3 tục ngữ về con người và xã hội hạnh

Nghệ thuật: 2.Cái răng, cái tóc là góc con người Điệp âm: óc; tóc; góc Nội dung: Răng và tóc phần nào thể hiện: + Tính tình, tư cách con người Hình thức góp phần thể hiện tính cách + Tì

Trò chơi ô chữ

- GV đọc lần lượt các câu hỏi trong trò chơi ô chữ.

- Sau khi GV đọc câu hỏi, đội nào bấm chuông trước sẽ giành quyền trả lời

-Đúng được 1 điểm, sai nhường quyền

trả lời cho đội khác.

Ố I

G I

C N

A

T

N H L

Tục ngữ về con

người và xã hội

GV: Nguyễn Thị Hạnh

I Đọc, tìm hiểu

chú thích

1 Một mặt người / bằng mười mặt của

2 Cái răng,/ cái tóc / là góc con người

8 Ăn quả / nhớ kẻ trồng cây

3 Đói cho sạch,/ rách cho thơm

5 Không thầy / đố mày làm nên

6 Học thầy / không tày học bạn

7 Thương người / như thể thương thân

9 Một cây /làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại / nên hòn núi cao

4 Học ăn,/ học nói,/ học gói,/ học mở

Xếp các câu tục ngữ trong bài theo nhóm phù hợp

(Ghi số thứ tự của câu theo SGK)

a/ Tục ngữ về vẻ đẹp và phẩm chất của con người: ………… b/ Tục ngữ về học tập, tu dưỡng: ………

c/ Tục ngữ về quan hệ ứng xử và đạo lí trong cuộc sống:

………… …

1; 2; 3 4; 5; 6

7; 8; 9

II Đọc hiểu

văn bản

1 Một mặt người bằng mười mặt của

>

ta

Nhân hóa: mặt của

So sánh Đối lập đ.vị chỉ số lượng:

1 > 10

Tình huống vận

dụng:

1 Một mặt người bằng mười mặt của

- Phê phán những trường hợp coi của hơn người

- An ủi, động viên những trường hợp được cho là

“Của đi thay người”

- Quan niệm về việc sinh đẻ trước đây: Muốn có nhiều con

Một số câu tục ngữ tương tự:

1 Một mặt người bằng mười mặt của

- Người sống đống vàng

- Người ta là hoa đất

- Người làm ra của chứ của không làm ra người

- Lấy của che thân không ai lấy thân che

2.Cái răng, cái tóc là góc con người

Nghệ

thuật:

2.Cái răng, cái tóc là góc con người

Điệp âm: óc; tóc; góc

Nội dung: Răng và tóc phần nào thể hiện:

+ Tính tình, tư cách con người (Hình thức góp phần thể hiện tính cách)

+ Tình trạng sức khỏe và vẻ đẹp hình thức của con người

 Khuyên chúng ta hoàn thiện mình từ những điều nhỏ nhất

Tình huống vận

dụng:

2.Cái răng, cái tóc là góc con người

- Khuyên nhủ, nhắc nhở con người giữ gìn răng, tóc cho

sạch, đẹp  Chú ý đặc điểm ngoại hình

- Thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá, bình phẩm về con người của nhân dân

Một số câu tương tự:

2.Cái răng, cái tóc là góc con người

Một thương em giỏi bán buôn

Hai thương búi tóc thơm hương trên đầu…

( Ca dao )

Một thương tóc xõa mơ màng Hai thương ăn nói dịu dàng có duyên …

(Ca dao )

Tiếc cây mía ngọt mà sâu Tiếc cô gái đẹp trọc đầu khó coi.

(Ca dao )

Nhận xét về câu “Cái răng, cái tóc là góc con người”, có

ý kiến cho rằng người xưa quá coi trọng hình thức bề ngoài Em có đồng ý với ý kiến này không? Vì sao?

3.Đói cho sạch, rách cho thơm

Nghĩa đen: Dù đói, rách vẫn phải ăn uống,

ăn mặc sạch sẽ, giữ gìn thơm tho

Đối: đói - rách, sạch - thơm

Nghĩa bóng: Dù nghèo khổ, thiếu thốn vẫn phải sống trong sạch

Tình huống vận dụng:

3.Đói cho sạch, rách cho thơm

Khuyên con người phải sống sao cho trọn phẩm giá, nhân cách, phải có lòng tự trọng

Câu tục ngữ chỉ ra nhiều điều con người cần

phải học: học cách ăn, cách giao tiếp, đối

nhân xử thế để tỏ ra mình là người lịch sự, tế nhị, có văn hóa.

Liệt kê: ăn, nói, gói, mở

 Nhấn mạnh

việc học toàn diện, học suốt đời

Học ăn

Ăn trông nồi, ngồi trông hướng

Xới cơm thì xới lòng ta

So đũa thì phải so ra lòng

ngườiMuốn ăn phải lăn vào bếp

Ăn mặn nói ngay hơn ăn chay nói dối

Nghệ

thuật:

5 Không thầy đố mày làm nên

Gieo vần “ay”: thầy, mày

Nội

dung:

Ca ngợi, khẳng định vai trò của người thầy giáo đối với sự thành đạt của học sinh

Nói quá

Một số câu tục ngữ tương tự:

5 Không thầy / đố mày làm nên

- Một chữ là thầy, nửa chữ cũng là thầy

Tình huống vận dụng:

Khuyên nhủ con người cần biết kính trọng, biết ơn thầy, cô giáo

Một số câu tục ngữ tương tự:

6 Học thầy không tày học bạn

Thua thầy một vạn không bằng thua bạn một ly

Tình huống vận dụng:

- Khuyến khích việc học hỏi bạn bè

- Cần mở rộng phạm vi, đối tượng và cách học mọi lúc, mọi nơi

Tại sao ông cha ta nói “không thầy đố mày

làm nên”? mà lại còn “học thầy không tày học bạn” ? Theo em, 2 câu này có mâu thuẫn với

nhau không?

Hai câu tục ngữ là hai lời khuyên chí lý, hai bài

học có giá trị bổ sung cho nhau để đưa ta tới

chân trời tri thức một cách hiệu quả nhất

 “Học thầy học bạn, vô vạn phong lưu

“Thương người” đặt trước “thương thân” để nhấn mạnh đối tượng đồng cảm, thương yêu

Một số câu tục ngữ tương tự:

7 Thương người như thể thương thân

- Lá lành đùm lá rách.

- Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ.

- Một miếng khi đói bằng một gói khi no.

- Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung

một giàn.

(Ca dao)

Ẩn dụ: Cây – quả; trồng - ăn

Khi được hưởng thành quả nào đó, phải nhớ đến người đã có công gây dựng nên, biết ơn người đã giúp mình

Thể hiện tình cảm biết ơn với ông bà, cha mẹ, thầy cô, những người giúp mình, hi sinh vì mình…

Một số câu tục ngữ tương tự:

8 Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

- Uống nước nhớ nguồn

- Lá rụng về cội

- Ăn bát cơm dẻo, nhớ

nẻo đường đi

Nghệ thuật

Nội dung Một người lẻ loi không thể làm nên việc lớn, nhiều người hợp sức lại thì sẽ làm được mọi việc

9 Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Ẩn dụ: …như…

Đối: chẳng nên >< nên; một >< ba

 Khẳng định sức mạnh đoàn kết

Một số câu tục ngữ tương tự:

9 Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

- Góp gió thành bão.

- Đông tay vỗ nên kêu.

- Đoàn kết là sống, chia rẽ là chết.

III Tổng kết

Tôn vinh giá trị con người

Đưa ra nhận xét, lời khuyên về những phẩm chất và lối sống mà con người cần phải có

GIÚP HỌC SINH QUA

SÔNG

1 2

3

4

5

Tục ngữ về con người xã hội được hiểu theo những nghĩa

nào?

A Nghĩa đen B Nghĩa đen + Nghĩa bóng

C Nghĩa bóng D Tất cả đều sai

Câu tục ngữ nào trong bài

sử dụng cách diễn đạt so

sánh ngang bằng?

Từ ngữ nào trong câu “Cái

răng, cái tóc là góc con người” sử dụng hình ảnh

hoán dụ?

C Cái răng, cái tóc D Góc

Câu tục ngữ nào dưới đây đồng nghĩa với câu “Đói cho

sạch, rách cho thơm”?

A Nhà sạch thì mát, bát

sạch ngon cơm B Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh

C Giấy rách phải giữ lấy lề D Áo rách khéo vá hơn lành vụng may

Câu tục ngữ “Lời nói chẳng mất tiền mua/ Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.” phù hợp với nội dung học tập nào sau đây?

PHIẾU BÀI TẬP

Nêu câu tục ngữ trong văn bản phù hợp với những ngữ liệu sau đây

a/ Một ngôi sao chẳng sáng đêm

Một thân lúa chín, chẳng nên mùa vàng b/ Một cậu bé đi hát dạo, bán những món hàng nhỏ như vé số và kẹo cao su ở những quán phở vỉa hè Khi khách ngỏ ý muốn cho cậu tiền và không lấy món hàng, cậu đã từ chối nhận tiền.

c/ Dao có mài mới sắc, người có học mới khôn.

d/ Muốn sang thì bắc cầu kiều

Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy.

d/ Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Bài cũ

Chọn một câu tục ngữ trong văn bản mà em thích nhất và thực

hiện yêu cầu dưới đây:

a/ Em có đồng ý với lời khuyên mà câu tục ngữ nêu ra không?

b/ Tìm ít nhất 2 lí lẽ để giải thích cho câu trả lời của em

c/ Với mỗi lí lẽ, tìm ít nhất 2 dẫn chứng (trong tác phẩm văn học,

sự kiện thực tế…) để chứng minh

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Bài mới

Soạn bài Rút gọn câu

- Cá nhân: Đọc ngữ liệu và trả lời các câu hỏi trong SGK

- Nhóm: Thử xây dựng 1 đoạn hội thoại ngắn có sử dụng câu rút gọn

Tạm biệt các em!

Chúc các em học tốt

GV: Nguyễn Thị Hạnh