Vai trò, lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao trong phát triển kinh tế xã hội để phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhà nước có những chính sách cơ bản nào ví dụ

Câu 1: Vai trò, lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao NNCNC trong phát triển kinh tế – xã hội?. Để phát triển NNCNC nhà nước có những chính sách cơ bản nào?. Ví dụ Va

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Khoa Kinh tế Phát triển

BÀI TẬP LỚN CUỐI KỲ

(Môn Nông nghiệp, nông dân và nông thôn)

Sinh viên thực hiện: Đinh Ngọc Ánh

MSV: 18050203

Mã lớp học phần: PEC3034 1 Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Hương Lan

Hà Nội - Năm 2021

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

Câu 1: 3 Vai trò, lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao: 3 Những chính sách cơ bản của nhà nước nhằm phát triển nông nghiệp công nghệ cao và ví dụ: 7 Câu 2: 9 Sự cần thiết của phát triển nông thôn: 9 Vai trò của nhà nước, người dân và tổ chức doanh nghiệp trong phát triển nông thôn 10 Một số kết quả đạt được trong phát triển nông thôn ở Việt Nam và ví dụ: 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 15 LINK CHECK ĐẠO VĂN 18

Câu 1: Vai trò, lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao (NNCNC) trong phát triển kinh tế – xã hội? Để phát triển NNCNC nhà nước có những chính sách cơ bản nào? Ví dụ

Vai trò, lợi ích của nông nghiệp công nghệ cao:

NNCNC đóng vai trò hết sức quan trọng đối với KT-XH cũng như đời sống, sinh hoạt của người dân ở mỗi quốc gia, một số vai trò có thể kể đến như sau:

Nền NN nói chung và NN công nghệ cao nói riêng không chỉ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc cung cấp lương thực, thực phẩm cho người dân mà còn

là nguồn cung nguyên vật liệu cho ngành công nghiệp, đảm bảo sự tồn tại và phát triển KT-XH của đất nước Trên thực tế có thể thấy, NN là ngành sản xuất vật chất

cơ bản, cung cấp cho con người những nhu cầu thiết yếu, cơ bản nhất, giữ vai trò to lớn trong việc phát triển kinh tế ở hầu hết cả nước, nhất là ở các nước đang phát triển – có phần trăm người dân làm trong lĩnh vực NN lớn Tuy nhiên, không chỉ ở những nước đang phát triển, mà ở các quốc gia phát triển có nền công nghiệp cao thì ngành

NN vẫn luôn đóng vai trò quan trọng và được quan tâm Lương thực, thực phẩm là yếu tố thiết yếu, quan trọng hàng đầu, có tính chất quyết định sự tồn tại, phát triển của con người cũng như sự phát triển KT- XH của đất nước Thực tiễn có lịch sử các quốc gia trên thế giới đã chứng minh, khi an ninh lương thực của quốc gia được đảm bảo ổn định, người dân được sống cuộc sống ăn no, mặc ấm thì mới có thể phát triển kinh tế một cách nhanh chóng Ngoài ra, NN còn là một trong những ngành quan trọng cung cấp nguồn nguyên liệu cho ngành công nghiệp, đặc biệt là các ngành chế biến, thúc đẩy ngành công nghiệp phát triển Và đương nhiên, NNCNC cũng không loại trừ vai trò này của ngành NN, thậm chí còn có thể hoàn thành một cách tốt hơn, bền vững hơn việc cung cấp lương thực cho người dân, nguyên liệu cho ngành công nghiệp Tại Việt Nam, những năm gần đây NNCNC được áp dụng ngày càng phổ

chất lượng với giá cả vừa phải cho người dân trong nước và cả xuất khẩu ra nước ngoài Tại Việt Nam, trong lĩnh vực trồng trọt, đã đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến; việc áp dụng các KHCN hiện đại vào

