Skkn dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương qua chủ đề sinh sản ở thực vật với vấn đề nhân giống hoa, cây cảnh ở huyện diễn châu, tỉnh nghệ an

Dạy học gắn liền với sản xuất, kinh doanh là mô hình dạy học giúp học sinhđược trải nghiệm với thực tiễn, được tìm hiểu và tham gia vào sản xuất kinh doanhtại địa phương, tạo ra môi trườ

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những thập kỷ qua, nền giáo dục Việt Nam có những bước phát triển,

có những thành tựu đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và đổi mới đất nước Nhưng đồngthời nền giáo dục đang ẩn chứa rất nhiều yếu kém, bất cập, mà nổi bật là nội dung,chương trình, phương pháp giáo dục còn lạc hậu, chậm đổi mới, chậm hiện đạihóa, chưa gắn chặt với đời sống xã hội và lao động nghề nghiệp; chưa phát huytính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh Chương trình giáo dục hiện hànhchủ yếu là trang bị kiến thức, cùng với tâm lí ngại đổi mới của giáo viên nên hoạtđộng đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông chưa mang lại hiệu quảcao Truyền thụ tri thức một chiều vẫn là phương pháp dạy học chủ đạo của nhiềugiáo viên, việc sử dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, tự lực vàsáng tạo của học sinh còn chưa nhiều Việc rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng giảiquyết các tình huống thực tiễn cho học sinh thông qua khả năng vận dụng tri thứctổng họp chưa thực sự được quan tâm

Nghị quyết số 29-NQ/TW yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy

và học theo hướng hiện đại, coi trọng dạy cách học; phát huy tính tích cực, chủđộng, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyềnđạt áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổchức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiêncứu khoa học

Dạy học gắn liền với sản xuất, kinh doanh là mô hình dạy học giúp học sinhđược trải nghiệm với thực tiễn, được tìm hiểu và tham gia vào sản xuất kinh doanhtại địa phương, tạo ra môi trường học tập thân thiện; Việc triển khai chương trìnhgiáo dục nhà trường gắn với sản xuất, kinh doanh mặc dù mới được triển khai thíđiểm, song nhiều địa phương, cơ sở giáo dục đã chủ động, sáng tạo triển khai thựchiện và đã đạt được những kết quả ban đầu rất khả quan,đã góp phần đổi mới hoạtđộng dạy học/giáo dục trong nhà trường; giúp học sinh được trải nghiệm thực tiễncuộc sống và sản xuất kinh doanh, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết cácvấn đề của thực tiễn cuộc sống, gắn các nội dung dạy học của các môn học vớithực tiễn cuộc sống;tạo được không khí học tập thoải mái, phát huy được tính sángtạo, tích cực của học sinh, giúp học sinh phát triển toàn diện, nâng cao kiến thức kỹnăng sống, bổ sung về kiến thức thực tế, vốn sống; góp phần thực hiện giáo dụchướng nghiệp, góp phần thực hiện việc “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủyếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học.Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp vớigiáo dục gia đình và giáo dục xã hội” theo quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số29-NQ/TW

Với những lí do nói trên nên tôi chọn nghiên cứu và xin trình bày đề tài“Dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương qua chủ đề: Sinh sản ở thực vật với vấn đề nhân giống hoa, cây cảnh ở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An”.

PHẦN II NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Khái niệm về hoạt động sản xuất kinh doanh

Tất cả các doanh nghiệp, các đơn vị sản xuất kinh doanh hoạt động trong nềnkinh tế thị trường dù là hình thức sở hữu nào đều nhằm mục tiêu lâu dài, mục tiêubao trùm đó là làm sao tối đa hoá lợi nhuận Để đạt được các mục tiêu đó thì cácdoanh nghiệp phải xây dựng được cho mình một chiến lược kinh doanh đúng đắn,xây dựng các kế hoạch thực hiện và đặt ra các mục tiêu chi tiết nhưng phải phùhợp với thực tế, đồng thời phù hợp với tiềm năng của doanh nghiệp và lấy đó làm

cơ sở để huy động và sử dụng các nguồn lực sau đó tiến hành các hoạt động sảnxuất, kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu đề ra

Trong điều kiện nền sản xuất, kinh doanh chưa phát triển, thông tin cho quản

lý chưa nhiều, chưa phức tạp thì hoạt động sản xuất, kinh doanh chỉ là quá trìnhsản xuất các sản phẩm thiết yếu cho nhu cầu cuả xã hội sau đó là sự lưu thông traođổi kinh doanh các mặt hàng do các doanh nghiệp sản xuất ra Khi nền kinh tếcàng phát triển, sự phân công lao động xã hội, chuyên môn hoá sản xuất đã làmtăng thêm lực lượng sản xuất xã hội, nảy sinh nền sản xuất hàng hóa Quá trình sảnxuất bao gồm: sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng Chuyên môn hoá đã tạo

sự cần thiết phải trao đổi sản phẩm giữa người sản xuất và người tiêu dùng Sự traođổi này bắt đầu với tính chất ngẫu nhiên, hiện vật, dần dần phát triển mở rộng cùngvới sự phát triển của sản xuất hàng hoá, khi tiền tệ ra đời làm cho quá trình trao đổisản phẩm mang hình thái mới là lưu thông hàng hoá với các hoạt động mua và bán

và đây là những hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp

Thông thường, mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh đều có định hướng, có kếhoạch Để đạt được kết quả cao nhất trong sản xuất và kinh doanh, các doanhnghiệp cần xác định phương hướng mục tiêu trong đầu tư, có kế hoạch sử dụng cácđiều kiện sẵn có về các nguồn nhân tài, vật lực Muốn vậy, các doanh nghiệp cầnnắm được các nhân tố ảnh hưởng, mức độ và xu hướng tác động của từng nhân tốđến kết quả kinh doanh Điều này chỉ thực hiện được trên cơ sở của quá trình phântích kinh doanh của doanh nghiệp

Như vậy, hoạt động sản xuất, kinh doanh được hiểu như là quá trình tiến hànhcác công đoạn từ việc khai thác sử dụng các nguồn lực sẵn có trong nền kinh tế đểsản xuất ra các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ nhằm cung cấp cho nhu cầu thị trường

và thu được lợi nhuận

2 Ý nghĩa của hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với hoạt động giáo dục

ở trường phổ thông

a) Về vai trò của hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với quá trình dạy họcCác thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh là một nguồn nhận thức, mộtphương tiện trực quan quý giá trong dạy học nói riêng, giáo dục nói chung Vì vậy,

sử dụng các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh trong dạy học ở trường phổ thông có ý nghĩa sau:

