Skkn một số kinh nghiệm trong chỉ đạo dạy học phân môn tập làm văn lớp 3 dạng bài kể hay nói viết về một chủ để nhằm nâng cao chất lượng dạy môn tiếng việt

I PHÇN Më §ÇU 1 Lý do chän vÊn ®Ò Trong ch¬ng tr×nh TiÓu häc hiÖn nay, môc tiªu chÝnh cña m«n TiÕng ViÖt lµ h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cho häc sinh c¸c kü n¨ng nghe, nãi, ®äc, viÕt ë líp 3, ph©n m«n TËp[.]

PHầN Mở ĐầU

1 Lý do chọn vấn đề:

Trong chơng trình Tiểu học hiện nay, mục tiêu chính của môn Tiếng Việt là hình thành và phát triển cho học sinh các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết ở lớp 3, phân môn Tập làm văn rèn cả bốn

kỹ năng đó, nó góp phần bổ sung kiến thức, rèn luyện t duy, giúp học sinh có năng lực sử dụng Tiếng Việt để học tập, giao tiếp, trau dồi những ứng xử có văn hoá, tinh thần trách nhiệm trong công việc, bồi dỡng những tình cảm lành mạnh, tốt đẹp và hình thành nhân cách cho các em

Tuy nhiên, Tập làm văn là phân môn khó dạy nhất trong chơng trình Tiếng Việt Tiểu học Nó là phân môn mang tính sáng tạo vì một bài tập làm văn thể hiện sự suy nghĩ, t duy của cá nhân, là tác phẩm không trùng lặp của mỗi học sinh Phân môn này đòi hỏi ngời thầy, ngời trò phải thật sự say mê nghiên cứu, tìm hiểu, tiếp thu bằng cả trí óc lẫn tâm hồn thì mới có thể dạy và học tốt đợc Một bài tập làm văn là kết quả của sự tổng hợp kiến thức về lí thuyết Tập làm văn, kiến thức đã học trong phân môn Tập đọc, Luyện từ

và câu, kiến thức về đời sống xã hội, đồng thời phải có kĩ năng diễn đạt Ngời GV cần vận dụng linh hoạt, tích cực đổi mới phơng pháp dạy học, quan tâm đến việc lấy HS làm trung tâm trong quá trình dạy học GV phải quan tâm, giúp HS làm ra sản phẩm (kết quả học tập của HS) chứ không phải quan tâm đến sản phẩm (đáp

án), nghĩa là GV phải gợi mở hớng dẫn để HS làm đợc bài tập.Với học sinh, làm đợc một bài Tập làm văn hay, các em cần phải huy

động các kiến thức về Tập đọc, Luyện từ và câu, các hiểu biết về môi trờng xung quanh cuộc sống … Nói chung môn Tập làm văn đòi hỏi học sinh phải vận dụng những kiến thức tổng hợp từ các phân môn khác của môn Tiếng Việt Bởi vậy, Tập làm văn mang tính thực hành, toàn diện, tổng hợp

Qua thực tế chỉ đạo hoạt động dạy và học của bản thân, qua

dự giờ giáo viên, đặc biệt là khi dự giờ tiết Tập làm văn lớp 3 trong nhà trờng, bản thân tôi thấy có nhiều chỗ băn khoăn, trăn trở: Giáo viên cha biết cách khai thác dẫn dắt học sinh tìm tòi kiến thức

nhất là với dạng bài “Kể hay nói, viết về một chủ đề” lại càng lúng

túng hơn Bên cạnh đó, các em học sinh lớp 3 vốn sống còn ít, vốn hiểu biết về Tiếng Việt còn rất sơ sài, cha định rõ trong giao tiếp

Cụ thể nh: các em viết câu rời rạc, cha liên kết, thiếu lôgic hoặc các câu đã có đủ ý nhng cha có hình ảnh, các từ ngữ đợc dùng về nghĩa cha rõ ràng; việc trình bày diễn đạt ý của các em có mức