quy trình sản xuất giúp công tác phòng trừ sâu bệnh được hoàn thành tốt nên sản lượng và chất lượng nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế tăng Tỷ trọng gạo chất lượng cao chiếm trên 80% gạo xuất khẩu, giúp nâng giá gạo xuất khẩu bình quân tăng từ 502 USD/tấn năm 2018 lên 510 USD/tấn năm 2019 Đặc biệt, giống gạo ST25 được công nhận là “gạo ngon nhất thế giới năm 2019” tại Hội nghị Thương mại gạo thế giới lần thứ 11 tổ chức tại Phi-lip-pin (Lê Linh, 2020) Và đương nhiên, với sản lượng và chất lượng đều tăng thì NNCNC còn hoàn thành tốt hơn việc cung ứng đầu vào cho công nghiệp chế biến, tạo ra những sản phẩm đa dạng, chất lượng cao hơn cho người tiêu dùng Tại tỉnh Lâm Đồng ở Việt Nam, đã phát huy vai trò nòng cốt của DN trong phát triển chuỗi liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản, phát triển kinh tế tập thể, HTX, tổ hợp tác trong NN nhằm phát triển vùng nguyên liệu có chất lượng đồng đều, ổn định phục vụ cho công nghiệp chế biến, xuất khẩu Toàn tỉnh hiện có khoảng 165 chuỗi với sự tham gia của 197 DN, hợp tác xã, cơ sở và gần 17.000 hộ nông dân, giá trị sản xuất thông qua chuỗi chiếm khoảng 20% tổng giá trị sản xuất ngành NN (Báo Nhân dân, 2021)

NNCNC còn có vai trò thu hút đầu tư từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để phát triển NN nói riêng và KT-XH nói chung, tận dụng được tối đa nguồn lực quốc gia Phát triển NNCNC cần một nguồn vốn lớn, tuy nhiên lợi ích nó mang

lại cũng không hề nhỏ, ứng dụng công nghệ cao vào trong sản xuất NN giúp tăng sản lượng, chất lượng; giảm giá thành sản phẩm; khắc phục, hạn chế được những ảnh hưởng tiêu cực của vấn đề tự nhiên, khí hậu, hay những vấn đề gây ô nhiễm môi trường của NN, tạo một sự phát triển bền vững trong tương lai… Chính vì vậy, mà ngành NNCNC thường thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước hơn là các ngành NN truyền thống Bên cạnh đó, nhà nước nhận thức được vai trò quan trọng của NNCNC, cũng biết rằng NNCNC cần nguồn vốn rất lớn mà lại nhiều rủi ro, nên luôn tạo những điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực này như tạo một hành lang pháp lý thông thoáng, với nhiều ưu đãi, hay đầu tư cơ sở hạ tầng, quy hoạch đất đai Chính vì vậy, mà ngành NNCNC ngày càng thu hút được các cá nhân, tổ chức đầu tư tạo điều kiện thuận lợi để phát triển ngành NN nói riêng và nền kinh tế nói chung Tại thành phố Hà Nội của Việt Nam, năm 2015, thành phố

triển khai Nghị quyết về những ưu đãi và thu hút đầu tư phát triển NNCNC, toàn thành phố mới có 19.276 DN đăng ký thành lập với tổng số vốn đăng ký là 1.422.899,0 tỷ đồng, đến năm 2019, số DN đăng ký đã tăng lên là 27.114 DN, với tổng số vốn đăng ký là 1.338.121,0 tỷ đồng (Trần Lệ Phương, 2021) Việc thực hiện những chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư này tại thành phố tuy chưa thực sự thấy được kết quả rõ ràng, số lượng vốn đầu tư vào NNCNC còn ít nhưng cũng đã bước đầu thu hút được một số DN, tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư vào phát triển NNCNC