- Góp phần đẩy mạnh, hướng dẫn hoạt động nhận thức cho học sinh

- Giúp học sinh phát triển kỹ năng học tập, tự chiếm lĩnh kiến thức

- Kích thích hứng thú nhận thức của học sinh

- Phát triến trí tuệ của học sinh

- Giáo dục nhân cách học sinh

b)Góp phần phát triển một số kỹ năng mềm ở học sinh

Để tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả, học sinh rất cần kỹnăng sống Kỹ năng sống được hiểu là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người,khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phótích cực trước các tình huống của cuộc sống Dạy học gắn với sản xuất, kinh doanhtạo điều kiện phát triển một số kỹ năng sống như:

- Kỹ năng giao tiếp

- Kỹ năng quản lí thời gian

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

- Tạo điều kiện tố chức quá trình hoạt động của giáo viên và học sinh một cách hợp lý

3 Quy trình tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục/dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương

Đề xuất quy trình tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục/dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương như sau:

Bước 1: Lựa chọncơ sở sản xuất kinh doanh tại

địa phương phù hợp với nội dung dạy học

Bước 2: Lựa chọn nội dung giáo dục/dạy học

Bước 3: Khảo sát cơ sở sản xuất/kinh doanh

Bước 4: Lập kế hoạch giáo dục/dạy học

Bước 5: Thực hiện hoạt động giáo dục/dạy học

4 Những yêu cầu về dạy học nhà trường gắn với sản xuất kinh doanh

Hoạt động sản xuất kinh doanh có ý nghĩa nhất định đối với quá trình dạyhọc, giáo dục Tuy nhiên muốn sử dụng chúng có hiệu quả, người giáo viên phảichú ý tuân thủ một số yêu cầu trong chuẩn bị các điều kiện thực hiện dạy học gắnvới sản xuất kinh doanh và triến khai hoạt động dạy học gắn với sản xuất kinhdoanh Cụ thể là:

4.1 Đảm bảo mục tiêu của dạy học và mục tiêu sản xuất kinh doanh

Xuất phát từ mục tiêu giáo dục phổ thông, mục tiêu từng cấp học nói chung,các môn học trong nhà trường phố thông đều có mục tiêu cụ the cho từng cấp, lớphọc Trên cơ sở của những mục tiêu đó, mục tiêu từng bài được xây dựng Vì vậychuẩn bị lựa chọn cơ sở sản xuất, kinh doanh phục vụ cho việc dạy học một bàihọc hoặc một nội dung/chuyên đề của môn hoặc nhiều môn học, giáo viên cần xácđịnh mục tiêu bài học/chuyên đề và lựa chọn cơ sở sản xuất, kinh doanh phảihướng vào thực hiện mục tiêu đã được xác định và hỗ trợ, tạo điều kiện cho việcthực hiện mục tiêu được thuận lợi hơn Bên cạnh đó giáo viên cần xây dựng thêmmột số yêu cầu về cơ sở sản xuất, kinh doanh đối với học sinh

4.2 Xác định nội dung và thực hiện các bước chuẩn bị chu đáo

Dù tiến hành dạy học tại cơ sở sản xuất, kinh doanh hay dạy học trong lớphọc có sử dụng tư liệu, hình ảnh của cơ sở sản xuất, kinh doanh, giáo viên cầnchuẩn bị kỹ nội dung và các điều kiện thực hiện Ở đây chúng ta có thể coi việcchuẩn bị nội dung chuyên môn đã được tiến hành chu đáo theo quy định của chuẩnkiến thức, kỹ năng bộ môn và theo gợi ý về phương pháp dạy học môn học, giáoviên tập trung vào việc xác định nội dung và các bước chuẩn bị liên quan đến khaithác sản xuất, kinh doanh như một phương tiện dạy học

- Về nội dung liên quan đến sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần cân nhắcnhững yêu cầu đã được xác định Những yêu cầu này càng được nêu chi tiết, trìnhbày đơn giản càng giúp học sinh nhận biết rõ nhiệm vụ cần thực hiện

- Hoạt động làm việc với/tạicơ sở sản xuất, kinh doanh cần tiến hành theonhững bước đi cụ thể Sau khi xác định được địa điểm, loại hìnhcơ sở sản xuất,kinh doanh được lựa chọn phục vụ cho dạy học, mục tiêu và các yêu cầu về nộidung dạy học với/tại cơ sở sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần lập kế hoạch chitiếtcác công việc cụ thể, từ chuẩn bị tiến hành dạy học, tiến trình dạy học với/tại cơ sởsản xuất, kinh và tổng kết, đánh giá hoạt động dạy học với/tại cơ sở sản xuất, kinhdoanh

4.3 Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm

Phải luôn đề cao vai trò hoạt động chủ động, tích cực của học sinh Giáo viênluôn tạo điều kiện tối đa để học sinh được tham gia vào các hoạt động với cơ sởsản xuất, kinh doanh, từ các hoạt động trong khâu chuẩn bị như lập kế hoạch, phân

công người thực hiện việc cụ thể,… tới hoạt động với/tại cơ sở sản xuất, kinhdoanh như quan sát, làm việc trực tiếp với các sự vật, hiện tượng chứa đựng trong

cơ sở sản xuất, kinh doanh để các em tìm tòi, khám phá, liên hệ kiến thức đã có đểgiải thích các sự vật, hiện tượng đó giáo viên giao nhiệm vụ rõ ràng, hướng dẫn cụthể chi tiết để học sinh biết cách làm việc với/tại cơ sở sản xuất, kinh doanh Được

tự chủ trong công việc, tự hoàn thành báo cáo tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh,

có sản phẩm do cá nhân hoặc nhóm tạo ra các em sẽ phấn khởi càng cố gắng hoànthành nhiệm vụ

Bên cạnh việc dạy học các môn học với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhàtrường phổ thông cần tổ chức nhiều loại hình hoạt động tạo điều kiện để học sinhtìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh ngay trong khuôn viên nhà trường: tổ chứcsinh hoạt chuyên đề tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh, tổ chức triễn lãm về sảnxuất, kinh doanh ở địa phương, và tổ chức tham quan những địa điểm có cơ sởsản xuất, kinh doanh ngay tại địa phương trường đóng hoặc các cơ sở sản xuất,kinh doanh lớn trong nước, quốc tế khi có điều kiện

5 Các hình thức dạy học, tổ chức hoạt động giáo dục gắn vói sản xuất, kinh doanh

5.1 Khai thác, sử dụng tài liệu về sản xuất, kinh doanh để tiến hành bài học ở trường phô thông

a) Mô tả hình thức

Việc dạy học môn Sinh học với định hướng gắn với hoạt động giáo dục kinhdoanh tại địa phương được thực hiện hoàn toàn trên lớp theo thời khóa biểu thôngthường

b) Tiến trình

Việc triển khai tổ chức dạy học theo hướng gắn giáo dục nhà trường với sảnxuất, kinh doanh tại địa phương có thể được thực hiện theo tiến trình các bước:Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề/ bàihọc để lựa chọn nội dung day học, lập kế hoạch dạy học

Sưu tầm, thu thập các tư liệu, số liệu, sự phát triển của ngành nghề sản xuấtkinh doanh của địa phương tại các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ đưa vào nộidung bài học

