Chủ đề 4 an ninh truyền thông , internet và những xu thế phát triển hiện nay

Chủ đề 4 Internet và những xu thế phát triển hiện nay I Sự ra đời và phát triển của Internet 1 Tình hình phát triển internet trên thế giới Ý tưởng xây dựng internet bắt đầu từ năm 1968 tại Mỹ nhằm mục[.]

Chủ đề 4:

Internet và những xu thế phát triển hiện nay

I Sự ra đời và phát triển của Internet

1 Tình hình phát triển internet trên thế giới

Ý tưởng xây dựng internet bắt đầu từ năm 1968 tại Mỹ nhằm mục đích an ninh - quốc phòng

Năm 1969 một dự án của Bộ Quốc phòng Mỹ (DOD) có tên là ARPANET nhằm thực nghiệm kết nối mạng một cách đáng tin cậy giữa Bộ Quốc phòng và các nhà thầu nghiên cứu khoa học và quân sự với nhau

Đến năm 1970, đã có hai mạng: Store - and - Forward và ALOHAnet (Hai mạng này kết nối với ARPANET vào năm 1972)

ARPANET thành công vang dội và mọi trường đại học trong nước đều muốn gia nhập Do đó, năm 1983 đã được tách làm hai: một có tên là MILNET dành cho các địa điểm quân sự, một ARPANET mới dành cho các địa điểm phi quân

sự Tuy nhiên hai mạng này vẫn còn liên kết với nhau nhờ giao thức IP (Internet Protocol - giao thức Internet) và TCP (Transmission Control Protocol - giao thức điều khiển truyền tin) Giao thức TCP/IP giúp cho việc truyền tải dữ liệu có nhiều cập bậc tầng phục vụ cho nhiều mục đích từ yêu cầu thấp tới cao của con người

Năm 1986, Hội đồng khoa học Quốc gia Mỹ (National Science Foundation -NSF) đã xây dựng mạng riêng lấy tên là SNFnet, mạng này hoạt động nhanh hơn nhiều và đã nối với các trung tâm tính toán lớn

Cũng năm 1986, người ta đã xây dựng mạng đường trục để liên kết tất cả trung tâm máy tính lớn và siêu lớn với nhau tạo thành mạng Internet, và cũng từ

đó thuật ngữ Internet ra đời

Như vậy, đến nay Internet đã và đang trải qua 4 thời kỳ:

- Thời kỳ phôi thai (1968 - 1984) với số lượng máy chủ vượt qua 1000;

- Thời kỳ bùng nổ lần thứ nhất - bùng nổ kết nối (1986 - 1980), với số lượng máy chủ vượt quá 100.000 gồm các mạng Eunet (châu Âu) và AUSSIBnet (Úc)

và dịch vụ phổ biến nhất là Email và FTP;

- Thời kỳ bùng nổ lần thứ 2 với sự xuất hiện của WWW (1991 - 1997);

- Internet sự vật (IoT) và Internet vạn vật (IoE) (từ 1999 đến nay), một mạng kết nối không chỉ máy móc với nhau mà còn cho con người, quy trình và

dữ liệu.

Theo số liệu thống kê trên trang Hootsuite and We are social tháng 10/2019, dân số thế giới là hơn 7,7 tỷ người thì có tới gần 4,5 tỷ người dùng internet, chiếm 58%.

2 Tình hình phát triển internet tại Việt Nam

2.1 Giai đoạn 1992 - 1999

Những nỗ lực đầu tiên kết nổi Việt Nam với mang lưới Internet toàn cầu là vào năm 1991, lúc ấy giáo sư Rob Hurle, Đại học Quốc gia Australia (ANU) cùng với ông Trần Bá Thái, Viện Công nghệ thông tin tại Hà Nội (IOIT) tiến hành thí nghiệm kết nối các máy tính ở Úc và Việt Nam thông qua đường dây điện thoại Đến năm 1992, thí nghiệm của 2 người mới thành công và lần đầu tiên người ở Việt Nam gửi email ra nước ngoài đến với địa chỉ của ông Rob Lúc