độ rất sơ lợc, đặc biệt là khả năng miêu tả Mặt khác tính sáng tạo thực hành trong văn bản cha cao, thể hiện ở bố cục bài văn, cách chấm câu, sử dụng hình ảnh gợi tả cha linh hoạt, sinh động Điều

đó đã làm cho các em chán nản, lo sợ khi học tiết Tập làm văn Vì thế yêu cầu đặt ra của Ban giám hiệu nhà trờng là chỉ đạo giáo viên dạy Phân môn Tập làm văn nh thế nào để các em hứng thú, tích cực, hào hứng với tiết Tập làm văn?

Xuất phát từ những vấn đề trên, cùng với ham muốn học hỏi, muốn có cơ hội để tích luỹ thêm kinh nghiệm cho bản thân đã

thôi thúc tôi chọn vấn đề “Một số kinh nghiệm trong chỉ đạo

dạy học phân môn Tập làm văn lớp 3 dạng bài “Kể hay nói, viết về một chủ đề” góp phần nâng cao chất lợng dạy học môn Tiếng Việt” làm sáng kiến kinh nghiệm của mình với mong

muốn góp phần thiết thực vào hiệu quả dạy học phân môn Tập làm văn lớp 3 nói riêng, chất lợng môn Tiếng Việt nói chung ở trờng tiểu học

2 Phạm vi áp dụng và điểm mới của sáng kiến:

2.1 Phạm vi áp dụng của sáng kiến: Do năng lực của bản

thân còn hạn chế, vì vậy dựa trên thực tế chỉ đạo hoạt động dạy-học, tôi chỉ trình bày một số kinh nghiệm trong chỉ đạo dạy học dạng bài “Kể hay nói, viết về một chủ đề” của phân môn Tập làm văn ở lớp 3 và nhân rộng tất cả các khối lớp ở trong trờng nhằm góp phần nâng cao chất lợng dạy học môn Tiếng Việt trong nhà trờng

2.2 Điểm mới của sáng kiến: Việc nghiên cứu để thực hiện

sáng kiến kinh nghiệm này tiến hành trong thời gian dài, đợc bản thân rút kinh nghiệm qua quá trình chỉ đạo giảng dạy các môn học, đặc biệt là phân môn Tập làm văn trong nhà trờng Những kinh nghiệm tích luỹ đợc, bản thân kịp thời ghi chép vào nhật kí

chỉ đạo hoạt động chuyên môn của mình và thờng xuyên cập nhật

để so sánh, rút kinh nghiệm vào từng thời điểm trong năm học và

so sánh kết quả với những năm học trớc Từ đó đề ra những biện pháp để chỉ đạo giảng dạy phân môn Tập làm văn đạt kết quả cao hơn

PHầN NộI DUNG

i Thực trạng dạy học dạng bài “Kể hay nói, viết về một chủ đề” của phân môn Tập làm văn lớp 3 ở trờng chúng tôi:

1.Việc dạy của giáo viên: Qua thực tế chỉ đạo dạy học và qua dự

giờ thăm lớp giáo viên trong trờng tôi nhận thấy:

Những mặt đã làm đợc: GV đã có sự chuẩn bị chu đáo:

Ph-ơng tiện, tài liệu, hệ thống câu hỏi từ dễ đến khó, ở nhiều mức

độ khác nhau, có nhiều dạng câu hỏi khác nhau GV đã nhấn mạnh

đợc thể loại văn, kiểu bài, nội dung của đề bài…Bớc đầu thay đổi phơng pháp dạy học lấy HS làm trung tâm