Tổ chức dạy học trên lớp, chú ý đến hoạt động học để học sinh được tiếp thu,vận dụng và thảo luận những vấn đề liên quan đến sản xuất và kinh doanh của địaphương

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Phương án này tuy có tính khả thi nhưng khó đạt hiệu quả cao, đòi hỏi giáoviên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng và trong quá trình thực hiện phải thường xuyên chú

ý tới nhiệm vụ gắn nội dung dạy học với hoạt động sản xuất kinh doanh

d) Một số lưu ý

Giáo viên cần xác định mức độ liên hệ, sử dụng tư liệu trong bài học để lựachọn thích hợp Vì thời gian trên lớp có hạn nên GV và HS phải chủ động chuẩn bịtrước các tư liệu về sản xuất kinh doanh của cơ sở địa phương

5.2 Tiến hành bài học tại cơ sở sản xuất, kinh

doanh a) Mô tả hình thức

Theo phương án này, toàn bộ nội dung dạy học được thực hiện tại cơ sở sảnxuất kinh doanh Giáo viên cần chọn những bài, nội dung phù hợp mà có thể thựchiện được tại cơ sở sản xuất kinh doanh Với phương án này, khâu chuẩn bị rấtquan trọng Một mặt giáo viên phải làm việc trước với cơ sở để chuẩn bị báo cáo,phương tiện dạy học; một mặt, giáo viên phải hướng dẫn học sinh chuẩn bị đọctrước bài ở nhà và những việc cần làm khi thăm quan học tập tại cơ sở Ngoài ra,sau buổi học tại cơ sở, giáo viên cần kiểm tra, điều chỉnh, bổ sung nội dung dạyhọc nếu thấy cần thiết

b) Tiến trình

- Giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị đọc trước tài liệu ở nhà

- Giáo viên hướng dẫn học sinh những việc cần làm khi học tập tại cơ sở sản xuất kinh doanh

- Kiểm tra, điều chỉnh, bổ sung nội dung học tập (nếu thấy cần thiết)

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Phương án dạy học này gắn với các nội dung liên quan đến ngành nghề sảnxuất kinh doanh có tác dụng cao nhất nhằm phát triển phẩm chất và năng lực họcsinh, thông qua hoạt động có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phânluồng sau khi các em rời ghế nhà trường

Hạn chế là đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng và trong quá trình thựchiện phải thường xuyên chú ý tới nhiệm vụ gắn nội dung dạy học với hoạt độngsản xuất kinh doanh GV phải tổ chức thật khoa học tất cả các khâu: từ việc đưađón học sinh đi lại, giao nhiệm vụ, theo dõi hoạt động của học sinh để có kết quảhọc tập mong muốn sau bài học

d) Một số lưu ý

Với hình thức dạy – học này, khâu chuẩn bị rất quan trọng Một mặt giáo viênphải làm việc trước với cơ sở để chuẩn bị báo cáo viên, phương tiện dạy học; mộtmặt, giáo viên phải hướng dẫn học sinh chuẩn bị đọc trước bài ở nhà và những việccần làm khi thăm quan học tập tại cơ sở Ngoài ra, sau buổi học tại cơ sở, giáo viêncần kiểm tra, điều chỉnh, bổ sung nội dung dạy học nếu thấy cần thiết

5.3 Tổ chức tham quan học tập tại cơ sở sản xuất, kinh doanh

a) Mô tả hình thức

Với hình thức này, trên lớp giáo viên vẫn giảng dạy bình thường, việc gắn vớihoạt động sản xuất kinh doanh chỉ chủ yếu thể hiện ở khâu dặn dò trước khi tổchức thăm quan học tập tại cơ sở sản xuất kinh doanh Khi hướng dẫn học sinhthăm quan, học tập tại cơ sở, ngoài các nội dung thăm quan thông thường, giáoviên phải hướng học sinh liên hệ các hoạt động ở cơ sở với những nội dung đã học.Qua đó vừa giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung học tập vừa thấy được ý nghĩa củaviệc học tập môn Sinh học.

b) Tiến trình

- Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề/ bàihọc để lựa chọn nội dung giáo dục/dạy học và liên hệ để khảo sát cơ sở sảnxuất/kinh doanh, từ đó lập kế hoạch tham quan học tập

- Thực hiện hoạt động tham quan học tập tại cơ sở sản xuất, kinh doanh theo

kế hoạch

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Với hình thức dạy học này gắn với các nội dung liên quan đến ngành nghềsản xuất kinh doanh có tác dụng cao nhất nhằm phát triển phẩm chất và năng lựchọc sinh, thông qua hoạt động có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phânluồng sau khi các em rời ghế nhà trường

d) Một số lưu ý

Để đảm bảo tính khả thi và không ảnh hưởng nhiều tới kế hoạch giáo dục củanhà trường, giáo viên nên sắp xếp giờ thăm quan, học tập vào các tiết thực hành(Bởi với điều kiện về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học hiện nay thì việc thựchiện dạy học các bài thực hành gặp rất nhiều khó khăn)

5.4 Sử dụng cơ sở sản xuất, kinh doanh đế tổ chức hoạt động giáo dục khác

5.4.1 Khai thác và sử dụng tư liệu về sản xuất, kinh doanh để tổ chức triểnlãm, xây dựng các chuyên đề học tập

a) Mô tả hình thức

GV hướng dẫn phân công học sinh khai thác và sử dụng tư liệu về sản xuất,kinh doanh thông qua tổ chức triển lãm, xây dựng các chuyên đề học tập Qua đóvừa giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung học tập vừa thấy được ý nghĩa của việc họctập môn học

b) Tiến trình

- Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề/ bàihọc để lựa chọn nội dung giáo dục/dạy học và liên hệ để khảo sát cơ sở sảnxuất/kinh doanh, từ đó lập kế hoạch giáo dục/dạy học giao cho học sinh, nhóm họcsinh thực hiện ngoài giờ học

- Tổ chức triển lãm hoặc báo cáo kết quả hoạt động của học sinh thông qua các buổi sinh hoạt lớp, chuyên đề hoặc câu lạc bộ học tập.

