Skkn phương pháp phụ đạo học sinh yếu lớp 3

PHAÀN I ÑAËT VAÁN ÑEÀ Saùng kieán kinh nghieäm Phöông phaùp phuï ñaïo hoïc sinh yeáu Toaùn lôùp 3 A PhÇn më ®Çu I LÝ do chän ®Ò tµi Naêm hoïc 2011 – 2012 laø naêm hoïc tieáp tuïc thöïc hieän, quaùn tr[.]

A Phần mở đầu

I Lí do chọn đề tài

Naờm hoùc 2011 – 2012 laứ naờm hoùc tieỏp tuùc thửùc hieọn, quaựn trieọt saõu saộc cuoọc vaọn ủoọng “Hai khoõng” vụựi 4 noọi dung:

- Choỏng beọnh thaứnh tớch trong giaựo duùc

- Choỏng tieõu cửùc trong thi cửỷ

- Choỏng hoùc sinh ngoài nhaàm lụựp

- Choỏng vi phaùm phaồm chaỏt ủaùo ủửực nhaứ giaựo Song song vụựi vaỏn ủeà treõn, vaỏn ủeà ủoồi mụựi phửụng phaựp daùy hoùc ủửụùc ủaởt leõn vũ trớ quan troùng Vụựi PPDH mụựi chuự troùng vieọc hoùc cuỷa hoùc sinh ẹeồ thửùc hieọn toỏt 4 noọi dung ủoự, ủoứi hoỷi ngửụứi giaựo vieõn ủửựng lụựp phaỷi suy nghú, tỡm toứi ra phửụng phaựp , PẹHSY raỏt quan troùng

Tieồu hoùc laứ baọc hoùc neàn taỷng cuỷa neàn giaựo duùc quoỏc daõn goựp phaàn vaứo vieọc hỡnh thaứnh vaứ phaựt trieồn nhaõn caựch con ngửụứi Vieọt Nam Trong caực moõn hoùc ụỷ Tieồu hoùc, cuứng vụựi moõn Tieỏng Vieọt, moõn Toaựn coự vũ trớ quan troùng vỡ caực kieỏn thửực Kyừ naờng cuỷa moõn Toaựn ụỷ Tieồu hoùc coự nhieàu ửựng duùng raỏt caàn thieỏt trong lao ủoọng, hoùc taọp caực moõn khaực vaứ

Phải nói rằng: Toán học là “Môn thể thao trí tuệ” giúp ta nhiều trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp học tập, phương pháp suy luận… đồng thời rèn trí thông minh và sáng tạo

Học sinh được lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng Toán thông qua các tiết học Toán ở buổi sáng và tiết ôn luyện toán buổi chiều Vấn đề mới lại nảy sinh là: Bồi dưỡng, Phụ đạo cho ai? Bồi dưỡng, Phụ đạo cái gì? Bồi dưỡng, Phụ đạo như thế nào? Làm sao đây để đảm bảo chất lượng, học sinh giỏi học tốt học sinh yếu vươn lên §ỵc trực tiếp giảng dạy một lớp tôi không khỏi băn khoăn, trăn trở về vấn đề này làm thế nào để trong cùng tiết dạy các em được học tập, củng cố, bồi dưỡng, phụ đạo kiến thức trong khi đối tượng học sinh không đồng đều Với suy nghĩ đó, tôi chọn “Việc dạy học tiết, PĐHSY Toán ở lớp 3” để nghiên cứu nhằm đề ra một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học các tiết, PĐHSY nói riêng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán nói chung Qua đó phát hiện, bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu thực sự để giúp các em phát triển tư duy Toán học tạo nguồn cho các lớp trên Phụ đạo những học sinh yếu vươn

leõn trong hoùc taọp vaứ naộm ủửụùc caực kieỏn thửực, kyừ naờng cụ baỷn cuỷa moõn Toaựn maứ caực em ủang hoùc taọp “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Chúng ta luôn phải

đào tạo đợc những lớp ngời kế tục xã hội có trình độ khoa học kĩ thuật tiên tiến Do đó, con ngời phải có cơ sở kiến thức là Toán học Toán học là chìa khoá mở đờng cho con ngời đi vào tất cả các lĩnh vực khoa học khác Toán học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh

Là một giáo viên Tiểu học nói chung, giáo viên lớp 3 nói riêng đợc phân công giảng dạy ở vùng đặc biệt khó khăn,

đối tợng học sinh không đồng đều, các em tiếp thu kĩ năng toán còn nhiều hạn chế nên khi dạy tôi không khỏi băn khoăn, trăn trở về điều này: Làm thế nào để học sinh nắm đợc kiến thức một cách hiệu quả nhất? Làm thế nào để đại bộ phận học sinh học tiếp lên bậc học cao hơn mà không bỡ ngỡ, lúng túng với môn toán

Từ những căn cứ đó, tôi chọn đề tài “Phơng pháp,PĐHSY toán lớp 3” để nghiên cứu

II Mục đích

Với đề tài này mục đích nghiên cứu chính là tìm phơng pháp tổ chức thích hợp nhất trong quá trình dạy các dạng bài

tập Từ đó vận dụng linh hoạt vào việc hớng dẫn rèn kỹ năng làm các dạng bài tập, cho học sinh một cách hiệu quả nhất

Iii Phơng pháp nghiên cứu

1 Phơng pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

2 Phơng pháp quan sát: Thông qua dự giờ thăm lớp của

đồng nghiệp

3 Phơng pháp điều tra: Tìm hiểu thực trạng việc dạy học toán của khối 3 trờng Tiểu học Thái Thuỷ

4 Phơng pháp thực nghiệm

Thông qua các tiết toán đang dạy ở lớp 3C trờng Tiểu học Thái Thuỷ

IV.Đối tợng nghiên cứu

Tập thể học sinh lớp 3C trờng Tiểu học tháI Thủy

B: Phần NOÄI DUNG

I.NHệếNG Cễ SễÛ THệẽC TIEÃN, Cễ SễÛ LYÙ LUAÄN CUÛA

PHệễNG PHAÙP,PẹHSY TOAÙN LễÙP 3

1 Cụ sụỷ lyự luaọn :

Khi thửùc hieọn baỏt kyứ coõng vieọc gỡ, cuừng neõn xaực ủũnh roừ ủớch caàn ủaùt tụựi, trong daùy hoùc caàn xaực ủũnh roừ raứng muùc ủớch cuỷa noự, tửực laứ xaực ủũnh keỏt quaỷ vieọc hoùc taọp cuỷa hoùc sinh

Đây là vấn đề then chốt, cơ bản trong việc dạy học của giáo viên Nhiệm vụ tổng quát của môn Toán là xác định các cơ sở khoa học cho việc thực hiện nhiệm vụ dạy – học Toán ở Tiểu học, trên cơ sở đó tìm ra các con đường, các hình thức, tổ chức, các phương thức và cách thức làm việc thích hợp và quy định các phương tiện cần thiết để quá trình dạy – học Toán đạt mục đích và hiệu quả cao

Quá trình dạy học phải coi trọng họat động là bản chất của mình, có nghĩa là dạy học chính là quá trình tổ chức các họat động khác nhau để học sinh được họat động và lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo Nhiệm vụ cơ bản hàng đầu của việc dạy và học Toán ở tiểu học là làm sao cho học sinh nắm được một hệ thống kiến thức và kỹ năng Toán học Vì vậy cần phải nắm vững kiến thức Toán học

cơ bản, cần thiết, liên quan đến các kiến thức cần dạy, lựa chọn, sắp xếp hệ thống kiến thức, xác định rõ yêu cầu dạy – học và việc vận dụng các phương pháp đặc thù của Toán học một cách phù hợp với trình độ phát triển tư duy của học sinh Từ đó bám sát mục tiêu trên tôi muốn nghiên cứu về đặc điểm tiết học, việc chuẩn bị bài dạy và về hình

thức, tổ chức PPDH trong giờ học, PĐHSY Toán lớp 3C

do tôi phụ trách ở Trường Tiểu học Th¸i Thủy

2 Cơ sở thực tiễn:

- Xuất phát từ sự phát triển sự nghiệp CNH – HĐH đất nước đòi hỏi những con người năng động, sáng tạo, tự lực, tự cường Hơn nữa thế giới đã chuyển sang thời kỳ kinh tế tri thức cho nên đầu tư vào chất xám sẽ là cách đầu tư có hiệu quả nhất Vì vậy mà chất lượng học tập cần được chú trọng