ấy IOIT Hà Nội có hộp thư điện tử riêng với đuôi ở tận Úc

Năm 1994, Viện Công nghệ thông tin IOIT trở thành nhà cung cấp dịch vu Internet đầu tiên tại Việt Nam với dịch vu thư điện tử với tên miền quốc gia vn Năm 1995, Internet bắt đầu được thương mai hóa do nhu cầu sử dụng Internet tại Việt Nam tăng quá nhanh và các đồng nghiệp ở IOIT bắt đầu hợp tác với Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) để phát triển dịch vụ Các dịch vụ Internet được cung cấp lúc ấy bao gồm thư điện tử, diễn đàn, liên lạc nội bộ, thư viện điện tử Số người sử dụng lên đến hàng ngàn người

Các dịch vụ khác như thiết kế Web, FTP, TelNet… được NetNam cung cấp đấy đủ khi Internet được chính thức cho phép hoạt động tại Việt Nam từ 1997 Vào ngày 19/11/1997, VNPT đã đón nhận trọng trách lớn lao gửi lời chào

"Hello the World", kết nối Việt Nam với mạng lưới Internet toàn cầu VNPT, NetNam, và 3 công ty khác trở thành những nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) đầu tiên tại Việt Nam Dịch vụ được cung cấp trên hạ tầng mạng điện thoại cố định, tốc độ truy cập hạn chế

Năm 1999, các nhà cung cấp dịch vụ Internet được phép thử nghiệm công nghệ, dịch vụ điện thoại và các dịch vụ Internet cơ bản Trung tâm thông tin mạng Internet VN (VNNIC) được thành lập 1 năm sau đó

2.2.Giai đoạn 2000 - 2010

Năm 2003, Internet băng rộng ADSL (MegaVNN) chính thức có mặt trên thị trường Đây là dịch vụ truy nhập Internet thông qua công nghệ băng rộng ADSL, cho phép người dùng truy nhập Internet tốc độ cao, vừa có thể dùng các dịch vụ khác như điện thoại, fax đồng thời Cũng trong năm này, cước Internet, điện thoại giảm mạnh chưa từng có (từ 10 - 40%) đã kích thích nhu cầu người dùng tăng mạnh

Năm 2009, Internet cáp quang FTTH chính thức được triển khai với tốc độ truy cập mạng tăng đáng kể so với ADSL Cùng thời điểm này, VinaPhone khai trương mạng 3G mở ra kỷ nguyên Internet cho di động tại Việt Nam Đây được xem là bước đón đầu quan trọng cho sự bùng nổ Internet băng rộng di động tại Việt Nam sau này

Từ năm 2010, Internet Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc với xu hướng chuyển dịch từ dịch vụ cáp đồng sang cáp quang Việt Nam nằm trong top đầu những quốc gia có lượng người dùng Internet nhiều nhất trên thế giới Đặc biệt, sự phát triển của Internet cũng thay đổi mạnh mẽ cách thức người dùng với

sự bùng nổ của thị trường thiết bị di động (điện thoại thông minh và máy tính bảng)

2.3.Giai đoạn 2011 đến nay

Năm 2016, Bộ TT - TT chính thức cấp giấy phép triển khai dịch vụ 4G cho các nhà mạng đánh dấu một bước phát triển mới cho dịch vụ thông tin di động tại Việt Nam Chúng ta cũng dự kiến sẽ triển khai thực tế dịch vụ 5G vào năm 2020

Tính đến tháng 1/2019, Việt Nam đã có 64 triệu người dùng Internet, chiếm 66% dân số cả nước (gần 97 triệu người)

Cùng với sự phát triển của công nghệ, các dòng điện thoại phân khúc tầm trung – thấp liên tục được ra đời giúp cho nhiều người có thể dễ dàng sở hữu những chiếc điện thoại thông minh và tiếp cận với Internet Tính đến tháng 1/2019, số thuê bao điện thoại đã được đăng ký lên tới 143,3 triệu

Theo đánh giá người dùng Việt Nam dành trung bình tới 6 giờ 42 phút mỗi ngày để tham gia các hoạt động liên quan tới mạng Internet Báo cáo cũng đề cập

thêm, người dùng Việt Nam dùng trung bình 2 giờ 32 phút để dùng mạng xã hội,

2 giờ 31 phút để xem các stream hoặc các video trực tuyến và dùng 1 giờ 11 phút

để nghe nhạc 94% là tỷ lệ người dùng Internet ở Việt Nam sử dụng Internet

hàng ngày Và 6% là số người sử dụng Internet ít nhất một lần/tuần

II Xu thế phát triển Internet hiện nay

Xu thế phát triển Internet hiện nay sẽ là internet kết nối sự vật (Internet of things - IoT) và internet kết nối vạn vật (Internet of everthing - IoE)