- Sinh hoạt chuyên môn, rút kinh nghiệm

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Khai thác và sử dụng tư liệu về sản xuất, kinh doanh để tổ chức triển lãm, xâydựng các chuyên đề học tậpcó tác dụng hình thành năng lực tự học và phát triểnbản thân, thông qua hoạt động có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phânluồng sau khi các em rời ghế nhà trường Tiết kiệm được thời gian, cơ sở vật chấthơn so với phương án dạy tại cơ sở sản xuất kinh doanh

Hạn chế là đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng liên hệ với cơ sở sảnxuất kinh doanh, tạo điều kiện cho học sinh thực hiện nhiệm vụ, theo dõi hoạtđộng của học sinh để có kết quả học tập mong muốn sau bài học

- Tái cấu trúc và thực hiện nghiên cứu khoa học theo tình hình thực tế của họcsinh và trường học

- Để đạt được hiệu quả học tập tối đa cần lựa chọn và sử dụng thời gian tiết học và địa điểm học tập phù hợp với đặc điểm của dự án

- Thông qua nghiên cứu của nhóm nhỏ để xây dựng kế hoạch hợp tác lẫnnhau, tuy nhiên cũng có thể tiến hành nghiên cứu riêng tùy thuộc vào điều kiệntrường học

- Quá trình nghiên cứu khoa học được thực hiện trong một thời gian khá dàinên trong quá trình thực hiện thường kiểm tra nội dung tiến hành và động viên vàđưa ra lời khuyên thích hợp

- Thông qua báo cáo và phát biểu miệng để học sinh rèn luyện khả năng phátbiểu quá trình và kết quả nghiên cứu một cách hệ thống và bên cạnh đó hiểu kếtquả nghiên cứu của người khác đồng thời nuôi dưỡng khả năng thảo luận về nộidung khoa học

- Đối với những học sinh có năng lực vượt trội trong các lĩnh vực đặc biệt,cần chuẩn bị các chỉ đạo cá biệt hoặc các phương án giảng dạy đặc biệt ở đại học,khuyến khích tiếp tục theo đuổi dự án nghiên cứu mang tính cá nhân, kết hợp với

các trường đại học hoặc các trung tâm nghiên cứu để sử dụng tích cực các hỗ trợ

xã hội của khu vực như tiến hành quá trình R&E (nghiên cứu & đánh giá)

- Tiến hành quá trình xây dựng nghiên cứu bao gồm quá trình kiểm soát biến điều tiết các biến tổ chức và các biến kiểm soát có trong nghiên cứu

- Trong quá trình tiến hành nghiên cứu, sử dụng các tài liệu có thể nhận được;

để xác minh các câu hỏi đưa ra trong nghiên cứu thì cần đưa ra kết luận là đề cậpxácđịnh về giả thuyết đã được xây dựng

- Sử dụng các kết luận đạt được trong quá trình nghiên cứu từ đó thông qua quá trình quy nạp để khái quát hóa bằng cách thuật lại một cách tổng quát

- Trao đổi giao tiếp trong nghiên cứu khoa học:

+ Viết kết quả nghiên cứu bằng báo cáo, thông qua phát biểu miệng và áp phích để phát biểu kết quả nghiên cứu

+ Hiểu được sự quan trọng của hợp tác và thảo luận chung trong nghiên cứukhoa học hiện đại và áp dụng được các phương pháp thảo luận cụ thể trong nghiêncứu khoa học

- Thực tế nghiên cứu khoa học:

+ Giải thích được các thực tế nghiên cứu khoa học nổi tiếng trong lịch sử.+ Tự tiến hành được toàn bộ quá trình nghiên cứu

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

- Có năng lực cần thiết để nghiên cứu khoa học khi tiến hành nghiên cứu khoahọc

- Thông qua việc hiểu quá trình nghiên cứu khoa học và tiến hành nghiên cứu khoa học chuyên sâu, nuôi dưỡng năng lực nghiên cứu nhà khoa học cần phải có

- Nuôi dưỡng khả năng trao đổi giao tiếp về quá trình và kết quả nghiên cứu của bản thân với người khác

- Nhận thức đúng đắn về ảnh hưởng của các hoạt động nghiên cứu khoa học đến sự phát triển của khoa học công nghệ và sự phát triển của xã hội

d) Một số lưu ý

Thông qua NCKH học sinh học được bản chất của khoa học, khả năng nghiêncứu cần thiết và phương pháp viết báo cáo khi tiến hành nghiên cứu khoa học,đồng thời kết hợp với các nội dung học tập như Vật lý, Hóa học, Khoa học đờisống, Khoa học Trái Đất, Toán học, … để từ đó có khả năng tiến hành các nghiêncứu chuyên sâu trong các lĩnh vực nghiên cứu của mình

Thông qua nghiên cứu thảo luận và điều tra để tìm kiếm chân tướng của khoahọc và các lĩnh vực nghiên cứu khoa học; lấy trọng tâm là các hoạt động thínghiệm, thực tập để tiến hành học tập kết hợp kĩ năng nghiên cứu và kĩ năngnghiên cứu tổng hợp với quá trình tiến hành nghiên cứu thực tế Với tư cách là giaiđoạn cuối cùng của nghiên cứu khoa học, các học sinh lựa chọn chủ đề mà mìnhquan tâm rồi thu thập các tài liệu phong phú và nghiên cứu khoa học để có cơ hộiviết và phát biểu báo cáo kết quả nghiên cứu Theo xu hướng nghiên cứu khoa họchiện đại, với cơ bản là hoạt động của nhóm nhỏ để hợp tác lẫn nhau và cung cấpkinh nghiệm nghiên cứu chung về giải quyết vấn đề; tuy nhiên cũng có thể tiếnhành các dự án nghiên cứu theo mỗi cấp lớp hoặc các dự án nghiên cứu cá biệt phùhợp với đặc tính của học sinh và điều kiện hiện trường

5.4.3 Giáo dục hướng nghiệp về ngành nghề sản xuất, kinh doanh ở địa phương

a) Mô tả hình thức

Giáo dục hướng nghiệp về ngành nghề sản xuất, kinh doanh ở địa phươngnhững nội dung dạy học về ngành nghề sản xuất, kinh doanh ở địa phương đểhướng nghiệp cho học sinh được học tại trường hoặc thực hiện tại cơ sở sản xuấtkinh doanh

b) Tiến trình

- Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến ngànhnghề sản xuất kinh doanh cần hướng nghiệp cho học sinh để lựa chọn nội dung dayhọc, lập kế hoạch dạy học Ở đây, cần sưu tầm, thu thập các tư liệu, số liệu, sự pháttriển của ngành nghề sản xuất kinh doanh của địa phương tại các cơ sở sản xuấtkinh doanh, dịch vụ GV có thể liên hệ với cơ sở sản xuất kinh doanh mời các kỹ

sư, nghệ nhân cùng tham gia giảng dạy Việc thực hiện có thể tại trường học hoặctại cơ sở sản xuất kinh doanh hoặc phối hợp học tập tại trường và tại cơ sở sảnxuất kinh doanh

- Tổ chức dạy học trên lớp, hoặc tại cơ sở sản xuất kinh doanh, chú ý đếnhoạt động học để học sinh được tiếp thu, vận dụng và thảo luận những vấn đề liênquan đến nghề nghiệp, tương lai nghề nghiệp sản xuất và kinh doanh của địaphương, giúp các anh có ý thức chọn nghề nghiệp sau khi học xong ở phổ thông

- Giao nhiệm vụ cho học sinh tự tìm hiểu một số vấn đề của cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương và mở rộng cho ngành nghề khác

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Học sinh phát triển các phẩm chất và năng lực nghề nghiệp thông qua hoạtđộng dạy nghề, có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phân luồng sau khicác em rời ghế nhà trường.

