Nghiên cứu về tác động của mạng xã hội tiktok tới nhận thức và hành vi của sinh viên d19 học viện công nghệ bưu chính viễn thông

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG BÀI TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI “NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK TỚI NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN D19 HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG” GIẢNG VI[.]

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN

THÔNG

BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI:

“NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK TỚI

NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN D19 HỌC VIỆN CÔNG

NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG”

GIẢNG VIÊN : Lê Thị Hồng Yến

2

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

1 TÊN ĐỀ TÀI: 4

2 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 4

3 TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU 4

4 MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7

5 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU, KHUNG LÝ THUYẾT, GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 8

6 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU DỰ KIẾN 11

LỜI CẢM ƠN 15

LỜI MỞ ĐẦU

Sự phát triển của công nghệ 4.0, cùng với bối cảnh xã hội dưới sự tác động của đại dịch Covid-19 đã và đang khiến công nghệ trở thành một phần thiết yếu trong đời sống của con người Việc phải tiếp xúc thường xuyên với các nền tảng mạng xã hội từ đó cũng dần được bình thường hóa và trở nên phổ biến Bỏ qua những hệ lụy tiêu cực, không thể phủ nhận rằng

xu hướng này cũng đang mang lại những tác động tích cực đối với xã hội, trong đó có khía cạnh giáo dục TikTok – một nền tảng mạng xã hội nổi tiếng – trước kia luôn bị coi là tạp nham, chứa đầy những nội dung nhảm nhí và không phù hợp với thị yếu của người xem, thì TikTok hiện nay, đã có chỗ đứng cho riêng mình, khi các nghiên cứu và ứng dụng thực tế được tiến hành đã mang lại nhiều kết quả khả quan Những năm gần đây, TikTok đã được chứng minh là có khả năng ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của sinh viên, thông qua những thử nghiệm thực tế trên toàn thế giới Còn sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông thì được biết đến là những thế hệ năng động, tài giỏi và rất nhanh chóng trong việc bắt kịp xu thế Trên cơ sở đó, bài nghiên cứu này sẽ đào sâu hơn vào ảnh hưởng của nền tảng mạng xã hội đến nhận thức và hành vi của sinh viên Học viện,từ đó, gợi ý những giải pháp để có thể tận dụng tối đa TikTok cho việc học và hạn chế những tác động tiêu cực

4

1 TÊN ĐỀ TÀI:

“ NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA MẠNG XÃ HỘI TIKTOK TỚI NHẬN THỨC

VÀ HÀNH VI CỦA SINH VIÊN D19 HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG “

2 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Nghiên cứu về mạng xã hội TikTok Giáo sư Asst, Đại học PES, Bangalore, Ấn Độ chỉ ra rằng Tiktok là một ứng dụng video âm nhạc trên mạng xã hội dành cho Android và IOS, được

ra mắt vào năm 2017 bởi một công ty công nghệ internet đa quốc gia của Trung Quốc Không giống như các nền tảng truyền thông xã hội khác, Tik Tok có đặc điểm là các video ngắn ngắn đơn giản và dễ sử dụng Việt Nam là một trong những quốc gia Đông Nam Á có tốc độ tăng trưởng người dùng mạng xã hội cao nhất, đặc biệt là TikTok Theo ông Nguyễn Lâm Thanh, Giám đốc chính sách của TikTok tại Việt Nam, tính đến cuối tháng 3 năm 2020, nền tảng này

đã có 12 triệu người dùng đăng ký thường xuyên tại Việt Nam Điều này xảy ra khi TikTok ngày càng trở nên phổ biến và số lượng người dùng trong độ tuổi học sinh tại Việt Nam ngày càng tăng Với mong muốn đóng góp một phần nhỏ vào nghiên cứu về nội dung video TikTok hiện nay, cũng như những ảnh hưởng của nó đến hành vi và thái độ của giới trẻ hiện nay trong việc sử dụng mạng xã hội, nhóm nghiên cứu đã chọn đề tài được chọn là “Ảnh hưởng của nội dung video trên Tik Tok về hành vi, thái độ của sinh viên D19 trường Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông ”nhằm phân tích, đánh giá xu hướng hành vi, thái độ của sinh viên D19

và đưa ra các giải pháp, khuyến nghị khi sử dụng TikTok

3 TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU

a, Các nghiên cứu trước đó:

Tên công trình Tác giả Kết quả nghiên

cứu

Giả thuyết nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu

Ảnh hưởng của

TikTok đến việc

học của sinh

viên trường Đại

học Ngoại

Nguyễn Lê Quỳnh Như , Hoàng Lê Quốc Tuấn, Huỳnh Lâm Phương Anh, Hồ

Phân tích ảnh hưởng của TikTok đến giới trẻ , đặc biệt là sinh viên của trường Đại học

-Tính dễ sử dụng ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng MXH Tiktok của người

Phương pháp Thu thập dữ liệu

sơ cấp (Bảng khảo sát)

Thương cơ sở 2

TP.HCM

Nguyễn Minh Thư, Vương Thảo Nhi( năm 2022)

Ngoại Thương Và đưa ra được những khuyến nghị và giải pháp khi dùng nền tảng mạng xã hội TikTok này sao cho hiệu quả nhất

dùng, đặc biệt là sinh viên

- Trình độ học vấn củatiktok influencers có ảnh hưởng nhiều đến việc học của sinh viên

Ảnh hưởng của

nội dung video

trên TikTok đến

hành vi, thái độ

của sinh viên Hà

Nội

Phạm Thùy Trinh, Phạm Thái Tuấn, Trần Thái Hiên, Nguyễn Hồng Hạnh( năm 2021)

Nhóm nghiên cứu

đã tìm ra các nhân

tố của nội dung video TikTok ảnh hưởng đến hành vi của sinh viên trên địa bàn Hà Nội, và đưa ra sự khác biệt giữa 6 hành vi và thái độ với các thông tin chung của sinh viên Từ đó đưa ra những đề xuất bổ ích, lành mạnh cho việc sử dụng TikTok

- Nội dung không được kiểm soát chặt chẽ, vẫn còn tồn tại rất nhiều

“content bẩn”

- Do tính chất ngành học cũng như kiến thức mà các bạn sinh viên thuộc chuyên ngành xã hội xuất hiện nhiều trên Tiktok

Phương pháp nghiên cứu Lý luận; Phương pháp điều tra bảng khảo sát; Phương pháp thống kê-lấy mẫu nghiên cứu

Sự ảnh hưởng

của ứng dụng

TikTok đến

quyết định mua

sắm trực tuyến

Phan Thuỳ Linh, Trịnh Huyền Mai, Trần Lý Phương Hoa, Châu Trường Đạt( năm 2022)

Đề tài làm rõ được

xu hướng mua sắm của giới trẻ hiện nay TikTok tác động như thế nào đến quyết định mua

-Độ tin cậy của tiktok influencers

có ảnh hưởng đến hành vi mua hàng của giới trẻ ở TP.HCM

Phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với thu thập xử lý dữ liệu

6

của giới trẻ ở

TP.HCM

sắm của giới trẻ và các nhân tố ấy đã ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của họ

- Độ thu hút về ngoại hình của các tiktok influencers có ảnh hưởng nhiều đến hành vi mua

- Tính dễ sử dụng ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng MXH Tiktok của người dùng, đặc biệt là sinh viên

Thế hệ Z và xu

hướng cá nhân

hóa, nghiên cứu

qua hành vi sử

dụng ứng dụng

TikTok

Phan Thảo My, Đặng Ngọc Minh Thư (năm 2021)

Khám phá ra được đặc điểm các nhân của Gen Z, tìm ra các hành vi sử dụng TikTok của thế hệ Gen Z Từ

đó đưa ra các nhân

tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng MXH TikTok

Nghiên cứu hành

vi sử dụng mạng

xã hội của thế hệ Gen Z, đặc trưng các nhân hóa của Gen Z Thói quen

sử dụng ứng dụng TikTok hằng ngày

Phương pháp thu thập xử lý dữ liệu

b, Tổng kết tổng quan:

Sau khi tổng quan tôi thấy các tác giả chưa đề cập đến tác động của mạng xã hội TikTok tới nhận thức và hành vi của sinh viên Dựa và kết quả của những sinh viên trước đó, tham khảo các phương pháp nghiên cứu, xem xét áp dụng phương pháp cứu phù hợp với điều kiện hiện tại Khắc phục sự chọn mẫu không mang tính tổng thể, những ý kiến mang tính chủ quan,

số lượng không rõ ràng và dữ liệu phân tích không sâu Hơn nữa đến thời điểm hiện tại chưa

có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu đến tác động của mạng xã hội tiktok đến nhận thức

và hành vi của sinh viên D19 Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông Như vậy chúng tôi

sẽ chọn đề tài: “ Nghiên cứu về tác động của mạng xã hội TikTok đến nhận thức và hành vi của sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông”

4 MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

a, Mục tiêu:

Nhằm làm rõ tác động của mạng xã hội TikTok đến nhận thức và hành vi của sinh viên D19 Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, từ đó đưa ra các giải pháp và khuyến nghị khi sử dụng TikTok, giúp sinh viên có thể khai thác được những mặt lợi ích mà TikTok đem lại cũng như tránh được những tiêu cực mà nền tảng mạng xã hội này mang lại

b, Đối tượng:

Sinh viên khóa D19 của Học viện

c, Phạm vi nghiên cứu:

- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 28/10/2022 đến tháng 1/11/2022

- Phạm vi không gian : Nghiên cứu được thực hiện tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tập trung vào việc sử dụng mạng xã hội tiktok ảnh hưởng tới nhận thức và hành vi của sinh viên khóa D19 của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

d, Câu hỏi nghiên cứu:

- Những nội dung video trên TikTok có ảnh hưởng đến hành vi và thái độ của sinh viên khóa D19 của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông ?

- Những nội dung video trên TikTok có ảnh hưởng tích cực/ tiêu cực như thế nào đến hành vi

và thái độ của sinh viên khóa D19 của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông?

- Mức độ yêu thích của sinh viên khoá D19 của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đối với nền tảng mạng xã hội TikTok như thế nào ?

e, Phương pháp nghiên cứu:

trọng được sử dụng trong đề tài nghiên cứu khoa học cũng như trong khóa luận Trên cơ sở thu thập thông tin tư liệu từ nhiều nguồn khác nhau như: sách, báo, đài, tivi, tạp chí, mạng internet , từ đó người viết có cái nhìn chọn lọc, xử lý thông tin đưa ra những nhận xét đánh

8

giá ban đầu với những kết luận về vấn đề nghiên cứu cụ thể là tác động của mạng xã hội TikTok đến nhận thức, hành vi của sinh viên

các sinh viên D19 của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông từ đó sẽ thu thập được những câu trả lời về vấn đề nghiên cứu Sau đó thống kê, phân tích và tổng hợp các thông tin

số liệu liên quan đến đề tài, từ đó tìm ra định hướng, giải pháp, mang tính khoa học và thực tiễn trong phạm vi nghiên cứu mà đề tài thực hiện

cứu liên quan đến Tiktok đã có, nhóm nghiên cứu đã phân tích đề tài dựa trên các cách tiếp cận khác nhau như như tần suất các hành vi, thói quen; các nhân tố ảnh hưởng; …v.v Đồng thời đưa ra những kết luận, kiến nghị từ những kiến thức được tổng hợp và thu nhận từ các nguồn khác để tiến hành nghiên cứu

5 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU, KHUNG LÝ THUYẾT, GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

a, Mô hình nghiên cứu:

Trên cơ sở lý thuyết nền tảng, nhóm em xây dựng mô hình với về các nhân tố tác động của MXH TikTok đến nhận thức và hành vi của sinh viên D19 Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

b, Khung lý thuyết:

- Khái niệm “sinh viên”, “nhận thức” và “hành vi”

+ “Sinh viên” là một bộ phận đặc thù trong cộng đồng thanh niên của xã hội Có thể hiểu

ngắn gọn, sinh viên là những người đang theo học bậc đại học một cách chính thức tại các cơ

sở giáo dục đại học, nghĩa là “những cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, thực hiện chức năng đào tạo các trình độ của giáo dục đại học, hoạt động khoa học và công nghệ, phục vụ cộng đồng”