Những hạn chế: Phần mở rộng vốn từ của giáo viên còn hạn

chế Khả năng diễn đạt của một số đồng nghiệp còn lúng túng, ngôn ngữ cha đợc trau chuốt: giáo viên còn “bí từ” khi giảng Kiến thức bài còn bó hẹp hoàn toàn trong sách giáo khoa và chỉ biết nêu lên trình tự trong sách giáo khoa chứ cha biết khắc sâu, chốt nội dung khi dạy xong một tiết học Khi dạy cho học sinh “Kể hay nói, viết về một chủ đề” giáo viên chỉ có nêu nội dung mấy câu hỏi ở sách giáo khoa cho học sinh trả lời bằng miệng sau đó yêu cầu học

sinh viết về chủ đề đó Do vậy mà hiệu quả giờ dạy cha cao, học sinh thực hành viết bài cha đợc, đặc biệt là những học sinh yếu

Nguyên nhân của những hạn chế:

- Giáo viên còn thụ động kiến thức ở sách giáo khoa mà không chịu tìm tòi đọc thêm tài liệu khác liên quan đến giảng dạy đặc biệt

là khi dạy Tiếng việt nên ngôn ngữ của giáo viên còn hạn hẹp, bí từ

- Khi tổ chức các hoạt động trong giờ học, giáo viên cha phân

định đợc hoạt động nào là trọng tâm Hình thức tổ chức dạy còn nghèo do giáo viên cha thực sự đầu t vào chất lợng bài soạn

- Giáo viên cha chịu khó suy nghĩ, tìm tòi, vận dụng các phơng pháp dạy học và hình thức dạy học khác nhau vào các tiết dạy mà chỉ giảng dạy theo một quy trình áp đặt, rập khuôn

- Việc tổ chức dạy các giờ Tập làm văn (đợc coi là dạy mẫu ) ở các trờng tiểu học cha nhiều nên giáo viên cha có cơ hội để học tâp lẫn nhau nhằm nâng cao năng lực giảng dạy

2.Việc học của học sinh:

Những u điểm nổi bật: Đa số HS đã xác định đợc trọng tâm

của đề bài Học sinh khá -giỏi nói, viết lu loát, mạch lạc, dùng từ sắp xếp ý, nối kết các đoạn thành một bài văn hoàn chỉnh có bố cục chặt chẽ

Những hạn chế:

- Học sinh lớp 3 vốn ngôn ngữ của các em cha nhiều: các em còn mãi chơi nhiều hơn học Việc tiếp thu bài còn thụ động theo cách truyền tải của giáo viên nên ảnh hởng đến chất lợng học tập của các

em

- Môn Tập làm văn là một môn khó, nhiều em còn ngại học văn, lời suy nghĩ nên ở các giờ học các em còn ngại phát biểu, viết bài qua loa cho xong chuyện Cách dùng từ đặt câu cha đúng, viết đoạn văn còn nghèo ý

- Học sinh còn nhút nhát, cha mạnh dạn tự tin trong học tập

- Các lỗi học sinh còn mắc phải nh: Lỗi lạc đề, lỗi chính tả, lỗi dùng

từ, lỗi về câu, lỗi trình bày…

Nguyên nhân của những hạn chế: Học sinh không đọc kỹ đề

bài, không có kỹ năng xác định đề bài; cha nắm chắc luật chính

tả; dùng từ còn tùy tiện, cha biết sử dụng từ thích hợp, vốn từ còn nghèo nàn, cha nắm đợc nghĩa của từ; viết câu còn rờm rà, có nhiều chi tiết thừa, diễn đạt cha rõ ý; các câu còn cha liên kết, cha lôgic trong đoạn văn; cha nắm chắc cách trình bày đoạn văn…

ii Một số biện pháp nâng cao chất lợng dạy học dạng bài “Kể hay nói, viết về một chủ đề” của phân môn Tập làm văn lớp 3:

Từ cơ sở thực tiễn và thực trạng nh trên, tôi mạnh dạn đa ra những biện pháp áp dụng trong chỉ đạo dạy học phân môn Tập làm văn ở trờng chúng tôi dạng bài “Kể hay nói, viết về một chủ

đề”nh sau:

Biện pháp 1: Tích cực chỉ đạo giáo viên sử dụng linh hoạt các hình thức hoạt động trong tiết dạy Tập làm văn theo hớng

đổi mới.

