Kế hoạch 02 bài học dạy học theo dự án hướng tích hợp khoa học tự nhiên môn Hóa học khối lớp 8, lớp 9 nhằm phát triển năng lực gỉảỉ quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh Bỉnh Định, tháng 5 năm 2020 MỤ[.]
Trang 1Kế hoạch 02 bài học dạy học theo dự án hướng tích hợp khoa học
tự nhiên môn Hóa học khối lớp 8, lớp 9 nhằm phát triển năng lực
gỉảỉ quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh
Bỉnh Định, tháng 5 năm 2020
MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
Chuyên đề 4 .2
I ĐẶT VẨN ĐỀ 2
TLNỘTDTỈNÍL - 2
II 1 Chủ đề 1 Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 2
II 1.1 Giới thiệu chung chủ đề nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 2
II 1.2 Lý do chọn chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 3
II 1.3 Mục tiêu chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 3
II 1.4 Chuẩn bị cho chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nưởc xung quanh ta 5
II 1.5 Thiết kể các hoạt động dạy học chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 5
II 1.6 Hướng dẫn học sinh xây dựng một số sản phẩm của dự án Nước và chong ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 8
II 1.7 Phụ lục các mẫu phiếu thí nghiệm chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 20
II 1.8 Câu hỏi và bài tập chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta 21
IL2 Chủ đề 2 Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 22
11.2.1 Giới thiệu chung chủ đề muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 22
11.2.2 Lí do chọn chủ đề Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 23
11.2.3 Mục tiêu chủ đề Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 23
11.2.4 Chuẩn bị cho chủ đề Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường
25 11.2.5 Thiết kế các hoạt động dạy học chủ đề Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 25
11.2.6 Hướng dẫn học sinh xây dựng một số sản phẩm dự án Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 28
11.2.7 Phụ lục về các mẫu phiếu thí nghiệm chủ đề Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 41
11.2.8 Câu hỏi và bài tập Muối, vai trò của muối và chống ô nhiễm môi trường 42
Trang 2III KẾT LUẬN 42 TÀI LIỆU THAM KHẢO 43
skkn
Trang 3II NỘI DƯNG
ĨI.Ị Chủ đề ỉ Nước và chẳng ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
II, ỉ 1 Giới thiệu chung chủ đề nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
Chủ đề này được xây dựng dựa trên các bài học 36, 39, 40, 41 sách giáo khoa Hóa
học lớp 8 và một số nội dung ở các môn Vật lí, Hóa Học, Sinh học có liên quan sau
đây:
Vật lí
- Đo thể tích chất lỏng, sự nóng chảy và sự đông đặc, sự bay hơi
và sự ngưng tụ, sự sôi, đo nhiệt độ Vật lí 6
- Chất dẫn điện Tác dụng hóa học của dòng điện Đo cường độ
dòng điện An toàn khi dùng điện
-Cá
- Động vật dưới nước
Sinh học7
Trang 4- Hô hấp
-Tiêu hóa
- Trao đổi chất và năng lượng
Sinh học8
9
- o nhiễm môi trường
- Bảo vệ môi trường
- Hơi nước trong không khí Mưa
- Thực hành tính chất hóa học của nước
- Axit - Bazơ - Muối
- Dung dịch và nồng độ dung dịch
- Độ tan
Hóa học
8 ’
- Các hợp chất vô cơ (dung dịch)
- Phản ứng thủy phân, phản ứng cộng H2O của một số chất hữu
cơ
- Khả năng tan trong nước của một số chất vô cơ và hữu cơ
Hóa học
9 '
II 1.2 Lý do chọn chủ đề Nước và chổng ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
Nước là nguồn tài nguyên thiên nhiên có rất nhiều xung quanh ta Nước rất cần cho
sự sống của người, động vật, thực vật Tuy nhiên, hiện nay nguồn nước đang bị ô nhiễmnghiêm trọng, cần phải nghiên cứu hiểu rõ tính chất vật lí, tính chât hóa học của nước,tác dụng sinh lí của nước đối với sinh vật và từ đó có cơ sở khoa học đề xuất và thực hiệnbiện pháp thiết thực để bảo vệ nguồn nước trong sạch
Vấn đề đặt ra cần giải quyết: Làm thế nào để sử dụng nước hiệu quả và bảo vệnguồn nước sạch, chống ô nhiễm nguồn nước?
II 1.3 Mục tiêu chủ đề Nưởc và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
II 1.3.1 Mục tiêu tổng thể chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanhta
Nghiên cứu giải quyết vấn đề trên cơ sở nghiên cứu tính chất vật lí, tính chất hóahọc, tác dụng sinh lí của nước, nguyên nhân ô nhiễm nước và thực hiện biện pháp để bảo
vệ nguồn nước sạch xung quanh ta trong cuộc sống hàng ngày
II 1.3.2 Mục tiêu cụ thể chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
a) Kiến thức
skkn
Trang 5- HS biết: tính chất vật lí của nước.
