Chủ đề trình bày về sự phát triển và kế thừa của các chiến lược tư duy đối ngoại việt nam từ thời cổ đại đến năm 1975

Phần 1: Mai Thúc Loan liên minh với nước ngoài để đánh giặc giữ nước Mãi tới cuộc khởi nghĩa của Mai Hắc Đế tức Mai Thúc Loan, tài liệu tuy rất sơ sài nhưng sử sách của nước ngoài và của

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA QUAN HỆ QUỐC TẾ

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

Môn Lịch sử ngoại giao Việt Nam

CHỦ ĐỀ:

TRÌNH BÀY VỀ SỰ PHÁT TRIỂN VÀ KẾ THỪA CỦA CÁC CHIẾN LƯỢC/ TƯ DUY ĐỐI NGOẠI VIỆT NAM TỪ THỜI

CỔ ĐẠI ĐẾN NĂM 1975

Giáo viên hướng dẫn: Ths Lục Minh Tuấn Sinh viên thực hiện: Lê Phạm Huyền Trân

Mã số sinh viên: 2157060117 Lớp: A – Hệ Chính quy tập trung

Khoá: QH19-21 Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2022

M C L C Ụ Ụ

Mở đầu 3

Phần 1: Mai Thúc Loan liên minh với nước ngoài để đánh giặc giữ nước 3

Phần 2: Nhà Trần chống quân Mông - Nguyên 4

Phần 3: Kháng chiến chống Pháp, Mỹ 5

Nhận xét 7

So sánh 7

Liên hệ ngày nay 8

Lời kết 9

Tài liệu tham khảo 10

Mở đầu

Nhìn lại cả một tiến trình dài của lịch sử Việt Nam, ta không khỏi thán phục các bậc lãnh đạo, những người có công gây dựng và bảo vệ đất nước Lịch sử của ta là lịch sử của chiến tranh, lịch sử của những câu chuyện hào hùng, những bài học kinh nghiệm, tinh thần đấu tranh được truyền lại Thế hệ đi trước dẫn đường cho thế hệ sau, kẻ thù đến thì ta đánh, tinh thần ấy được khởi truyền từ thời xưa đến nay Nhưng để chống ngoại xâm thì ngoài chuyện mang quân đi đánh, ta còn phải biết làm ngoại giao, nói chi nước ta là một nước nhỏ thì ngoại giao ở ta càng phải khôn khéo Và có một tinh thần ngoại giao truyền thống từ xưa đến nay mà ta vẫn gìn giữ

đó chính là đường lối ngoại giao chủ động, biết đoàn kết khu vực, đoàn kết quốc tế

Phần 1: Mai Thúc Loan liên minh với nước ngoài để đánh giặc giữ nước

Mãi tới cuộc khởi nghĩa của Mai Hắc Đế tức Mai Thúc Loan, tài liệu tuy rất sơ sài nhưng

sử sách của nước ngoài và của nước ta đều có ghi lại quan hệ liên minh của dân tộc ta thời đó với các dân tộc láng giềng để đánh giặc cứu nước

Khoảng đầu thế kỷ thứ VIII, Mai Thúc Loan, người anh hùng dân tộc vùng Hoan - Diễn, tức vùng Nghệ Tĩnh ngày nay, đã nổi lên khởi nghĩa đánh đuổi bọn đô hộ nhà Đường Các sử sách

cũ của nước ngoài và nước ta đều ghi rõ: Khi tiến hành khởi nghĩa Mai Thúc Loan đã liên kết được với các nước Lâm Ấp tức Chiêm Thành và Chân Lạp tức Cam-pu-chia ngày nay, cùng đem quân phối hợp chiến đấu Sử nước ngoài còn ghi rằng Mai Thúc Loan đã liên kết cả với nước

Kim Lân tức Mã Lai ngày nay Vì có quân nước ngoài giúp sức nên tổng số quân đội của Mai Thúc Loan có tới 40 vạn người” Dã sử ghi chép sự việc này giống như chính sử, nhưng chi tiết hơn Theo dã sử, trước khi khởi nghĩa, Mai Thúc Loan đã cử một tướng là Ba Đội Hầu sang liên

hệ với các nước láng giềng Lâm Ấp, Chân Lạp, để tranh thủ sự đồng tình của họ, nhờ họ làm hậu thuẫn cho phong trào khởi nghĩa của ta

Căn cứ vào chứng tích sử sách đó, có thể tạm coi, về đối ngoại, đây là cuộc liên minh quân sự đầu tiên của dân tộc ta với nước ngoài để tiến hành chiến tranh chống xâm lược