- Học xong Toán lớp 3 các em phải có kỹ năng đọc, viết các số đến 100.000

- Thực hiện được phép cộng, phép trừ, phép nhân, phép chia trong phạm vi 100.000

Học sinh phải năm được yếu tố thống kê, đại lượng và đại lượng đo lường

- Yếu tố hình học các em nắm được góc vuông, góc không vuông, điểm giữa, trung điểm của đoạn thẳng, hình tròn,

- Giải toán có lời văn dạng vận dụng về phép cộng, phép trừ, phép nhân, phép chia có hai bước tính

- Xuất phát từ thực trạng của việc dạy học ở trường Tiểu học Th¸i Thủy

- Xuất phát từ thực trạng học sinh của lớp 3C và mục tiêu dạy học môn Toán trong giờ, PĐHSY Toán lớp 3

II THỰC TRẠNG cđa häc sinh líp 3 trêng tiĨu häc th¸I thđy.

1 Thuận lợi:

- Việc dạy các tiết, PĐHSY toán có nhiều điểm thuận lợi Đó là về mặt kiến thức cơ bản học sinh đã nắm được qua các tiết học chính

- Học sinh biết vận dụng những kiến thức đã học để suy luận, phán đoán, giải quyết những vấn đề mới nảy sinh khi một đơn vị kiến thức được mở rộng

- Giáo viên nắm được những yêu cầu mà học sinh cần đạt, cần mở rộng trong một đơn vị kiến thức

- Giáo viên nắm rõ đối tượng học sinh của lớp mình trực tiếp phụ trách

- Được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo trường

2 Khó khăn:

- Hoùc sinh chửa tớch cửùc, tửù giaực trong khi tửù hoùc vaứ laứm vieọc theo nhoựm, deó bũ phaõn taựn sửù chuự yự

- Hoùc toaựn khoự neõn ủoỏi tửụùng hoùc sinh yeỏu thửụứng lụ laứ trong quaự trỡnh hoùc taọp

- Taứi lieọu tham khaỷo cuỷa tieỏt, PẹHSY cho giaựo vieõn coứn haùn cheỏ Giaựo vieõn phaỷi tửù suy nghú, thieỏt keỏ moọt baứi daùy laứm sao ủaỷm baỷo chaỏt lửụùng, cho ủoỏi tửụùng học sinh yếu

III Một số biện pháp thực hiện:

+ Biện pháp 1: Giáo viên phải nắm đợc đặc điểm của tiết học, phân loại học sinh theo đúng đối tợng (dạy cho ai?)

Nằm trong ''Chơng trình dạy học'', tiết học, PĐHSY Toán'' cũng có nhiệm vụ thực hiện mục tiêu môn học nh nội dung một tiết học chính Nh tên gọi của nó đã thể hiện: Trong một giờ học, giáo viên phải tìm cách PĐHSY để củng

cố kiến thức Học sinh không có năng khiếu về Toán, t duy còn chậm

Nh vậy là trong từng tiết dạy giáo viên phải nắm vững những yêu cầu cần đạt của những học sinh không có năng khiếu nhng ở mức cao hơn, sâu hơn, đợc mở rộng hơn Từ mục đích, yêu cầu tiết học là cơ sở cho việc giáo viên tổ chức hình thức lớp học, điều chỉnh nội dung và phơng pháp dạy học cho phù hợp

Để học sinh hoạt động tích cực, giáo viên dễ làm việc,

dễ bao quát lớp cần phân loại học sinh theo đối tợng tiếp nhận tri thức Trong giờ học, mỗi học sinh phải tiến hành làm việc độc lập với hoạt động dới sự hớng dẫn trực tiếp của giáo viên Khi nhóm đối tợng này tiến hành công việc độc lập thì nhóm đối tợng khác lại trực tiếp làm việc với giáo viên và ngợc lại Cứ nh thế, hai quá trình đó luân phiên nhau trong suốt tiết học

Trong thời gian dành cho hoạt động độc lập của mỗi học sinh thuộc nhóm đối tợng này phụ thuộc vào thời gian cần thiết để giáo viên trực tiếp với nhóm đối tợng kia

