Dàn ý Cảm nhận về đoạn trích Trao duyên 1 Mở bài Giới thiệu tác giả Nguyễn Du và Truyện Kiều Giới thiệu đoạn trích Trao duyên 2 Thân bài a Lời nhờ cậy trao duyên của Thúy Kiều (12 câu thơ đầu) * Bốn c[.]
Trang 1Dàn ý Cảm nhận về đoạn trích Trao duyên
1 Mở bài
- Giới thiệu tác giả Nguyễn Du và Truyện Kiều
- Giới thiệu đoạn trích Trao duyên
2 Thân bài
a Lời nhờ cậy trao duyên của Thúy Kiều (12 câu thơ đầu)
* Bốn câu đầu: Lời nhờ cậy của Thúy Kiều
- Những từ ngữ “cậy”, “chịu” trong lời nói và hành động “lạy”, “thưa” khiến cho lời nhờ cậy trở nên vô cùng tha thiết
- “Cậy" vừa mang theo sự khẩn cầu thiết tha vừa vô hình tạo ra sức nặng
- Kiều dùng lời nói, hành động của người chịu ơn để nói với Thúy Vân
=> Cách ứng xử của Kiều vẫn thể hiện sự sắc sảo, thông minh khôn khéo và tế nhị
* Tám câu tiếp: Sự thuyết phục của Thúy Kiều
- 4 câu thơ tiếp: Thúy Kiều Kể về mối tình với chàng Kim
+ Quạt ước” và “chén thề” là những hình ảnh ước lệ tượng trưng gợi nhắc những
kỉ niệm tình yêu đẹp đẽ với chàng Kim
- 4 câu thơ sau: Lí do Kiều quyết định trao duyên
+ Biến cố gia đình ập tới, Kiều buộc phải từ bỏ tình yêu để làm tròn chữ hiếu + Thúy Vân vẫn còn trẻ, còn cả tương lai phía trước
+ Kiều mong Thúy Vân thấu hiểu và đồng ý lời thỉnh cầu của mình Thậm chí, Thúy Kiều nhắc đến cả tình thân ruột thịt và cái chết
=> Thúy Kiều là người sắc sảo tinh tế, hiếu thảo, trọng tình nghĩa
Trang 2b Thúy Kiều trao kỉ vật và dặn dò Thúy Vân (14 câu thơ tiếp theo)
* Sáu câu đầu: Thúy Kiều trao kỉ vật cho Thúy Vân
- Tất cả những kỉ vật như “chiếc vành”, “bức tờ mây”, “phím đàn”, “mảnh hương nguyền” đều là minh chứng cho một đoạn tình cảm sâu nặng
- Hai từ “của chung” thể hiện sự lúng túng, ngập ngừng, cho thấy tâm trạng của Kiều khi trao lại kỉ vật cho em
- Sự mâu thuẫn, xung đột: Lí trí thì mách bảo dứt khoát trao đi nhưng tình cảm thì lại không thể
* Tám câu thơ tiếp: Lời dặn dò của Kiều
- Kiều dường như có dự cảm về cuộc đời mình và cái chết: hiu hiu gió, hồn, nát thân bồ liễu, dạ đài, người thác oan
=> Thể hiện sự đau đớn, tuyệt vọng của Kiều và tấm lòng thủy chung của nàng Ngay cả khi chết đi vẫn hướng về Kim Trọng
c Thực tại xót xa và lời nhắn gửi tới chàng Kim (tám câu thơ cuối)
- Dù do tình cảnh ép buộc, nàng vẫn cảm thấy mình là người có lỗi, mình là người
đã cô phụ chàng Kim - - Tiếng gọi Kim Trọng cất lên tha thiết và nghẹn ngào
Cả đoạn thơ như những tiếng than đứt ruột
=> Kiều quên đi nỗi đau của mình mà nghĩ nhiều đến người khác
Trang 3Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích
Cảm nhận về đoạn trích Trao duyên – Mẫu 1
Truyện Kiều là một tác phẩm bất hủ của Nguyễn Du nói riêng và nền văn học nước nhà nói chung Đoạn “Trao duyên” trích trong tác phẩm là đoạn đặc sắc khắc họa thành công dòng tâm trạng của Thuý Kiều khi ngậm ngùi trao duyên cho em gái Thuý Vân
Theo mạch truyện, nguyện ước kết duyên trăm năm của Thúy Kiều và Kim Trọng chưa được bao lâu thì tai biến xảy đến với gia đình Kiều Không đành lòng trước
sự khổ sở mà cha và em phải gánh chịu, Kiều quyết định bán mình để cứu gia đình Mọi việc dường như đã xong xuôi, Kiều thức trắng đêm nghĩ đến chàng Kim và tình yêu mặn nồng cùng chàng, vừa day dứt vừa tiếc nuối, Kiều đành cậy nhờ em gái kết duyên với Kim Đoạn trích từ câu 723 đến câu 756 của tác phẩm: Thuý Kiều mở lời với em:
"Cậy em em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.”