Cũng theo dã sử, Mai Thúc Loan khởi nghĩa năm Quý Sửu 713 và năm sau là năm Giáp Dần

714, Mai Thúc Loan cử tướng Tiết Anh làm “Lâm Ấp thông vấn sứ” và tướng Hoắc Đan làm

“Chân Lạp cáo dụ sử”, chính thức đi sứ sang hai nước Lâm Ấp và Chân Lạp để thông báo chiến thắng và vận động liên minh Như dã sử đã ghi: hai nước này “lâu nay cũng bị khổ nhục vì người Đường" nên họ sẵn sàng liên minh với ta để cùng chiến đấu chống kẻ thù chung Vua Lâm Ấp bấy giờ là Phạm Hồ Đĩnh đã cho tướng Chư Hương An và vua Chân Lạp là Hề A Khiêm cho tướng Tham Ninh Na thống lĩnh quân đội, mỗi nước 10 vạn người sang Việt Nam chiến đấu dưới

lá cờ đại nghĩa của Đại đế Mai Thúc Loan

Những sự kiện trên cho thấy từ thế kỷ thứ 8, trong chiến tranh chống xâm lược, dân tộc ta đã đoàn kết, liên minh với các nước láng giềng để cùng chiến đấu chống kẻ thù chung Sự liên minh quân sự này là một bước phát triển quan trọng của hoạt động đối ngoại của tổ tiên ta cách đây hơn một nghìn năm.1

Phần 2: Nhà Trần chống quân Mông - Nguyên

Một minh chứng nữa đó là trong quá trình bành trướng của đế quốc Mông Cổ vào thế kỷ thứ XIII Chính làn sóng xâm lược từ phương bắc này đã khiến hai nước Đại Việt và Chiêm Thành xích lại gần nhau hơn Kể từ năm 1258 trở đi, hai nước đã cùng chung chiến tuyến ngăn chặn con đường bành trướng xuống Đông Nam Á của đế chế Nguyên Mông

Thời Trần (1225 - 1400) là một giai đoạn đặc biệt trong quan hệ giữa Đại Việt và Chămpa, nửa đầu thì hữu hảo, ấm áp; nửa sau thì nguội lạnh và liên tục chiến tranh Hoàn cảnh ngoại giao vào đầu thời Trần có chính sách đối ngoại khôn khéo với Chămpa ở phương Nam, xây dựng lực lượng lo đối phó với Trung Hoa ở phương Bắc Đặc biệt, sau 3 lần kháng chiến chống Nguyên Mông thắng lợi, uy thế của Đại Việt tăng lên gấp bội Cũng chính trong cuộc chiến với kẻ thù chung hùng mạnh như vậy, Đại Việt và Chămpa đã phải bắt tay nhau để cùng đối phó Đây cũng

là một trong những lý do cơ bản để mối bang giao trở nên nồng ấm giữa hai quốc gia Và đỉnh cao của sự hữu hảo này chính là cuộc hôn nhân của Chế Mân với Huyền Trân công chúa.2

Năm 1283, trước cuộc xâm lược của quân Mông - Nguyên với Chiêm Thành Nước Đại Việt cũng đem 2 vạn quân, 500 chiến thuyền lên đường sang tiếp viện cho Chiêm Thành Sau nhiều tháng giằng co, quân Nguyên thắng trận nhưng lực lượng chịu tổn thất nặng, cũng đành cho đóng quân cố thủ trong thành gỗ chờ viện binh Quân Chiêm Thành không đủ sức tấn công quân Nguyên trong một trận chiến quyết định, chuyển sang chiến lược tiêu hao, phát động chiến tranh nhân dân Quân dân Chiêm Thành chia làm nhiều toán nhỏ thường xuyên quấy rối, phục kích những toán quân Nguyên đi kiếm lương thực Thế quân Chiêm Thành lại dần tăng lên, thế quân Nguyên ngày càng suy sụp

Với quyết tâm thôn tính Chiêm Thành, Nguyên triều lại điều động quân tiếp viện cho Toa Đô A

Lý Hải Nha được phái làm Bình chương hành tỉnh Kinh Hồ – Chiêm Thành, yêu cầu Đại Việt cho chúng mượn đường đi đánh Chiêm Thành Đại Việt liền từ chối Nguyên triều phải lựa chọn tiếp viện bằng đường biển Tuy nhiên, việc phu dịch, thuế má quá khổ sở đã vượt quá sức chịu đựng của dân chúng các vùng phía nam nước Nguyên mà chúng mới chiếm được từ Nam Tống không lâu Các cuộc khởi nghĩa, nổi loạn đã làm gián đoạn kế hoạch tăng viện cho Toa Đô

1 Tập bài đọc “Lịch sử ngoại giao, Phần 1 - Ngoại giao Việt Nam từ thuở dựng nước đến năm 1945”, Khoa

Quan hệ

22 Nhóm trí thức Việt biên soạn (2014), “Quan hệ bang giao và những sứ thần tiêu biểu trong lịch sử Việt

Nam”, Tủ sách Việt Nam đất nước – con người, Nhà xuất bản thời đại, 33-34.