Việc tổ chức tốt các hình thức dạy học nhằm cuốn hút học sinh vào các hoạt động học tập một cách chủ động tích cực Các hình thức dạy học giáo viên cần sử dụng trong tiết Tập làm văn nh: thảo luận nhóm, hoạt động cá nhân, hoạt động toàn lớp Các hình thức tổ chức hoạt động học có thể là: đóng vai, vận dụng các trò chơi trong tiết học, các cuộc thi tiếp sức… Qua đó học sinh lĩnh hội kiến thức, tích cực, tự giác “học mà chơi-chơi mà học” Không khí học tập thoái mái khiến học sinh mạnh dạn, tự tin hơn Các em dần dần có khả năng diễn đạt, phát biểu ý kiến, đánh giá trớc đông ngời một cách lu loát, rành mạch, dễ hiểu

So sánh với phơng pháp dạy Tập làm văn lớp 3 truyền thống: mỗi tiết Tập làm văn chú trọng đến mục tiêu là hình thành bài văn theo một đề bài thuộc một thể loại văn nào đó dới dạng nói hoặc viết Tiết học diễn ra theo tiến trình: giáo viên hớng dẫn làm bài dựa theo dàn bài thuộc thể loại chung, đa các câu hỏi gợi ý khiến học sinh dễ nhàm chán, có cảm giác bị bắt buộc theo khuôn mẫu, không khuyến khích học sinh nói, viết những cảm xúc, nhận xét,

đánh giá, sự miêu tả của chính các em

Trong chơng trình sách giáo khoa lớp 3 hiện hành, mỗi tiết Tập làm văn là một hệ thống bài tập có tính định hớng, gợi mở, với

nhiều dạng bài: nghe-nói, nói-viết, nghe-nói-viết Vì vậy, trong chỉ đạo dạy Tập làm văn, chúng tôi yêu cầu giáo viên vẫn bám sát mục đích, yêu cầu của tiết dạy, bài dạy nhng linh hoạt, chủ động hơn trong cách tổ chức các hoạt động dạy-học, phân bố thời gian hợp lý, vừa tránh đợc những nhợc điểm nêu trên vừa tạo đợc không khí học tập, vừa phát huy đợc tính tích cực, sáng tạo của học sinh

Cách tổ chức các hình thức hoạt động linh hoạt nh trên huy

động đợc tất cả học sinh tham gia vào hoạt động học tập, tạo đợc không khí thi đua học tập giữa từng học sinh với nhau, và giữa các nhóm học sinh, tạo đợc hứng thú học tập cho học sinh, học sinh tham gia các hoạt động học một cách hào hứng, tích cực, sáng tạo

Biện pháp 2: Chỉ đạo giáo viên tìm hiểu kĩ nội dung đề bài:

2.1 Xác định rõ yêu cầu các bài tập: ở mỗi đề tài của loại bài Tập

làm văn nói- viết, giáo viên cần cho học sinh tự xác định rõ yêu cầu các bài tập Giúp học sinh tự xác định đúng yêu cầu bài tập để khi thực hành các em sẽ không chệch hớng, đảm bảo đúng nội dung

đề tài cần luyện tập

2.2 Nắm vững hệ thống câu hỏi gợi ý:

Sách giáo khoa lớp 3, bài Tập làm văn nói -viết thờng có câu hỏi gợi ý, các câu hỏi này sắp xếp hợp lí nh một dàn bài của một bài Tập làm văn Học sinh dựa vào gợi ý để luyện nói, sau đó viết thành một đoạn văn ngắn Giáo viên cần cho học sinh đọc toàn bộ các câu gợi ý để hiểu rõ và nắm vững nội dung từng câu; từ đó giúp các em trình bày đoạn văn rõ ràng, mạch lạc đủ ý, đúng từ,

đúng ngữ pháp Giúp học sinh nắm vững nội dung từng câu hỏi gợi

ý sẽ hạn chế đợc việc trình bày ý trùng lặp, chồng chéo, không có

sự liên kết giữa các ý với nhau trong đoạn văn

2.3 Tìm hiểu các câu gợi ý:

Trớc khi học sinh thực hành bài tập luyện nói, giáo viên cần giúp các em hiểu nghĩa của các từ ngữ có trong câu hỏi để học sinh hiểu và trình bày đúng yêu cầu, các từ ngữ này có thể là các từ khó hoặc từ địa phơng Nếu là từ địa phơng, giáo viên có thể

cho học sinh sử dụng từ địa phơng mình để học sinh làm bài dễ dàng hơn

2.4 Chia thành nhiều câu gợi ý nhỏ:

Trong các câu gợi ý có một số câu dài hoặc quá ngắn gọn khiến học sinh lúng túng khi diễn đạt ý, do đó ý không trọn vẹn, bài văn thiếu sinh động sáng tạo Giáo viên cần chia thành nhiều câu gợi ý nhỏ để giúp các em có những ý tởng phong phú, hồn nhiên Việc chia thành nhiều câu gợi ý nhỏ sẽ có nhiều học sinh đợc rèn kĩ năng nói, giúp các em thêm tự tin và giáo viên dễ dàng sửa chữa sai sót cho học sinh

Nh vậy qua hệ thống câu hỏi, giúp học sinh bày tỏ đợc thái

độ, tình cảm, ý kiến nhận xét đánh giá của mình về vấn đề nêu

ra trong bài học Song song với quá trình đó giáo viên cần hỏi ý kiến nhận xét của học sinh về câu trả lời của bạn để học sinh rút

ra đợc những câu trả lời đúng, cách ứng xử hay Từ đó giúp học sinh mở rộng vốn từ, rèn lối diễn đạt mạch lạc, lôgíc, câu văn có hình ảnh có cảm xúc Trên cơ sở đó bài luyện nói của các em sẽ trôi chảy, sinh động, giàu cảm xúc đồng thời hình thành cho các

em cách ứng xử linh hoạt trong cuộc sống

Biện pháp 3: Chỉ đạo giáo viên thực hiện có hiệu quả hoạt

động hớng dẫn học sinh tìm ý:

Do đặc điểm tâm lí lứa tuổi nên đa số bài văn của học sinh lớp 3 có ý tởng cha phong phú, sáng tạo, các em thờng trình bày hạn hẹp trong khuôn khổ nhất định Giáo viên cần giúp các em tìm ý

để thực hành một bài văn nói – viết hoàn chỉnh về nội dung với những ý tởng trong sáng, giàu hình ảnh và ngây thơ chân thật

Để thực hiện đợc điều đó, chúng tôi thờng lu ý giáo viên hớng dẫn học sinh một cách chặt chẽ từ sự liên tởng về các sự vật, các hoạt

động Từ đó học sinh dễ dàng tìm ý và diễn đạt bài văn rõ ràng, mạch lạc hơn Trong một tiết Tập làm văn với một đề tài nào đó, học sinh có thể quên một số hình ảnh, sự việc…mà các em đã quan sát hoặc tìm hiểu qua thực tế Giáo viên phải khơi gợi cho học sinh nhớ lại bằng những câu hỏi nhỏ có liên quan đến yêu cầu bài tập, phù hợp thực tế và trình độ học sinh để các em dễ dàng

diễn đạt Nếu trong một bài Tập làm văn, học sinh chỉ biết diễn

đạt nội dung bằng những gì đã quan sát; hoặc thực hành một cách chính xác theo các gợi ý; bài làm nh thế tuy đủ ý nhng không có sức hấp dẫn, lôi cuốn ngời đọc, ngời nghe Vì vậy, với từng đề bài giáo viên nên có những câu hỏi gợi ý, khuyến khích học sinh liên tởng, t-ởng tợng thêm những chi tiết một cách tự nhiên, chân thật và hợp lí qua việc sử dụng các biện pháp so sánh, nhân hoá, để từ đó học sinh biết trình bày bài văn giàu hình ảnh, sinh động, sáng tạo

Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên thực hiện có hiệu quả hoạt

động hớng dẫn học sinh cách diễn đạt:

Nh đã nói, do tâm lí lứa tuổi nên bài văn thực hành của học sinh lớp 3 tuy có ý tởng, nhng vẫn còn nhiều sai sót về diễn đạt nh: dùng từ cha chính xác, ý trùng lặp, các ý trong đoạn văn cha liên kết nhau nên trình bày cha rõ ràng mạch lạc Vì vậy, khi học sinh trình bày, giáo viên phải hết sức chú ý lắng nghe, ghi nhận những ý tởng hay, ý có sáng tạo của học sinh để khen ngợi; đồng thời phát hiện những sai sót để sửa chữa Giáo viên cần đặt ra tiêu chí nhận xét thật cụ thể để học sinh làm cơ sở lắng nghe bạn trình bày; phát hiện những từ, ý, câu hay của bạn để học hỏi và những hạn chế của bạn để góp ý, sửa sai

Biện pháp 5: Chỉ đạo giáo viên hớng dẫn học sinh cách sửa chữa lỗi sai một cách triệt để:

5.1 Hớng dẫn sửa chữa từ:

Trờng hợp học sinh dùng từ cha chính xác nh các từ ngữ cha phù hợp, nghĩa từ cha hay hoặc hay dùng từ địa phơng…ví dụ: ‘Cô em rất chăm chỉ trong giảng dạy ”, “ Thầy em thờng mang áo trắng ”… Khi học sinh phát hiện sai sót đó, giáo viên giúp các em sửa chữa thay đổi từ phù hợp Đối với từ học sinh dùng trùng lặp nhiều lần trong một câu (ví dụ: Bác Bình là ngời hàng xóm của em Bác Bình rất tốt với em Bác Bình luôn giúp em học bài…), giáo viên h-ớng dẫn học sinh lợt bớt từ hoặc dùng từ phù hợp để thay thế Trong trình bày bài văn, học sinh vẫn thờng dùng từ ngôn ngữ nói, giáo viên nên hớng dẫn học sinh thay thế bằng từ ngôn ngữ viết trong sáng hơn

5.2 Hớng dẫn sửa chữa đặt câu:

Học sinh nói viết câu cha hay cha đủ ý, giáo viên cần hớng dẫn học sinh sửa chữa bổ sung ý vào cho đúng; câu dài dòng ý cha rõ ràng mạch lạc cần cho học sinh sửa sai lợt bỏ ý d ý trùng lặp Giáo viên khuyến khích học sinh tự sửa câu văn cha hay của mình bằng những câu văn hay của bạn

5.3 Hớng dẫn sửa chữa đoạn văn:

Với mỗi chủ đề của bài Tập làm văn nếu học sinh trình bày

đủ nội dung theo gợi ý đã cho thì bài văn của các em xem nh hoàn chỉnh Nhng để có một đoạn văn mạch lạc rõ ràng, ý tởng liên kết chặt chẽ nhau thu hút đợc ngời đọc; giáo viên cần giúp các em biết viết đoạn văn có mở và kết đoạn, biết dùng từ liên kết câu, dùng câu liên kết đoạn một cách hợp lí và sáng tạo Ví dụ với gợi ý kể về trận thi đấu thể thao, từng gợi ý phần mở đoạn có rời rạc, giáo viên

có thể hớng dẫn học sinh liên kết các ý với nhau, khi kể không theo trình tự từng ý nhng vẫn đảm bảo nội dung và làm cho phần mở

đoạn sinh động lôi cuốn ngời đọc hơn Hoặc hớng dẫn học sinh dùng những câu mở đầu đoạn văn để nói hoặc kể một cách sáng tạo

Khi kể về một việc làm một hoạt động nào đó, giáo viên cần khuyến khích học sinh sử dụng những từ liên kết câu thể hiện trình tự diễn biến của sự việc nh: “đầu tiên”; “kế tiếp”; “sau đó”;

“cuối cùng”… để đoạn văn gắn kết chặt chẽ liên tục từng ý với nhau Do đặt điểm lứa tuổi và trình độ từng đối tợng học sinh không đồng đều nhau nên các em cha hiểu nhiều về từ, câu liên kết trong đoạn văn viết; vì vậy giáo viên cần hớng dẫn bằng những gợi ý giản đơn dễ hiểu, có thể cho học sinh khá giỏi làm mẫu để giúp các em trình bày tốt hơn đoạn văn viết của mình Trong việc hớng dẫn học sinh sửa chữa bài viết, giáo viên cần đa ra tiêu chí

đánh giá cụ thể giúp học sinh phát hiện những đoạn văn hay, ý t-ởng phong phú sáng tạo đồng thời phát hiện những hạn chế còn vấp phải trong bài viết Từ đó học sinh có sự suy nghĩ để sửa chữa cách diễn đạt ý tởng trong bài viết của mình một cách hợp lí

và sáng tạo

Biện pháp 6: Chỉ đạo giáo viên tăng cờng rèn cho học sinh nói- kể lu loát:

Mục đích chính là rèn kỹ năng dùng lời nói để diễn đạt Vì vậy GV giúp HS tích cực kể, nói HS phải có ý thức rèn luyện kỹ năng nói GV cần hớng dẫn học sinh nắm vững yêu cầu của bài nh:

Có kỹ năng đọc đề bài, xác định đề bài, nhấn mạnh những yêu cầu trọng tâm Lời nói, lời kể của HS chỉ cần diễn đạt đúng, tự nhiên và giản dị, cha đòi hỏi sự trau chuốt bóng bẫy về lời văn HS

có thể dùng nhiều câu ngắn hoặc các câu có từ nối, từ liên kết giữa các câu Đặc biệt chú ý đến điệu bộ, cử chỉ, ngữ điệu của HS

Trong lớp học trình độ HS không đồng đều Vì vậy khi soạn bài cũng nh lên lớp GV chú ý đến các dạng câu hỏi Câu hỏi dễ cho

em yếu và ngợc lại GV phải đặt mình vào vị trí của HS để hình dung những khó khăn của HS khi nói trớc lớp Nên có kế hoạch cụ thể chi tiết cho tiết học tập làm văn nói Phải chú ý tất cả các đối tợng

HS trung bình, yếu nói từng ý nhỏ để các em tự tin Nếu HS cha nói đợc hoặc nói sai GV phải bình tĩnh gợi ý Đối với HS khá, giỏi cho trình bày một vấn đề hay cả bài, chú ý câu văn có hình ảnh, lời nói có ngữ điệu … để cho các em khác nghe và học tập

Ngoài việc cung cấp đề bài, cung cấp kiến thức cho HS, GV phải biết xây dựng những tình huống giao tiếp, thu hút đợc sự chú ý tạo ra những nhu cầu muốn nói, muốn bộc lộ ý kiến riêng của cá nhân mình về vấn đề đợc đa ra Bên cạnh rèn kỹ năng nói cần quan tâm thích đáng đến kỹ năng nghe, HS nghe tốt sẽ hiểu rõ, nắm đợc bản chất của câu truyện, của vấn đề đợc trình bày, nghe để sửa Qua nghe, HS nhận xét đợc bài của bạn Từ đó HS vừa nâng cao ý thức học tập vừa rút kinh nghiệm điều chỉnh khả năng của chính mình

Khi rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh giáo viên cần chú ý tạo cho học sinh có hứng thú khi nói vì học sinh không thể nói đợc hoặc nói đứt quãng, nói rời rạc khi bị ép phải trình bày bài văn của mình Bởi vậy, sự khích lệ việc nói là rất cần thiết Muốn vậy, bản thân giáo viên phải tạo ra những tình huống giao tiếp giả