1 Internet kết nối sự vật (IoT)

1.1 Khái niệm:

Internet of Things (IoT) là mạng lưới vạn vật kết nối Internet hay mạng lưới thiết bị kết nối Internet Theo đó, mỗi đồ vật, con người được cung cấp một định danh riêng, và tất cả có khả năng truyền tải, trao đổi thông tin, dữ liệu qua một mạng duy nhất, không cần đến sự tương tác trực tiếp giữa người với người, hay người với máy tính

Hiểu một cách đơn giản: IoT là tất cả các thiết bị có thể kết nối với nhau, chia

sẻ thông tin với nhau nhằm mục đích phục vụ đời sống con người

I.2 Lợi ích mang lại:

 IoT sẽ giúp ngôi nhà bạn thông minh hơn

 IoT sẽ giúp bạn có thể làm việc với mọi thiết bị

 IoT sẽ giúp bạn kết nối các thiết bị và hỗ trợ tốt hơn trong công việc

 và 1001 lợi ích khác nữa

Được cung cấp bởi một mã định danh duy nhất Việc này, cho phép các thiết

bị có khả năng truyền dữ liệu qua mạng mà không cần đến sự tương tác giữa người với người, hoặc giữa máy tính với nhau. 

Internet of Things từ là một trong những công nghệ đỉnh cao trong thời buổi công nghệ số Với những thiết bị và công nghệ không dây, kết hợp với hệ thống

cơ điện vi mô (MEMS), microservice (là một kiểu phần mềm, chia phần mềm thành những dịch vụ rất nhỏ) và Internet Chính vì thế đã phá vỡ bức tường silo giữa công nghệ vận hành (OT) và công nghệ thông tin (IT) Từ đó, cho phép phân tích các dữ liệu phi cấu trúc để có được những hiểu biết nhất định và cải thiện hiệu quả hơn

Những năm gần đây, tốc độ phát triển của mạng Internet vô cùng mạnh mẽ

Từ những trang Web tĩnh truyền tải nội dung từ người xuất bản, Web 2.0 ra đời nhấn mạnh sự tương tác và nội dung được tạo bởi chính người dùng mà điển hình là các mạng xã hội Khi Web 2.0 vẫn đang thống trị Internet thì các học giả vẫn tiếp tục thảo luận về Web 3.0 dưới một thuật ngữ là Mạng ngữ nghĩa (Semantic Web) với mục đích truyền tải các thông điệp của trang Web tới không chỉ con người mà còn tới máy móc Nói cách khác biểu diễn Web phải ở định dạng nội dung mà máy móc có thể hiểu được, xử lý và chia sẻ nội dung đấy mà không cần sự tham gia của con người Song song với sự tiến hóa của các công nghệ và giao thức Internet, các công nghệ trong lĩnh vực mạng cảm biến và NFC (Giao tiếp gần - Near Field Communication) sử dụng các thẻ RFID cũng đồng thời tiến hóa mạnh mẽ Sự giao thoa của hai luồng tiến hóa này dẫn tới các viễn cảnh và khả năng hoàn toàn mới Một viễn cảnh mà máy móc có thể giao tiếp với nhau thông qua Internet và chủ động tham khảo thông tin, xử lý vấn đề một cách thông mình mà không cần hoặc cần rất ít sự tương tác của con người

I.3 Ứng dụng IoT trong đời sống

- Thiết kế nhà thông minh (smart home);

- Thu tiền điện, nước tự động;

- Giám sát lưu lượng xe cộ và tự động điều chỉnh tín hiệu đèn giao thông;

- Xe ôtô tự hành;

- Các thiết bị không người lái…

2 Internet vạn vật - Internet of Everything (IoE)

2.1.Khái niệm

IoE là một khái niệm kết nối rộng hơn mà chúng ta có thể tưởng tượng được,

và xoay quanh 4 yếu tố chính:

 People: Con người - được coi là các nút cuối cùng kết nối qua internet và cũng là mấu chốt của mọi vấn đề Con người là chủ thể, thông qua các kết nối internet để chia sẻ thông tin và các hoạt động của mình với các vật thể xung quanh Ví dụ: các mạng xã hôi, cảm biến về sức khỏe/ hoạt động thể dục,

 Things: Đây là các cảm biến vật lý, thiết bị đầu cuối, cơ cấu chấp hành, Tóm lại là các thiết bị tạo ra thông tin hoặc nhận dữ liệu thông tin từ các nguồn khác Ví dụ như các nhiệt điện trở thông minh, cảm biến khoảng cách,

 Data : Dữ liệu thô từ các "Things" cung cấp, sẽ được xử lý và phân tích thành các thông tin hữu ích, góp phần cho phép ra quyết định /kiểm soát một cách thông minh Ví dụ: Khi có dữ liệu nhiệt độ của một căn phòng trong một thời gian, ta sẽ có dữ liệu trung bình số giờ có nhiệt độ cao để tối ưu việc yêu cầu làm mát phòng

 Process: Là quá trình giúp tăng việc kết nối giữa 3 phần tử trên để tạo ra hiệu quả tối ưu nhất Ví dụ: ta có thể sử dụng các thiết bị thể dục thông minh và mạng xã hội để quảng cáo các dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách chính xác cho các khách hàng tiềm năng

Như vậy, IoE sẽ tạo ra một hệ sinh thái khép kín bao gồm: Công nghệ, quy trình và các sự vật/khái niệm của tất cả các trường hợp sử dụng kết nối Bất kỳ

một sự phân loại tiếp theo nào sau đây như: Internet of Human, Internet of Digital, Industrial Internet of Things sẽ đều trở thành một tập con của khái niệm IoE

Inernet of everythings cho phép mọi thứ có thể tương tác với nhau, khác với

IoT chỉ cho phép các thiết bị tương tác với nhau

2.2.Lợi ích mang lại:

IoE sẽ tạo ra hàng chục triệu đối tượng có thể tương tác với nhau theo thời gian thực Như vậy, có nghĩa là tất cả sẽ tạo ra một dữ liệu khổng lồ theo thời gian thực Và tất nhiên "Dữ liệu chính là tiền" bởi các doanh nghiệp sẽ cần những dữ liệu đó để liên tục phân tích và hiệu chỉnh sản phẩm để trở thành thông minh hơn Họ sẽ cần phải tự thu thập lưu trữ dữ liệu, vậy này sẽ mất khá nhiều thời gian và tiền bạc, hoặc họ chọn cách mua dữ liệu của những đơn vị chuyên thu thập dữ liệu lớn (những doanh nghiệp này cần có công nghệ thu thập và lưu trữ dữ liệu lớn). 

 Văn phòng thông minh, các vật dụng có thể phục vụ theo giọng nói của bạn

 Nhà ở thông minh có thể mở của khi bạn về

 Thành phố, cao ốc, bệnh viện, sân bay thông minh…

 và vô vàn các lợi ích khác khi bạn có thể trò chuyện với các vận dụng xung quanh

Nguyên lý là một mạng kết nối không chỉ máy móc với nhau mà còn cho con người, quy trình và dữ liệu giữa các đồ vật với nhau

Thiết bị Internet đầu tiên là máy Coke ở Carnegie Melon University vào đầu những năm 1980 Các lập trình viên có thể kết nối với máy thông qua Internet,

kiểm tra trạng thái của máy và xem xem trong máy có đồ uống lạnh hay không Nếu có đồ uống, họ sẽ đi đến đó để lấy Năm 1999, khái niệm internet kết nối vạn vật lần đầu tiên xuất hiện và phải hơn chục năm sau, thế giới mới nhận thấy ảnh hưởng ngày càng sâu, rộng của xu hướng này Sau hội nghị thế giới về công nghệ thông tin (Internet Protocol version 6 - Giao thức mạng Internet thế hệ 6) lần thứ 4 diễn ra tại Pháp năm 2014, chủ đề internet vạn vật mới thực sự phổ biến trên thế giới

Tại Việt Nam, khái niệm này cũng đã trở thành cụm từ “hot” nhất, được giới công nghệ thông tin nhắc đến nhiều nhất trong mọi sự kiện công nghệ thông tin năm 2016 Các chuyên gia công nghệ nhận định rằng, trong tương lai, mọi đồ vật

sẽ tích hợp phần mềm, cảm biến để có thể kết nối với nhau và tương tác với con người nhằm tạo nên một thế giới vạn vật kết nối internet Điều này sẽ làm thay đổi cuộc sống của con người, giúp cuộc sống của chúng ta tiện lợi hơn từ những kết nối thông minh

Hiện giờ là thời đại của internet liên kết mọi vật Giá trị thu được từ các kết nối quan trọng hơn số sự vật được kết nối, bởi nó đem đến cơ hội tăng trưởng kinh tế cho các quốc gia, phát triển kinh doanh cho các doanh nghiệp, kiếm tiền cho các nhà phát triển, những trải nghiệm vô giá cho người dùng Công nghệ và Internet thực sự đã tác động và có sức ảnh hưởng lớn tới mọi ngóc ngách, khía cạnh của cuộc sống cũng như thay đổi thói quen hành vi của con người, của lao động và giải trí, thậm trí cả những quan niệm, giá trị văn hóa

Internet vạn vật Internet of Everything (IoE) sẽ là một bước tiến lớn của công

nghệ truyền thông bởi mạng Internet truyền thống hiện tại chỉ là một nút trong cái không gian siêu rộng lớn Ta có thể hình dung viễn cảnh IoE tạo ra như khi ta chuẩn bị đi làm, ngôi nhà thông minh tự hiểu và mở cửa, gọi xe từ gara và chở ta

đến công sở Khi tủ lạnh hết đồ ăn nó có thể chủ động đặt hàng từ siêu thị, các hệ thống giao thông tự động điều tiết luồng xe để cảnh tắc đường không còn tái diễn Khi ta chuẩn bị về nhà thì mọi thứ đã sẵn sàng cho bữa tối… Viễn cảnh đó không còn là điều tưởng tượng mà đang dần thành hiện thực với việc các ông lớn như Amazon, Google, Intel và Cisco đã có những bước tiến dài và những khoản đầu tư siêu lớn vào lĩnh vực này để tạo ra những sản phẩm IoE đầu tiên

Một nút bấm nhỏ gọn cho phép đính trên bất cứ một thiết bị nào như tủ lạnh, máy giặt… và khi nhấn nút đó thì các nguyên liệu thiếu như bột giặt, đồ ăn sẽ được chuyển đến nhà bạn ngay lập tức Trong tương lai khi các hệ thống nền tảng cho IoT/IoE đưa vào sử dụng thì nút bấm này sẽ giao tiếp trực tiếp với từng vật dụng trong nhà để quyết định mua hàng hóa nào Bên cạnh đó các sản phẩm như ngôi nhà thông minh cũng đang trở thành phổ biến ở các quốc gia Ô tô tự lái đã được phát triển và thử nghiệm bởi Google Thậm chí có thể điều khiển mọi

đồ đạc trong nhà chỉ bằng cử chỉ, ánh mắt, thậm chí suy nghĩ. Xe tự lái, bò nuôi trong chuồng không cần đến tận nơi kiểm tra mà cũng biết sức khỏe của nó, biết khi nào nó sẵn sàng cho sữa, cây cần nước sẽ tự tưới… Lúc ấy chúng ta sẽ có nhiều thời gian hơn để chăm sóc sức khỏe, nghiên cứu những vấn đề cao siêu hơn như tìm đường đến các hành tinh khác

Tất cả những dấu hiệu và sản phẩm này phần nào cho ta thấy cuộc cách mạng Internet vạn vật đã thực sự sẵn sàng bùng nổ Thách thức với IoE bên cạnh vấn

đề công nghệ còn là vấn đề xã hội mà thể hiện rõ nét nhất là các vấn đề về an ninh và riêng tư người dùng Do các thiết bị IoT đều có đặc trưng là kết nối không dây và có thể được đặt trong các khu vực công cộng, mã hóa được coi là vấn đề cốt lõi cần giải quyết Tuy vậy, không phải thiết bị nào cũng có năng lực

xử lý đủ để tích hợp các hình thức mã hóa có tính bảo mật cao hiện tại nên trong