Hạn chế là đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng, có kinh phí hoạt động,đòi hỏi sự liên hệ với cơ sở sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho học sinh thựchiện nhiệm vụ, theo dõi hoạt động của học sinh để có kết quả mong muốn

d) Một số lưu ý

Giáo viên nên liên hệ cơ sở sản xuất, kinh doanh, lập kế hoặc, mời kỹ sư, cácnhà khoa học để nói về tương lại nghề nghiệp, giúp các em chọn nghề sau khi họcxong phổ thông

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

Trước đây, thực hiện nguyên lý “Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền vớithực tiễn, nhà trường gắn liền với gia đình và xã hội”, đã có một số mô hình trườngvừa học vừa làm; tuy nhiên việc tổ chức dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh chưađược nhìn nhận trên góc độ lý luận dạy học nên không đem lại hiệu quả giáo dụccao

Việc triển khai chương trình giáo dục nhà trường gắn với sản xuất, kinhdoanh mới được triển khai thí điểm ở một số địa phương trong những năm gầnđây Ở Nghệ An chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện song nhiều nhiều giáo viên

đã chủ động, sáng tạo triển khai thực hiện và đã đạt được những kết quả ban đầusong vẫn còn nhiều hạn chế Qua việc tìm hiểu, nghiên cứu thực tế giảng dạy củamột số giáo viên THPT khi vận dụng dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh vàomột số chủ đề của môn Sinh học tôi có một số nhận xét như sau:

Hầu hết các giáo viên mới chỉ giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu về sảnxuất, kinh doanh của địa phương, chưa tổ chức được cho học sinh đi tham quan và

tổ chức dạy học tại cơ sở sản xuất, kinh doanh để thực hiện phương châm “Học điđôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dụcgia đình và giáo dục xã hội”

Hơn nữa, có rất ít giáo viên tổ chức cho học sinh đề xuất biện pháp giải quyếtcác vấn đề nảy sinh ở địa phương, tổ chức nghiên cứu và thực hiện các giải phápđó

Thông thường, các giáo viên mới chỉ thực hiện được một số bước trong quytrình tổ chức thực hiện hoạt động dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh tại địaphương do chưa nắm vững quy trình này

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

+ Nghiên cứu kĩ lí luận dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh

+ Vận dụng dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh vào chủ đề dạy học

cụ thể

+ Phối hợp với các phương pháp nhận thức khoa học khác.

+ Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng phương pháp dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh tại địa phương

Theo lí thuyết đã trình bày ở mục 2, tôi vận dụng dạy học gắn liền với sảnxuất kinh doanh xây dựng tiến trình dạy học cho chủ đề “Sinh sản ở thực vật vớivấn đề nhân giống hoa, cây cảnh ở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An”

1 Thiết kế tiến trình dạy học

CHỦ ĐỀ: SINH SẢN Ở THỰC VẬT VỚI VẤN ĐỀ NHÂN GIỐNG HOA, CÂY CẢNH

Ở HUYỆN DIỄN CHÂU, TỈNH NGHỆ AN

1.1 Xác định mối liên hệ nội dung bài học với sản xuất, kinh doanh tại địa phương

Cây giống đóng vai trò rất quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, quyết định đến năng suất, sản lượng, giá thành sản phẩm… cho người nông dân

- Cây giống có thể được tạo ra nhờ phương pháp nhân giống vô tính hoặc hữutính, trong đó phương pháp nhân giống vô tính đang được sử dụng phổ biến đểnhân giống ở nước ta như giâm, chiết, ghép trên nhiều đối tượng cây trồng (câyhoa, cây cảnh, cây ăn quả ) Phương pháp này có ưu điểm là dễ thực hiện, tốnítchi phí, sản xuất số lượng lớn cây trồng trong khoảng thời gian ngắn, nhanhchóngcho thu hoạch sản phẩm (chóng ra hoa, kết quả…) Tuy nhiên, phương phápnày khi thực hiện trong thời gian dài dễ làm giống bị thoái hóa,

Những hạn chế của phương pháp giâm, chiết, ghép được khắc phục bằngphương pháp nuôi cấy mô Hiện tại có rất nhiều cơ sở sản xuất cây giống bằngphương pháp này bao gồm các Viện nghiên cứu, đại học, trung cấp nghề, côngty… Tuy nhiên, phương pháp nuôi cấy mô cũng tồn tại những hạn chế như đầu tư,trình độ nhân lực, công nghệ

Tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanhgiống hoa, giống cây ăn quả, cây cảnh có hiệu quả kinh tế và tạo ra cảnh quan đẹpcho vùng quê

1.2 Những công việc chuẩn bị cho phương án tổ chức dạy

học a Đối với giáo viên:

Bước 1 Khảo sát cơ sở:

Ở huyện Diễn Châu có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh giống hoa, giống cây

ăn quả, cây cảnh nhưng cơ sở lớn nhất là Công ty cây xanh Đức Cường tại xã DiễnHồng, Diễn Châu, Nghệ An

Thông tin thêm về cơ sở sản xuất, kinh doanh

- Tên cơ sở: Công ty cây xanh Đức Cường

- Địa chỉ: Xã Diễn Hồng - Huyện Diễn Châu - Nghệ An Chủ

cơ sở: Nguyễn Việt Cường – Điện thoại: 0979.767.969

Lĩnh vực sản xuất, kinh doanh: Các giống hoa, cây cảnh, giống cây ăn quả.Diện tích: 6 ha (Gồm cả 2 cơ sở)

Nhân lực: 20 người

Sản lượng: khoảng 50.000 cây giống/năm

Lợi nhuận: 500.000.000 đồng/năm

Bước 2: Lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức thực hiện:

* Nội dung:

-Bài 41: Sinh sản vô tính ở thực vật

-Bài 42: Sinh sản hữu tính ở thực vật

-Bài 43: Thực hành: Nhân giống vô tính ở thực vật bằng giâm, chiết,

ghép * Phương pháp và hình thức tổ chức:

- Kết hợp tự học(Có tài liệu hướng dẫn tự học của giáo viên), trải nghiệm tại

cơ sở sản xuất và dạy học tại lớp

Bước 3: Lập kế hoạch dạy học:

Nội dung kế hoạch bao gồm: soạn kế hoạch bài học; chuẩn bị cơ sở vật chất, phương tiện dạy học; liên hệ cơ sở để tổ chức dạy học

b Đối với học sinh:

- Tìm hiểu về sinh sản ở thực vật qua sách giáo khoa và tài liệu hướng dẫn tựhọc; tìm hiểu ứng dụng của phương pháp nhân giống vô tính thông qua Internet,thực tiễn sản xuất nông nghiệp tại địa phương

- Chuẩn bị vở, bút ghi chép tại cơ sở; máy ảnh…

1.3 Kế hoạch dạy học

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Nêu được khái niệm sinh sản, sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính ở thực vật

- Chỉ ra được các hình thức sinh sản nào là vô tính hay hữu tính

- Phân biệt được sinh sản vô tính với sinh sản hữu tính

- Trình bày được các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật, các giai đoạn trongquá trình sinh sản hữu tính

- Hiểu được cơ sở khoa học của các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật, vai trò của sinh sản vô tính đối với đời sống thực vật và con người

- Trình bày được quy trình sản xuất giống ở cây trồng tự thụ phấn, thụ phấn chéo, cây trồng nhân giống vô tính, cây rừng.

