Skkn một số giải pháp giúp trẻ 5 6 tuổi tích cực tham gia hoạt động “làm quen chữ cái” trong trường mầm non

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động “Làm quen chữ cái” trong trường mầm non Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo Cấp học: Mầm non Tên tác giả

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động

“Làm quen chữ cái” trong trường mầm non

Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo

Cấp học: Mầm non

Tên tác giả: Phạm Thị Mây

Đơn vị công tác: Trường MN Phúc Lý- Bắc Từ Liêm - Hà Nội Chức vụ: Giáo viên

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I.Lý do chọn đề tài: 1

1 Cơ sở lý luận 2

2 Cơ sở thực tiễn 2

II Mục đích nghiên cứu: 3

III Đối tượng nghiên cứu: 3

IV Nhiệm vụ nghiên cứu: 3

V Phương pháp nghiên cứu: 3

VI Phạm vi và thời gian nghiên cứu: 3

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4

I Thực trạng 4

1 Thuận lợi: 4

1.1 Về phía phòng giáo dục, nhà trường: 4

1.2 Về phía giáo viên: 4

1.3 Về phía học sinh: 4

1.4 Về phía phụ huynh: 4

2 Khó khăn : 4

2.1 Về phía giáo viên: 4

2.2 Về phía trẻ: 4

2.3 Về phía phụ huynh: 5

II Tên SKKN, tên các giải pháp 5

III Cách thực hiện các giải pháp : 6

1.1 Giải pháp 1: Tạo môi trường cho trẻ Làm quen chữ cái 6

1.2Giải pháp 2: Dạy trẻ làm quen với chữ cái ở mọi lúc mọi nơi 8

1.3 Giải pháp 3: Dạy trẻ làm quen với chữ cái trên hoạt động học 10

1.4 Giải pháp 4: Dạy trẻ làm quen với chữ cái bằng các trò chơi: 10

1.5 Giải pháp 5: Lồng ghép tích hợp các hoạt động khác: 11

1.6 Giải pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ làm quen với chữ cái 12

1.7 Giải pháp 7: Phối kết hợp với phụ huynh 13

IV.Kết quả thực hiện : 14

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 15

I Kết luận 15

II Bài học kinh nghiệm 15

III Một số đề xuất, khuyến nghị 15

IV CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Ngôn ngữ có vai trò rất lớn trong cuộc sống của con người, nhờ ngôn ngữ

mà con người có thể trao đổi với nhau những hiểu biết, truyền cho nhau nhữngkinh nghiệm sống Như K.Đ.Usinxki- Nhà giáo dục Nga vĩ đại đã nhận địnhrằng:

" Tiếng mẹ đẻ là cơ sở của mọi sự phát triển, là vốn quý của mọi tri thức" Ngôn ngữ mẹ đẻ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để pháttriển trí tuệ giúp cho việc tiếp thu kiến thức học tập tốt ở tiểu học và các cấp họcsau này Hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền đọc là rất quantrọng Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ cái và tiếp nhận nhiều tri thức mới.Thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập, qua các buổi tham quan, dạochơi cần kích thích trẻ sử dụng tiếng việt một cách thành thạo mở rộng vốn từ

về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết cách diễn đạt những gì muốn nói mộtcách rõ ràng, không nói ngọng, không nói lắp

Tuy nhiên, để trẻ nhanh chóng tiếp cận và phát huy tốt các kỹ năng đó thìmột điều cần thiết là cần phải đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức Trongquá trình cho trẻ làm quen với 29 chữ cái và một trong những con đường hiệuquả nhất là phải theo hướng giáo dục mầm non mới Điều đó đồng nghĩa vớiviệc phải tổ chức nhiều hoạt động khác nhau Trẻ được trải nghiệm, tìm tòi,khám phá thể hiện chính mình, cô chỉ là người hướng lái gợi mở Trong nămhọc vừa qua tôi luôn tìm tòi áp dụng mọi hình thức đổi mới và nâng cao phươngpháp, quá trình chăm sóc giáo dục trẻ Đặc biệt là môn làm quen chữ cái,tôinhận thấy việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen chữ cái” là cơ hộitốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ, thái độ, pháttriền trí tuệ và kĩ năng làm quen với chữ cái và đặc biệt là phát triển ngôn ngữmạch lạc cho trẻ 5 tuổi, chuẩn bị cho trẻ một hành trang Tiếng Việt vững chắc

để trẻ bước vào lớp 1

Vì những lý do trên mà tôi đã quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài: "Một

số giải pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi tích cực tham gia hoạt động làm quen chữ cái

trong trường mầm non" với mục đích đem đến cho trẻ những giờ hoạt động “làm

quen chữ cái” thật hấp dẫn và phong phú, có hiệu quả.

1 Cơ sở lý luận

Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo 5 tuổi khi bước vào trường tiểu học làmột bước ngoặt lớn và khó khăn đối với trẻ Bởi vì ở mẫu giáo trẻ đang quen vớivui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi trẻ vào tiểu học thì học tập lại là vaitrò chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo không phải làđưa chương trình Tiếng Việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo 5 tuổiđược sử dụng các yếu tố vui chơi và các nhiệm vụ học tập sáng tạo thông quacác hoạt động học tập Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằng trẻlàm quen với chữ cái không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phảikiên trì, chịu khó biết vận dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trình lên lớp

để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn chữ cái

Quá trình trưởng thành của đứa trẻ bên cạnh thể chất và phần quan trongkhông thể thiếu chính là ngôn ngữ Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập và vuichơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non Ngôn ngữ được trong tất cảcác loại hình giáo dục, ở mọi nơi, mọi lúc, như vậy, ngôn ngữ cần cho tất cả cáchoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ trẻ phát triển Vậy hoạt động làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việcphát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi, do đólàm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ.Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe, khả năng phát âm,khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt

Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giớixung quanh Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệgiữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và viết sau này ởtrường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị tríkhác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định

Làm quen với chữ cái còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ,chuẩn bị tích cực cho trẻ vào trường tiểu học

2 Cơ sở thực tiễn

Bắt nguồn từ những tầm quan trọng trên, là một giáo viên mầm non tôiluôn tìm tòi đưa ra những phương pháp giảng dạy sao cho lượng kiến thức trẻtiếp thu được đạt kết quả cao, trẻ hứng thú, sôi nổi tích hợp được nhiều nội dungvào giảng dạy để giờ học phong phú hơn, tạo sự lôi cuốn đối với trẻ và phù hợpvới điều kiện trường mình đang công tác Đối với trẻ mầm non hoạt động làmquen với chữ cái là một trong những hoạt động có tầm quan trọng rất lớn trong

việc phát triển vốn từ, phát triển ngôn ngữ, khả năng phát âm-đọc chuẩn chữ,tiếng mẹ đẻ, để phát triển các giác quan và hoàn thiện các nhân cách cho trẻ.Bản thân tôi đã cố gắng thực hiện tốt, học hỏi kinh nghiệm ở các đồngnghiệp, nghiên cứu các giải pháp hữu hiệu nhất nhằm truyền thụ đến trẻ sao chotrẻ lĩnh hội một cách nhẹ nhàng thoải mái Và tôi đã chọn đề tài nghiên cứu

“Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động làm quen chữ cái trong trường mầm non ”với mục đích đem đến cho trẻ những

giờ hoạt động “ làm quen chữ cái” thật hấp dẫn, phong phú và có hiệu quả.

II Mục đích nghiên cứu

Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này với mong muốn đưa ra một số nhữnggiải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động làm quen chữ cái để họcsinh tiếp thu, làm quen, ghi nhớ chữ cái một cách tốt nhất

III Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp cho trẻ mẫu giáo lớn làm quen với chữ cái

IV Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tế việc cho trẻ làm quen với chữ cái tạitrường mầm non nơi tôi công tác

Đề xuất giải pháp chỉ đạo và dạy học hoạt động “Làm quen chữ cái” ở độtuổi mẫu giáo lớn

V Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp lý luận: Đọc tài liệu

Phương pháp thực tiễn

+ Điều tra, khảo sát thực tế

+Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp

Phương pháp quan sát

+Tổng kết, rút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy

+Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm phạm (soạn giáo án đó thôngqua các tiết dạy để kiểm tra tính khả thi của đề tài)

VI Phạm vi và thời gian nghiên cứu

Lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi

Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng 9/2019 đến tháng 2/2020

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Thuận lợi

1.1 Về phía phòng giáo dục, nhà trường

Với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục và Đào tạo, BanGiám Hiệu nhà trường, trường tạo điều kiện cho chị em giáo viên học tập cácchuyên đề Phòng giáo dục và đào tạo tổ chức khuyến khích động viên chị emhọc tập, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, nhà trường tổ chức thăm lớp, dự giờ củacác giáo viên trong trường để góp ý, rút kinh nghiệm

Bên cạnh đó còn tổ chức cho giáo viên được thăm lớp dự giờ các trườngtrọng điểm trong quận về hoạt động “Làm quen với chữ cái” Tham khảo thêmsách báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc cho trẻ làm quen chữ cái

Lớp được trang bị bộ bàn ghế ngồi học, ti vi, máy chiếu thuận lợi cho việcdạy và học

1.2 Về phía giáo viên: Các giáo viên đứng lớp mẫu giáo lớn đều đạt trình

độ chuẩn, trên chuẩn trở lên, luôn yêu nghề, mến trẻ, nhiệt tình , không ngừnghọc tập, rèn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn

1.3 Về phía học sinh: Trẻ ngoan ngoãn, nhanh nhẹn, tích cực.

1.4 Về phía phụ huynh: Các bậc phụ huynh đã có sự quan tâm đến việc

chăm sóc và giáo dục trẻ

2 Khó khăn

2.1 Về phía giáo viên

Chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ diễn ra thường xuyên liên tục để bám sátvào các hoạt động trên thì giáo viên ít có thời gian làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo

Đồ dùng minh hoạ chưa hấp dẫn cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép tích hợpchưa linh hoạt sáng tạo kết quả trẻ chưa cao, trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng,dẫn đến giờ học trẻ ít tập trung chú ý hiệu quả trên tiết học chưa cao

2.2 Về phía trẻ

Bên cạnh những trẻ nhanh nhẹn, còn một số trẻ nhút nhát, khả năng nhậnthức không đồng đều nên việc truyền thụ kiến thức gặp rất nhiều khó khăn

Do đặc thù của tiếng địa phương lên nhiều chữ phát âm còn bị ngọng (l-n)

ra chủ quan vì mình đã biết rồi nên không còn chú ý đến hoạt động học nữa.Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức của cô và

khả năng tiếp thu của trẻ đó là sự bất cập giữa gia đình và nhà trường

Để biết được chính xác khả năng học tập của trẻ về hoạt động Làm quenchữ cái ngay từ đầu năm tôi đã làm khảo sát lớp tôi chủ nhiệm gồm 43 cháu nhưsau:

Số trẻ

Tỉ lệ

%

Số trẻ

Tỉ lệ

%

Số trẻ

Tỉ lệ

%

Số trẻ

II Các giải pháp thực hiện

Từ những thuận lợi và khó khăn trên, qua khảo sát thực tế,với sáng kiến

kinh nghiệm“Một số giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động làm

quen chữ cái trong trường mầm non” tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp thực

hiện như sau:

2.1.Giải pháp 1: Tạo môi trường làm quen chữ cái

2.2 Giải pháp 2: Dạy trẻ làm quen chữ cái ở mọi lúc mọi nơi

2.3 Giải pháp 3: Dạy trẻ làm quen với chữ cái trên hoạt động học

2.4 Giải pháp 4: Dạy trẻ làm quen chữ cái bằng các trò chơi

Giải pháp 3: Dạy trẻ làm quen với chữ cái trên hoạt động học: Trẻ ghi nhớ

các chữ cái được lâu hơn, phát huy tính tích cự và tư duy của trẻ

Giải pháp 4: Dạy trẻ làm quen với chữ cái bằng các trò chơi: Giúp trẻ khắc

sâu trí nhớ về cấu tạo chữ được làm quen

Giải pháp 5: Lồng ghép tích hợp các hoạt động khác: Phát huy hứng thú,

khuyến khích trẻ tích cực chủ động say mê trong giờ học

Giải pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ làm quen với chữ

cái: Tạo một môi trường lớp học thân thiện mới lạ kích thích trẻ tích cực hoạtđộng, ham học hỏi, tìm tòi khám phá

Giải pháp 7: Phối kết hợp với phụ huynh: Để phụ huynh theo dõi và hỗ trợ

giáo viên, giúp trẻ phát âm chuẩn và tốt hơn.

III Cách thực hiện các giải pháp

1.1 Giải pháp 1: Tạo môi trường cho trẻ Làm quen chữ cái

Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lại đẹp mắt, hấp dẫn là gây được sựchú ý của trẻ Vì thế, việc tạo môi trường "Làm quen chữ cái" trong lớp học rất

cần thiết để làm nổi bật hoạt động và chuyên đề Ngay từ đầu năm nhận lớp tôi

đã phân các góc chơi, riêng góc học tập tôi luôn dành các mảng tường mở với bàitập sáng tạo, tô vẽ các chữ trẻ đã học Việc trang trí được tôi thực hiện theo chủ

đề Trên mỗi góc chơi tôi ghi tên bằng các chữ cái in thường để trẻ làm quen

( Hình ảnh minh họa: Góc làm quen với chữ cái)

Cho trẻ viết chữ còn thiếu trong các từ, gạch chân chữ cái đã học, hoặc nốichữ cái theo yêu cầu có trong từ dưới hình ảnh có sẵn với các chữ cái in đậm.

( Hình ảnh minh họa: Bé tìm và gạch chân chữ cái đã học)

Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ đề Khôngnhững ở góc “Từ điển chữ cái của bé” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và

từ tương ứng, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái nhưbút chì, bút màu, vở tập tô ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như

mũ đội có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ, lô

tô

(Hình ảnh minh họa: Góc chơi của bé)

I.2 Giải pháp 2: Dạy trẻ làm quen với chữ cái ở mọi lúc mọi nơi

Các hoạt động ngoài giờ học cũng góp phần rất lớn vào việc cho trẻ làmquen với chữ cái Việc làm quen với chữ cái ở đây nhằm thoả mãn nhu cầugiải trí cho trẻ, bổ sung nhiều mặt về kiến thức của các tiết học trên lớp, giúp

trẻ hiểu sâu và nhớ lâu các chữ cái đã làm quen Cụ thể như:

* Giờ đón trẻ

Với môi trường thân thiện học sinh tích cực, trẻ được nhận biết, phát

âm chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi như hành lang, lối đi lên, đi xuống cầu thang

(Hình ảnh minh họa: Lối hành lang vào lớp, cầu thang lên tầng)

*Giờ hoạt động góc

Các góc chơi đều có môi trường chữ ,cô cho trẻ tự tìm hiểu như làm cácbài tập gắn, cho trẻ tô chữ rỗng, gạch chân chữ cái đã học Như góc học tập trẻgắn những chữ cái đã học và cùng phát âm

(Hình ảnh minh họa: Bé tập gạch chân chữ cái- tô màu chữ cái in rỗng d- đ)

* Giờ hoạt động ngoài trời

Khi cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên tôi có thể cung cấp kiến thức vềchữ cái qua việc tìm hiểu một số loại cây và rau có trong vườn trường, đọctên các loại cây, rau đó Tìm các chữ cái đã học trong tên các cây, rau đó

(Hình ảnh minh họa bé làm quen chữ cái với tên các loài cây trong thế giới thiên nhiên )

Cô cho trẻ xếp các hột, hạt sỏi thành các chữ đã học cùng phát âm

(Hình ảnh minh họa: Bé xếp chữ cái bằng hột hạt, vỏ ngao, thìa sữa chua)

* Giờ ngủ

Trước khi ngủ cô có thể ngâm thơ, kể chuyện cho trẻ nghe để trẻ có thểphát triển lời nói

* Giờ hoạt động chiều

Cô cho trẻ tô chữ in mờ, chữ in chữ rỗng và tìm cắt chữ trong hoạ báodán thành sách làm bộ sưu tập

1.3 Giải pháp 3: Dạy trẻ làm quen với chữ cái trên hoạt động học

Để tiết học làm quen với chữ cái đươc thành công và trẻ hiểu bài ,một yêucầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với chữ cái là kiến thức khitruyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, dễ hiểu, tránh sự rập khuôn, luôn sángtạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen với chữ cái tôi phảichuẩn bị đồ dùng chu đáo, nghiên cứu bài soạn kỹ lưỡng

Ví dụ : Với chủ đề “Trường mầm non”

Nhóm chữ cái o,ô,ơ Tôi gây hứng thú bằng bài hát: “ Vịt con học chữ” Côhỏi trẻ trong bài hát vịt con không nhớ chữ gì? (Chữ o) Có một câu truyện cũng

kể về bạn vịt đấy, bây giờ cô sẽ kể cho các con nghe câu chuyện “Vịt con trongngày khai trường” sau đó hỏi trẻ, ngày đầu tiên đến lớp Vịt con chuẩn bị trongcặp được những gì? Trẻ nói bảng con, vở, hộp màu tôi cho trẻ làm quen chữ oqua từ “bảng con” (Cô cho trẻ phát âm ,nói cấu tạo chữ o) khi Vịt con viết trênbảng đã thành thạo cô giáo Ngan bảo Vịt con lấy gì? (Hộp màu) và cô cho trẻlàm quen chữ Ô trong từ “hộp màu”( Cô cho trẻ phát âm chữ ô ,và câu tạo củachữ ô), cô giáo Ngan ra bài tập về nhà vào đâu “Quyển vở”.cô cho trẻ làm quenchữ cái ơ tương tự như chữ o,ô Tiếp theo cô cho trẻ chơi trò chơi tạo dángthành chữ cái Bạn nào có thể tạo dáng chữ O trên cơ thể nào? Cô cho nhiều trẻđược tạo như cong hai ngón tay lại, cháu thì há miệng, cháu thì dùng hai cánhtay Trên cơ thể bộ phận nào giống chữ O Trẻ nói mắt, đầu

Hai bạn có thể tạo thành chữ O không? (Trẻ cầm tay nhau giang rộng)

Ai có thể tạo thành chữ ô?

Cô muốn cả lớp mình cùng tạo một chữ ô thật lớn nào? trẻ cầm tay nhauđứng thành vòng trong rộng và cho 6 trẻ làm dấu ô

Với chữ cái ơ cô cũng cho thực hiện như thế

Song song với việc làm quen với mặt chữ tôi còn phải hướng trẻ cách mởsách, mở sách từ từ nhẹ nhàng không làm rách, quăn mép sách

1.4 Giải pháp 4: Dạy trẻ làm quen với chữ cái bằng các trò chơi

Muốn trẻ hiểu bài nhanh, nhớ lâu, thì trẻ phải được trực tiếp tham gia vàocác hoạt động.Tôi đã sưu tầm được một số trò chơi khi cho trẻ làm quen với chữcái để trẻ tăng hứng thú, củng cố kỹ năng cụ thể như sau:

* Trò chơi: “ Điền từ còn thiếu”

Cách chơi: Trẻ phải điền đúng từ còn thiếu để từ dưới bức tranh đượchoàn chỉnh

* Trò chơi : “Tìm và nối đúng chữ cái đã học có trong từ”

Chuẩn bị : Các hình ảnh và bài thơ ,từ dưới tranh