Cả cử chỉ và lời nói của Kiều đều chung một niềm trông mong, nhờ cậy Hành động “lạy" em của Kiều đã đặt Thúy Vân vào tình huống khó có thể chối từ đồng thời cũng là dấu hiệu cho thấy việc mà Kiều sắp nói với Vân đây là vô cùng hệ trọng:
“Giữa đường đứt gánh tương tư
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em”
Thành ngữ "đứt gánh tương tư" được tác giả vận dụng thể hiện có ý chỉ tình yêu dang dở của Kiều -Kim Tình cảm của hai người vừa mới chớm nở, chưa kịp tới ngày viên mãn thì đành ‘đứt gánh”, sóng gió ập tới Chấp nhận dở dang, Kiều ngậm ngùi trong khổ đau trao lại cho em mối “tơ thừa” Kiều hiểu được sự thiệt thòi của Vân khi nhận chắp mối duyên với Kim Trọng, bởi dù với Kiều đó là tình
Trang 4yêu đẹp thì với Vân đó chỉ là mối “tơ thừa” mà thôi Hai từ mặc em được tác giả đặt cuối câu cho thấy Kiều đang đặt hết kỳ vọng vào Vân, mong Vân thay mình làm vẹn tròn nghĩa nặng với chàng Kim
Lời đã nói ra nhưng nào dễ trút đi những nỗi niềm trong tâm khảm Dằn lòng mình, Kiều tâm sự với em những kỉ niệm đẹp của mối tình với Kim:
“Kể từ khi gặp chàng Kim,
Khi ngày quạt ước khi đêm chén thề.”
Điệp từ "khi” được sử dụng như càng khẳng định tình cảm sắt son của Kiều và Kim Trọng Họ đã gặp gỡ, hẹn hò, cùng nhau ước nguyện, uống chén rượu giao bôi Đang sống trong những kỉ niệm đẹp, Kiều lại trở về với hiện thực phũ phàng, cay đắng:
“Sự đâu sóng gió bất kì,
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai.”
Cơn sóng gió ập tới bất ngờ khiến Kiều và gia đình lâm vào nguy biến Giữa chữ hiếu với gia đình và chữ tình với Kim Trọng, nàng đã chọn chữ hiếu- bán mình
để cứu cha và em Nhưng vẹn đạo làm con, nàng đành buông tay với mối tình dang dở, trở thành kẻ phụ tình Nàng nghĩ về tình yêu với chàng Kim, không muốn Kim phải chịu sự khổ đau như mình đang gặm nhấm, đành nhờ cậy Vân
Để thuyết phục em thêm, Kiều thủ thỉ:
“Ngày xuân em hãy còn dài,
Xót tình máu mủ thay lời nước non
Chị dù thịt nát xương mòn,
Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.”
Bốn câu thơ thốt lên bằng tất cả niềm hy vọng, sự mong cầu, bốn câu thơ như là một lời cầu xin tha thiết tự tận đáy lòng của Kiều Sự thông minh của Kiều là khéo léo lấy niềm vui của mình được “thơm lây” nơi chín suối nhằm khiến Thúy
Trang 5Vân có không muốn cũng không thể chối từ Hơn nữa, với Vân, những ngày tháng thanh xuân còn dài, Vân còn tuổi trẻ, còn thời gian còn với Kiều thì bán thân coi như là chấm dứt tuổi trẻ, chôn vùi thanh xuân của mình Những lý do của Kiều đưa ra vừa hợp lẽ, hợp tình khiến Vân nào thể không nhận lời nhờ cậy từ người chị đáng thương
Khi trao “chút của tin” - chiếc vành với bức tờ mây, Thúy Kiều nhớ đến đêm thề nguyền trong quá khứ, vừa thương tiếc vừa xót xa khôn nguôi, Kiều ngậm ngùi với nỗi đau đớn tột cùng:
“Mai sau dù có bao giờ
Đốt lò hương ấy, so tơ phím này
Trông ra ngọn cỏ lá cây,
Thấy hiu hiu gió thì hay chị về.”
Trao kỷ vật cho em mà lòng đau như cắt, mâu thuẫn trong nội tâm nàng lên đến đỉnh điểm, tay muốn trao mà lòng không nỡ Đó là sự mâu thuẫn giữa thân phận
và nhân cách, giữa lí trí và tình cảm nơi Kiều Có lẽ với nàng lúc này đây, tình chưa cạn mà đành phải dứt là nỗi đau khôn cùng, sống mà không có được hạnh phúc thì khác gì không tồn tại, vì vậy mà cái chết cứ ám ảnh trong tâm trí nàng Sáu câu cuối đoạn trích là lời độc thoại đầy thổn thức của Kiều Nàng như quên hẳn mình đang trò chuyện với Vân mà sống trong tâm trạng của chính mình, lời day dứt thốt lên trong nỗi mặc cảm phụ tình:
“Trăm nghìn gửi lạy tình quân,
Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi
Phận sao, phận bạc như vôi?
Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng”
Kiều gửi trăm nghìn lạy cho tình quân của mình là hành động tạ từ tha thiết, chân thành, là cái cúi chào tạm biệt trong nỗi đau chia ly Tơ duyên tưởng sẽ dài lâu, bền đẹp nào ngờ “ngắn ngủi” giữa đoạn đường Kiều trách phận mình bạc như
Trang 6vôi trầu, như hoa chảy bèo trôi giữa dòng, đành chấp nhận tình lỡ làng, xa cách Thành ngữ “bạc như vôi” cất lên trong tiếng đau thương rỉ máu của Kiều nghe sao xót xa, bi ai đến phẫn cực
“Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!”
Đến cuối cùng, Kiều vẫn nghĩ cho người khác Nỗi đau mà nàng đang chịu vô bờ
mà vẫn tự trách mình là kẻ phụ bạc, lo lắng cho người thương Những gọi Kim Lang cất lên trong tha thiết càng tô đậm thêm trái tim nhân hậu, trọng nghĩa trọng tình của Thuý Kiều
Đoạn trích "Trao duyên" tuy không quá dài là một đoạn tích vô cùng đặc sắc Qua
đó là thấy được vẻ đẹp của một tấm lòng thuỷ chung, son sắt, thấu hiểu nỗi đau đớn giằng xé tâm can của người con gái trong tình yêu và cảm nhận được tính nhân văn cao cả trong từng tứ thơ mà Nguyễn Du sáng tạo nên
Cảm nhận về đoạn trích Trao duyên – Mẫu 2
Truyện Kiều của Nguyễn Du là một trong những kiệt tác nổi bật góp phần làm nên diện mạo, đánh dấu sự phát triển đến đỉnh cao của của văn học trung đại Việt Nam Tác phẩm với 3254 câu thơ lục bát viết về cuộc đời chìm nổi của người con gái tài sắc nhưng bạc mệnh Thúy Kiều Nhiều đoạn trích của thi phẩm được đưa vào chương trình SGK để dạy và học trong nhà trường, Trao duyên là một trong những đoạn trích như vậy Trích đoạn đã tái hiện lại bi kịch tình yêu đầy đau đớn Thúy Kiều, qua đó thể hiện sự trân trọng, đồng cảm của tác giả Nguyễn Du với tình duyên dang dở và cuộc đời đầy sóng gió của nàng Kiều Mười hai câu đầu đoạn trích đã thể hiện rõ điều đó
Thúy Kiều và Kim Trọng tình cờ gặp nhau, họ đem lòng cảm mến và dành cho nhau tình cảm đặc biệt Vượt qua những quy định của lễ giáo phong kiến, Kiều
“xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” để tới gặp mặt, kết tóc thề nguyện cùng Kim Trọng Tình yêu của họ là nhân duyên tiền định, vốn sẵn đẹp đẽ và có
Trang 7thể dài lâu, thế nhưng, phận đời trớ trêu, dòng người xô đẩy, Kiều đành ngậm ngùi quyết định "trao" lại mối duyên của mình cho Thuý Vân Sau một đêm trắng suy nghĩ, Kiều chua xót nhờ cậy em:
“Cậy em em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.”
"Cậy" ở đây là cậy nhờ, là lời thỉnh cầu, trông mong được giúp đỡ Từ "cậy" chứa đựng cả niềm hy vọng, tin tưởng của người nhờ vả vào người được nhờ Từ "chịu" thể hiện sự khẩn thiết, Kiều như đang van nài, cầu xin em, đặt Thuý Vân vào tình thế khó lòng từ chối Hành động “lạy”, “thưa” kết hợp cùng lời nói của Kiều cho thấy được sự khéo léo, chân thành của nàng khi nhờ cậy em Kiều là chị, Vân là
em, lẽ thường thì chị chẳng lạy thưa em bao giờ nhưng trong tình cảnh này Kiều lại làm như vậy lại mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc bởi lúc này Kiều đang là người nhờ vả, đang chịu ơn em Nàng không muốn phụ tấm chân tình của Kim Trọng nhưng cũng hiểu rằng việc trao lại mối duyên dang dở sẽ mang đến sự khó xử, thiệt thòi cho Thúy Vân
Tình yêu vốn là tình cảm thiêng liêng, khi yêu chẳng ai muốn san sẻ tình yêu của mình cho người khác, thế nên hành động trao duyên của Thúy Kiều cũng không
hề dễ dàng Nàng mở lời cậy nhờ em, mong em nhận lời, nàng tâm sự cùng Vân:
“Giữa đường đứt gánh tương tư
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em
Kể từ khi gặp chàng Kim
Khi ngày quạt ước khi đêm chén thề.”