-Hiểu và làm được các phương pháp nhân giống vô tính: Giâm cành và giâm lá, ghép cành, ghép chồi (mắt), chiết cành Ứng dụng được vào thực tiễn cuộc sống

- Thiết lập được kế hoạch kinh doanh các giống hoa, cây cảnh

- Liệt kê được nguyên liệu, thiết bị dùng để sản xuất giống hoa, cây cảnh

- Hạch toán được hiệu quả của hoạt động kinh doanh hoa, cây cảnh

- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh, vận dụng

- Rèn luyện kĩ năng khai thác kiến thức trong kênh hình

- Rèn luyện kỹ năng sống: Kỹ năng thể hiện sự tự tin khi trình bày trước lớp, tìm kiếm và xử lí thông tin, kỹ năng giao tiếp

- Rèn luyện được kĩ năng phân tích kênh hình, kĩ năng hoạt động nhóm và làm việc độc lập với sách giáo khoa

- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng

- Kĩ năng quản lí thời gian, đảm nhận trách nhiệm khi thực hành

- Thực hiện được các phương pháp giâm, chiết, ghép cành ở vườn trường hay

ở gia đình

- Tìm kiếm, chọn lọc, xử lý và lưu giữ được thông tin cần thiết trên Internet

và sử dụng môi trường tương tác trên mạng

- Có ý thức bảo vệ môi trường, làm đẹp trường học, thôn xóm

- Đề xuất được cách sống hòa nhập cộng đồng: tôn trọng, đoàn kết và tích cựctham gia các hoạt động tập thể

4 Xác định các năng lực chính cần hướng tới của chủ đề:

4.1 Các năng lực chung:

4.1.1 Năng lực tự học:

- HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là:

+ Xác định khái niệm, các hình thức sinh sản ở thực vật

+ Tìm hiểu một số phương pháp nhân giống thực vật hiện nay

+ Vận dụng kiến thức đã học đề xuất phương án nhân giống một số loài hoa, cây ăn quả, cây cảnh trồng nhiều ở địa phương.

- HS lập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:

TT Thời Nội dung Phương Người thực Sản phẩm

4.1.2 Năng lực giải quyết vấn đề:

- Tìm hiểu các phương pháp nhân giống hiệu quả các loài hoa, cây ăn quả, cây cảnh tại địa phương, đề xuất phương pháp nhân nhanh giống cây trồng

4.1.3 Năng lực tư duy sáng tạo:

- HS đặt ra được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập:

+ Tại sao chỉ từ các cơ quan sinh dưỡng (thân, lá, rễ…) lại có thể phát triển thành những cây hoàn chỉnh?

+ Cách tiến hành giâm cành, giâm lá? Cần đáp ứng những điều kiện gì để hom phát triển? Vì sao?

+ Cách tiến hành ghép cành, ghép chồi? Khi ghép cần chú ý điều gì? Ưu điểm của phương pháp ghép?

- Các kĩ năng tư duy:

+ Phân tích, so sánh, đánh giá, suy luận

4.1.4 Năng lực tự quản lý:

- Quản lí bản thân: Nhận thức được các tình huống tác động đến quá trình học tập của bản thân

+ Thời gian: Lập thời gian biểu cá nhân (nhóm) dành cho chủ đề

+ Mức độ an toàn, các biện pháp phòng tránh tai nạn lao động

+ Kinh phí: Có tốn nhiều tiền không

- Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề

+ Bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ để hoàn thành chủ đề

- Quản lí nhóm: Lắng nghe và phản hồi tích cực, tạo hứng khởi học tập

- Năng lực đặt câu hỏi phỏng vấn

-Năng lực giao tiếp giữa các học sinh trong nhóm, với giáo viên, với nông dân

4.1.6 Năng lực hợp tác:

- Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm

- Làm việc với giáo viên hướng dẫn trong quá trình thực hiện chủ đề

4.1.7 Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông (ICT):

- Sử dụng internet tìm kiếm thông tin liên quan

- Trình bày báo cáo nghiên cứu bằng công nghệ thông tin

+ Sử dụng văn phong khoa học để viết báo cáo nghiên cứu

+ Sử dụng ngôn ngữ đối thoại, thảo luận, giải thích, thuyết trình

4.2 Các năng lực chuyên biệt

4.2.1 Quan sát:

- Quan sát hình ảnh, tranh vẽ liên quan đến chủ đề (Hình 41.2 Một số hìnhthức sinh sản sinh dưỡng tự nhiên của thực vật; hình 42.1 Sự phát triển của hạtphấn và túi phôi; hình 42.2 Thụ tinh kép; hình 43 Ghép cành và ghép chồi)

- Quan sát điều kiện khí hậu, thời tiết ở địa phương

- Quan sát thực trạng tạo giống cây cảnh ở một số cơ sở sản xuất

- Quan sát tình hình phát triển kinh tế từsản xuất hoa, cây cảnh

4.2.2 Tìm mối liên hệ:

- Mối liên hệ giữa sinh sản vô tính và hữu tính

- Mối liên hệ giữa sự ảnh hưởng của các nhân tố môi trường tới sự phát triển của thực vật

- Mối liên hệ giữa sinh sản vô tính với nhân giống vô tính

4.2.3 Tính toán:

- Xử lí số liệu thí nghiệm

- Hoạch toán hiệu quả sản xuất, kinh doanh

4.2.4 Đưa ra các tiên đoán:

- Ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh đến sự phát triển của cây giống

- Cành ghép, chồi ghép giữa 2 giống khác nhau sẽ phát triển như thế nào

4.2.5 Hình thành giả thuyết khoa học:

- Giâm cành, chiết, ghép có hỗ trợ kỹ thuật, một số loại chất kích thích sẽ mang lại hiệu quả như thế nào so với phương pháp của người nông dân

4.2.6 Thực nghiệm:

- Làm thực nghiệm, thu thập và xử lí số liệu thí nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận

B KẾ HOẠCH DẠY HỌC

B.1 Nội dung và thời lượng

Dạy học theo chủ đề Dạy học theo PPCT và SGK hiện hành

I Tìm hiểu về cơ sở sản xuất Sinh sản vô tính ở

thực vật Châu, Nghệ An.

