ĐỀ CƯƠNG: KHẢO SÁT ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH HẬU CỔ PHẦN HÓA DNNN GIAI ĐOẠN 2016 - 2018

Đã đảm bảo nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước đưa vào cân đối vốn đầu tư trung hạn nguồn ngân sách nhà nước năm 2017 là 60.000 tỷ đồng theo Nghị quyết được Quốc hội giao Tuy

ĐỀ CƯƠNG: KHẢO SÁT ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH HẬU CỔ PHẦN HÓA

DNNN GIAI ĐOẠN 2016 - 2018

I Sự cần thiết

Sau nhiều năm triển khai mục tiêu tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN), số DNNN hiện nay đã giảm mạnh Chỉ riêng trong hai năm 2016 và

2017 đã có 109 DN được phê duyệt phương án cổ phần hóa với tổng giá trị thực tế phần vốn nhà nước được xác định lại là 187.004 tỷ đồng

Công tác sắp xếp, đổi mới, phát triển, cơ cấu lại DNNN có nhiều chuyển biến tích cực từ công tác chỉ đạo điều hành đến kết quả thực hiện Trong năm 2017, mặc dù số lượng doanh nghiệp thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại không nhiều, tuy nhiên chất lượng CPH đã được tăng lên thể hiện ở giá trị thực tế phần vốn nhà nước tại DN và tổng giá trị thực tế DN của các DN cổ phần hóa năm 2017 đều tăng gấp 3,5-6 lần các DN đã CPH năm 2016 Đã đảm bảo nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước đưa vào cân đối vốn đầu tư trung hạn nguồn ngân sách nhà nước năm 2017 là 60.000 tỷ đồng theo Nghị quyết được Quốc hội giao

Tuy nhiên, sau khi DNNN hoàn tất quá trình chuyển đổi thành công ty

cổ phần nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong tổ chức quản lý, xử lý tài chính, cân đối lao động, quan hệ giữa các cổ đông, vấn đề về người đại diện và thiết lập khung quản trị doanh nghiệp trong các DNNN sau CPH, vấn

đề thoái vốn sau CPH Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp chưa nhiều cải thiện, công tác quản trị hầu như không thay đổi sau cổ phần hóa;… Đặc biệt với các DNNN mà nhà nước vẫn nắm cổ phần chi phối… Nguyên nhân được nhìn nhận tập trung vào: khung pháp lý còn một số điểm chưa thật phù hợp

để thu hút nhà đầu tư cũng như tạo những điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp cải tổ, thay đổ mô hình quản lý sau CPH; vấn đề về hiệu quả của DNNN sau cổ phần hóa đã có dấu hiệu tích cực nhưng chưa mạnh mẽ; vấn đề thoái vốn và người đại diện vốn còn nhiều vướng mắc, các vấn đề về giải quyết lao động dôi dư… Việc đó cũng phần nào làm mất nhiều thời gian của doanh nghiệp trong việc ổn định cơ cấu tổ chức và hoạt động kinh doanh

Từ những lý do trên, việc khảo sát thực tiễn để đánh giá tình hình các DNNN hậu cổ phần hóa giai đoạn 2016 - 2018 là cần thiết nhằm có những giải pháp kịp thời nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đề xuất các giải pháp kịp thời hỗ trợ các doanh nghiệp sau cổ phần hóa

II Mục tiêu; Đối tượng; Phạm vi khảo sát

Khảo sát đặt mục tiêu thu thập thông tin về tình hình hoạt động của doanh nghiệp trước và sau CPH, khó khăn vướng mắc hậu cổ phần hóa, phải giải quyết các vấn đề phát sinh như: vai trò của cơ quan quản lý, thay đổi mô hình quản trị công ty, chế độ cho người lao động, lao động dôi dư, cơ chế thu nhập, tiền lương, quan hệ giữa các cổ đông, vấn đề thoái vốn và các vướng mắc về mặt pháp lý Ngoài ra khảo sát cũng tìm hiểu tình hình thực hiện, những khó khăn vướng mắc làm cản trở tiến tình CPH DNNN giai đoạn hai năm 2016, 2017 của các doanh nghiệp đã thực hiện CPH và các doanh nghiệp đang và dự kiến sẽ tiến hành CPH