Do đặc thù của tiết học nên để giờ học có hiệu quả

đòi hỏi giáo viên phải nắm vững kiến thức, có trình độ s phạm và khả năng tổ chức cao

+ Biện pháp 2: Soạn bài chu đáo, chuẩn bị hệ thống bài tập đầy đủ, câu hỏi phù hợp với từng đối tợng học sinh

Với mục tiêu và đặc điểm của tiết học Khi soạn bài giáo viên cần xây dựng nhiệm vụ và bài tập cho học sinh theo đối tợng cả về lý thuyết và thực hành Trên cơ sở mục tiêu tiết học chính, giáo viên xác định mục tiêu tiết , PĐHSY: Cần bồi dỡng, phụ đạo cái gì? Từ đó xây dựng hệ thống bài tập và các nhiệm vụ Bài soạn cần chú trọng các thủ pháp hoạt

động t duy, nâng cao hiệu quả hoạt động trí tuệ của học

sinh Phải bảo đảm những nguyên tắc của lý luận dạy học

nh nguyên tắc thực hành, nguyên tắc tích cực hoá hoạt

động nhận thức của học sinh, nguyên tắc vừa sức theo đối t-ợng

Cụ thể, bài soạn cần phải thoả mãn những điều kiện sau:

- Xác định hệ thống những yếu tố kiến thức kỹ năng,

kỹ xảo cần đạt trong tiết học

- Thiết lập mối quan hệ giữa mục tiêu tiết, PĐHSY với những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo đã học, cho học sinh nhắc lại những phần quan trọng đã học

Chẳng hạn: Khi dạy tiết: PĐHSY bài ''Diện tích hình chữ nhật'', giáo viên yêu cầu học sinh nêu lại cách tính diện tích hình chữ nhật (quy tắc, công thức tính)

Các nhiệm vụ và bài tập đợc trình bày vừa sức với

điều kiện tự làm việc của học sinh, kích thích hứng thú của học sinh trong suốt quá trình học tập Xây dựng đợc những hoạt động cụ thể và trình tự thực hiện đúng Đối với những bài tập phát triển t duy cần có những chỉ dẫn đặc biệt Ngoài ra giáo viên cần chuẩn bị những tài liệu, thiết bị dạy học, phơng tiện dạy học bổ trợ đảm bảo cho việc tự kiểm tra của học sinh

Nội dung bài tập vừa giúp học sinh ôn tập những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo đã học, vừa ứng dụng kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo trong giải quyết các bài tập mở rộng Mặt khác, nội dung bài tập dành cho học sinh phải dựa trên cơ sở nội dung bài tập của học sinh không có năng khiếu Chẳng hạn:

Bài tập dành riêng cho học sinh trung bình và yếu: Ví dụ: “Một miếng kính hình chữ nhật có chiều rộng 4cm, chiều dài 14cm Tính diện tích miếng bìa đó”

Khi xây dựng hệ thống bài tập, giáo viên có thể chọn lọc các bài tập trong sách giáo khoa, vở bài tập để có thể sử dụng cho học sinh yếu Ngoài ra cần điều chỉnh, xây dựng các nhiệm vụ và bài tập cho phù hợp đặc điểm đối tợng học sinh trung bình và yếu

+ Biện pháp 3: Hớng dẫn, tổ chức chỉ đạo học sinh hoạt động một cách linh hoạt, khoa học Chú trọng vai trò của nhóm trởng Phát huy vai trò tự học của học sinh Sử dụng các hình thức, các phơng pháp dạy học phù hợp với đặc trng tiết học

Trong một tiết học thờng, việc tổ chức, hớng dẫn học sinh học tập có vai trò rất quan trọng thì trong tiết, PĐHSY vai trò ấy lại càng quan trọng hơn Nếu giáo viên không khéo léo trong việc tổ chức, hớng dẫn thì tiết học sẽ rời rạc, khập khiễng, học sinh bị phân tán sự chú ý, các hoạt động học tập

của học sinh giữa các nhóm bị chồng chéo Để làm tốt vấn

đề này, giáo viên phải nắm chắc mục tiêu tiết học, mục tiêu của từng nhiệm vụ và bài tập, biết giải quyết chúng một cách chính xác và nắm đợc trình tự, các bớc tiến hành để hớng dẫn cho học sinh Công việc của ngời giáo viên là giao nhiệm vụ, hớng dẫn thực hiện nhiệm vụ và kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ Khi giao nhiệm vụ giáo viên trình bày một cách rõ ràng, ngắn gọn, chính xác, cụ thể Nhiệm vụ