II Tìm hiểu về sinh sản và sinh 42 Sinh sản hữu tính Cả bàisản vô tính ở thực vật 1 tiết ởthực vật

III Tìm hiểu về sinh sản hữu

Tổng: 3 tiết

Thời lượng giảng dạy chủ đềtăng 01 tiết so với chương trình SGK hiện hành.Nội dung giảng dạy có sắp xếp trình tự, tăng thời gian cho luyện tập vận dụng kiếnthức đã học vào thực tiễn sản xuất

B.2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

2.1 Đối với giáo viên:

- Sơ đồ hình 41.1; 41.2 trang 160; và 42.1; 42.2 trang 164 - 165; hình 43 trang169SGK Sinh học 11

- Tài liệu hướng dẫn học sinh tự học

- Một số hình ảnh thực tế về phương pháp nhân giống ở địa phương

- Phiếu khảo sát.

- Dụng cụ thực hành: Dao, kéo, chậu đựng đất ẩm, dây nilon

- Phim ngắn tìm hiểu kỹ thuật và thực hành về giâm, chiết, ghép

- Tìm hiểu một số giống hoa, cây cảnh được nhân giống nhiều ở Diễn Châu

- Tìm hiểu một số yếu tố khí hậu, đất đai tại Diễn Châu ảnh hưởng đến sự phát triển cây trồng

- Tìm hiểu về thực trạng nhân giống một số loài hoa, cây cảnh và đề xuất các giải pháp nhằm đạt kết quả cao hơn

2.2 Đối với học sinh:

- Thảo luận nhóm: phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, lập nhóm

trưởng, thư ký

- Lên ý tưởng cho bài báo cáo, ấn phẩm, sản phẩm

- Đi thu thập tài liệu, tìm hiểu thực tế địa phương

- Báo cáo kết quả tìm hiểu theo phiếu học tập

- Hoàn thành nội dung tài liệu hướng dẫn tự học

- Chuẩn bị mẫu vật thực hành

- Chuẩn bị vở, bút ghi chép tại cơ sở; máy ảnh…

B3 Phương pháp, kỹ thuật dạy học:

- Trải nghiệm sáng tạo

Chủ đề có thể được thực hiện theo 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Trải nghiệm thực tiễn, tìm hiểu các cơ sở sản xuất, kinh doanh

hoa, cây cảnh tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An Viết báo cáo (phiếu học tập số1); Từ trải nghiệm thực tiễn và nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu liên quan họcsinh tìm hiểu và hình thành kiến thức về sinh sản ở thực vật theo tài liệu hướng dẫn

tự học

Giai đoạn 2: Học tập tại lớp: Báo cáo kết quả thu thập từ trải nghiệm, báo

cáo kết quả hoàn thành tài liệu tự học để hình thành kiến thức về sinh sản và sinh

sản vô tính ở thực vật, các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật: giâm, chiết,

ghép; và về sinh sản hữu tính ở thực vật có hoa

Giai đoạn 3: Thực hiện ở lớp và ở nhà: thực hành phương pháp nhân giống

hoa, cây ăn quả, cây cảnh

Dự kiến việc tổ chức các hoạt động theo thời gian như bảng dưới:

Trải nghiệm - Xây dựng báo cáo dựa trên các nhiệm vụ của

thực tiễn, xây phiếu học tập 01 và các kết quả trải nghiệm.

dựng báo cáo - Đề xuất và lựa chọn các kiến thức và câu hỏi có

liên quan

- Hướng dẫn học sinh hoàn thành tài liệu hướng

dẫn tự học

Báo cáo kết quả trải nghiệm: 15 phút ở

- Chọn từ một đến hai nhóm báo cáo, trao đổi kết lớpquả trải nghiệm

Hình thành hệ -Trình bày, thảo luận đế thống nhất các câu hỏi

nghiên cứu: tìm hiểu các phương pháp nhânthống kiến thức giống hoa, cây cảnh, cây ăn quả

- Báo cáo kết quả học tập theo tài liệu hướng dẫn 30 phút ở

- Giáo viên nhận xét, kết luận

- Luyện tập phương pháp nhân giống vô tính ở 45 phút ởLuyện tập thực vật: giâm, chiết và ghép ở vườn trường lớp

THPT Nguyễn Xuân ÔnVận dụng, tìm - Vận dụng mở rộng việc nhân giống hoa, cây 05 tuần xây

cảnh ở địa phương; xây dựng kế hoạch kinh dựng sảntòi mở rộng

4.2 Hoạt động dạy học chi tiết

Hoạt động 1: Tham quan và tìm hiểu về cơ sở sản xuất, kinh doanh giống hoa, cây cảnh ở Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, Diễn Châu, Nghệ An.

a Mục tiêu - Trải nghiệm thu thập thông tin về cơ sở sản xuất, kinh doanh giống

hoa, cây cảnh: Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, DiễnChâu, Nghệ An

- Phát hiện vấn đề nhân các giống hoa, cây cảnh bằng các phươngpháp nhân giống

b Nội dung - Tìm hiểu các thông tin về cơ sở sản xuất, kinh doanh giống hoa,

cây cảnh: Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, DiễnChâu, Nghệ An

c Kỹ thuật - Chia nhóm từ 6 đến 8 học sinh Phổ biến kế hoạch tham quan trải

tổ chức hoạt nghiệm Giao nhiệm vụ thực hiện phiếu học tập 01.

động - Chuẩn bị học liệu (vở ghi, phiếu học tập 01)

Cần liên hệ trước các cơ sở sở sản xuất, kinh doanh giống hoa, câycảnh: Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, Diễn Châu,Nghệ An

Sau tham quan, trải nghiệm, HS về nhà:

- Tìm kiếm thêm các thông tin về sản xuất, kinh doanh giống hoa,cây cảnh ở huyện Diễn Châu, Nghệ An từ các nguồn khác nhau(người lớn, sách báo, Internet)

- Xây dựng báo cáo sản phấm trải nghiệm

d Sản phẩm - Báo cáo sản phẩm của học sinh về tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh học tậpdoanh giống hoa, cây cảnh: Công ty cây xanh Đức Cường

e Gợi ý GV đánh giá việc trình bày, đánh giá sản phẩm là các câu hỏi, ý kiến đánh giá trao đổi, đánh giá kết quả vở ghi

Hoạt động 2: Báo cáo kết quả trải nghiệm tại lớp.

a Mục tiêu - Trình bày báo cáo, chia sẻ thảo luận về các điều thu được từ trải

nghiệm tại sản xuất, kinh doanh giống hoa, cây cảnh: Công tycây xanh Đức Cường

b Nội dung -Trình bày các báo cáo, trao đổi kết quả trải nghiệm

-Trình bày, thảo luận để thống nhất các câu hỏi nghiên cứu: tìm hiểucác phương pháp nhân giống hoa, cây cảnh, cây ăn quả

c Kỹ thuật - Đại diện HS của 1 đến 2 nhóm báo cáo trước lớp về các kết quả tổ chức hoạt trải nghiệm Các nhóm còn lại lắng nghe, trao đổi, bổ sung.

động

- Đại diện HS trình bày các câu hỏi đặt ra khi trải nghiệm để thảo luận

- Thống nhất vấn đề sinh học liên quanđến các phương pháp nhân

giống và câu hỏi nghiên cứu lí thuyết và thực nghiệm

d Sản phẩm - HS tiến hành trình bày báo cáo và thảo luận theo kế hoạch

học tập - Lựa chọn được vấn đề sinh học liên quanđến các phương pháp

nhân giống và câu hỏi hợp lí

e Gợi ý + GV đánh giá quá trình thảo luận nhóm, đánh giá sản phấm, đánh

đánh giá giá kết quả ghi chép được của các HS và việc trình bày thảo luận

vật

1 Cây tràm khi chặt gốc, saumột thời gian mọc lên nhữngcành mới

2 Các cây chuối con mọc từthân rễ của cây chuối mẹ

3 Cây cam ra hoa, tạo quả, kếthạt, cây con mọc lên từ hạt

a Ví dụ nào là sinh sản ở thựcvật?

b Thế nào là sinh sản?

c Có thể chia sinh sản ở thực

vật thành những hình thứcnào? Nêu khái niệm của từnghình thức đó?

- GV nhận xét, kết luận

- GV yêu cầu học sinh nghiêncứu tài liệu hướng dẫn tự học

- câu 2, trả lời:

1 Con sinh ra trong sinh sản

vô tính, sinh sản hữu tính cóđặc điểm di truyền như thế nào?

2 Nếu điều kiện môi trườngthay đổi thì khả năng thíchnghi ở đời con của hình thứcsinh nào tốt hơn? Vì sao?

- GV nhận xét, kết luận

2 Các hình - Giáo viên chiếu hình về các

thức sinh sản hình thức sinh sản vô tính ở

vô tính ở thực vật (tài liệu hướng dẫn tự

thực vật học – câu 3)

Quan sát các hình ảnh và nêucác hình thức sinh sản vô tính

ở thực vật?

GV nhận xét, kết luận

3.Các GV mời 1 nhóm báo cáo (tài

phương pháp liệu hướng dẫn tự học – câu 4)

HS thảo luận, trả lời

- Đại diện 1 nhóm báo cáo

- Các nhómnhận xét kếtquả hoạt độngcủa nhóm báocáo

- HS Phân biệtđược sinh sản vôtính và sinh sảnhữu tính ở thựcvật

- HS trình bàyđược ưu điểmcủa sinh sản hữutính

- HS nêu đượccác hình thứcsinh sản vô tính

có ở thực vật

- Bài báo cáo vềcác phương phápnhân giống vôtính ở thực vật.+ Ghép chồi và ghép cành

+ Chiết cành và giâm cành

+ Nuôi cấy tếbào và mô thựcvật

4 Vai trò GV mời 1 nhóm báo cáo (tài - Đại diện 1 - Bài báo cáo vềcủa sinh sản liệu hướng dẫn tự học – câu 5) nhóm báo cáo vai trò của sinh

với đời sống GV nhận xét, kết luận nhận xét kết với đời sống thực

hoa. GV chiếu sơ đồ (tài liệu HS thảo luận HS mô tả được

1 Quá trình hướng dẫn tự học câu 6) yêu nhóm, hoàn quá trình hìnhhình thành cầu học sinh thảo luận nhóm thành sơ đồ, thành hạt phấnhạt phấn và để hoàn thành sơ đồ đại diện 1 và túi phôi

nhóm trìnhtúi phôi

bày, các nhómGiáo viên kết luận

khác nhận xét

2 Quá trình GV chiếu hai đoạn phim về HS thảo luận, - HS nêu đượcthụ phấn và quá trình thụ phấn và thụ tinh trả lời Các khái niệm thụthụ tinh Yêu cầu học sinh rút ra: nhóm khác phấn; phân biệt

được tự thụ phấn

- Khái niệm thụ phấn? Phân nhận xét

và thụ phấnbiệt tự thụ phấn và thụ phấn

chéo; khái niệmchéo? Các tác nhân thụ phấn?

GV nhận xét, kết luận

3 Quá trình GV: Hãy trình bày nguồn gốc HS thảo luận, HS trình bày

GV mời 1 nhóm báo cáo (tài

Tìm hiểu liệu hướng dẫn tự học – câu 9)

thực trạng - GV nêu câu hỏi:

nhân giống + Kể tên những loài hoa, cây ăn - Đại diện 1 - Bài báo cáo về

hoa, cây ăn quả, cây cảnh đang được trồng

quả, cây phổ biến ở huyện Diễn Châu? nhóm báo cáo về thực trạng

cảnh ở Phương pháp nhân giống đối - Các nhóm

huyện Diễn với mỗi loài cây nêu trên? nhận xét kết

Châu. + Đề xuất phương pháp nhân quả hoạt động

giống tốt nhất đối với mỗi loài cây của nhóm báo

- GV nhận xét, chuẩn kiến cáo

thức

tính cây cảnh ởDiễn Châu Đềxuất phươngpháp nhân giốngtốt nhất

Hoạt động 4: Thực hành nhân giống vô tính ở thực vật: giâm, chiết và ghép.

Thực hành - GV yêu cầu HS quan sát các - HS quan sát Sản phẩm: giâmphương pháp thao tác làm mẫu của thí giáo viên cành, chiết cành,nhân giống nghiệm giâm cành, chiết cành, hướng dẫn ghép chồi của

thực vật: - GV chia lớp thành nhóm và thực hiện thực

giâm, chiết yêu cầu các nhóm thực hiện hành

và ghép các thí nghiệm: giâm, chiết, - Các nhóm HS

- GV đánh giá giá thái độ sản phẩm vàchuẩn bị mẫu vật, dụng cụ trình bày quythực hành, thái độ trong giờ trình làm rathực hành (Phiếu số 2) sản phẩm

- GV quan sát và hỗ trợ nhóm

HS (nếu cần)

- GV đánh giá sản phẩm củahọc sinh

Hoạt động 5: Vận dụng mở rộng việc nhân các giống hoa, cây ăn quả, cây

cảnh tại địa phương, xây dựng kế hoạch kinh doanh (Hoạt động sản xuất, kinh

doanh của học sinh; Tài liệu hướng dẫn tự học – câu 10 )

a Mục tiêu - Học sinh thực hiện việc nhân các giống hoa, cây ăn quả, cây cảnh

tại địa phương

- Học sinh lập được kế hoạch bán cây giống ra thị trường

- Hiểu được quy trình nhân giống vô tính cây trồng bằng phươngpháp nuôi cấy mô Các thành tựu nổi bật của phương pháp nhângiống bằng nuôi cấy mô tế bào

- Định hướng nghề nghiệp cho HS với ngành nghề tại địa phương gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh

b Nội dung - HS thực hiện được các bước giâm cành, chiết, ghép tại gia đình,

địa phương