Trong nỗi đau xót của tình yêu đứt gánh, keo loan ngỡ trăm năm vậy mà đành nhớ em “chắp mối” Hai tiếng “mặc em” cất lên là cả sự tin tưởng, phó mặc cho Vân, mong cầu Vân sẽ cùng chàng Kim kết lại keo loan bền chặt ấy Trong nỗi đau chia sẻ tình yêu, bao kỉ niệm tươi đẹp của khoảng thời gian hạnh phúc ùa về trong tâm trí Điệp từ “khi” kết hợp với các cụm động từ “gặp chàng Kim”, “quạt
Trang 8ước”, “chén thề” cho thấy tình yêu bền chặt, thắm thiết của Kiều- Kim Nhưng hiện thực phũ phàng, trêu ngươi, tình yêu đành dang dở vì sóng gió ập đến với gia đình nàng Kiều đau đớn bởi tình yêu tan vỡ, thân phận trớ trêu:
"Sự đâu sóng gió bất kì
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai"
Để trọn đạo làm con, Kiều buộc phải bán mình chuộc cha và em, gìn giữ ấm êm gia đình Giữa chữ tình và chữ hiếu, Kiều chọn chữ hiếu bởi công lao dưỡng dục nghìn nặng trăm sâu, Kiều nào thể dứt bỏ Nàng không đành lòng lựa chọn hạnh phúc riêng mà quay lưng với biến cố của gia đình Bởi thế mà nàng đau đớn khôn nguôi, tình yêu đẹp đẽ vừa chớm nở đây thôi lại vội vàng vỡ tan, trái tim nàng như rỉ máu vì tình yêu tan vỡ, xót xa, đau đớn vô cùng Cậy nhờ Vân thay mình trả nghĩa cho Kim Trọng cũng là để lòng nàng được với chút bận tâm khi đang trong nỗi mặc cảm của một kẻ phụ tình Hết lòng thuyết phục Vân, nàng mong
em gái mình có thể hiểu và chấp nhận lời thỉnh cầu, dẫu biết điều đó thật khó cho Vân:
"Ngày xuân em hãy còn dài
Xót tình máu mủ thay lời nước non
Chị dù thịt nát xương mòn
Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây"
Bằng sự thông minh, suy nghĩ thấu đáo của mình, Kiều đã khéo léo đưa ra ba lý
lẽ để thuyết phục Vân Trước hết là Vân có thanh xuân, Vân còn trẻ, Vân sẽ có thời gian để cùng Kim Trọng tìm hiểu mà kết tóc se duyên trong đoạn cuộc đời còn lại Hơn nữa, Kiều và Vân lại là chị em ruột thịt, Vân nào có thể đành lòng nhìn chị khổ đau, dằn vặt trong mặc cảm tội lỗi phụ bạc tình yêu Cuối cùng, nàng nói về cái chết của bản thân, một niềm vui tìm thấy trong nỗi đau của cái chết
“Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây”, nếu được Vân chấp thuận thì dù có phải chết, Kiều cũng an lòng mà nhắm mắt Từng lời lẽ của Thuý Kiều thốt ra đều hợp
Trang 9lẽ, hợp tình, Kiều dằn lòng gặm nhấm nỗi đau thương, chịu thua thiệt về bản thân mình, chỉ mong Vân giúp mình cùng Kim Trọng kết duyên để bù đắp cho người mình thương Mặc cảm tội lỗi dường như đang bao vây lấy tâm trí và trái tim nhỏ
bé nơi Kiều Lời nhờ cậy và thuyết phục Vân của Thuý Kiều thật cảm động, chân thành , tha thiết biết bao
Bằng 12 câu thơ lục bát cùng cách sử dụng ngôn từ tinh tế, chọn lọc, Nguyễn Du
đã khắc hoạ thành công bi kịch tình yêu và tâm trạng đau đớn của Thuý Kiều trong cơn nguy nan của số phận
Cảm nhận về đoạn trích Trao duyên – Mẫu 3
Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du là bức tranh xã hội phong kiến thối nát với những bất công đày đọa con người, đặc biệt là với người phụ nữ Nhân vật chính trong tác phẩm là Vương Thuý Kiều – một cô gái vừa tròn tuổi cập kê, nhan sắc và tài năng vẹn toàn Trong một lần đi chơi xuân, nàng đã tình cờ gặp gỡ và bén duyên cùng Kim Trọng - chàng công tử hào hoa phong nhã Hai người đã cùng nhau đính ước và thề nguyền dưới trăng Thế nhưng, sóng gió gia đình ập tới, khiến nàng buộc lòng phải bán mình cứu cha và em trai Vậy nên, vào đêm trước ngày ra đi, Thuý Kiều đã cậy nhờ người em gái của mình trả nghĩa cho Kim Trọng Đoạn trích Trao duyên đã thuật lại diễn biến của đêm trao duyên ấy đồng thời cũng diễn tả tâm trạng giằng xé của Thuý Kiều khi phải trao đi mối tình sâu đậm