- HS hiểu: tính chất hóa học của nước và ứng dụng
- HS biết cách chống ô nhiễm nguồn nước và biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước
c) Năng lực giải quyết vấn đề và sảng tạo
Phát hiện vấn đề - Chọn vấn đề giải quyết - Câu hỏi định hướng
Đề xuất/lựa chọn được các tiểu chủ đề nghiên cứu (Chủ đề dự án cho mỗi nhóm) vềnước và bảo vệ nguồn nước
Lập kế hoạch giải quyết vấn đề - Lập Kê hoạch dự án
- Đề xuất, đánh giá và lựa chọn các câu hỏi nghiên cứu phù họp - vấn đề cụ thể cầngiải quyết về chủ đề nước và bảo vệ nguồn nước
- Đề xuất các dự đoán/giả thuyết, đánh giá và lựa chọn giả thuyết đúng tương ứngvới mỗi câu hỏi nghiên cứu
- Đề xuất, đánh giá và lựa chọn được phương án thực nghiệm - tìm tòi phù hợp, khảthi để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu, kiểm chứng tính đúng đắn của giả thuyết nêu ra
- Thiết kế chi tiết các phương án:
+ Thực nghiệm khoa học: mục tiêu, tên thí nghiệm, dụng cụ/ hóa chất, cách tiếnhành, cách thu thập thông tin/ dữ liệu, phân tích dữ liệu
+ Điều tra, phỏng vấn: Mục đích, phiếu điều tra, tiến hành điều tra, kết quả
+ Khảo sát: Mục đích, phiếu khảo sát, tiên hành, dữ liệu
- Đề xuất, trao đổi, thảo luận, họàn thành bảng phân công nhiệm vụ và dự kiến sảnphẩm cho các thành viên trong nhóm
Thực hiện kế hoach giải quyết vấn đề
Thực hiện theo kê hoạch một cách độc lập và hợp tác:
- Tiến hành thu thập thông tin để kiểm chứng giả thuyết theo nhiều cách phù hợpđiều kiện: Tiến hành thí nghiệm, điều tra thực tế, tìm thông tin trên sách, báo, tạp chí, tìmkiếm trên internet, )
- Sắp xếp, phân tích dữ liệu thu thập được, rút ra nhận xét
Kết luận vấn đề - Tổng hợp, viết báo cáo, trình bày kết quả dự án
- Tổng hợp kết quả, thiết kế sản phẩm theo cách riêng của nhóm (đa dạng, độc đáo,
có phân tích và bàn luận kết quả, )
- Viết báo cáo kết quả dự án - báo cáo kết quả giải quyết vấn đề
- Tổng họp kết quả, trình bày sản phẩm theo cách hiểu riêng của học sinh
- Mỗi nhóm có một báo cáo dự án theo chủ đề đã chọn.Trình bày, báo cáo kết quả
dự án đa dạng, phong phú, khoa học, sáng tạo theo cách riêng từng nhóm
Đánh giá kết quả
- Phân tích, đánh giá góp ý cho sản phẩm của nhóm mình và nhóm bạn khác: Chú ýviệc tạo sản phẩm mới, cách thực hiện mới, nhiêu cách khác nhau
- Đưa thông tin phản hồi
- Lập luận khoa học để bảo vệ quan điểm của nhóm nếu đúng
Trang 6II ì 4 Chuẩn bị cho chủ đề Nưởc và chống ô nhỉễm nguồn nước xung quanh ta
II 1.4.1 Chuẩn bị của giáo viên cho chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nướcxung quanh ta
- Phương pháp và kĩ thuật dạy học chủ yêu: Xây dựng chủ đề tích hợp khoa học tựnhiên và áp dụng dạy học dự án, Các phương pháp và kĩ thuật dạy học phôi hợp khác như:Phát hiện và giải quyết vấn đề, hợp tác theo nhóm nhỏ, sử dụng câu hòi và bài tập, phươngpháp thực nghiệm khoa học tự nhiên, sơ đồ tư duy, KWL
- Kế hoạch dạy học dự án tích hợp Khoa học tự nhiên
- Dụng cụ, hóa chất: Đèn cồn, ống nghiệm, cốc thủy tinh, bình tam giác
II 1.4.2 Chuẩn bị của học sinh cho chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nướcxung quanh ta
- Kĩ năng học theo dự án, đóng vai các nhà khoa học, chuyên gia để tìm tòi nghiêncứu các dự án nhỏ (Tiếu chủ đê), phát hiện và giải quyêt các vân đê đặt ra
Hồ sơ học theo dự án: Mỗi học sinh, mỗi nhóm học sinh có 1 hô sơ dự án đểghi kết quả làm việc dự án của nhóm, của cả lớp
II ỉ.5 Thiết kế các hoạt động dạy học chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
Bài học được tổ chức các hoạt động trong 4 tiết học trên lớp Ngoài ra, học sinh tựlàm việc theo cá nhân và nhóm ngoài giờ lên lớp trong 2 tuần
II 1.5.1 Hoạt động 1 Lập kế hoạch dự án Nước và chống ô nhiễm nguồn nước
xung quanh ta (90 phút)
a) Phát hiện vấn đề, xác định tiểu chủ đề vấ xây dựng sơ đề tư duy
- GV nêu vấn đề: Nước là chất
xung quanh ta, có vai trò rất quan
trọng, hôm nay chúng ta sẽ
nghiên cứu chủ đề: Nước và
chống ô nhiễm nguồn nước quanh
ta theo phương pháp học theo dự
án Nội dung không chỉ bó hẹp
trong môn Hóa học mà có thể mở
rộng cả kiến thức, kĩ năng môn
Vật lí, môn Sinh học
- GV yêu cầu thực hiện các hoạt
động theo các nhóm để:
+ Phát hiện các vấn đề cần tìm tòi
nghiên cứu và xác định các tiểu
chủ đề theo sơ đồ đồ tư duy
+ Thảo luận để lựa chọn tiểu chủ
đề phù hợp
Mỗi nhóm lựa chọn 1 chủ đề
- HS tiếp nhận chủ đề: Nước vàchống ô nhiễm nguồn nướcquanh ta theo phương pháp họctheo dự án