Bấy giờ ở Chiêm Thành, Toa Đô hoàn toàn hết hy vọng đánh chiếm đất đai, thành trì của quân Chiêm mà chỉ có khả năng phòng thủ, cố gắng tự nuôi quân Phía bên kia chiến tuyến, vua và thái tử Chiêm Thành cũng không dám mạo hiểm tấn công quân Nguyên, mà sai sứ đến điều đình xin Toa Đô rút quân về nước Toa Đô không đồng ý rút quân mà vẫn cố nấn ná chờ đợi tiếp viện Toa Đô sai người mang thư về Nguyên triều xui cất quân đánh Đại Việt trước: “Giao Chỉ liền đất với các nước Chân Lạp, Chiêm Thành, Vân Nam, Xiêm, Miến, có thể lập tỉnh ngay trên đất ấy

và đóng quân trấn giữ ở ba đạo Việt Lý, Trì Châu, Tỳ Lan, lấy lương hướng ở đấy cấp cho quân lính, tránh được việc khó nhọc chuyển vận bằng đường biển”

Hốt Tất Liệt vốn đã có ý lăm le thôn tính Đại Việt từ lâu, nhưng trước vẫn nghĩ rằng có thể dễ dàng đánh chiếm Chiêm Thành trước để làm bàn đạp đánh tập hậu Đại Việt Nay hắn cũng nhận thấy việc đánh Chiêm Thành gặp phải nhiều trở ngại do đường biển xa xôi, bèn thay đổi kế hoạch Tháng 8.1284, Hốt Tất Liệt phong cho con trai thứ 9 của mình là Trấn Nam Vương Thoát Hoan làm nguyên soái, Bình chương A Lý Hải Nha làm phó tướng chuẩn bị việc đánh Đại Việt

để thông đường trên bộ hòng dễ dàng tiến xuống phương nam và nhiều nước khác

Cho đến đầu năm 1285, cuộc chiến Nguyên Mông – Đại Việt nổ ra Toa Đô chia quân cho Diệp Hắc Mê Thất (Yigmis) đồn trú ở phía bắc Chiêm Thành, còn hắn dẫn phần nhiều hơn quân lính tiến vào lãnh thổ phía nam Đại Việt, tạo thành gọng kìm phối hợp với Thoát Hoan và Á Lý Hải Nha ở phía bắc Như vậy, vận mệnh của hai nước Chiêm Thành và Đại Việt càng phụ thuộc vào nhau.3

Phần 3: Kháng chiến chống Pháp, Mỹ

Trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, giữa bốn bề vòng vây của chủ nghĩa đế quốc, Việt Nam khó có điều kiện quan hệ với các nước anh em Nhưng từ sau chiến thắng Biên Giới (Thu - Đông 1950), hậu phương kháng chiến của ta được nối liền với Trung Quốc, qua đó nối với Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu, khởi nguồn giao lưu nhiều mặt giữa cách mạng Việt Nam với phong trào hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên toàn thế giới

Sau khi Trung Quốc chính thức công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Việt Nam dân chủ cộng hòa (18/1/1950) thì Liên Xô và Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, Tiệp Khắc, Cộng hòa dân chủ Đức, Hunggari, Bungari, Rumani, Anbani lần lượt chính thức công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Việt Nam Đó là thắng lợi to lớn về chính trị, làm cho thế và lực của cách mạng Việt Nam ngày càng mạnh, có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Đây là kết quả sau 4 năm tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính theo đường lối

3 Kháng chiến chống Nguyên Mông lần 2 – Kỳ 7: Mưu lược người Chiêm Thành, Diễn đàn Lịch sử Việt Nam,

truy cập tại: https://lichsuvn.net/trang-chu/quan-su/khang-chien-chong-nguyen-mong-lan-2-ky-7-muu-luoc-nguoi-chiem-thanh/, đăng ngày 25/12/2016.

“kháng chiến, kiến quốc”, cùng những hoạt động ngoại giao tích cực của Đảng, Chính phủ, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh

Từ năm 1950, Trung Quốc, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa anh em bắt đầu giúp đỡ, viện trợ vật chất, trang bị cho cuộc kháng chiến của Việt Nam.4

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Việt Nam kéo dài 21 năm (1954 -1975), có quy mô rộng lớn, tính chất và cường độ vô cùng quyết liệt Việt Nam phải đương đầu với một đối phương có tiềm lực và sức mạnh kinh tế, quân sự lớn hơn gấp nhiều lần, có bộ máy chiến tranh khổng lồ Trong cuộc đối đầu lịch sử, ngọn cờ chính nghĩa của nhân dân Việt Nam

đã tạo ra sức mạnh vượt trội cho cuộc kháng chiến thần kỳ Sức mạnh ấy sẽ được nhân lên gấp nhiều lần, tính chính nghĩa càng tỏa sáng, khi được gắn với thế hợp pháp, gắn với các giá trị tiến

bộ của nhân loại được thế giới đồng tình, cổ vũ, ủng hộ, giúp đỡ Trên tinh thần đó, Đảng, Nhà nước Việt Nam ra sức vận động, tranh thủ sự ủng hộ quốc tế và trong từng giây phút chiến tranh đấu trí, đấu lực đầy cam go ấy, Việt Nam không hề đơn độc, mà luôn có bạn bè quốc tế giúp đỡ nhiệt tình, hiệu quả, đặc biệt là sự ủng hộ của các nước xã hội chủ nghĩa anh em

Trong những năm kháng chiến ác liệt của quân và dân ta với sự ủng hộ về tinh thần, vật chất của khối các nước xã hội chủ nghĩa đã làm tăng lên đáng kể sức mạnh mọi mặt của Việt Nam hình thành những điều kiện cần và đủ để nhân dân ta chiến đấu và chiến thắng Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước không tách rời sự ủng hộ, giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa, nhất là Liên Xô và Trung Quốc

Có thể kể đến như từ năm 1954 đến năm 1964 Liên Xô giúp Việt Nam thiết lập cấu trúc kinh tế của đất nước, đặt nền móng cho một số ngành công nghiệp hiện đại (nhiệt điện, thủy điện, cơ khí, hóa chất, vật liệu xây dựng, chế biến thực phẩm…), giúp đỡ nhân dân Việt Nam khôi phục

và phát triển kinh tế, đào tạo cán bộ cho miền Bắc Ngoài ra Liên Xô còn viện trợ cho Việt Nam một lượng lớn vũ khí, đạn vượt góp phần đánh bại đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai xâm lược

Về phía Trung Quốc, sự ủng hộ của Trung Quốc đối với Việt Nam được thể hiện qua những tuyên bố, những bức điện gửi các nhà lãnh đạo Việt Nam, phát biểu của các nhà lãnh đạo Trung Quốc Ngoài ra Trung Quốc còn giúp đỡ Việt Nam cơ sở vật chất, các trang thiết bị, các loại vũ khí, đạn vượt để nhân dân Việt Nam chiến thắng đế quốc Mỹ xâm lược

Ngoài Liên Xô và Trung Quốc, các nước xã hội chủ nghĩa khác cũng tích cực ủng hộ nhân dân Việt Nam Trong thời gian này, nhiều đoàn đại biểu của Đảng, Chính phủ các nước Ba Lan, Hunggari, Cộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên, Cộng hòa Dân chủ Đức, Cu ba, đã đến thăm Việt Nam Các nước đều khẳng định lập trường ủng hộ nhân dân nhân Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh vì độc lập, tự do Trên các mặt hợp tác, giúp đỡ về văn hóa, giáo dục, y tế luôn tạo

4 Thượng tá, TS Lê Thành Công, Sự giúp đỡ quốc tế cho Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp, Cục kinh

tế, truy cập tại:

http://ckt.gov.vn/ckt/su-giup-do-quoc-te-cho-viet-nam-trong-khang-chien-chong-phap-post546.html, đăng ngày 7/05/2021.

những điều kiện thuận lợi để mở rộng, phát triển các chương trình hợp tác về văn hóa, giúp đào tạo về cán bộ chuyên môn và cử chuyên gia sang giúp Việt Nam.5

Nhận xét

Trong hoàn cảnh đất nước còn rất nhiều khó khăn, lại đang viện trợ Triều Tiên chống

Mỹ, Trung Quốc vẫn tích cực viện trợ cho cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta Viện trợ này vừa xuất phát từ lợi ích quốc gia nhằm đảm bảo an ninh ở phía Nam, tạo điều kiện để Trung Quốc phát triển kinh tế, nâng cao vị thế của Trung Quốc trên trường quốc tế Trong bối cảnh chiến tranh lạnh, viện trợ của Trung Quốc cho Việt Nam cũng một phần sự phân công quốc

tế của phe XHCN, đứng đầu là Liên Xô Vì vậy, sự viện trợ này vừa thể hiện tinh thần quốc tế vô sản, vừa mang màu sắc đối kháng giữa hai hệ thống chính trị Có thể nói, viện trợ, giúp đỡ Việt Nam kháng chiến chống Pháp của Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh Liên Xô, Trung Quốc và

các nước trong phe XHCN đoàn kết chống lại những âm mưu của Mỹ, lợi ích quốc gia hài hòa với tinh thần quốc tế vô sản.6

So sánh

Giống: Từ xưa đến nay, các lần hợp tác đều vì lợi ích chung của mỗi quốc gia, cùng chung kẻ thù, cùng chung chiến tuyến

Khác: Tất nhiên là vì lợi ích quốc gia, nhưng ngày nay nó còn là một nghĩa cử cao đẹp, là nhận thức của nhân loại, của sự tiến bộ và văn minh, vì tính chính nghĩa Chính tinh thần quốc tế

vô sản cùng chiến đấu chống kẻ thù chung, vì mục tiêu xây dựng xã hội tốt đẹp nên các nước xã hội chủ nghĩa anh em đã dành cho nhân dân Việt Nam sự giúp đỡ, viện trợ Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đảng và Nhà nước đã linh hoạt trong ngoại giao, vận dụng đường lối ngoại giao chủ động, chủ động liên kết khu vực và quốc tế, kết hợp giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại tạo thành sức mạnh tổng hợp đưa cuộc kháng chiến vượt qua mọi khó khăn, chiến thắng

kẻ thù

5ThS Trần Văn Hòa, Sự ủng hộ của các nước xã hội chủ nghĩa góp phần vào thắng lợi trong cuộc kháng chiến

chống Mỹ cứu nước, Trường chính trị tỉnh Bến Tre, truy cập tại:

http://www.truongchinhtribentre.edu.vn/noi-dung/su-ung-ho-cua-cac-nuoc-xa-hoi-chu-nghia-gop-phan-vao-thang-loi-trong-cuoc-khang-chien-chong

6 ThS Nguyễn Phương Hoa, Viện Nghiên cứu Trung Quốc, Viện trợ của Trung Quốc đối với cuộc kháng

chiến chống Pháp của Việt Nam, Quân đội nhân dân,

https://www.qdnd.vn/ho-so-su-kien/dai-tuong-vo-nguyen-giap/vien-tro-cua-trung-quoc-doi-voi-cuoc-khang-chien-chong-phap-cua-viet-nam-260871, đăng ngày

01/05/2009.

Liên hệ ngày nay

Nước ta bắt đầu Đổi mới từ Đại hội VI (năm 1986), đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, vì lợi ích quốc gia- dân tộc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt đối ngoại thời kỳ đổi mới

Với nhận thức Việt Nam là một bộ phận của thế giới, hội nhập kinh tế quốc tế (Đại hội IX) được triển khai mạnh mẽ, sau đó mở rộng sang các lĩnh vực khác và hình thành chủ trương chủ động, tích cực hội nhập quốc tế (Đại hội XI) Chủ trương này là định hướng chiến lược lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là sự nghiệp của toàn dân và cả hệ thống chính trị Nhận thức về quan

hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế ngày càng sâu sắc, trong đó nhất quán kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, nội lực là quyết định, nguồn lực bên ngoài là quan trọng

Đến nay, nước ta có quan hệ ngoại giao với 189 trong 193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc, trong đó có 30 đối tác chiến lược, đối tác toàn diện gồm tất cả 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc, 7 nước công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) và 17 trong 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G20)… Quan hệ thương mại với hơn 224 quốc gia và vùng lãnh thổ Tích cực giải quyết vấn đề biên giới, biển đảo, góp phần giữ vững môi trường hòa bình ở khu vực cũng như trên thế giới Từ một nền kinh tế kế hoạch tập trung và khép kín, đến nay Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN có liên kết kinh tế sâu rộng, đã ký và tham gia

17 hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó có các FTA thế hệ mới; kim ngạch xuất nhập khẩu tương đương khoảng 200% GDP, thu hút khoảng 400 tỷ USD vốn FDI đăng ký,…