Đoạn trích Trao duyên nằm ở đoạn đầu phần hai Gia biến và lưu lạc trong tác phẩm, từ câu 723 đến câu 734 của tác phẩm Truyện Kiều Sau đêm thề nguyền hẹn ước cùng nhau, Kim Trọng phải về quê để chịu tang chú Đúng lúc đó, gia đình Kiều gặp gia biến, cha và em trai nàng bị bắt vào ngục Để cứu được cha và
em, nàng phải “bán mình” lấy bốn trăm lạng vàng Thế nhưng, nhớ tới mối tình đầu sâu nặng với chàng Kim cùng lời hẹn thề dưới trăng hôm ấy, Kiều không muốn phụ tấm lòng của tình lang, vậy nên, nàng đã cậy nhờ Thuý Vân – em gái
Trang 10của mình thay mình kết duyên, trả nghĩa cho Kim Trọng để giữ đúng lời hẹn thề của hai người
Chuyện tình yêu của Kiều và Kim Trọng là câu chuyện tình trong bí mật, chuyện riêng của Kiều, Thuý Vân cũng không hề hay biết Thế nhưng giờ đây, khi nàng tâm sự với em chuyện tình cảm của mình thì lại là lời ngỏ để em thay mình trả nghĩa, nên duyên cùng người yêu của mình Chỉ vậy thôi, nghe cũng xót xa, đau đớn vô cùng! Thuý Kiều đã mở lời với em gái mình trong sự e ngại, lấp lửng,
“rào trước đón sau”:
“Cậy em, em có chịu lời
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa”
Vốn là chị, là bậc bề trên với Thuý Vân, thế nhưng, mỗi lời nói, hành động của Kiều lúc này lại như là một kẻ bề dưới đang khẩn cầu em gái mình Đầu tiên, Kiều mở lời bằng hai tiếng “cậy em” “Cậy em” chứ không phải “nhờ em”, một
từ “cậy” thôi nhưng mang sức nặng vô cùng, mang trong đó là sự khẩn thiết vô hạn của nàng Thuý Kiều “cậy” nhờ em gái, không biết em có “chịu lời” hay không, nhưng câu nói của nàng như có một sức nặng khiến cho Thuý Vân khó có thể chối từ Tiếp đó, Kiều còn dùng hành động “lạy rồi sẽ thưa” để tỏ bày sự kính cẩn đối với Vân Đây là hành động bất thường, mang tính trang trọng, nghiêm túc
vô cùng Bởi Kiều là chị sao có thể quỳ lạy với em gái mình? Thế nhưng, nếu xét
ở trường hợp này thì điều đó cũng là lẽ thường tình bởi Kiều đã xem Vân như ân nhân của mình, là người cứu vớt duy nhất cho tình yêu của đời nàng Em gái cũng
là nơi duy nhất mà Kiều có thể gửi gắm tấm chân tình và bằng hành động, lời nói như thế, Thuý Vân sẽ khó lòng có thể từ chối lời nhờ cậy của chị gái mình Ở đây, người đọc có thể thấy được sự khéo léo, sự tinh tế trong cách nói chuyện của Kiều, có thể thấy, nàng quả là một người con gái vô cùng thông minh, sắc sảo, dù trong lòng nàng đang bị giằng xé bởi bao nhiêu nỗi đau, nàng vẫn tỏ ra là một người thiếu nữ vẹn toàn
Trang 11Sau khi bày tỏ tấm lòng mình với sự thành kính với em gái, Kiều lại tiếp tục kể cho em nghe về mối tình đầu của mình:
“Giữa đường đứt gánh tương tư
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em”
Chuyện tình cảm của nàng với chàng Kim vốn là một câu chuyện tình yêu tuyệt đẹp, nàng tài sắc còn chàng thì hào hoa Thế nhưng, sóng gió đã khiến cho câu chuyện tình yêu vừa chớm nở ấy phải vụt tắt, phải “đứt gánh tương tư” giữa chặng đường tuổi xuân Mặc dù có nỗi khổ riêng và vô cùng đau khổ nhưng việc nàng phụ Kim Trọng là một sự thật không thể chối cãi, thế nên Kiều đành nhờ Vân
“chắp mối tơ thừa” này thay cho nàng Khi thấy Thuý Vân còn đang ngơ ngác, chưa hiểu mọi sự thì Kiều lại lên tiếng kể về mối tình của mình, mong em gái sẽ hiểu cho lý do mà nàng làm như thế mà chấp nhận mối duyên mà Kiều trao gửi:
“Kể từ khi gặp chàng Kim ,
Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề
Sự đâu sóng gió bất kỳ,
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai?
Ngày xuân em hãy còn dài,
Xót tình máu mủ, thay lời nước non
Chị dù thịt nát xương mòn,
Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây”
Nàng kể về tình yêu của mình, từ lúc gặp gỡ cho tới lúc hẹn thề, tất cả đều đẹp như mơ Có lẽ trong khoảnh khắc này, Kiều cũng đã mỉm cười hạnh phúc, bởi nàng đã có những phút giây tươi đẹp bên cạnh người mình yêu thương Thế nhưng, càng hạnh phúc bao nhiêu thì nàng lại càng đau đớn bấy nhiêu bởi “sự đâu sóng gió bất kì” Sóng gió ập tới quá bất ngờ khiến cho nàng buộc lòng phải rời xa tình yêu đầu thắm thiết, nàng chẳng có cách nào vẹn toàn cả chữ hiếu và chữ tình Vậy nên, nàng buộc lòng phải phụ tình Kim Trọng, nhưng Kiều là người
Trang 12hiểu đạo nghĩa, cũng là người con gái thấu tình đạt lý, nên trong giờ phút này, mặc dù đau xót, nhưng chỉ có em gái là người có thể giúp nàng san sẻ tâm tình cũng như trả nghĩa cho Kim Trọng Kiều viện tới lý do rằng “ngày xuân em hãy còn dài” tức là thanh xuân của Vân còn đang rực rỡ, Vân hãy vì nàng mà nhận lấy mối duyên này Được như thế thì dù có chết, Kiều cũng “ngậm cười” nơi chín suối Những câu nói mang đầy những nỗi tủi hờn, những niềm đau xót và cả dự cảm về một tương lai chẳng lành đầy oan trái của Kiều như thế làm sao một người làm em như Vân lại có thể từ chối đây?
Tình yêu là những lời hẹn thề, là những kỉ niệm và kỉ vật trao cho nhau Kỷ vật
là thứ mà mỗi khi nhớ người tình, ta thường hay đem ra ngắm để “nhìn vật mà nhớ người” Thế nhưng, giờ đây, Kiều đã quyết định trao đi tình yêu của mình, nên nàng cũng đành phải trao đi kỷ vật tình yêu mà nàng trân trọng vô cùng:
“Chiếc vành với bức tờ mây
Duyên này thì giữ, vật này của chung
Dù em nên vợ nên chồng,
Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên!
Mất người còn chút của tin,
Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.”
Trao đi kỷ vật tình yêu cũng là trao đi hết tất cả những gì còn lại của mối duyên này Điều này cho thấy Kiều không chỉ trao duyên cho Vân vì chút nợ ân tình với Kim Trọng mà còn là trao đi bằng cả sự trân trọng tình yêu của mình Nàng luôn giữ những kỷ vật này bằng sự nâng niu, trân quý thiêng liêng, nhưng giờ đây khi
đã nhờ cậy em gái trả nghĩa cho tình lang của mình, nàng muốn trao cả tín vật tình yêu của nàng cho trọn vẹn, dù rằng trong lòng nàng đau khổ và giằng xé bao nhiêu “Chiếc vành với bức tờ mây”, “phím đàn với mảnh hương nguyền”, tất cả nàng đều trao lại cho em trong sự nuối tiếc, day dứt, dằn vặt Chẳng vậy mà Kiều dặn em rằng: “Duyên này thì giữ, vật này của chung” Nàng trao duyên, trao đi tín vật tình yêu, thế nhưng trong lòng nàng là biết bao sự giằng xé Tình duyên
Trang 13giờ là của Vân, thế nhưng tín vật này là của chung ba người Phải chăng, Kiều nuối tiếc, trăn trở, đau khổ và giằng xé vô cùng trước nỗi đau phải trao đi tình yêu, nàng vẫn còn muốn giữ lại cho mình chút gì đó về mối tình đậm sâu này chăng?
Hơn thế, Kiều còn dặn dò em gái đừng quên mình, quên người chị “bạc mệnh” này, khi nhìn những kỷ vật này, hãy nhớ tới nàng Những lời nói chứa đầy sự ảm đạm, sự thê lương, như lời dặn dò của một người sắp rời xa thế gian Ẩn chứa trong đó dường như là sự dự cảm không lành của Kiều về cuộc đời sóng gió của mình phía trước, sự tuyệt vọng với số phận của chính mình
Dù rằng Kiều ra đi là để theo chồng, thế nhưng, những câu nói của Kiều lại như một lời dặn dò em gái trước khi nàng rời xa thế giới này:
“Mai sau dù có bao giờ,
Đốt lò hương ấy, so tơ phím này
Trông ra ngọn cỏ gió cây,
Thấy hiu hiu gió, thì hay chị về
Hồn còn mang nặng lời thề,
Nát thân bồ liễu đền nghì trúc mai
Dạ đài cách mặt, khuất lời,
Rảy xin chén nước cho người thác oan.”
Những câu nói của Kiều chứa đầy nỗi tuyệt vọng dù rằng nàng chỉ đang bán thân làm lẽ cho người Có lẽ bởi vì với nàng, tuổi xuân đã chấm dứt, bao nhiêu mơ ước, khát khao đều bị chôn vùi Nhớ về số phận của Đạm Tiên mà nàng đã vô tình bắt gặp trong tiết thanh minh, nàng càng có dự cảm không lành cho số phận của mình Trong tâm nàng, tất cả mọi hi vọng vụt tắt, chỉ còn nỗi đau mất đi tình yêu, sự tăm tối khi nhìn về tương lai phía trước, có lẽ những điều đó đã khiến nàng nghĩ về cái chết nhiều hơn là một cuộc sống bình thường Thế nhưng, dù là trong đau khổ, trong dự cảm chẳng lành như thế, Kiều vẫn mang Vân có được
Trang 14một cuộc sống yên bình, hạnh phúc, và dù nàng có ở thế giới bên kia, nàng cũng chỉ xin Vân “rảy xin chén nước” cho người chị bạc mệnh này Từng lời nói của Kiều có thể cho thấy nàng là người con gái hết sức thấu hiểu lí lẽ, hết sức thông minh, chu toàn mọi sự, dù trong đau khổ, xót xa, giằng xé vì phải trao tình yêu của mình, nàng cũng không hề oán trách, không hề tức giận
Tất cả những điều cần dặn dò, Kiều đã dặn lại hết cho Vân Sau đó, Vân rời đi, còn lại mình Kiều trong căn phòng, giờ đây, mọi cảm xúc trong tâm nàng mới bùng lên thật mạnh mẽ Những nỗi đau đớn, xót xa giờ đây mới được bộc lộ ra thật rõ ràng, vỡ òa trong tức tưởi:
“Bây giờ trâm gãy bình tan,
Kể làm sao xiết muôn vàn ái ân!
Trăm nghìn gửi lạy tình quân
Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi
Phân sao phận bạc như vôi?
Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng
Ôi Kim Lang! Hỡi Kim lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!”
Kiểu hiểu tình thế mà mình đang phải đối mặt, nàng chấp nhận số phận rằng nàng
và Kim Trọng phải rời xa nhau “trâm gãy bình tan”, nàng phải phụ lòng chàng Vốn tưởng là một chuyện tình đẹp như mơ với đôi trai tài gái sắc, thế nhưng chỉ
vì một cơn sóng gió đã phá huỷ tất cả mọi hy vọng của nàng Những phút giây hạnh phúc chỉ là chút “tơ duyên ngắn ngủi”, đành gửi lại tình lang của mình Trái tim Kiều quặn thắt trong đau đớn, những giọt nước mắt xót xa cho mối duyên tình vừa chớm đã đành bạc mệnh lìa đời Đứng giữa bên hiếu bên tình, Kiều cũng chỉ đành “trăm nghìn gửi lạy tình quân”, dù rằng nàng vô cùng tiếc nuối cũng vô cùng hổ thẹn và xấu hổ khi đã bội ước với chàng Dù đã nhờ cậy Thúy Vân trả duyên cho Kim Trọng, nhưng Kiều vẫn cảm thấy có lỗi vô cùng Chỉ từng ấy thôi cũng có thể thấy tình cảm mà nàng dành cho Kim Trọng sâu sắc và thắm thiết
Trang 15đến nhường nào, với nàng, tình yêu ấy vô cùng thiêng liêng và quý giá, phải trao
đi là sự tiếc nuối, đau đớn nhất trong đời của nàng
Nếu như từ đầu đến giờ, ta chưa từng thấy Kiều có một câu oán trách số phận trước mặt Vân thì giờ đây Kiều lên tiếng oán trách số phận mình:
“Phân sao phận bạc như vôi?
Đã đành nước chảy hoa trôi lỡ làng.”
Nàng oán trách nhưng cũng đành bất lực trước sự ngang trái của xã hội, của số phận mình Một cô gái tài sắc vẹn toàn như nàng nhưng giờ đây cũng đành xót
xa, buông xuôi số phận trong bế tắc, đau khổ và tủi nhục khi phải làm phận thiếp
lẽ cho người, phải tự tay cắt đi mối nhân duyên đẹp đẽ Nỗi đau xót vô bờ ấy cùng với nỗi đau uất ức khỉ phải chia lìa Kim Trọng đã khiến nàng phải thốt lên trong
vô vọng:
“Ôi Kim Lang! Hỡi Kim lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!”
Tiếng kêu thảm thương ấy là lời mở đầu cho chuỗi mười lăm năm lưu lạc trong biến cố, lênh đênh vô định của cuộc đời người con gái mang tên Vương Thuý Kiều
Đoạn trích Trao duyên là trích đoạn mở đầu của cuộc sống lưu lạc của Thuý Kiều sau này Bằng tài năng sử dụng ngôn từ của mình, Nguyễn Du đã thể hiện cho chúng ta hình ảnh của một Thuý Kiều thông minh, sắc sảo hơn người qua từng câu nói thuyết phục em gái khi trao duyên, đồng thời cũng làm rõ tâm trạng giằng
xé phức tạp của nàng khi buộc phải trao đi mối duyên đầu Qua đó, ta hiểu được tình cảm sâu đậm của Kiều dành cho Kim Trọng cũng như những dự cảm không lành cho tương lai của mình Đoạn trích cũng làm nổi bật tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du khi ông đã cảm thông với số phận bi kịch của người phụ nữ trong xã hội cũ và trân trọng những phẩm chất đáng quý của họ
Trang 16Cảm nhận về đoạn trích Trao duyên – Mẫu 4
Nguyễn Du là đại thi hào của dân tộc Việt Nam Ông sống trong giai đoạn lịch sử đầy bão táp , cái xã hội bị đồng tiền chi phối Trong cái xã hội ấy Nguyễn Du đã chứng kiến rất nhiều cảnh bất công cũng như cái xã hội thối nát bấy giờ Ông có cảm thông sâu sắc với nỗi bất hạnh của người phụ nữ lúc bấy giờ Ông viết ra rất nhiều tác phẩm nổi tiếng để nói thay cho tấm lòng đầy ai oán, đáng thương với người phụ nữ bất hạnh Trong đó có kiệt tác "Truyện Kiều" trong truyện có đoạn trích "Trao duyên" mang âm hưởng bi kịch của sự đứt đoạn một tình yêu đẹp Đoạn trích miêu tả tình cảnh trớ trêu của Kiều khi phải trao duyên cho em Đồng thời làm rõ diễn biến tâm trạng đau khổ tuyệt vọng của nàng khi tình yêu tan vỡ, mình phải buộc phụ lòng Kim Trọng
Sau đêm thề nguyền giữa Kim Trọng và Thúy Kiều, Kim Trọng phải về hộ tang chú ở Liễu Dương Tai nạn ập đến với gia đình Thúy Kiều, Kiều phải buộc bán thân để chuộc cha và em Đêm trước ngày theo Mã Giám Sinh, Kiều đã nhờ cậy Vân thay mình trả nghĩa cho Kim Trọng
Đem tình yêu của mình cho người khác là một bất đắc dĩ, vì Kiều không thể làm khác hơn vì đã lỡ hứa hẹn với chàng Kim Chuyện vợ chồng là chuyện trăm năm, trao duyên trong hoàn cảnh Thúy Kiều là một truyện khó nói và tế nhị vì Vân chưa biết gì về mối tình của Kiều và chàng Kim Bốn câu thơ thể hiện tư thế, hình ảnh Kiều khi nhờ Vân nối duyên với người yêu mình:
"Cậy em, em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa
Giữa đường đứt gánh tương tư,
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em."
Những điều Kiều sắp nói với vân thực sự quan trong và thiêng liêng Đó là "cậy, lạy, thưa" thể hiện niềm tin chỉ có Vân là người mà Kiều tin cậy nhất "Cậy" có sức nặng của niềm tin Ở đây tác giả dùng "chịu lời" chứ không phải nhận lời là
Trang 17bắt người mình tin phải nghe theo và khó lòng từ chối "Ngồi lên, lạy, thưa" là những thái độ của bề trên, những người có ơn với mình
Từ những câu thơ trên ta nhận ra dù trong hoàn cảnh tan nát thì Kiều vẫn dùng những lời lẽ đoan trang tế nhị thể hiện sự nhờ vả khẩn khoản của Kiều
Kiều đau đớn khi tâm sự với em về mối tình của mình Hình ảnh "quạt ước, chén thề" điệp từ "khi" diễn tả tình cảm gắn bó thân thiết, sâu sắc "Đứt gánh tương tư"
là sự mong manh, tan vỡ đột ngột, bất ngờ Kiều xin em chắp nối tơ thừa của mình trả nghĩa cho Kim Trọng "Mặc em" là phó mặc, ủy thác vừa có ý mong muốn vừa có ý ép buộc Vân phải nhận lời với mình:
"Kể từ khi gặp chàng Kim ,
Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề
Sự đâu sóng gió bất kỳ,
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai"
Trong cái xã hội phong kiến đầy rẫy sự bất công khiến cho nàng phải chịu khổ Cha nàng bị kẻ gian hãm hại phận làm con nàng phải bán mình chuộc cha Chữ hiếu làm tròn thì đồng nghĩa với chữ tình kia không vẹn
Nàng tự thấy Thúy Vân vẫn đang còn trẻ và là người duy nhất nàng tin cậy được nên yên tâm gửi lại mối tình này cho em:
"Ngày xuân em hãy còn dài,
Xót tình máu mủ, thay lời nước non
Chị dù thịt nát xương mòn,
Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây."
Kiều mong Vân xốt tình chị em máu mủ ruột già mà đồng ý chuyện mình bén duyên với Kim Trọng Mai kia Kiều không còn trên đời nữa thì cũng vui lòng khi Vân chấp nhận mối tơ duyên này