đ-ợc xây dựng sao cho trình tự thực hiện đđ-ợc trải dài theo trình tự thời gian, chia ra từng thao tác Khi hớng dẫn thực hiện, giáo viên phải nắm trình tự này để kiểm soát đợc cả quá trình chứ không phải chỉ kết quả cuối cùng để biết đợc học sinh gặp khó khăn hoặc sai sót từ khâu nào để sửa chữa kịp thời Khâu đánh giá kết quả học tập là rất quan trọng, vừa kích thích hứng thú học tập, vừa giúp học sinh củng cố kiến thức Giáo viên phải dành thời gian thích hợp cho khâu này ở tiết, PĐHSY, việc kiểm tra kết quả làm việc của học sinh cũng có đặc tính riêng Hình thức kiểm tra cũng chuyển từ kiểm tra miệng sang kiểm tra viết

Ví dụ: Khi giao bài tập cho học sinh làm, giáo viên yêu cầu cả lớp làm vào vở nháp và 1 - 2 em làm ở bảng phụ Khi chữa bài, giáo viên yêu cầu học sinh đọc thầm bài làm của bạn và nhận xét đúng, sai, em nào có cách giải khác thì lên

bảng trình bày (viết ở bảng lớp) Giáo viên hớng dẫn những

điểm cơ bản, cốt yếu nhất trong nội dung bài tập

ở tiết BDHSG, PĐHSY, việc học sinh tự học, tự kiểm tra

là rất cần thiết (nhất là đối với nhóm đối tợng trung bình, yếu) Để làm tốt việc này, giáo viên có thể chuẩn bị bảng phụ có ghi lời giải đúng (do học sinh làm hoặc giáo viên làm)

để học sinh đối chiếu, kiểm tra với bài của mình, của bạn khi đổi chéo vở kiểm tra

Nh vậy, hình thức nói miệng trớc lớp phải nhờng cho hình thức đọc thầm, hình thức viết

Thời gian tiến hành đàm thoại giữa giáo viên và học sinh giảm so với tiết thờng nên lời nói của giáo viên trên lớp rất quan trọng Giáo viên cần nói to vừa đủ, nhẹ nhàng Khi giao nhiệm vụ phải tế nhị, khuyến khích lòng tự tin của học sinh Lời nói của giáo viên phải có tính chuẩn mực

Do điều kiện đặc biệt của tiết, PĐHSY tạo nên một số biến đổi phơng pháp học liên quan đến hoạt động của thầy

và trò nh tăng mức độ hoạt động độc lập của học sinh Về hình thức tổ chức dạy học có thể sử dụng hình thức học theo nhóm, học cá nhân và phát huy vai trò của nhóm trởng, cán sự bộ môn Có thể cho học sinh làm bài, trao đổi, thảo luận theo nhóm nhỏ(2 em)

Ngoài ra, yêu cầu về thiết bị dạy học, phơng tiện dạy học nh: vở bài tập, phiếu bài tập, bảng phụ đóng vai trò quan trọng Các phơng tiện hỗ trợ này có tác dụng tăng cờng hoạt động thực hành, cá thể hoá hoạt động học tập của học sinh, tạo điều kiện cho các em tự làm việc

IV kết quả:

Qua thời gian nghiên cứu, tìm tòi, thử nghiệm tôi nhận thấy các tiết học theo đối tợng học sinh yếu đã đợc thực hiện khá nhịp nhàng, hiệu quả tiết học ngày càng cao, học sinh nắm vững kiến thức và đợc đi sâu vào từng đơn

vị kiến thức Đồng thời chất lợng học sinh yếu hạn chế đến mức tối đa

Cụ thể qua khảo sát, kết quả nh sau:

Đợt 4

V Bài học kinh nghiệm:

Để nâng cao chất lợng dạy học tiết , PĐHSY nói chung có hai nhân tố quan trọng quyết định đó là thầy và trò

- Về phía giáo viên: