Vai trò của hoạt động và giao tiếp với sự phát triển nhân cách và ứng dụng trong hoạt động dạy học và giáo dục

MỤC LỤC I MỞ ĐẦU 1 1 Đặt vấn đề 1 2 Mục tiêu của chuyên đề 1 3 Phương pháp hoàn thiện chuyên đề 1 II NỘI DUNG 2 2 1 Vai trò hoạt động và giao tiếp đối với sự phát triển nhân cách 2 2 1 1 Vai trò của h. MỤC LỤCI. MỞ ĐẦU11. Đặt vấn đề12. Mục tiêu của chuyên đề13. Phương pháp hoàn thiện chuyên đề1II. NỘI DUNG22.1. Vai trò hoạt động và giao tiếp đối với sự phát triển nhân cách22.1.1. Vai trò của hoạt động đối với sự hình thành và phát triển nhân cách22.1.2. Yếu tố giao tiếp đối với sự hình thành và phát triển nhân cách22.2. Thực trạng phát triển nhân cách học sinh, sinh viên Việt Nam32.3. Một số giải pháp phát triển nhân cách học sinh sinh viên thông qua các hoạt động dạy học và giáo dục42.3.1. Nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy môn Chính trị và các môn Khoa học Mác Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh42.3.2.Nâng cao vai trò của các chủ thể giáo dục và đào tạo42.3.3.Tiếp tục xây dựng môi trường văn hoá sư phạm trong nhà trường5KẾT LUẬN6TÀI LIỆU THAM KHẢO7  I. MỞ ĐẦU1. Đặt vấn đềCon người là đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học khác nhau như sinh vật học, tâm lý học, đạo đức học, y học. Nghiên cứu về con người là một vấn đề không hề mới lạ nhưng lại xoay quanh nhiều khía cạnh tùy thuộc vào đặc điểm của mỗi ngành khoa học. Con người cũng luôn là chủ đề trung tâm của lịch sử triết học từ cổ đại đến trung đại.Ở Việt Nam vấn đề con người cũng luôn là một vấn đề thời đại và đang được nhiều ngành khoa học, nhiều cá nhân đặc biệt quan tâm, nhất là vấn đề xây dựng con người từ khi con trong ghế Nhà trường đối với học sinh, sinh viên. Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước, Việt Nam đang cần một quyết sách toàn diện, căn bản, xứng tầm với lĩnh vực quan trọng hàng đầu này. Chính vì những lí do đó về mặt lý luận và thực tiễn tác giả quyết định chọn đề tài “Vai trò của hoạt động và giao tiếp với sự phát triển nhân cách và ứng dụng trong hoạt động dạy học và giáo dục.”2. Mục tiêu của chuyên đềĐưa ra tầm quan trọng của hoạt động và giao tiếp trong quá trình phát triển nhân cách cho học sinh, sinh viên trong nhà trường. Cùng với đó đưa ra thực trạng phát triển nhân cách của học sinh sinh viên, từ đó đưa ra một số giải pháp vận dụng nhằm ứng dungnj nâng cao nhân cách trong hoạt động dạy học và giáo dục.3. Phương pháp hoàn thiện chuyên đềVề phương pháp luận, tiểu luận sử dụng những phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong đề tài này bao gồm phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích tổng hợp và đối chiếu. II. NỘI DUNG2.1. Vai trò hoạt động và giao tiếp đối với sự phát triển nhân cách2.1.1. Vai trò của hoạt động đối với sự hình thành và phát triển nhân cách Hoạt động là phương thức tồn tại của con người, là nhân tố quyết định trực tiếp sự hình thành và phát triển của nhân cách. Hoạt động của con người là hoạt động có mục đích, mang tính xã hội, cộng đồng, được thực hiện bằng những thao tác nhất định, với những cộng cụ nhất định. Thông qua hai quá trình đối tượng hóa và chủ thể hóa trong hoạt động mà nhân cách được bộc lộ và hình thành. Con người lĩnh hội kinh nghiệm xã hội lịch sử bằng hoạt động của bản thân để hình thành nhân cách. Mặt khác cũng thông qua hoạt động, con người đóng góp lực lượng bản chất của mình vào việc cải tạo thế giới khách quan. Con đường tác động có mục đích, tự giác của xã hội bằng giáo dục sẽ không có hiệu quả, nếu như bản thân không tiếp nhân, không hưởng ứng những tác động đó, không trực tiếp tham gia vào các hoạt động nhằm phát triển tâm lí, hình thành nhân cách.2.1.2. Yếu tố giao tiếp đối với sự hình thành và phát triển nhân cáchGiao tiếp là hình thức hoạt động đặc trưng cho mối quan hệ giữa con người với con người, thông qua đó thực hiện sự tiếp xúc tâm lí và được biểu hiện ở 3 quá trình: trao đổi thông tin, hiểu biết lẫn nhau và tác động lẫn nhau. Giao tiếp đóng vai trò cơ bản trong sự hình thành và phát triển nhân cách. Bởi vì:Nó ko thể có tâm lí con bên ngoài mối quan hệ giao tiếp, con người không thể tồn tại bên ngoài giao tiếp. Thông qua giao tiếp để tiếp thu, lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử – xã hội mà các thế hệ trước để lại để trở thành thành viên của xã hội.+ Giao tiếp thúc đẩy sự hình thành ở con người những hứng thú nhận thức khác nhau, điều này có thể làm đòn bẩy để dẫn đến sự tự đào tạo. Ví dụ như: Thông qua việc tham gia các hội thảo về môi trường, học sinh A có thể thấy hứng thú với vấn đề bảo vệ môi trường, điều đó thúc đẩy em tự nghiên cứu tìm tòi và từ đó dẫn đến sự tự đào tạo.

MỤC LỤC

I MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Mục tiêu của chuyên đề 1

3 Phương pháp hoàn thiện chuyên đề 1

II NỘI DUNG 2

2.1 Vai trò hoạt động và giao tiếp đối với sự phát triển nhân cách 2

2.1.1 Vai trò của hoạt động đối với sự hình thành và phát triển nhân cách 2

2.1.2 Yếu tố giao tiếp đối với sự hình thành và phát triển nhân cách 2

2.2 Thực trạng phát triển nhân cách học sinh, sinh viên Việt Nam 3

2.3 Một số giải pháp phát triển nhân cách học sinh sinh viên thông qua các hoạt động dạy học và giáo dục 4

2.3.1 Nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy môn Chính trị và các môn Khoa học Mác Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh 4

2.3.2 Nâng cao vai trò của các chủ thể giáo dục và đào tạo 4

2.3.3 Tiếp tục xây dựng môi trường văn hoá sư phạm trong nhà trường 5 KẾT LUẬN 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

I MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Con người là đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học khác nhau như sinh vật học, tâm lý học, đạo đức học, y học Nghiên cứu về con người là một vấn

đề không hề mới lạ nhưng lại xoay quanh nhiều khía cạnh tùy thuộc vào đặc điểm của mỗi ngành khoa học Con người cũng luôn là chủ đề trung tâm của lịch sử triết học từ cổ đại đến trung đại

Ở Việt Nam vấn đề con người cũng luôn là một vấn đề thời đại và đang được nhiều ngành khoa học, nhiều cá nhân đặc biệt quan tâm, nhất là vấn đề xây dựng con người từ khi con trong ghế Nhà trường đối với học sinh, sinh viên Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất nước, Việt Nam đang cần một quyết sách toàn diện, căn bản, xứng tầm với lĩnh vực quan trọng hàng đầu này

Chính vì những lí do đó về mặt lý luận và thực tiễn tác giả quyết định chọn

đề tài “Vai trò của hoạt động và giao tiếp với sự phát triển nhân cách và ứng

dụng trong hoạt động dạy học và giáo dục.”

2 Mục tiêu của chuyên đề

Đưa ra tầm quan trọng của hoạt động và giao tiếp trong quá trình phát triển nhân cách cho học sinh, sinh viên trong nhà trường Cùng với đó đưa ra thực trạng phát triển nhân cách của học sinh & sinh viên, từ đó đưa ra một số giải pháp vận dụng nhằm ứng dungnj nâng cao nhân cách trong hoạt động dạy học và giáo dục

3 Phương pháp hoàn thiện chuyên đề

Về phương pháp luận, tiểu luận sử dụng những phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong đề tài này bao gồm phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích tổng hợp và đối chiếu

II NỘI DUNG 2.1 Vai trò hoạt động và giao tiếp đối với sự phát triển nhân cách

2.1.1 Vai trò của hoạt động đối với sự hình thành và phát triển nhân cách

Hoạt động là phương thức tồn tại của con người, là nhân tố quyết định trực tiếp sự hình thành và phát triển của nhân cách Hoạt động của con người là hoạt động có mục đích, mang tính xã hội, cộng đồng, được thực hiện bằng những thao tác nhất định, với những cộng cụ nhất định Thông qua hai quá trình đối tượng hóa

và chủ thể hóa trong hoạt động mà nhân cách được bộc lộ và hình thành Con người lĩnh hội kinh nghiệm xã hội lịch sử bằng hoạt động của bản thân để hình thành nhân cách Mặt khác cũng thông qua hoạt động, con người đóng góp lực lượng bản chất của mình vào việc cải tạo thế giới khách quan

Con đường tác động có mục đích, tự giác của xã hội bằng giáo dục sẽ không có hiệu quả, nếu như bản thân không tiếp nhân, không hưởng ứng những tác động đó, không trực tiếp tham gia vào các hoạt động nhằm phát triển tâm lí, hình thành nhân cách

2.1.2 Yếu tố giao tiếp đối với sự hình thành và phát triển nhân cách

Giao tiếp là hình thức hoạt động đặc trưng cho mối quan hệ giữa con người với con người, thông qua đó thực hiện sự tiếp xúc tâm lí và được biểu hiện ở 3 quá trình: trao đổi thông tin, hiểu biết lẫn nhau và tác động lẫn nhau Giao tiếp đóng vai trò cơ bản trong sự hình thành và phát triển nhân cách Bởi vì:

Nó ko thể có tâm lí con bên ngoài mối quan hệ giao tiếp, con người không thể tồn tại bên ngoài giao tiếp Thông qua giao tiếp để tiếp thu, lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử – xã hội mà các thế hệ trước để lại để trở thành thành viên của xã hội

+ Giao tiếp thúc đẩy sự hình thành ở con người những hứng thú nhận thức khác nhau, điều này có thể làm đòn bẩy để dẫn đến sự tự đào tạo Ví dụ như: Thông qua việc tham gia các hội thảo về môi trường, học sinh A có thể thấy hứng thú với vấn đề bảo vệ môi trường, điều đó thúc đẩy em tự nghiên cứu tìm tòi và từ đó dẫn

+ Trong giao tiếp con người không chỉ nhận thức người khác mà còn nhận thức chính bản thân mình, bất kì người nào cũng đối chiếu mình với cái mà họ nhìn thấy ở người khác, so sánh cái mà họ làm được với cái mà người xung quanh làm

Do đó, qua giao tiếp, con người tự đánh giá bản thân mình như một nhân cách

2.2 Thực trạng phát triển nhân cách học sinh, sinh viên Việt Nam

Nhân cách học sinh, sinh viên Việt Nam trong điều kiện hiện nay, ngoài những đặc điểm chung của nhân cách, thì còn có những biểu hiện riêng về phẩm chất đạo đức và năng lực, như năng động, sáng tạo và thực tế hơn So với các thế hệ trước đổi mới, học sinh & sinh viên hiện nay có tính thực tế cao Chọn ngành học là biểu hiện đầu tiên của tính thực tế Họ tập trung nhất vào những ngành học mà ra trường có thể xin việc được ngay vì xã hội đang cần, những nghề có thu nhập cao, chỉ số ít sinh viên chọn nghề theo mơ ước

Học sinh, sinh viên hiện nay rất năng động, họ năng động trong phương thức tiếp nhận tri thức để hoàn thành tốt nhiệm vụ chính là học tập; năng động trong quá trình tham gia vào hoạt động xã hội: Làm thêm dưới nhiều hình thức thời gian (nửa ngày, vài ngày trong một tuần, buổi tối), phong phú về nghề (làm gia sư, bán hàng, giúp việc nhà ) Một số sinh viên có tham vọng trở thành những nhà kinh doanh giỏi đã mở cửa hàng kinh doanh thể hiện tính chủ động, sáng tạo cao trong công việc của mình

Tính sáng tạo của sinh viên được thể hiện ở việc rất nhiều sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học và đạt giải cao trong các kỳ thi quốc tế, quốc gia, giải thưởng Tài năng trẻ Việt Nam hàng năm do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức

Sinh viên xác định rõ phương pháp thực hiện lý tưởng của mình: Lý tưởng cao cả của sinh viên Việt Nam hiện nay là giữ vững nền độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Trong đó, đạo đức cộng sản là yếu tố cấu thành quan trọng nên lý tưởng của sinh viên Khẳng định điều này vì đạo đức là thành phần đặc biệt trong nhân cách của sinh viên, cái để phân biệt sự khác nhau giữa nhân cách này với nhân cách khác xuất phát từ điểm gốc là "đức" trong mỗi con người

2.3 Một số giải pháp phát triển nhân cách học sinh sinh viên thông qua các hoạt động dạy học và giáo dục

2.3.1 Nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy môn Chính trị và các môn Khoa học Mác Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh

Đặc biệt cần nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy môn chính trị và các môn khoa học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đây là một nội dung quan trọng trong việc trực tiếp phát triển nhân cách học sinh, sinh viên Đội ngũ giảng viên Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh không những phải nhận thức sâu sắc về

vị trí vai trò của môn học mà còn cần phải tích cực nâng cao chất lượng giảng dạy như: Đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với môn học sao cho “hấp dẫn” được học sinh, sinh viên, cần chú ý đến nội dung bài giảng và cách học; thực hiện nghiêm túc việc tổ chức thảo luận và các hình thức thảo luận; cải tiến cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

2.3.2 Nâng cao vai trò của các chủ thể giáo dục và đào tạo

Đối với giảng viên

Nâng cao chất lượng và trách nhiệm của đội ngũ giảng viên Đây là yếu tố quyết định sự phát triển của sự nghiệp giáo dục và đào tạo Việc nâng cao trách nhiệm và chất lượng đội ngũ giảng viên đang là yêu cầu cấp thiết của hoạt động giáo dục hiện nay

Đối với Phòng Công tác Học sinh - Sinh viên

Nâng cao trách nhiệm của phòng Công tác học sinh - sinh viên, trong giáo dục nhân cách sinh viên Từ đó, nắm bắt được tình hình đạo đức, nhân cách và rèn luyện lòng yêu nước, yêu truyền thống của dân tộc, về lối sống lành mạnh cho sinh viên Muốn giáo dục nhân cách cho sinh viên đạt hiệu quả cao, theo đó, phòng Công tác học sinh - sinh viên cần thực hiện những biện pháp như: Trên cơ sở xác định rõ nhiệm vụ, chức năng của phòng, có nhiệm vụ tham mưu với Đảng uỷ, Ban Giám hiệu nhà trường về các mặt; nắm bắt tình hình tư tưởng đạo đức, nhân cách sinh viên theo lớp, theo khoa để có những đề xuất phù hợp; đề xuất với nhà trường kế hoạch hàng năm để tiến hành giáo dục toàn diện nhân cách sinh viên theo mục tiêu

chức nhiều hoạt động mang tính giáo dục của sinh viên và phối kết hợp với khoa Lý luận Chính trị chủ trì việc tổ chức học tập đường lối Nghị quyết của Đảng và chính sách của Nhà nước, nội quy, quy chế của Nhà trường

2.3.3 Tiếp tục xây dựng môi trường văn hoá sư phạm trong nhà trường

Nói đến môi trường văn hoá sư phạm là nói đến môi trường nhà trường mang tính văn hoá sư phạm, mang tính giá trị đạo đức và nhân văn, đào tạo ra những con người là sản phẩm là thước đo của chuẩn mực xã hội, những con người với trình độ chuyên môn và tay nghề đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Do vậy, cần xây dựng hệ thống các giá trị văn hoá sư phạm, trước mắt, cần tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống văn hoá lành mạnh trong xã hội, trước hết là trong tổ chức Đảng, trong toàn thể cán bộ giảng viên và gia đình

Đối với hoạt động thông tin, tuyên truyền trong trường, cần làm tốt nhiệm vụ quan trọng của nó là phổ biến rộng rãi trong sinh viên các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; nội quy, quy chế của Nhà trường, đồng thời nêu gương tốt, việc tốt, phê phán các thói hư tật xấu, góp phần tạo dựng nếp sống văn hoá trường học Công tác thông tin, tuyên truyền của nhà trường có nhiệm vụ sàng lọc, định hướng thông tin giúp học sinh & sinh viên có hướng lựa chọn và tiếp nhận thông tin thuận lợi, nhờ đó xây dựng được môi trường văn hoá sư phạm lành mạnh

Về phía trung tâm thông tin thư viện: Sách báo là nguồn tri thức vô tận góp phần trực tiếp vào việc nâng cao hiểu biết cho học sinh & sinh viên Vì vậy, thư viện luôn luôn chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động văn hoá của Nhà trường

Do đó, Nhà trường cần cải tiến trung tâm thông tin thư viện cho phù hợp hơn nữa, nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện, đặc biệt là cần áp dụng tốt công nghệ thông tin hiện đại trong lĩnh vực này phù hợp với xu thế thời đại và chủ trường đổi mới của Bộ giáo dục và Đào tạo

KẾT LUẬN

Dù ở đâu và bất cứ thời điểm nào, quan điểm của Mác – Lê nin cũng như tư tưởng Hồ Chí Minh đều là kim chỉ nam cho hành động của nước ta Con người, hơn hết, chính là chủ thể lịch sử, là yếu tố tạo ra lịch sử Con người luôn là yếu tố quan trọng nhất để xây dựng một xã hội, một Nhà nước Chính vì vậy, việc xây dựng con người dù ở bất cứ hoàn cảnh nào cũng là điều quan trọng nhất cần phải quan tâm và thực hiện

Chỉ trong môi trường văn hoá sư phạm của nhà trường, học sinh & sinh viên được đưa vào các hoạt động phong phú mang tính nhân văn mới có điều kiện tốt để hình thành và phát triển những phẩm chất của một nhân cách văn hoá đáp ứng yêu cầu của mô hình, mục tiêu đào tạo Để việc xây dựng con người được thành công, công tác đầu tiên cần phải chú trọng là công tác giáo dục và đào tạo Giáo dục và đào tạo từ những công dân nhỏ tuổi của đất nước, của những thế hệ sẽ làm chủ đất nước trong tương lai “ Ươm mầm từ hôm nay, để gặt quả mai này” Thế hệ trẻ cần nắm vững những quan điểm, quan niệm về con người về vai trò, trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tập thể, trong cộng đồng, trong xã hội, trong tổng thể loài người

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2017), Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin, (Dùng trong các trường đại học và cao đẳng), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

[2] Nguyễn Thị Thúy (2018), Vai trò của giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đối với sự phát triển nhân cách sinh viên Việt nam hiện nay, Tạp chí Triết học, số 4, tr 79

[3] Hồ Chí Minh toàn tập, tập 11, Nxb Chính trị Quốc gia- Sự thật, Hà Nội, 2012

[4] Luật Giáo dục đại học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2014

[5] Luật Giáo dục năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2010, 2014, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2015