Đối tượng của cuộc khảo sát là một số doanh nghiệp nhà nước tập trung vào các DNNN đã hoàn thành cổ phần hóa giai đoạn 2011 - 2015 và

2016 - 2017 (trong đó tập trung vào các DNNN sau CPH nhưng Nhà nước vẫn nắm cổ phần chi phối); một số đơn vị được giao phụ trách công tác cổ phần hóa DNNN ở các địa phương

Phạm vi địa lý chủ yếu ở các thành phố lớn đại diện cho 3 Miền Bắc, Trung và Nam

Giới hạn về nội dung: Chủ yếu tập trung vào (i) Những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp gặp phải sau khi hoàn tất quá trình CPH và đi vào hoạt động với mô hình công ty cổ phần; (ii) Đánh giá những vấn đề còn tồn tại trong khung pháp lý; (iii) Tình hình quản trị công ty của các DNNN sau cổ phần hóa; (iv) Tình hình cổ phần hóa tại các địa phương, những thuận lợi, khó khăn trong quá trình CPH doanh nghiệp

III Hợp tác trong khảo sát

Đoàn khảo sát dự kiến mời một số chuyên gia liên quan đến quản lý doanh nghiệp nhà nước, các chuyên gia có kinh nghiệm về cổ phần hóa tham gia vào đoàn khảo sát (Dự kiến chuyên gia từ Cục Tài chính Doanh nghiệp -

Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Học viện Tài chính)

IV Thời gian khảo sát

Dự kiến tiến hành khảo sát vào tháng 7 - 8/2018

V Phương thức tiến hành khảo sát

Đoàn dự kiến sẽ làm việc, trao đổi trực tiếp với các đối tượng khảo sát nêu trên từ đó có thể thu thập được những thông tin cần thiết Xây dựng một

bảng hỏi ngắn, nhằm thu thập các ý kiến về tình hình, triển vọng phát triển của doanh nghiệp trước và sau CPH

VI Một số nội dung dự kiến khảo sát

1 Khó khăn, vướng mắc hậu CPH

1.1 Quản trị doanh nghiệp nhà nước sau CPH

Những thay đổi về mô hình quản trị doanh nghiệp trước và sau CPH; Có hay không sự khác biệt của cổ đông nhà nước và cổ đông thông thường; Vai trò của Hội đồng quản trị, mức độ tham gia của cơ quan đại diện vốn nhà nước tới doanh nghiệp; khả năng tăng cường tự chủ, hiệu quả quản lý sau CPH; Khả năng bảo vệ vốn nhà nước, cổ đông thiểu số trong mô hình mới của doanh nghiệp

Vai trò của các tổ chức Chính trị, xã hội trong doanh nghiệp như tổ chức Đảng, Công đoàn,… trong doanh nghiệp sau CPH

Tình hình hoạt động, triển vọng phát triển của doanh nghiệp trước

và sau CPH

Thuận lợi và khó khăn trong sản xuất kinh doanh trước và sau CPH; Sự tăng (giảm) vốn Nhà nước sau CPH; Vai trò của cổ đông tư nhân và cổ đông chiến lược trong điều hành, phát triển doanh nghiệp; Chuyển biến về sản xuất, sản phẩm, thị trường của doanh nghiệp sau CPH;…

Vấn đề về tài chính, pháp lý, niêm yết trên thị trường chứng khoán sau CPH; quản lý nguồn thu từ CPH,…

Liên quan đến cổ đông chiến lược:

Các vướng mắc liên quan đến nhà đầu tư chiến lược như việc bị lợi dụng để thâu tóm doanh nghiệp; nhà đầu tư chiến lược không đủ năng lực; cam kết không có lợi cho doanh nghiệp CPH hay vi phạm cam kết;…

Nghị định 126/2017/NĐ-CP quy định phải có cam kết bằng văn bản khi đăng ký trở thành nhà đầu tư chiến lược trong việc: tiếp tục duy trì ngành nghề kinh doanh chính và thương hiệu của doanh nghiệp cổ phần hóa trong thời gian ít nhất 3 năm; không chuyển nhượng số cổ phần được mua trong thời hạn 3 năm; có phương án hỗ trợ doanh nghiệp sau cổ phần hóa trong việc chuyển giao công nghệ mới, đào tạo nguồn nhân lực… Đồng thời có quy

định các nghĩa vụ bồi thường khi vi phạm cam kết đã ký Mức độ phù hợp của những quy định này?

Vấn đề liên quan đến chính sách đối với người lao động sau CPH

- Chính sách đối với người lao động dôi dư; còn quy định chung chung, dẫn chiếu các quy định có liên quan Đặt vấn đề có cần có quy định riêng về

xử lý lao động dôi dư trong quá trình CPH để đẩy mạnh tiến độ và giải quyết quyền lợi chính đáng cho người lao động hay không?

- Vấn đề giải quyết quyền lợi cho người lao động, cấp quản lý giữ lại doanh nghiệp;…

Vấn đề thoái vốn trong các DNNN sau CPH

Kế hoạch và triển khai thực hiện thoái vốn sau CPH, đánh giá kết quả đạt được so với mục tiêu đề ra; Các vấn đề vướng mắc, khó khăn, và nguyên nhân (khung pháp lý, thực tế triển khai, nhu cầu,…)

2 Vướng mắc khó khăn chung trong quá trình cổ phần hóa

Một số cơ chế, chính sách về đổi mới tổ chức, quản lý hoạt động của doanh nghiệp nhà nước và sắp xếp, cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp ban hành chậm so với kế hoạch đề ra

Vấn đề xử lý cá nhân trong sắp xếp, cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại

DN chưa được thực hiện quyết liệt

Vấn đề liên quan đến quy trình chuyển doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần

Vấn đề liên quan đến xác định giá trị thực tế của doanh nghiệp theo Nghị định 126/2017/NĐ-CP: vướng mắc xác định giá trị quyền sử dụng đất; xác định lợi thế kinh doanh; số liệu kế toán; xác định vốn đầu tư của doanh nghiệp cổ phần hóa tại các doanh nghiệp khác; Các khoản không tính vào giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa (điều 28); Liên quan đến kiểm toán nhà nước: đối tượng, phạm vi thực hiện kiểm toán; thời hạn kiểm toán; trách nhiệm của cơ quan kiểm toán

Vấn đề liên quan đến bán cổ phần lần đầu, sử dụng tiền từ cổ phần hóa:

Số cổ phần nhà nước tiếp tục nắm giữ; Cổ phần bán cho tổ chức công đoàn;

Cổ phần bán cho người lao động (Điều 42); Cổ phần bán cho nhà đầu tư chiến lược; Cổ phần bán công khai ra công chúng; Thời hạn hoàn thành việc bán cổ phần (04 tháng) Các khoản chuyển về Quỹ hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp và được để lại doanh nghiệp từ cổ phần hóa (Khoản 2 Điều 39); Điều

lệ công ty cổ phần;

Vấn đề liên quan đến chính sách đối với người lao động khi cổ phần hóa: Bán cổ phần giá ưu đãi cho người lao động; đối tượng, số lượng bán,… Tâm

tư, nguyện vọng của người lao động trong quá trình CPH

Công khai, minh bạch thông tin và giám sát kiểm tra trong quá trình CPH Các vấn đề liên quan đến quy định công khai thông tin; quy định về tác đăng ký giao dịch, niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán của các DNNN sau khi cổ phần hóa; Công khai thông tin theo Nghị định số 81/2015/NĐ-CP;

Nguyên nhân các doanh nghiệp không muốn công khai thông tin