Câu hỏi 1 trang 32 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST Theo em, những di sản văn hoá phi vật thể đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hoá thế giới trên đây có giá trị gì nổi bật? Lời giải Những[.]
Trang 1Câu hỏi 1 trang 32 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Theo em, những di sản
văn hoá phi vật thể đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hoá thế giới trên đây có giá trị gì nổi bật?
Lời giải:
- Những di sản văn hoá phi vật thể đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hoá thế giới được nêu trên:
+ Là những di sản nổi bật và mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam
+ Những di sản đó vừa mang tính lịch sử, vừa mang đậm bản sắc văn hóa, thể hiện
sự sáng tạo của người Việt trong công cuộc xây dựng nền văn hóa dân tộc
Câu hỏi 2 trang 32 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Em hãy xác định trên
Hình 2.22 vị trí phân bố các di sản văn hoá phi vật thể được giới thiệu trong bài học và rút ra những nhận xét
Lời giải:
- Vị trí phân bố các di sản văn hoá phi vật thể được giới thiệu trong bài học:
+ Nhã nhạc cung đình Huế => Phân bố chủ yếu ở: Thừa Thiên Huế
+ Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên => Phân bố chủ yếu ở: các tỉnh
Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng
+ Ca trù => Phân bố chủ yếu ở một số tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, như: Hà Nội,
Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hưng Yên, Hà Nam, Hải Dương, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình…
+ Đờn ca tài tử Nam Bộ => Phân bố chủ yếu ở các tỉnh Nam Trung Bộ (Ninh
Thuận, Bình Thuận) và toàn bộ khu vực Nam Bộ
+ Nghi lễ và trò chơi Kéo co => Phân bố chủ yếu ở các tỉnh Bắc Bộ: Lai Châu,
Lào Cai, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Ninh
- Nhận xét:
Trang 2+ Phân bố không đồng đều, các di sản thường phân bố ở những nơi có truyền thống văn hóa gắn liền với di sản
+ Một số di sản văn hóa có tên gọi gắn liền với địa phương phân bố của di sản đó,
ví dụ: Nhã nhạc cung đình Huế, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, Đờn ca tài tử Nam Bộ
Câu hỏi 1 trang 36 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Chọn một trong các di
sản văn hoá vật thể đã được giới thiệu, em hãy nói về bức tranh lịch sử của quá khứ được hàm chứa trong di sản văn hoá đó
Lời giải:
(*) Lựa chọn: Bức tranh quá khứ hàm chứa trong di sản Quần thể di tích Cố đô
Huế:
- Quần thể di tích Cố đô Huế gồm những di tích lịch sử - văn hoá nằm dọc hai bên
bờ sông Hương thuộc thành phố Huế và một vài vùng phụ cận thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế Di sản này gắn liền với đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa Việt Nam thời chúa Nguyễn, vương triều Tây Sơn và nhà Nguyễn (từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XX)
- Huế từng là thủ phủ của các đời chúa Nguyễn, là kinh đô của nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn Triều đình nhà Nguyễn đã cho xây dựng tổ hợp các công trình kiến trúc lịch sử - văn hoá có giá trị tại kinh đô Huế như Đại nội Huế, Lăng các vua, các công trình thành quách phòng thủ, đàn tế, chùa chiền, phục vụ cho sinh hoạt, phòng thủ, đời sống kinh tế, văn hóa,
- Ngày nay, thông qua các di tích này, chúng ta có thể hiểu hơn về đời sống của vua chúa và nhân dân Việt Nam trong các thế kỉ XVI - XX
Lưu ý: Học sinh trình bày quan điểm cá nhân Bài làm trên chỉ mang tính tham khảo
Câu hỏi 2 trang 36 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Theo em, việc bảo tồn
các di sản văn hoá này có ý nghĩa như thế nào?
Trang 3Lời giải:
- Ý nghĩa của việc bảo tồn các di sản văn hoá:
+ Góp phần lưu giữ, bảo vệ và lan tỏa giá trị của những di sản thời trước để lại, nhắc nhở con người nhớ về cội nguồn, hình thành ý thức trách nhiệm với tổ tiên, với cộng đồng xã hội đương đại và với các thế hệ mai sau
+ Góp phần bảo đảm sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia, dân tộc, đem lại những hiệu quả thiết thực cho sự phát triển kinh tế, xã hội
Câu hỏi 1 trang 40 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Những di sản thiên nhiên
tiêu biểu được giới thiệu phản ánh điều gì về tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam?