+ “Nhận thức” là hành động hay quá trình tiếp thu kiến thức và những am hiểu thông qua

suy nghĩ, kinh nghiệm và giác quan của sinh viên, bao gồm các qui trình như là tri thức, sự chú ý, trí nhớ, sự đánh giá, sự ước lượng, sự lí luận, sự tính toán, việc giải quyết vấn đề, việc đưa ra quyết định, sự lĩnh hội và việc sử dụng ngôn ngữ của sinh viên trong đời sống hàng ngày

+ “Hành vi” là hành động và cách cư xử được các sinh viên thực hiện kết hợp với chính họ

hoặc môi trường của họ, bao gồm các hệ thống hoặc sinh vật khác xung quanh cũng như môi trường vật lý Ngoài việc học tập, thì hành vi và nhận thức trong đời sống của sinh viên cũng

có những ảnh hưởng khác rất phong phú và đa dạng

+“Tác động” là “sự tác động (của tự nhiên – xã hội) để lại kết quả trên các sự vật, hiện tượng

hay con người” Với cách hiểu về tác động như vậy, có nhận định, ảnh hưởng của mạng xã hội là những tác động do mạng xã hội tạo ra và để lại kết quả nhất định (tích cực/tiêu cực) lên một đối tượng nào đó Tác động của mạng xã hội đến nhận thức và hành vi của sinh viên là những tác động gây nên sự biến đổi trong học tập và đời sống của sinh viên

+ “Mạng xã hội” là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với nhau

với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian Những người tham gia vào dịch vụ mạng xã hội còn được gọi là cư dân mạng Mạng xã hội được xem như mạng phức hợp, nghĩa là một tập hợp các hệ thống được đào tạo bởi các yếu tố đồng nhất hoặc không đồng nhất kết nối với nhau thông qua sự tương tác khác nhau giữa các yếu tố này và được trải ra trên diện rộng

Tik Tok là một kênh mạng xã hội nổi tiếng của Trung Quốc với tên gọi “nội địa” là Douyin Năm 2016, ứng dụng Douyin được phát triển bởi công ty Bytedance và nhanh chóng trở thành trào lưu được giới trẻ Trung Quốc sử dụng Đến năm 2017, Douyin vươn ra thị trường quốc

10

tế với tên gọi là TikTok TikTok là một nền tảng mạng xã hội cho phép người dùng tạo ra các đoạn video ngắn với hiệu ứng âm thanh, hình ảnh độc đáo Cách thức hoạt động của ứng dụng Tik Tok cũng khá đơn giản, hầu hết các video đều có thời lượng từ vài giây đến 15 giây hoặc dài hơn Hơn thế nữa, người dùng còn có thể gia tăng nguồn thu nhập cá nhân nếu video của

họ thường xuyên lên xu hướng và được các nhãn hàng để ý tới TikTok còn cho phép người dùng gắn link sản phẩm trên các video của họ, giúp chuyển đổi liền mạch từ nội dung sang thương mại điện tử Tại Việt Nam, trào lưu nội dung thành công nhất của ứng dụng năm 2018 thu hút được hơn 10.000 video với 32 triệu lượt xem Riêng chỉ trong 2 tuần chung kết AFF Cup 2018, có hơn 120.000 video nội dung liên quan đến trận chung kết được đăng tải, thu hút 54,8 triệu lượt xem

c, Giả thuyết nghiên cứu:

- Xác định các biến:

+ Biến độc lập: Mạng xã hội TikTok

+ Biên phụ thuộc: Tác động của TikTok đối với nhận thức, hành vi của sinh viên

- Các giả thuyết kiểm định được đặt ra dựa trên mục tiêu, cơ sở lý thuyết như sau:

+ Giả thuyết 1: Tính hữu dụng của mạng xã hội TikTok có tác động tích cực đối với sinh

viên

AI là thế mạnh của ByteDance, từ những năm 2012 Họ đã tạo ra ứng dụng tổng hợp tin tức tên là Toutiao Toàn bộ nội dung sẽ được tìm kiếm, đề xuất bằng trí tuệ nhân tạo mà không cần bất kỳ phóng viên, biên tập viên nào Tận dụng thế mạnh đó, AI cũng được áp dụng triệt

để vào các video TikTok Khác Snapchat, Instagram và Facebook, nội dung đầu tiên bạn thấy khi mở ứng dụng sẽ nằm trong mục "dành cho bạn" Đó là những gợi ý hoàn toàn ngẫu nhiên

từ những người xa lạ thay vì những bài viết từ bạn bè hoặc người bạn nhấn theo dõi Và chỉ cần bạn lướt vài video, AI của TikTok sẽ phân tích, xử lý dữ liệu xem đâu là nội dung bạn yêu thích và gợi ý các video sau một cách chính xác đến khó tin Đây là khác biệt lớn nhất của mạng xã hội này và cũng là một trong những bí mật giúp họ giữ chân người dùng ngay

từ những trải nghiệm đầu tiên

+ Giả thuyết 2: Tính dễ sử dụng ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng mạng xã hội

Tiktok của người dùng, đặc biệt là sinh viên TikTok hoạt động như một cỗ máy thực thụ với độ chính xác hoàn hoàn Xét theo khía cạnh này, nó thật sự là cỗ máy đến từ tương lai vì

nó luôn biết chính xác, nội dung tiếp theo bạn sẽ xem là gì để phục vụ Cứ như thế, bạn có thể ngồi hàng giờ bên TikTok mà không thấy chán Bởi vì dễ sử dụng nên TikTok càng ngày

càng xuất hiện nhiều video có nội dung lệch lạc rất có thể những tư tưởng tiêu cực sẽ ảnh hưởng tới các bạn trẻ dẫn đến những hành vi không cho phép ngoài xã hội Bên cạnh đó thì người dùng cũng nên cho phép một khoảng thời gian hợp lý để thư giãn cùng TikTok, nếu không sẽ mất cả ngày lướt TikTok trong mê say mà không hay, dễ bị lôi cuốn và có thể sử dụng TikTok liên tục trong 2-3 giờ cảm giác đang bị nghiện ứng ụng này Sinh viên có thể sẽ dành nhiều thời gian cho TikTok mà quên điviệc học tập, gia đình và bạn bè ảnh hưởng xấu tới công việc cũng như sức khỏe

+ Giả thuyết 3: Tính đa dạng trong các trang mạng góp phần tăng sự hứng thú cho người sử

dụng.

TikTok giúp cho người dùng có một sân chơi giải trí tốt, mình có thể thỏa sức sáng tạo nội dung Giúp giảm stress trong cuộc sống cũng như là khoảng thời gian dài đang nghỉ dịch này Tham gia TikTok để cùng giao lưu và kết bạn được nhiều người hơn có thể nói chuyện và tương tác qua lại lẫn nhau Là nơi giao lưu kết nối bạn bè quốc tế, trao đổi và tăng thêm trình

độ ngoại ngữ Cùng nhau tìm hiểu về nhiều nền văn hóa mới trên nhiều quốc gia khác nhau Cũng vì sự đa dạng nên đôi khi cần lựa chọn nội dung sạch, văn minh để theo dõi Tránh bị ảnh hưởng tiêu cực bởi fake news, tư tưởng không tốt

Mạng xã hội TikTok giúp người dùng có thêm khả năng trau dồi kiến thức, giúp người chơi kiếm thêm thu nhập bằng cách bán hàng online hoặc quảng cáo thương hiệu Tuy nhiên, nền tảng TikTok vẫn chưa được kiểm soát chặt chẽ vì vậy vẫn còn nhiều lỗi cần được khắc phục ví dụ như các nội dung đăng tải lên TikTok không đựng kiểm định trước khi đăng Do

đó, còn nhiều video bạo lực, tình dục, phản cảm… cũng được đăng tải Từ đó có những tác động mà TikTok mang đến cho người xem, đặc biệt là sinh viên

6 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU DỰ KIẾN

Kết quả khảo sát: