nếu nền kinh tế trì trệ, sẽ gây ra những bất lợi trong việc thu hút đầu tư quốc tế trực tiếp

PHẦN 2 THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ QUỐC TẾ TRỰC TIẾP VỚI TĂNG

TRƯỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM

2.1 Thực trạng đầu tư quốc tế trực tiếp với tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam

- Tình hình đầu tư quốc tế trực tiếp ở Việt Nam

+ Quy mô vốn FDI có xu hướng tăng lên, đặc biệt sau khi Việt Nam tham gia vào các

hiệp định thương mại tự do(FTA) song phương và đa phương Từ sau năm 2015, tổng

số vốn FDI đăng ký vào Việt Nam có sự gia tăng mạnh mẽ, đến năm 2019 là 38,95 tỷ USD Năm 2020 do ảnh hưởng của Đại dịch Covid-19, nên vốn đầu tư FDI sụt giảm 25% so với năm 2019 (Hình 1)

Hình 1: Dòng vốn FDI vào Việt Nam giai đoạn 2010-2020

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ Cục đầu tư nước ngoài

+ FDI theo ngành kinh tế: các nhà đầu tư đầu tư vào nhiều ngành lĩnh vực, trong đó công nghiệp chế biến chế tạo chiếm tỷ trọng cao nhất Tính đến hết năm 2019, lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo chiếm tỷ trọng cao nhất với tổng vốn đăng ký là 214,6 tỷ USD, ứng với 59% tổng số vốn đăng ký, số dự án đầu tư là 14,463 dự án, ứng với 46,7% tổng số dự án Ngoài ra các lĩnh vực kinh doanh bất động sản, bán buôn, bán lẻ, hay sản xuất phân phối điện cũng khá nổi bật trong các ngành nhận được nguồn vốn FDI.[]

+ FDI theo đối tác đầu tư: Số lượng các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam ngày càng tăng Theo số liệu của Tổng cục thống kê, tính đến hết năm 2020, có tới 139 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, trong đó, Hàn Quốc là quốc gia có nhiều vốn đầu tư FDI tại Việt Nam nhất(18,3% tổng số vốn đầu tư), thứ hai là Nhật Bản( 15,9% tổng số vốn đầu tư) (Hình 2)

Hình 2 Cơ cấu đối tác FDI lớn tại Việt Nam lũy kế đến năm 2020

Nguồn: Tổng cục thống kê

- Đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài với tăng trưởng kinh tế Việt Nam

+ Vốn FDI vào Việt Nam chiếm tỷ trọng khá lớn trong đầu tư xã hội, được thực hiện hầu hết trong các ngành nghề và lĩnh vực của nền kinh tế Theo số liệu của Bộ kế hoạch và đầu tư, FDI hiện đóng góp khoảng 20% GDP và là nguồn vốn bổ sung quan trọng cho vốn đầu tư phát triển với tỷ trọng khoảng 23,7% trong tổng vốn đầu tư toàn

xã hội năm 2018

Hình 3: Cơ cấu vốn đầu tư trong tổng số vốn đầu tư của Việt Nam giai đoạn

2006-2019

Nguồn: Tổng hợp từ số liệu của Tổng cục thống

kê

+ Khu vực FDI ngày càng đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam, khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế, là khu vực có tốc độ phát triển năng động nhất, chiếm khoảng hơn 15,1% GDP năm 2010 và tăng lên 20,8% GDP năm 2020 Khu vực FDI cũng đã đóng góp vào ngân sách nhà nước, tỷ trọng thu ngân sách nhà nước từ khu vực đầu tư nước ngoài cũng tăng đáng kể,từ khoảng 10,8% năm 2010 tăng lên khoảng 14,6% năm 2020 [3]

+ Thông qua các hình thức đầu tư, FDI đã hình thành một hệ thống doanh nghiệp, làm tăng khả năng sản xuất của nền kinh tế, góp phần tăng trưởng kinh tế

+ Bên cạnh đó, FDI cũng góp phần đẩy mạnh xuất khẩu, đóng góp vào thặng dư cán cân thương mại của Việt Nam, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Những đóng góp này ngày càng được nâng cao Giá trị xuất khẩu của khu vực Doanh nghiệp FDI chiếm 27%( năm 1975) và tăng gấp 3 lần lên 71,7% kim ngạch xuất khẩu của cả nước nă

2020

2.2 Giải pháp

Có thể thấy, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc thu hút đầu

tư quốc tế trực tiếp vào tăng trưởng, phát triển kinh tế Tuy nhiên, để tăng cường sức hấp dẫn, nâng cao khả năng cạnh tranh cũng như đảm bảo sự bền vững của luồn vốn FDI tiếp nhận được trong thời gian tới, cần có những giải pháp tích cực, có thể kể đến các giải pháp sau:

- Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý về đâu tư nước ngoài, đảm bảo môi trường và điều kiện thông thoáng cho nhà đầu tư, nhưng vẫn phải phù hợp với pháp luật Việt Nam

- Thứ hai, cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, gọn nhẹ cho các dự án đầu tư nước ngoài

- Thứ ba, chú trọng và tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài

- Thứ tư, đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao phục vụ nhu cầu của các doanh nghiệp FDI

-Thứ năm, đẩy mạnh thu hút FDI thế hệ mới, hướng tới lĩnh vực công nghiệp, công nghệ cao

- Thứ sáu, tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ theo hướng tập trung vào một số ngành, sản phẩm trọng điểm để phát huy tối đa tác động lan tỏa của các dự án FDI, giúp các doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI

2.3.Quan điểm cá nhân

Qua những số liệu và thống kê trên, theo em, Việt Nam ta đã và đang thực hiện tốt vai trò của đầu tư quốc tế trực tiếp đối với tăng trưởng kinh tế Điều đó được thể hiện rất rõ khi mà đại dịch Covid-19 đang ảnh hưởng sâu rộng tới nền kinh tế toàn cầu Trong khi hầu hết các quốc gia trên thế giới đều có tốc độ tăng trưởng âm, thì Việt Nam lại là một trong số rất ít các quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế dương, thực

hiện tốt mục tiêu kép đó là vừa dập dịch, vừa tăng trưởng kinh tế

Từ hàng loạt những thành tựu, đóng góp to lớn mà đầu tư quốc tế trực tiếp mang lại trong những năm qua, thì ta mới thấy được vai trò quan trọng của đầu tư quốc tế trực tiếp trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thực hiện mục tiêu Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa đất nước, phát triển kinh tế-xã hội Chính vì vậy, chúng ta cần phải tiếp tục phát huy vai trò của đầu tư quốc tế trực tiếp, đồng thời triển khai có hiệu quả các giải pháp nhằm thu hút đầu tư quốc tế trực tiếp trong thời gian tới, đặc biệt là trong bối cảnh đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp như hiện nay

KẾT LUẬN

Đầu tư quốc tế trực tiếp có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế của các quốc gia, đặc biệt là các nước đnag phát triển, nâng cao năng lực sản xuất của quốc gia thông qua cung cấp vốn, công nghệ tiên tiến, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, góp phần mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế

Từ chủ trương đúng đắn về đổi mới được đề ra năm 1986, sau hơn 30 năm triển khai Luật đầu tư nước ngoài ban hành năm 1987, đến nay lượng vốn FDI vào Việt Nam liên tục có sự tăng trưởng, nhanh chóng đưa nền kinh tế Việt Nam có khởi sắc, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế của Viêt Nam, đưa nước ta từ một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới trở thành một quốc gia có thu nhập trung bình thấp

Bất chấp tình hình dịch Covid-19 diễn ra phức tạp, ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế toàn cầu, Việt Nam vẫn tiếp tục là một trong những quốc gia thu hút FDI thành công nhất khu vực và trên thế giới, trở thành địa điểm đầu tư tin cậy của các nhà đâu tư nước ngoài