Lời giải:
- Những di sản thiên nhiên tiêu biểu được giới thiệu phản ánh sự giàu có, đa dạng
và phong phú của tài nguyên thiên nhiên ở Việt Nam (về địa chất học, địa lí tự nhiên, sinh vật học, )
Câu hỏi 2 trang 40 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Phân tích những “giá trị
nổi bật toàn cầu” của các di sản thiên nhiên đã được UNESCO ghi danh
Lời giải:
“Giá trị nổi bật toàn cầu” của các di sản thiên nhiên đã được UNESCO ghi danh:
- Tiêu chí đánh giá: Chứa đựng các hiện tượng thiên nhiên siêu việt hay các khu vực có vẻ đẹp thiên nhiên khác thường và tầm quan trọng thẩm mỹ Ví dụ: Vịnh
Hạ Long là minh chứng cho quá trình hình thành và phát triển của Trái Đất, là một tuyệt tác nghệ thuật của thiên nhiên với hàng trăm, nghìn đảo đá “muôn hình vạn trạng”
- Tiêu chí đánh giá: Là những ví dụ nổi bật, đại diện cho những giai đoạn quan
trọng của lịch sử hình thành Trái Đất, bao gồm cả việc phản ánh đời sống, các quá trình địa chất lớn đang tiếp diễn trong sự phát triển của các địa mạo, hay những đặc
điểm địa chấn và địa hình lớn Ví dụ:
Trang 4+ Cao nguyên đá Đồng Văn là một trong những vùng đá vôi đặc biệt, chứa đựng những dấu ấn tiêu biểu về lịch sử phát triển vỏ Trái Đất, những hiện tượng tự nhiên, cảnh quan đặc sắc về thẩm mĩ, tính đa dạng sinh học cao và truyền thống văn hoá lâu đời của cộng đồng cư dân bản địa;
+ Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có các kiến tạo đá vôi đặc biệt với hệ thống hang động phong phú như Hang Sơn Đoòng, Động Phong Nha, ;
+ Đỉnh núi của Khu di tích - danh thắng Yên Tử ngày nay vẫn còn lưu dấu tích kiến tạo vỏ Trái Đất cách đây 10 triệu năm với bãi đá điệp trùng, rừng đại ngàn che phủ
- Tiêu chí đánh giá: Chứa đựng các môi trường sinh sống thiên nhiên quan trọng
và có ý nghĩa nhất đối với việc bảo tồn tại chỗ đa dạng sinh học Ví dụ: Vườn quốc
gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ, Quần thể danh thắng Tràng An có chứa các loài động, thực vật đa dạng, độc đáo, đặc biệt là các loài động, thực vật quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng
Câu hỏi 1 trang 41 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Những di sản thiên nhiên
tiêu biểu được giới thiệu phản ánh điều gì về tài nguyên thiên nhiên của Việt Nam?
Lời giải:
- Những di sản thiên nhiên tiêu biểu được giới thiệu phản ánh sự giàu có, đa dạng
và phong phú của tài nguyên thiên nhiên ở Việt Nam (về địa chất học, địa lí tự nhiên, sinh vật học, )
Câu hỏi 2 trang 41 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Em hiểu như thế nào về
di sản phức hợp? Hãy lấy ví dụ minh hoạ
Lời giải:
- Di sản phức hợp (hay còn gọi là di sản kép) là di sản có những giá trị nổi bật cả
về văn hoá và thiên nhiên
- Ví dụ: Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) là một phức hợp các di sản
văn hoá và thiên nhiên thế giới
Trang 5+ Nằm trên bờ phía nam của đồng bằng sông Hồng, Tràng An là một cảnh quan núi đá vôi ngoạn mục tạo dựng với rất nhiều thung lũng, một số chìm trong nước, bao quanh bởi những vách đá dốc Đây cũng là khu vực có hệ sinh thái phong phú,
đa dạng, vừa trên cạn, vừa dưới nước (có chừng hơn 300 loài thực vật quý hiếm như tuế đá vôi, sưa, lát, nghiến, phong lan, hoài sơn, kim ngân, bách bộ, rau sắng, v.v.; các loài động vật quý hiếm đặc biệt như sơn dương, báo gấm, chim phượng hoàng, vượn yếm trắng, )
+ Bên cạnh những giá trị nổi bật về cảnh quan và địa chất, quần thể danh thắng Tràng An còn có giá trị về mặt văn hóa với những di chỉ khảo cổ học như hang Búi, hang Trống, núi hang Chợ…, minh chứng cho quá trình sinh tồn của người cổ đại tại mảnh đất này từ hàng vạn năm trước Là hệ thống phòng thủ phía Nam của kinh đô Hoa Lư xưa, nơi đây còn có sự hiện hữu của những di tích gắn liền với ba triều đại Đinh - Tiền Lê - Lý, kết nối với quần thể di tích lịch sử cố đô Hoa Lư, trong đó nổi bật là đền thờ và lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng, đền thờ và lăng mộ vua Lê Đại Hành, nhà bia tưởng niệm vua Lý Thái Tổ, trung tâm văn hóa tâm linh chùa Bái Đính,
Lưu ý: Học sinh trình bày quan điểm cá nhân Bài làm trên chỉ mang tính tham khảo
B - CÂU HỎI CUỐI BÀI
Bài Luyện tập 1 trang 42 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Tại sao nói: “Di
sản văn hoá Việt Nam là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam”?
Lời giải:
- “Di sản văn hoá Việt Nam là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam” vì: nó được kết tinh từ trái tim và khối óc của nhiều thế hệ, được truyền lại
từ đời này qua đời khác
Trang 6-Đất nước Việt Nam sở hữu kho tàng di sản phong phú cả về vật thể và phi vật thể
Đó là tài sản vô giá của dân tộc, vì vậy trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá thuộc về từng cá nhân, cộng đồng, của các thế hệ hôm nay và mai sau
Bài Luyện tập 2 trang 42 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Từ tiêu chí phân
loại và xếp hạng di sản, em hãy lập bảng thống kê về một số di sản được giới thiệu trong bài học theo các gợi ý sau:
TT Tên di sản Địa điểm (tỉnh) Loại hình di sản Giá trị nổi bật
Lời giải:
Học sinh chọn một số di sản tiêu biểu cho các loại hình di sản được giới thiệu trong bài học để lập danh sách
TT Tên di sản Địa điểm
(tỉnh)
Loại hình di sản
Giá trị nổi bật
1 Nhã nhạc cung
đình Huế
Thừa Thiên
- Huế
Di sản văn hóa phi vật thể
- Là di sản âm nhạc cổ điển bác học của Việt Nam, loại hình âm nhạc chính thống được sử dụng trong các lễ nghi của triều đình Nguyễn
- Được vinh danh là kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể
Trang 7của nhân loại Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại
2 Không gian
văn hóa Cồng
chiêng Tây
Nguyên
Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng
Di sản văn hóa phi vật thể
- Được vinh danh là kiệt tác Di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại (năm 2005) và Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại (năm 2008)
3 Ca trù Các tỉnh
Đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung
Bộ
Di sản văn hóa phi vật thể
- Âm nhạc truyền thống của Việt Nam, gắn liền với lễ hội, tín ngưỡng, văn chương, tư tưởng và triết lí sống của người Việt
- Là Di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp
4 Đờn ca tài tử
Nam Bộ
Một số tỉnh Nam Trung
Bộ và toàn
bộ khu vực Nam Bộ
Di sản văn hóa phi vật thể
- Hình thành và phát triển trên
cơ sở của nhạc lễ, Nhã nhạc Cung đình Huế và văn học dân gian
- Được vinh danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại
5 Nghi lễ và trò
chơi Kéo co
Các tỉnh Bắc Bộ
Di sản văn hóa phi vật thể
- Là một biểu hiện của nền văn minh lúa nước
Trang 8- Được vinh danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại
6 Hoàng thành
Thăng Long
Hà Nội Di sản văn hóa
vật thể
- Là một “bộ lịch sử sống” gắn với đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa của dân tộc theo chiều dài lịch sử
-Là Di sản văn hoá thế giới
7 Trống đồng
Đông Sơn
Khu vực Đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung
Bộ
Di sản văn hóa vật thể
- Phản ánh trình độ cao về kĩ thuật chế tác đồng và những yếu tố văn hoá bản địa của người Việt
- Được công nhận là Bảo vật Quốc gia
8 Văn Miếu -
Quốc Tử Giám
Hà Nội Di sản văn hóa
vật thể
-Quần thể di tích mang ý nghĩa biểu trưng cho tiến trình phát triển văn hoá của Việt Nam
- 82 bia Tiến sĩ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám được công nhận
là Di sản tư liệu thuộc Chương trình kí ức thế giới toàn cầu, được công nhận là Bảo vật Quốc gia
9 Thành nhà Hồ Thanh Hóa Di sản văn hóa - Công trình kiến trúc quân sự
Trang 9vật thể hiếm có, thể hiện cho sự giao
thoa giá trị nhân văn giữa Việt Nam và các nước trong khu vực
Là Di sản văn hóa thế giới
10 Quần thể di
tích Cố đô
Huế
Thừa Thiên
- Huế
Di sản văn hóa vật thể
- Quần thể công trình kiến trúc lịch sử - văn hoá gắn với lịch sử Việt Nam thời kì chúa Nguyễn, nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn
- Là Di sản văn hóa thế giới
11 Thánh địa Mỹ
Sơn
Quảng Nam Di sản văn hóa
vật thể
- Là điển hình nổi bật về sự giao lưu và hội nhập văn hoá; phản ánh sinh động tiến trình phát triển của lịch sử văn hoá Chăm-pa
- Là Di sản văn hóa thế giới
12 Cao nguyên đá
Đồng Văn
Hà Giang Di sản thiên
nhiên
- Chứa đựng những dấu ấn tiêu biểu về lịch sử phát triển vỏ Trái Đất, những hiện tượng tự nhiên, cảnh quan đặc sắc về thẩm mĩ, tính đa dạng sinh học cao và truyền thống văn hoá lâu đời của cộng đồng cư dân bản địa
Trang 10- Là thành viên của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu
13 Vịnh Hạ Long Quảng Ninh Di sản thiên
nhiên
- Chứa đựng nhiều dấu tích quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển của Trái Đất, là cái nôi cư trú của người Việt cổ, là một tuyệt tác nghệ thuật của thiên nhiên với hàng trăm, nghìn đảo đá “muôn hình vạn trạng”
- Là Di sản thiên nhiên thế giới với giá trị ngoại hạng về mặt thẩm mĩ, địa chất, địa mạo
14 Vườn quốc gia
Phong Nha -
Kẻ Bàng
Quảng Bình Di sản thiên
nhiên
- Có các kiến tạo đá vôi đặc biệt với hệ thống hang động phong phú, được ví như một bảo tàng địa chất khổng lồ có giá trị và mang ý nghĩa toàn cầu Có hệ sinh thái đa dạng và cảnh quan kì bí, hùng vĩ
- Là Di sản thiên nhiên thế giới
15 Khu dự trữ
sinh quyển
Cần Giờ
Thành phố
Hồ Chí Minh
Di sản thiên nhiên
- Có quần thể các loài động, thực vật đa dạng, độc đáo điển hình của rừng ngập mặn
Trang 11- Là Khu dự trữ sinh quyển đầu tiên của Việt Nam nằm trong mạng lưới các Khu dự trữ sinh quyển của thế giới
16 Quần thể danh
thắng Tràng
An
Ninh Bình Di sản hỗn hợp - Là một cảnh quan núi đá vôi
ngoạn mục tạo dựng với rất nhiều thông lũng, một số chìm trong nước, bao quanh bởi những vách đá dốc
- Là khu vực có hệ sinh thái phong phú, đa dạng
- Có nhiều di tích lịch sử từ thời nguyên thuỷ đến các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần
- Là Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới
17 Khu di tích -
danh thắng
Yên Tử
Quảng Ninh Di sản hỗn hợp - Là kinh đô của Phật giáo Việt
Nam, là chốn tổ của Thiền phái Trúc Lâm thời nhà Trần
- Lưu giữ nhiều di sản văn hoá vật thể, phản ánh khá rõ nét về
sự phát triển của kiến trúc, mĩ thuật, điêu khắc Việt Nam qua các triều đại
- Là Di tích Quốc gia đặc biệt
Trang 12Bài Luyện tập 3 trang 42 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Em hiểu mục tiêu
phát triển bền vững trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá như thế nào?
Lời giải:
- Mục tiêu phát triển bền vững trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá được hiểu là bảo tồn và phát huy hiệu quả những giá trị di sản vào sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội ngày hôm nay và chuyển giao tài sản đó cho các thế hệ mai sau
Bài Luyện tập 4 trang 42 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Theo em, nhà
trường có vai trò như thế nào trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hoá?
Lời giải:
- Vai trò của nhà trường trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn
hoá: hoạt động dạy học về di sản của nhà trường thông qua nhiều hình thức như dạy học tại di sản, tham quan, trải nghiệm, sẽ góp phần hình thành ý thức bảo tồn
và phát huy giá trị di sản văn hoá của mỗi học sinh
Bài Vận dụng 1 trang 42 SGK chuyên đề Lịch sử 10 CTST: Chọn một di sản
văn hoá vật thể hoặc phi vật thể đã được xếp hạng và thuyết minh những đặc điểm, giá trị của di sản ấy
Lời giải:
(*) Bài tham khảo về: Hoàng thành Thăng Long
- Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) là quần thể di tích gắn liền với lịch sử kinh thành Thăng Long - Đông Kinh và tỉnh thành Hà Nội bắt đầu từ thời kì tiền Thăng Long (An Nam đô hộ phủ, thế kỷ VII) qua thời Đinh - Tiền Lê, phát triển mạnh dưới thời Lý, Trần, Lê và là thành Hà Nội dưới triều Nguyễn Quần thể kiến trúc này được các triều đại phong kiến cho xây dựng trong nhiều giai đoạn lịch sử và trở thành một trong những di tích quan trọng bậc nhất ở Việt Nam Năm 2010, Tổ