NNCNC có vai trò trong việc tăng năng suất sản xuất, chất lượng và giảm giá thành sản phẩm Việc ứng các giống cây trồng, vật nuôi mới, các máy móc, thiết bị

hiện đại vào trong các khâu sản xuất, bảo quản,… đã giúp năng suất sản xuất tăng nhanh, kèm với đó chất lượng sản phẩm cũng cao hơn, đáp ứng được cả những yêu cầu khắt khe của thị trường nước ngoài Một số ví dụ cụ thể để thấy rõ điều này như ở Lâm Đồng, mô hình sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao có doanh thu đạt 500 triệu đồng/ha/năm; rau thủy canh đạt từ 8-9 tỷ đồng/ha/năm; hoa đạt 1,2 tỷ đồng/ha/năm, cao gấp từ 20-30 lần so với trước , góp phần đưa giá trị sản xuất bình quân của tỉnh đạt 150 triệu đồng/ha/năm và hiện nay giá trị sản xuất NNCNC đạt 30% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh Tại Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình trồng rau công nghệ cao trong nhà lưới doanh thu đạt từ 120 triệu đến 150 triệu đồng/ha, gấp từ 2 - 3 lần so với canh tác truyền thống Hay tại tỉnh Bạc Liêu với mô hình nuôi tôm trong nhà kính đã giúp người nông dân kiểm soát được dịch bệnh, giúp tôm sinh trưởng, phát triển nhanh nên nên mang lại hiệu quả cao, ổn định và bền vững (Trần Thị Thanh Thủy, 2020)

NNCNC do ứng dụng rộng rãi và phổ biến những KHCN hiện đại vào sản xuất nên yêu cầu về trình độ lao động tham gia vào quá trình sản xuất cũng tăng từ đó góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng nâng cao lao động đã qua đào tạo, có trình độ kỹ thuật; thúc đẩy nền kinh tế phát triển theo phương thức sản xuất công nghiệp và thúc đẩy sự phát triển của các ngành khác như KHCN, dịch

vụ Trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0 bùng nổ mạnh mẽ, KHCN được áp dụng rộng

rãi trong nhiều lĩnh vực trong đó có NN, điều này khiến người lao động phải trau dồi,

nâng cao trình độ, kỹ năng của bản thân, đặc biệt là kiến thức, kỹ năng về KHCN để có thể đáp ứng được nhu cầu về lao động chất lượng cao của NNCNC nói riêng và các ngành áp dụng KHCN vào sản xuất nói chung Điều này đã giúp nguồn lao động chuyển dịch cơ cấu lao động từ lao động tay chân, giản đơn sang lao động chất lượng cao Theo bảng 1, phần trăm lao động đã qua đào tạo trong ngành NN tuy còn thấp nhưng năm 2020 đã đạt 4,62% tăng 1,54 lần so với năm 2012 Bên cạnh đó, việc phát triển NNCNC còn giúp việc sản xuất NN chuyển sang sản xuất theo hình thức máy móc, hàng loạt, theo dây chuyền; thúc đẩy sự phát triển của các ngành KHCN, dịch vụ Để phục vụ cho việc ứng dụng một cách có hiệu quả KHCN vào trong sản xuất

NN, thì việc nghiên cứu và phát triển KHCN được đẩy mạnh, kèm theo đó các ngành dịch vụ như tư vấn, đánh giá, môi giới, đầu tư, pháp lý, tài chính, bảo hiểm, sở hữu trí tuệ,… nhằm thúc đẩy hoạt động công nghệ cao, tiêu thụ, sử dụng sản phẩm công nghệ cao trong NN cũng được tăng cường

Bảng 1: Lao động đã qua đào tạo trong ngành NN, lâm nghiệp và thủy sản

(Đơn vị: %)

Sơ bộ

2020

Nông nghiệp,

lâm nghiệp và

Nguồn: Tổng cục Thống kê NNCNC còn có tác dụng thúc đẩy nhanh quá trình CNH-HĐH nền kinh tế đất nước Trong Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng cộng sản

Việt Nam (năm 1994) đã đưa ra quan điểm về CNH-HĐH Trong đó, nhấn mạnh quan điểm coi KHCN là nền tảng của CNH-HĐH Chính vì vậy, mà việc phát triển và áp dụng KHCN vào sản xuất NN chính là đang thực hiện quá trình CNH-HĐH mà Đảng đã đề ra, giúp quá trình diễn ra nhanh chóng và mạnh mẽ.Đẩy mạnh CNH-HĐH trên nền tảng KHCN, trong những năm qua, đất nước ta đã đạt được thành tựu to lớn: nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao: giai đoạn 2011-2015 đạt 5,9%, giai đoạn