- HS thảo luận nhóm, lập sơ đồ
tư duy xác định các chủ đề nhỏcần giải quyết
- Báo cáo kết quả theo nhóm
- Thảo luận toàn lớp
- Mỗi nhóm quyết định lựa chọntiểu chủ đề
Chủ đề 1: Tìm hiểu về tính chấtvật lí của nước và ứng dụng
Chủ đề 2: Tìm hiểu về tính chẩthóa học của nước và ứng dụng
Chủ đề 3: Nước ô nhiễm và bảo
vệ nguồn nước tránh ô nhiễm
- Máy tính vàmáy chiếu
Trang 7b) Đê xuất câu hỏi nghiên cứu
- GV nêu yêu cầu các nhóm đề
xuất câu hỏi nghiên cứu của các
- Hồ sơ dự án
- Giấy AO, A4
- Bút bi, bút dạ
c) Đề xuất giả thuyết nghỉên cứu
- GV nêu yêu cầu các nhóm đề
xuất câu hỏi nghiên cứu của các
- Hồ sơ dự án
- Giấy AO, A4
- Bút bi, bút dạ
d) Đề xuất phương án thực nghiệm - tìm tòi
- GV nêu yêu cầu các nhóm đề
xuất phương án thực nghiệm của
các tiểu chủ đề đã chọn
- GV tới các nhóm, lắng nghe và
hỗ trợ cho HS, điều chỉnh để
Đề xuất phương án thựcnghiệm - tìm tòi tương ứng vớitừng câu hỏi nghiên cứu và gỉảthuyết nghiên cứu:
- Thí nghiệm: + Tên thí nghiệm4- Mục đích + dụng cụ, hóachất + cách thực hiện + Bảng
triển chủ đề nghiên cứu thành các
ĩĩội dung cụ thể theo một sơ đồ tư
duy
- HS các nhóm thảo luận đê cụthể hóa các nhiệm vụ của dự ánnhóm mình nghiên cứu theo 1 sơ
đồ tư duy
Trang 8nhóm HS hoàn thiện ghi dữ liệu (Phiếu thí nghiệm).
- Điều tra, khảo sát, dự kiếnkết quả
- Tìm thông tin theo Google,sách, báo và ghi thông tin
(Thực hiện trong 14 ngày vào thời gian ngoài giờ lên lớp)
Chủ đề 1 và chủ đề 2: Học sinh làm việc trong phòng thí nghiệm có sự theo dõi, hỗtrợ của giáo viên
Chủ đề 3: Học sinh phân công nhiệm vụ để thực hiện ở nhà hoặc ở lớp hoặc hoạtđộng trải nghiệm Nhóm trưởng và các nhóm viên thực hiện theo nhiệm vụ, kết nối vớinhau, xin ý kiến giáo viên để thực hiện
- Liên lạc, nắm bắt tình hình thực
hiện của các nhóm
- Giúp đỡ HS khi cần thiết
Một số định hướng hoặc gợi ý cho HS
(nếu cần thiết):
- Yêu cầu các nhóm trưởng báo cáo
sơ bộ về sản phẩm đạt được của
nhóm mình, GV góp ý để các nhóm
tiếp tục hoàn thiện
- Thu thập thông tin: Thực
hiện phương án thựcnghiệm theo kê hoạch vàbảng phân công nhiệm vụ
Liên lạc với giáo viên khicần sự tư vấn, trợ giúp
- Trong quá hình thực hiệncác cá nhân phối hợp vàcung cấp thông tin chonhóm trưởng
- Xử lỉ thông tin: Tập họp
các dữ liệu thu thập được
để tiến hành sắp xếp, xử líthông tin, trình bày theongôn ngữ khoa học: phântích, giải thích, rút ra nhậnxét
- Tổng hợp kết quả của cả
nhóm thành báo cáo: Mụctiêu, phương pháp, kết quả
và bàn luận
- Nhóm trưởng tổ chức chocác thành viên thảo luận,
- Dụng cụ, hóachất đề tiến hànhthí nghiệm (Phụlục)
- Hồ sơ dự án
Phiếu thínghiêm
- Phiếu ghi kếtquả tìm thông tintheo các nguồnkhác nhau: Sáchgiáo khoa cácmôn Vật lí, Hóahọc, Sinh học,Công nghệ (Phụlục)
- Phiếu điều tra,phỏng vấn
Máy ảnh hoặcđiện thoại thôngminh
Máy vi tính
skkn
Trang 9tổng hợp thông tin, phântích kết quả và bàn luận.
- Nhóm trưởng cùng cácthành viên chuẩn bị nộidung, cấu trúc và hình thứcháo cáo môt céch dạ dan ạ
rõ ràng, logic khoa học
II 1.5.3 Hoạt động 3 Báo cáo kết quả và đánh giá đánh giá dự án Nước và chống ô
nhiễm nguồn nước xung quanh ta (90 phút trên lớp học)
- Theo dõi, tổ chức cho HS báo cáo
- Có thể hỗ trợ HS bằng cách nêu câu
hỏi bổ sung, phát hiện các vấn đề cần
tranh luận và làm trọng tài trong quá
- HS các nhóm khác thảoluận, nêu câu hỏi về chủ
đề đang trình bày Trả lờicâu hỏi khi được nhómkhác yêu cầu làm rõ thêm
và đặt câu hỏi cho nhómkhác, Thư kí tóm tắt các ýkiến góp ý
- HS đánh giá sản phẩm
dự án
- Máy vi tính vàmàn hình
- Phiếu đánh giásản phẩm dự án
II 1.6 Hướng dẫn học sinh xây dựng một số sàn phẩm của dự án Nước và chẳng ô
nhiễm nguồn nước xung quanh ta
II 1.6.1 Dự án 1 Tính chất vật lí của nước và ứng dụng
Vấn đề cần giải quyết: Tìm hiểu nước có những tính chất vật lí nào và có ứng dụng
tính chất đó trong cuộc sống không
a) Lập kế hoạch thực hiện dự án - Lập kế hoạch giải quyết vấn đề
Phát triển dự án thành các nhiệm vụ cụ thể
Tìm hiểu về tính chất vật lí của nước gồm các vấn đề: Trạng thái của nước, khảnăng hòa tan các chất của nước, khả năng nổi của vật trên mặt nước lỏng, tính dẫn điệncủa nước tinh khiết và nước tự nhiên, tính dẫn nhiệt của nước Xây dựng các nhiệm vụtrên ở dạng sơ đồ tư duy
Trang 10Các câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi 1 Nước có thể tồn tại ở cả 3 trạng thái của chất được không? ứng dụng củatính chất này trong đời sống, sản xuất như thế nào?