2016-2019 đạt 6,8%; quy mô nền kinh tế tăng 2,4 lần từ 116 tỷ USD năm 2010 lên 271,2

tỷ USD năm 2020 GDP bình quân đầu người tăng từ 1331 USD năm 2010 lên 2779 USD năm 2020 Tỷ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao tăng từ 19% năm

2010 lên 50% năm 2020 (Hoàng Văn Phai và Phùng Mạnh Cường, 2021)

Ngoài ra, NNCNC còn rất nhiều những vai trò quan trọng khác như tiết kiệm, sử dụng hiệu quả đất NN; thích ứng, đối phó với thời tiết, biến đổi khí hậu, hạn chế những tổn thất do thiên nhiên mang lại; NNCNC thân thiện với môi trường, giúp giảm

ô nhiễm môi trường;

Những chính sách cơ bản của nhà nước nhằm phát triển nông nghiệp công nghệ cao và ví dụ:

Chính sách tài chính, tín dụng: Tại Việt Nam, ngày 07/03/2017, chính phủ đã

ban hành Nghị quyết số 30/NQ-CP, theo đó chính phủ đã giao NHNN chỉ đạo các NHTM, chủ lực là các NHTM Nhà nước dành ít nhất 100.000 tỷ đồng để thực hiện chương trình cho vay khuyến khích phát triển NNCNC, NN sạch với lãi suất thấp hơn lãi suất thị trường Theo đó, các đối tượng vay vốn được quy định tại Quyết định 738/QĐ-BNN-KHCN ngày 14/3/2017 có nhu cầu vay vốn để thực hiện dự án, phương

án sản xuất – kinh doanh NNCNC, NN sạch sẽ được xem xét vay vốn với lãi suất cho vay trung và dài hạn từ 0,5%/năm đến 1,5%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn của NHTM Bên cạnh đó, Nghị định số 116/2018/NĐ-CP được ban hành ngày 7/9/2018, của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển NN, nông thôn có nhiều điểm ưu tiên trong cho vay đối với các dự án NNCNC như: không có tài sản đảm bảo, DN vẫn được vay với nhiều hình thức cho vay linh hoạt tối đa bằng 70%-80% giá trị dự; ưu đãi về tiền thuê đất, cắt giảm thủ tục hành chính… (Minh Thư, 2021)

Chính sách về đào tạo nguồn nhân lực: Tại Việt Nam, nhà nước luôn có những

chính sách chú trọng vào công tác đào tạo nguồn nhân lực cho ngành NN nói chung và NNCNC nói riêng Ngay từ Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương khóa

X Đảng đã có Nghị quyết số 26-NQ/TW ban hành ngày 5/8/2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, trong đó nêu rõ mục tiêu tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến

thức khoa học kỹ thuật sản xuất NN tiên tiến, hiện đại cho nông dân Tiếp theo đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1956/QĐ-TTg, ngày 27/11/2009 phê duyệt đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” và tầm nhìn cho các năm tiếp theo (Nguyễn Thanh Sơn, 2020) Ngoài ra, có thể kể đến Quyết định 37/2013/QĐ-TTg về việc điều chỉnh quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng giai đoạn 2006 - 2020 của Thủ tướng Chính phủ Theo đó, nhấn mạnh việc ưu tiên đào tạo các ngành liên quan đến KHCN, công nghệ cao như: Công nghệ thông tin; Công nghệ cơ điện tử và tự động hóa; Công nghệ sinh học; Công nghệ vật liệu mới và một số ngành, nghề kỹ thuật và công nghệ đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH (Thái Bình, 2020)

Chính sách về đất đai: Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 53/NQ-CP ngày

17/7/2019 về giải pháp khuyến khích, thúc đẩy DN đầu tư vào NN hiệu quả, an toàn

và bền vững Nghị quyết đã hoàn thiện cơ chế hoạt động cho thị trường quyền sử dụng đất, tạo cơ chế đồng bộ để thị trường quyền sử dụng đất NN phát triển; khẩn trương nghiên cứu cơ chế thí điểm về tích tụ, tập trung ruộng đất, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, người nông dân và DN… Bên cạnh đó, ngày 7/8/2019, Bộ Chính trị cũng có Kết luận số 54-KL/TW của về tiếp tục thực hiện Nghị quyết trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Theo đó, đẩy mạnh công tác tích tụ, tập trung đất đai phục vụ phát triển sản xuất NN quy mô lớn (Báo Tài nguyên và Môi trường, 2019)

Chính sách thu hút đầu tư: Tại Việt Nam, về chính sách thu hút đầu tư NNCNC

có thể kể đến Nghị định 57/2018/NĐ-CP ban hành 17/04/2018 về cơ chế, chính sách khuyến khích DN đầu tư vào NN, nông thôn Theo quy định tại khoản 1 Điều 9 của Nghị định này, DN thực hiện nghiên cứu khoa học, ứng dụng KHCN vào sản xuất thì được nhà nước hỗ trợ kinh phí, cụ thể là 80% kinh phí thực hiện, nhưng không quá

300 triệu đồng/đề tài/bản quyền/công nghệ Đặc biệt, đối với những DN có dự án ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô, thì được hỗ trợ 80% kinh phí đầu tư để xây dựng cơ sở hạ tầng, thiết bị và xử lý môi trường, nhưng không quá 05 tỷ đồng/dự án (Chính phủ, 2018)

Ngoài ra, còn có những chính sách khác như chính sách về chuyển giao công nghệ, về phát triển KHCN, chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển NNCNC, chính sách mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm NN,…

Câu 2: Sự cần thiết của phát triển nông thôn? Vai trò của nhà nước, người dân và tổ chức doanh nghiệp trong phát triển nông thôn? Nêu một số kết quả đạt được trong phát triển nông thôn ở Việt Nam? Ví dụ?

Sự cần thiết của phát triển nông thôn:

Nông thôn là nơi sản xuất và phát triển NN, thúc đẩy ngành NN phát triển Mà

ở mọi thời đại, từ lịch sử đã chứng minh, có thể thấy được NN đóng vai trò hết sức quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của một quốc gia vì trước tiên nó đảm bảo nhu cầu thiết yếu nhất của người dân đó là về lương thực, đảm bảo an ninh lương thực cho quốc gia Thứ hai, tổng kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông sản chiếm

tỷ trọng khá lớn trong kim ngạch xuất khẩu, mang về một lượng ngoại tệ rất lớn cho nền kinh tế Thứ ba, NN phát triển góp phần vào sự nghiệp xóa đói giảm nghèo đặc biệt ở những quốc gia đang phát triển vì phần lớn lao động tập trung ở nông thôn hay

NN tạo một số lượng công ăn việc làm nhất định cho người lao động Thứ tư, NN là nguồn cung cấp lao động, cũng như nguồn nguyên liệu dồi dào cho công nghiệp Năm

là, NN tạo thị trường tiêu thụ nội địa cho hàng hóa công nghiệp như các vật tư, máy móc, trang thiết bị,…

Nông thôn là nơi sinh sống và làm việc của một số lượng lớn dân cư đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển như Việt Nam chiếm đến 63,18% dân số trên cả nước

(Theo Tổng cục Thống kê năm 2020) Chính vì vậy, so với khu vực thành phố , nông thôn là thị trường tiêu thụ rộng lớn hơn , dễ tiếp cận hơn Nếu được tập trung đầu tư mở rộng sẽ thúc đẩy nền kinh tế quốc dân phát triển Đồng thời, do tập trung phần lớn dân cư của quốc gia nên việc ổn định được đời sống của người dân ở nông thôn sẽ góp phần quan trọng để đảm bảo tình hình ổn định của đất nước Vì là nơi tập trung đông dân cư nên nông thôn còn là nơi sinh sống, hoạt động của một số lượng lớn lao động xã hội như ở Việt Nam thì lao động nông thôn chiếm đến 67,6% tổng lao động xã hội của cả nước theo Tổng cục Thống kê (năm 2019), đó là nguồn cung cấp lao động cho các ngành kinh tế quốc dân bao gồm cả NN, công nghiệp và dịch vụ