Câu hỏi 2 Nước có thể hòa tan mọi chất rắn, lỏng, khí không? Điều này được ứngdụng trong đời sống, sản xuất như thế nào?
Câu hỏi 3 Mọi vật có thể nổi trên mặt nước được không? ứng dụng tính chât nàytrong thực tế như thế nào?
Câu hỏi 4 Nước có ở đâu xung quanh ta và thiếu nước các sinh vật có tồn tại đượckhông? Có thể vận dụng điều này trong cuộc sống như thế nào?
Câu hỏi 5 Nước tự nhiên (ao, hồ, biển, sông ) và nước hòa tan một số chất giốngvới nước cất đều không dẫn điện, truyền điện có đúng không? Có thể vận dụng điều nàytrong cuộc sống như thế nào?
Đê xuất giả thuyết nghiên cứu
Giả thuyết 1 Có Nước có thể tồn tại ở cả 3 trạng thái của chất và có sự chuyển đổigiữa 3 trạng thái? Có thể ứng dụng của tính chất này trong đời sống, sản xuất được
Giả thuyết 2 Không Nước chỉ có thể hòa tan một số chất rắn, lỏng, khí Điều này
có được ứng dụng nhiều trong đời song, sản xuất
Giả thuyết 3 Không Chỉ một số vật có thể nổi trên mặt nước, ứng dụng tính chấtnày trong thực tế rất nhiều
Giả thuyết 4 Đúng Nước có ở mọi nơi xung quanh ta, trong cơ thể sinh vật Thiếunước thì mọi sinh vật sẽ chêt Vận dụng tính chât này trong thực tê nuôi, trông động thựcvật và phát triển con người
Giả thuyết 5 Không Nước cất (Nước tinh khiết) không dẫn điện nhưng nước tựnhiên (ao, hô, biển, sông ) và nước hòa tan một số chất lại dẫn điện, truyền điện rất tốt.Vận dụng điều này trong cuộc sống khá nhiều
Đề xuất và thiết kế phương án thực nghiệm tìm tòi
Với mỗi giả thuyết nghiên cứu có thể có một hoặc một nhóm các thí nghiệm thựchoặc tìm thông tin qua sách, báo, internet
1 1 - Chuẩn bị: Nước đá, nước lỏng, hơi nước Tiến hành thí nghiệm về
sự chuyển thể của nước ở phòng thí nghiệm và ở nhà
-Thu thập thông tin về 3 thể của nước trong thiên nhiên, nước hồ ao,nước bốc hơi, băng tuyết, mưa
- Thu thập hình ảnh thực tế về ứng dụng của sự chuyển thể của nước:
Nhà băng, tượng băng, kem, đá bảo quản thực phẩm
2 2 Tiến hành một số thí nghiệm đối chứng:
skkn
Trang 11- Cho chất rắn: muối ăn, đường, cát, phấn, phân bón bột sắt, bệtđồng vào các ống nghiệm riêng biệt đựng nước, lắc hoặc khuấy nhẹ
- Cho cồn, dầu ăn riêng biệt vào 2 ống nghiệm đựng nước, khuấy nhẹ
- Sục khí oxi, khí cacbonic vào ống nghiệm đầy nước
1 Ạ) T.ne oung niẹri ĩirợng mực r e cnung ro: co Kni 0X1 tan trung nươcnhưng ít
- Tìm hiểu và nêu một số ứng dụng của tính chất này trong đời sống,sản xuất
3 3 Làm thí nghiệm đối chứng: Thả 1 viên sỏi, 1 chiếc lá, một chiếc
thuyên giấy, một ít dầu ăn, 1 cây bút bi vào chậu nướcMột số tàu, thuyền, xà lan nổi được trên mặt nước mặc dù khốilượng lớn
Một số vật nhỏ, khối lượng nhỏ hơn nhiều nhưng lại chìm ngay
Giải thích dựa vào trong lượng riêng, lực đẩy Acsimet
Tìm thông tin thực tiễn và trên internet về ứng dụng của tính chất nàycủa nước
4 4 - Thí nghiệm đói chứng: 2 chậu cây như nhau, để ở vị trí như nhau, 1
chậu được tưới nước, 1 chậu không được tưới nước, các điều kiệnkhác như nhau
- Hai chậu cá: một chậu rất ít nước và 1 chậu đầy nước theo thời gỉan,các điều kiện khác như nhau
Tìm thông tin ứng dụng vai trò của nước
5 5 - Lấy 2 mẫu nước: nước máy hoặc nước sạch, nước cống rãnh bị ô
nhiễm Quan sát màũ sắc, mùi của các mẫu nước
- Thả cùng 1 loại cá vào 2 mẫu nước Quan sát theo dõi và ghi trạngthái của cá sau 1 giờ, 3 giờ, 5 giờ và ghi thông tin
- Dùng 2 loại nước tưới vào 2 chậu ươm hạt đậu để nảy mầm hoặc 2cây đậu non Quan sát trạng thái, sự phát triển của 2 chậu cây theotừng ngày trong 1 tuần, sau 2 tuần Ghi thông tin và chụp ảnh nếu cần.Thu thập thông tin từ internet về vai trò của nước đối với động thựcvật
Kể hoạch thực hiện dự án của nhóm
Trang 13- Hoàn thiện san phâm của nhóm nhô
- Nhóm trưởng tổng hợp kết quả thành báocáo của nhóm
- Báo cáo kết quả trong nhóm
b) Thực hiện kế hoạch "Thực hiện giải quyết vấn đề đự án
Học sinh giải quyết vấn đề theo nhiệm vụ được phân công, các sản phẩm gồm:
- Hình ảnh minh họa học sinh thu thập thông tin từ thí nghiệm thực, từ mạnginternet, từ khảo sát, điều tra, phỏng vấn và kết quả ghi ở phiếu thí nghiệm, phiếu thôngtin, phiếu phỏng vấn, phiếu khảo sát
- Hình ảnh minh họa về hoạt động trao đổi giữa các thành viên trong nhóm, giữanhóm và cô giáo
- Kết quả xử lí thông tin
+ Bảng kết quả thí nghiệm: Cách tiến hành, hiện tượng, giải thích và phương trìnhhóa học, nhận xét rút ra từ thí nghiệm
+ Bảng kết quả số liệu từ phiếu thông tin: Tổng hợp theo tiêu chí, tính % và rút ranhận xét cho mỗi cách khác nhau
- Báo cáo kết quả của nhóm
+ Văn bản báo cáo kết quả của mỗi nhóm nhỏ hoặc cá nhân theo nhiệm vụ đượcphân công
+ Báo cáo kết quả của nhóm theo cấu trúc chung
c) Báo cáo kết quả và đảnh giả
- Học sinh trình bày báo cáo dự án của nhóm mình một cách cô đọng, đầy đủ vàsáng tạo, đảm bảo các nhóm khác theo dõi nắm bắt được
- Câu hỏi chất vấn của các nhóm khác, nhóm báo cáo ghi chép lại, trao đổi trongnhóm để có phương án trả lời
- Các nhóm đánh giá lẫn nhau dưới sự hướng dẫn của giáo viên, đảm bảo kháchquan qua đó giúp học nhìn nhận các vấn đề học tập đúng hơn Phiếu đánh giá do giáoviên cung cấp
II 1.6.2 Dự án 2 Tính chất hóa học của nước và ứng dụng
Vấn đề cần giải quyết: Nước có thể tác dụng được với chất nào? Có thể vận dụngtính chất hóa học của nước như thế nào trong đời sống và sản xuất
a) Lập kế hoạch thực hiện đự án - Lập kể hoạch giải quyết vấn đề
Phát triển dự án thành các nhiêm vụ cụ thể
Trang 14Chủ đề trung tâm: Tính chất hóa học của nước và ứng dụng Các nhánh gồm: Tácdụng với kim loại và ứng dụng; Tác dụng với oxit bazơ và ứng dụng; Tác dụng với oxitaxit và ứng dụng; Tính chất hóa học khác của nước và ứng dụng Các nội dung nghiêncứu được biểu diên qua sơ đồ tư duy.
Các câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi 1 Nước có thể tác dụng với tất cả kim loại không? Ưng dựng của Lính chấtnày như thế nào trong đời sống sản xuất?
Câu hỏi 2 Nước có thể tác dụng với tất cả oxit bazơ không? ứng dụng của tính chấtnày như thể nào trong đời sống sản xuất?
Câu hỏi 3 Nước có thể tác dụng với tất cả oxit axit không? ứng dụng của tính chấtnày như thế nào trong đời sống sản xuất?
Câu hỏi 4 Nước có thể có những tính chất hóa học nào khác nữa không? ứng dụngcủa tính chất này như thé nào trong đời sống sản xuất?
Đe xuất giả thuyết nghiên cứu
Giả thuyết 1 Không Nước chỉ có thể tác dụng với một số kim loại Tính chất nây
có ứng dụng gi trong thực tiễn khi sử dụng các vật dụng bằng kim loại
Giả thuyết 2 Không Nước có thể tác dụng với một số oxit bazơ Có một số ứngdụng đối với việc xử lí môi trường nước trong thực tiễn
Giả thuyết 3 Không Nước có thể tác dụng với một số oxit axit Có một số ứngdụng đối với việc xử lí môi trường nước trong thực tiễn, đời sống
Giả thuyết 4 Có Nước có thể có những phản ứng với nhiều chất vô cơ và hữu cơchất khác nữa Có một số ứng dụng trong thực tiễn, đời sống
Đê xuất và thiết kế phương án thực nghiêm tìm tòi
Với mỗi giả thuyết nghiên cứu có thể có 1 hoặc một nhóm các thí nghiệm thực
hoặc tìm thông tin qua sách, báo, internet
Câu hỏi/
vấn đề
Dự đoán/
giả thuyết
Phương án thực nghiêm - Tìm Tòi
1 1 Tiến hành thí nghiệm một số kim loại tác dụng với nước
- Dụng cụ hóa chất: Na, đinh sắt, dây đồng, nước cất, ống nghiệm, giáống nghiệm, cốc thủy tinh
- Thí nghiệm: Na, Fe, Cu được cho vào 3 cốc nước riêng biệt Điềnthông tin vào phiếu thí nghiệm, chụp ảnh
- Sau khi nghiên cứu thí nghiệm, học sinh đọc thêm thông tin trongSGK Hóa học 9 nội dung Kim loại
Tìm hiểu về ứng dụng của tính chất nàỳ trong thực tiễn đời sống quathí nghiệm:
Có 2 đinh sắt như nhau: 1 đinh sắt đựng trong lọ khô, sạch; 1 đinh sắt
để ở ngoài trời, mưa nắng sau 1 tuần, 10 ngày
skkn
Trang 15Ghi thông tin, chụp ảnh về hiện tượng xảy ra.
ứng dụng: Rút ra cách bảo quản kim loại Na, vật dụng làm bằng sắt
2 2 Tiến hành thí nghiệm một số oxit bazơ tác dụng với nước
- Dụng cụ hóa chất: CuO, CaO, nước cất, ống nghiệm, giá ốngnghiệm, cốc thúy tinh
- Thí nghiệm: CuO, CaO được cho vào 2 cốc nước riêng biệt, lắc nhẹ
- Sau khi nghiên cứu thí nghiệm, học sinh đọc thêm thông tin trongsách giáo khoa Hóa học 9 nội dung tính chất của oxit
Tìm hiểu thông tin theo Google, thực tiễn đời sống, sản xuất để biếtthêm ứng dụng của tính chất này
3 3 Tiến hành thí nghiêm một số oxit axit tác dụng với nước
- Dụng cụ hóa chất: p, P2O5, s, SO2, SiO2, nước cất, bình tam giác,giá ống nghiệm, cốc thủy tinh
- Thí nghiệm: Cho nước vào 3 cốc lọ đựng P2O5, SO2
(vừa điều chế bằng cách đốt phot pho và lưu huỳnh), SÌO2 lắc nhẹ.Cho giấy quỳ tím vào mỗi lọ
- Sau khi nghiên cứu thí nghiệm, học sinh đọc thêm thông tin trongsách giáo khoa
Tìm hiểu thông tin theo Google, thực tiễn đời sống, sản xuất về ứngdụng của tính chất này
4 4 - Đọc thông tin về tác dụng của nước với metan, etylen, phản ứng
thủy phân chất béo, proteịn, saccarozơ ở sách giáo khoa Hóa học
9, để biết được nước có thề tác dụng với nhiều chất ở điều kiện thíchhợp: nhiệt độ cao, áp suất cao, chất xúc tác, môi trường axit, môitrường kiềm
Đọc thêm thông tin ở sách giáo khoa lớp 8 để biết được nước lànguyên liệu trong công nghiệp để sản xuất ra các chất khác như khíhiđro
- Tìm hiểu quá trình tiêu hóa thức ãn trong cơ thể người và vai trò củanước (để thấy phản ứng sinh hóa tác dụng của enzim khi phân hủythức ăn)
- Tìm hiểu về quá trình hô hấp, bài tiết của người và động vật
- Tìm hiểu về quá trình quang hợp của cây xanh để thấy phản ứngsinh hóa của nước và vai trò của nước với thực vật
Kế hoạch thực hiện sự án
Họ và tên Vai trò trong nhóm Nhiệm vụ và thời
gian thực hiện
Dự kiến sản phẩm-Phiếu thí nghiệm
Trang 171 4
-Phiến thu thập thôngtin
- Hoàn thiện sản phẩm của nhóm nhỏ
- Nhóm trưởng tổng hợp kết quả thành báocáo của nhóm
- Báo cáo kết quả trong nhóm
b) Thực hiện kế hoạch -Thực hiện giải quyết vấn đề
Học sinh giải quyết vấn đề theo nhiệm vụ được phân công, các sản phẩm gồm:
- Hình ảnh minh họa học sinh thu thập thông tin từ thí nghiệm thực, từ mạnginternet, từ khảo sát, điều tra, phỏng vấn và kết quả ghi ở phiếu thí nghiệm, phiếu thôngtin, phiếu phỏng vấn, phiếu khảo sát
- Hình ảnh minh họa về hoạt động trao đổi giữa các thành viên trong nhóm, giữanhóm và Cô giáo
- Mỗi nhóm nhỏ/cá nhân thu thập thông tin theo bảng sau:
1234
Trang 181 5
- Kêt quả xử lí thông tin:
+ Từ bảng kết quả ở trên rút ra những kết luận
+ Bảng kết quả số liệu từ phiếu thông tin: Tổng hợp theo tiêu chí, tính % và rút ranhận xét cho mỗi cách khác nhau,
- Báo cáo kết quả của nhóm
+ Vãn bản báo cáo kết quả của mỗi nhóm nhỏ hoặc cá nhân thẹo nhiệm vụ đượcphân công
+ Báo cáo kết quả của nhóm theo cấu trúc chung
c) Báo cảo kết quả và đảnh giả
Trình bày trước lớp: Có thể chiếu báo cáo đã viết để trình bày hoặc có thể trình bàytheo sơ đồ, bảng
- Học sinh trình bày báo cáo dự án của nhóm mình một cách cô đọng, đầy đủ vàsáng tạo, đảm bảo các nhóm khác theo dõi nắm bắt được
- Câu hỏi chất vấn của các nhóm khác, nhóm báo cáo ghi chép lại, trao đổi trongnhóm để có phương án trả lời
- Các nhóm đánh giá lẫn nhau dưới sự hướng dẫn của giáo viên, đảm bảo kháchquan qua đó giúp học nhìn nhận các vấn đề học tập đúng hơn Phiếu đánh giá do giáoviên cung cấp
II 1.6.3 Dự án 3 Vai trò của nước và chống ô nhiễm nguồn nước
Vấn đề cần giải quyết: Vai trò của nước như thế nào trong đời sống? Thực trạng vàbiện pháp chống ô nhiễm nguồn nước quanh ta
a) Lập kế hoạch thực hiện đự ản - Lập kế hoạch giải quyết vấn đề
Xây dựng sơ đồ tư duy
Sơ đồ tư duy gồm hai nhánh chính: Nước ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước tránh ônhiễm Từ đó sẽ có các nhánh con tương ứng
Câu hỏi nghiên cứu
Câu hỏi 1 Có thể nhận biết được nước bị ô nhiễm khác với nước sạch không? Nước
ô nhiễm khác với nước sạch bởi những đặc điểm nào?
Câu hỏi 2 Có thể xác định được nguyên nhân gây nước ô nhiễm ở địa phương nơimình đang sống (Gia đình, nhà trường, công viên, sông, biển, hồ ao) không?
skkn
Trang 191 6
Câu hỏi 3 Có thể xác định được tác hại của nước ô nhiễm với động vật, thực vậtkhông?
Câu hỏi 4 Có thể đề xuất và thực hiện biện pháp bảo vệ nguồn nước với các bạn ở
lớp mình, trường mình, gia đình mình, nơi chế biến thủy sản được không?
Đê xuất gỉả thuyết nghiên cứu
Giả thuyết 1 Có thể nhận biết được nước bị ồ nhiễm khác với nước sạch Nước
ô -nhiễm khác với nước sạch bởi một số đặc điểm có thể quan sát được hoặc có thể xác định
bằng phương pháp hóa học, lí học, sinh học
Giả thuyết 2 Có thể xác định được nguyên nhân gây nước ô nhiễm ở địa phươngnơi em đang sống (Gia đình, nhà trường, công viên, sông, biển, hồ ao) thông qua điều tra,tìm hiểu thực tiễn
Giả thuyết 3 Có thể xác định được tác hại của nước ô nhiễm với động vật, thực vật
bằng một số thí nghiệm, quan sát trực tiếp hoặc nguồn thông tin từ Internet
Giả thuyết 4 Có thể đề xuất và thực hiện biện pháp bảo vệ nguồn nước với các bạn
ở lớp, trường, gia đình, nơi chế biến thủy sản bằng những việc làm thiết thực
Đề xuất phương án thực nghiệm tìm tòi
Câu hỏi 1, giả thuyết 1: Điều tra khảo sát về tình trạng nước ở một số ao, hồ, sông,
biển theo biểu mẫu:
nghề/cơ sở sảnxuất
Nhận xét: Nước sạch, nước ô nhiễm:
Câu hỏi 2, giả thuyết 2: Điều tra nguyên nhân gây ô nhiễm (có hình ảnh minh họa)
ao
Nướchồ
Nướcsông
Nướcbiển
NhàtrườngRác thải sinh hoạt
Nước thải của cơ sở sản xuất/ làng nghề
Nước thải nhà máy
Trang 201 7
Nước thải từ phòng thí nghiệm ở trường học
Câu hỏi 3, Giả thuyết 3 Xác định ảnh hưởng của nước ô nhiễm tới đời sống thựcvật, động vật. -
Sử dụng thí nghiêm đối chứng với: 2 chậu cây ban đầu giống nhau, 2 con cá banđầu giống nhau
Sử dụng nước sạch và nước ô nhiễm Quan sát trạng thái của cây, cá sau 1 giờ, sau
5 giờ, sau 10 giờ
Lập bảng theo dõi thí nghiệm, theo dõi và ghi lại bằng hình ảnh hoặc mô tả
Trước thí nghiệm Sau 3 ngày Sau 7 ngày Sau 2 tuần Nhận xétChậu cây
Câu hỏi 4, giả thuyết 4
- Tổng hợp thông tin về rác thải, chất thải sau thí nghiệm Vật lí, Hóa học, Sinh học8,9 ở các bài thực hành theo bảng: Tên, hình ảnh, hiện trạng hiện nay, đề xuất biện pháp
xử lí để chống ô nhiễm nguồn nước
- Tổng hợp thông tin về rác thải trong gia đình theo bảng Tên, hình ảnh, hiện trạnghiện nay, đề xuất biện pháp xừ lí để chống ô nhiễm nguồn nước
- Tổng hợp thông tin về rác thải ở trường em hiện nay, đặc biệt là ở các khu vệ sinh,
đề xuất cách xử lí để chống ô nhiễm nguồn nước
- Tổng hợp thông tin về chất thải ở một số cơ sở chế biến thủy sản nhỏ và đề xuấtcách xử lí chống ô nhiễm nguồn nước
Thí du
Ngày thángBài thực hành:
Ngày thángBài thực hành:
Ngày thángBài thực hành:
Ngày thángBài thực hành:
skkn
Trang 211 8
Đề xuất cách xử lí
Loại rác thải
Hình ảnh
Đề xuất cách xửlí
Các biện pháp tham gia chống ô nhiễm
- Bỏ rác đúng nơi quy định? Hình ảnh minh hộa
- Xử lí chất thải sau thí nghiệm Sinh học, Vật lí, Hóa học? Hình ảnh minh họa
- Vận động các cơ sở sản xuất làng nghề xử lí chất thải? Hình ảnh minh họa
- Phát hiện cơ sở gây ô nhiễm môi trường? Hình ảnh minh họa
Kế hoạch thực hiện dự án
Họ và tên Vai trò trong nhóm Nhiệm vụ và thời
gian thực hiện Dự kiến sản phẩm
■ Phiếu thí nghiệm
■ Phiếu thu thập thông
tin
■ Thông tin ảnh thínghiệm
- Hoàn thiện sản phẩm của nhỏm nhỏ
- Nhóm trưởng tổng hợp kết quả thành báocáo của nhóm
- Báo cáo kết quả trong nhóm
b) Thực hiện kể hoạch -Thực hiện giải quyết vấn đề
Học sinh giải quyết vấn đề theo nhiệm vụ được phân công, các sản phẩm gồm:
Trang 221 9
- Hình ảnh minh họa học sinh thu thập thông tin từ thí nghiệm thực, từ mạnginternet, từ khảo sát, điều tra, phỏng vân và kết quả ghi ở, phiêu thông tin, phiêu phỏngvấn, phiếu khảo sát
- Hình ảnh minh họa về hoạt động trao đổi giữa các thành viên trong nhóm, giữanhóm và giáo viên
" Mỗi nhóm nhỏ/cá nhân thu thập thông Lin (heo bảng sau:
Phương án thực nghiệm:
Nguồn Cách tiến hành Thông tin thu được Nhận xét
Thực tiền Inìenet Phỏng vấn
——:—T~, -Ẩ- -7 —J- - -Ị—:
~ - Thư ký và nhóm trưởng tong hợp kêt quả từ các nhóm/cá nhân theo mâu sau
Phương
án thựcnghiệm
1234
- Kết quả xử lí thông tin:
+ Từ bảng kết quả ở trên rút ra những kết luận
+ Bảng kết quả số liệu từ phiếu thông tin: Tổng hợp theo tiêu chí, tính % và rút ranhận xét cho mỗi cách khác nhau
- Báo cáo kết quả của nhóm được xây dựng theo các nội dung: Tên dự án, Lí do,Mục tiêu, Phương pháp, Kêt quả và thảo luận
c) Bảo cảo kết quả và đảnh giá
Trình bày trước lớp: Có thể chiếu báo cáo đã viết để trình bày hoặc có thể trình bày
Trang 232 0
- Một số hình ảnh hoạt động thu thập thông tin, xử lí thông tin
- Một số sản phẩm: ứng dụng của nước trong đời sống sản xuât
- Biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước trong học tập các môn khoa học tự nhiên,trong sinh hoạt ở trường lớp, trong sinh hoạt ở gia đình và nơi công cộng
- Câu hỏi chất vấn của các nhóm khác, nhóm báo cáo ghi chép lại, trao đổi trongnhóm để có phương án trả lời
- Các nhóm đánh giá lẫn nhau dưới sự hướng dẫn của giáo viên, đảm bảo kháchquan qua đó giúp học nhìn nhận các vấn đề học tập đúng hơn Phiếu đánh giá do giáoviên cung cấp
II L 7 Phụ lục các mẫu phiếu thỉ nghiệm chủ đề Nước và chống ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
- Mâu phiếu thí nghiệm để thu thập thông tin vê tính chất vật lý, hóa học của nước
Tên, mục
đích thí
nghiêm
Cách tiếnhành
Hiện tượng Giải thích và
phương trình
Nhân xét rút ra
Thí nghiệm 1
Thí nghiệm 2
- Mầu phiếu thí nghiệm tìm hiểu vai trò của nước với động, thực vật
Chú ý: Các điều kiện thí nghiệm như nhau về chậu thủy tinh, chậu trồng cây, độngthực vật lúc đầu là như nhau, ở nhiệt độ, ánh sáng, áp suất như nhau
Quan sát hiện tượng về trạng thái thay đổi của động, thực vật sau một thời gian
Tưới nước hàngngày
Trang 242 1
- Mau phiếu thí nghiệm tìm hiểu ảnh hưởng của nước ô nhiễm với động, thực vật
Chú ý: Các điều kiện thí nghiệm như nhau về chậu thủy tinh, chậu trồng cây, động
thực vật lúc đâu là như nhau, ở nhiệt độ, ánh sáng, áp suất như nhau
Quan sát hiện tượng về trạng thái thay đổi của động, thực vật sau một thời gian
Tên, mục Cách tiến hành Sau giờ Sau giờ Sau giờđích thí
nghiệm
Thí nghiệm 1 Chậu 1: cá trong
nước sạchChậu 2: cá trongnước ô nhiễmThí nghiệm 2 Chậu cây 1: Tưới
nước sạchChậu cây 2: tướinước ô nhiễmNhận xét
chung về
của nước ô
nhiễm
II.L-8 Câu hỏi và bài tập chủ đề Nước và chổng ô nhiễm nguồn nước xung quanh ta
Câu 1 Nước rất cần cho sự sống của người và động vật Tuy nhiên khi bị ngập sâu trongnước sau một thời gian thì người và động vật lại bị chết Để tránh đuối nước, ta cần phảilàm gì? Khi gặp người bị đuối nước cần phải làm gì để sơ cứu trước khi đưa đến bệnhviện gần nhất?
Câu 2 Nước rất cần cho cây, rau, lúa Tuy nhiên khi bị ngập nước thì một thời gian cây
bị úng và chết Em hãy lập luận để giải quyết vấn đề trên
Câu 3 Từ nước sông và nước ngầm có thể xử lí để được nước sạch dùng trong sinh hoạtbằng cách nào? Vì sao để có nước dùng trong y tế lại phải dùng nước sạch và qua chưngcất hai lần thì mới dùng được?
Câu 4 Vì sao nước cất không dẫn điện nhưng nước tự nhiên lại dẫn điện rất tốt? Trongtrời mưa bão, để tránh điện giật, sét đánh cần phải chú ý điều gì?
Câu 5 Có nước sông tự nhiên Đê có nước sạch dùng có thể có những biện pháp nào đểlàm sạch nước? Các dụng cụ coi như có đủ
- Biện pháp nào nhanh nhất, dễ dànệ nhất? Giải thích?
- Biện pháp nào nước được sạch nhất? Giải thích?
Câu 6 Muỗi Anôphen truyền bệnh sốt xuất huyết thường đẻ trứng ở nơi: Bể nước, xônước, nước mưa đọng ở lá cây, vật dụng như chai nước không có nắp đậy Em hãycho biết 3 cách có thể diệt muỗi và diệt bọ gậy hiệu quả (Vật lí, Hóa học và Sinh học) đểphòng chống sốt xuất huyết hiện nay và giải thích
Câu 7 Từ tính chất hóa học của oxi, hiđro và nước, hãy đề xuất các cách có thể điều chếmỗi hóa chất sau bằng 2 cách:
skkn