Tiểu luận đề tài tổng quan về địa lý kinh tế long an

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HỒ CHÍ MINH TIỂU LUẬN Đề tài Tổng quan về địa lý kinh tế Long An Giảng viên hướng dẫn Nguyễn Đức Lộc Nhóm 6 Lớp DHMK17F Năm 2022 2023 1 NHẬN XÉT CỦA G[.]

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN

Đề tài: Tổng quan về địa lý kinh tế Long An

Giảng viên hướng dẫn Nguyễn Đức Lộc

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

TP.HCM, Ngày Tháng Năm

Giảng viên hướng dẫn Nguyễn Đức Lộc

MSV HỌ VÀ TÊN NỘI DUNG CÔNG VIỆC

19507141 Nguyễn Việt Cường Tổng quan về Long An, tài nguyên thiên

nhiên của Long An

19479341 Nguyễn Đăng Khoa Đặc điểm kinh tế Long An.

19515761 Nguyễn Đức Trung Ngành công nghiệp Long An

19516241 Phan Võ Hồng Vi Ưu thế tỉnh Long An phát triển công nghiệp

21129961 Nguyễn Thị Kim Chi Cơ sở lý luận

19505241 Nguyễn Trương Kim

Nhóm chúng em xin gửi lời cảm ơn tới thầy Nguyễn Đức Lộc- Giảng viênmôn Địa lý kinh tế Việt Nam– Trường Đại học Công Nghiệp TP.HCM đã dànhthời gian quý báu cho chúng em cũng như tạo điều kiện tốt nhất trong việcgiảng dạy để nhóm đạt được kết quả tốt nhất

Chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu – Trường Đại học Công NghiệpTP.HCM đã cung cấp cho chúng em điều kiện tốt nhất trong việc giảng dạy,đồng thời tạo cơ hội cho sinh viên bổ sung kinh nghiệm cũng như kiến thức chochuyên môn sau này

Bài tiểu luận được thực hiện trong thời gian không dài và với kiến thức cònhạn chế và bỡ ngỡ của nhóm chúng em Do vậy, không tránh khỏi những thiếusót là điều chắc chắn, nhóm chúng em rất mong nhận được những ý kiến đónggóp quý báu của thầy để nhóm chúng em được hoàn thiện hơn

Sau cùng nhóm chúng em xin kính chúc thầy thật dồi dào sức khỏe và thànhcông trong công việc giảng dạy của mình

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 5

1 Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của địa lý kinh tế 5 1.1 Đối tượng nghiên cứu 5

1.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

1.3 Phương pháp nghiên cứu 5

2 Lý luận cơ bản và hệ thống lãnh thổ………5

2.1 Vùng và phân vùng kinh tế 5

2.2 Quy hoạch vùng 6

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐỊA LÝ KINH TẾ CỦA TỈNH LONG AN 8

1 Giới thiệu về Long An……… …8

1.1 Tổng quan về Long An 8

2 Đặc điểm về kinh tế địa lý tỉnh Long An12 2.1 Về địa lý kinh tế 12

2.2 Về dân cư 12

2.3 Cơ sở hạ tầng 12

2.4 Nông nghiệp 12

2.5 Hệ thống cảng biển 13

2.6 Hệ thống khu công nghiệp 14

2.7 Du lịch 15

3 Ưu và nhược điểm của địa lý kinh tế tỉnh Long An ……… 16

3.1 Ưu điểm 16

3.2 Nhược điểm 17

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP 19

1 Phát huy ưu điểm………19

2 Khắc phục hạn chế:………19

PHẦN KẾT LUẬN 20

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của địa lý kinh tế 1.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Địa lý kinh tế là các hệ thống lãnh thổ kinh tế

-xã hội và sự phân bố sản xuất ở các nước các vùng, với những đặc điểm pháttriển riêng của mỗi nước, mỗi vùng trong từng giai đoạn phát triển kinh tế

1.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Giúp cho các nhà sản xuất kinh doanh có thể lựa chọn ngành đầu tư, vùngđầu tư, địa điểm, quy mô phân bố các cơ sở sản xuất kinh doanh phù hợp vớinhững điều kiện và đặc điểm của môi trường hoạt động, nhờ đó có thể phát triểnổn định, bền vững và thu được nhiều doanh lợi

Giúp cho các doanh nghiệp, các cán bộ quản lý kinh tế các cấp có tầmnhìn xa trông rộng đối với các hiện tượng và các sự kiện kinh tế - xã hội trong

và ngoài nước để có thể năng động hơn trong việc hoạch định và điều tiết cáchoạt động sản xuất kinh doanh, hợp tác và phát triển kinh tế có hiệu quả

Trang bị cho sinh viên những lý luận căn bản và kiến thức thực tiễn vềphân bố sản xuất và các tổ chức lãng thổ kinh tế của Việt Nam để có thể phântích, đánh giá tình hình, hiện trạng kinh tế cả nước và của từng vùng, địnhhướng phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai của đất nước, của vùng

1.3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận: Đây là môn khoa học xã hội, một môn khoa học kinhtế do đó phải được nghiên cứu theo phương pháp luận duy vật biện chứng vàduy vật lịch sử

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phân tích và tổng hợp; Sử dụng bảnđồ; Cân đối và phân tích kinh tế - kỹ thuật; So sánh các hiện tượng tương tự;Khảo sát thực địa; Thăm dò ý kiến các chuyên gia; Phân tích hệ thống; Khảo sátkhông ảnh; Các phương pháp nghiên cứu khác như: toán kinh tế, mô hình hóa,khoanh vùng thị trường, hệ thống thông tin địa lý (GIS)

Những đặc trưng cơ bản của các vùng kinh tế:

- Tính hệ thống: các vùng kinh tế của một nước, một vùng luôn có mốiliên hệ bên trong mỗi vùng (liên hệ nội vùng), đồng thời có những mối liên hệgiữa các vùng khác (liên hệ liên vùng) Khi tìm hiểu về một vùng kinh tế khôngnên tách vùng đó ra khỏi hệ thống vùng của cả nước

- Tính cấp bậc: mỗi vùng kinh tế đều có qui mô lãnh thổ, dân số, lựclượng sản xuất nhất định và do đó có vai trò, vị trí nhất định trong nền kinh tế,trong hệ thống vùng của cả nước, không nên nhằm lẫn hoặc đồng nhất các cấploại vùng kinh tế

- Tính đặc thù: mỗi vùng kinh tế đều có ít nhất một ngành chuyên mônhóa nhất định với khối lượng sản phẩm nhiều, giá thành rẻ, vừa đáp ứng thịtrường trong vùng vừa bán ra thị trường ngoài vùng, kể cả xuất khẩu

- Tính tổng hợp: mỗi vùng kinh tế ngoài ngành chuyên môn hóa, đều cócác ngành sản xuất, dịch vụ khác ít nhiều có kiên quan đến các ngành chuyênmôn hóa tạo thành một tổng thể nền kinh tế lãnh thổ, hình thành cơ cấu vùngkinh tế

- Tính tổ chức: giữa các ngành kinh tế, các cơ sở sản xuất kinh doanhtrong một vùng mặc dù sản xuất theo cơ chế thị trường, cũng không hoàn toàn

tự phát, tùy tiện mà luôn có sự kết hợp chặc chẽ với nhau ở những mức độ nhấtđịnh để hợp tác và phát triển cùng có lợi

2.1.2 Phân vùng kinh tế

Phân vùng kinh tế là dựa trên các sơ sở khoa học để phân chia lãnh thổquốc gia thành hệ thống các loại vùng và cấp vùng kinh tế khác nhau nhằm mụcđích xác định đúng đắn phương hướng phát triển kinh tế - xã hội của vùng

Nội dung của việc phân vùng kinh tế:

- Vạch ra (hoặc điều chỉnh) ranh giới hợp lý của toàn bộ hệ thống vùng,hoặc từng bộ phận của vùng

- Định hướng chuyên môn hóa và xác định cơ cấu kinh tế vùng

- Xác định các mối liên hệ nội vùng và liên vùng, điều tiết sự phân bốcác lực lượng sẩn xuất trong vùng

- Lập ra các kế hoạch hàng đầu dành cho các dự án đầu tư ưu tiên

- Đề xuất các chính sách kinh tế vùng thích hợp

Các loại vùng kinh tế nước ta: Nước ta được chia ra làm 7 vùng kinh tế sinh thái khác nhau: vùng trung du và miền núi phía Bắc, đồng bằng Bắc Bộ ,vùng Bắc Trung Bộ, vùng ven biển Nam Trung Bộ, vùng Tây Nguyên , vùngĐông Nam Bộ và vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long Mỗi vùng có những đặcđiểm thời tiết và trồng những loại cây khác nhau

Nội dung quy hoạch vùng đầy đủ và toàn diện hơn phân bố vùng kinh tế,bao gồm cả sản xuất – dân cư – cấu trúc hạ tầng.

Thời hạn quy hoạch vùng thông thường từ 5 năm đến 15 năm, trong khithời hạn của phân vùng kinh tế thường phải là 15 – 20 năm trở lên

Quy hoạch vùng bao gồm những nội dung chủ yếu sau đây:

- Phân tích, đánh giá thực trạng các yếu tố, điều kiện tự nhiên, nguồn lực đặcthù của vùng

- Quan điểm, mục tiêu phát triển vùng

- Phương hướng phát triển ngành có lợi thế của vùng; phương án phát triển,sắp xếp, lựa chọn và phân bố nguồn lực phát triển trên lãnh thổ vùng

- Phương hướng xây dựng, bao gồm xác định hệ thống đô thị, nông thôn; khukinh tế; khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao; khu du lịch; khunghiên cứu, đào tạo; khu thể dục thể thao; khu bảo tồn, khu vực cần đượcbảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh vàđối tượng đã được kiểm kê di tích; vùng sản xuất tập trung

- Phương hướng phát triển kết cấu hạ tầng

- Phương hướng bảo vệ môi trường, khai thác, bảo vệ tài nguyên nước lưu vựcsông, phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu trên lãnh thổvùng

- Danh mục dự án và thứ tự ưu tiên thực hiện

- Giải pháp, nguồn lực thực hiện quy hoạch

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐỊA LÝ KINH TẾ

1.1.1 Vị trí địa lý của Long An

Tỉnh Long An có tọa độ địa lý ở 105030' 30'' đến 106047' 02'' kinh độĐông và 10023'40'' đến 11002' 00'' vĩ độ Bắc Long An có diện tích tự nhiên là4.493,8 km2, chiếm tỷ lệ 1,35 % so với diện tích cả nước và bằng 11,06 % diệntích của vùng Đồng bằng Sông Cửu Long

Về xung quanh tỉnh Long An ta thấy rằng Phía bắc Long An được giápvới vương quốc Campuchia, phía Nam giáp tỉnh Tiền Giang, phía Đông tiếpgiáp với Thanh phố Hồ Chí Minh, một trong những trung tâm kinh tế chính củaViệt Nam, lẫn tại đó giáp với cả tỉnh Tây Ninh và phía Tây Long An giáp tỉnhĐồng Tháp

Với điều kiện tiếp giáp như thế tạo cho Long An một vị trí khá đặc biệt vì

là một cửa ngõ, nơi kết nối giữa thành phố Hồ Chí Minh, nối liền Đông Nam Bộvới Đồng Bằng Sông Cửu Long nên tạo điều kiện cho Long có mối liên hệ kinhtế ngày càng chặt chẽ với Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nhất là thành phố

Hồ Chí Minh tạo thuận lợi cho sự phát triển của tỉnh Long An

Không nhưng thế, một trong những điều đặc biệt của Long An là tỉnh cómột đường ranh giới dài 137,7 km với Campuchia và trên ranh giới đó có haicửa khẩu là Bình Hiệp (Mộc Hóa) và Tho Mo (Đức Huệ) Điều này tạo cơ hội

cho việc xuất nhập khẩu của Long An với các nước lận cận và là một cửa ngõgiao thương của các tỉnh phía Nam với nước láng giềng Campuchia.

1.1.2 Địa hình

Long An là một khu vực có địa hình khá đơn giản, đa số là đồng bằng đặctrưng là châu thổ rất trẻ còn đang độ phát triển, địa hình thấp, bằng phẳng, đượcbồi tụ bởi trầm tích sông biển và tiếp tục được bồi đắp phù sa sông cho tới naytạo xu thế thấp dần từ phía Bắc - Đông Bắc xuống Nam - Tây Nam Tuy nhiên

có một bộ phận nhỏ ở khu vực giáp với Tây Ninh và thành phố Hồ Chí Minh cóđịa hình gò, đồi cao hơn một chút

Địa hình Long An bị chia cắt bởi hai sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tâyvới hệ thống kênh rạch chằng chịt với phần lớn diện tích đất của tỉnh Long Anđược xếp vào vùng đất ngập nước

Với một địa hình khá là đơn giản và bằng phẳng của Long An do đa số làđồng bằng nên Long An gặp khó khăn trong việc thu hút sự chú ý cho du dịchtuy nhiên điều đó lại khác với vùng Đồng Tháp Mười nhưng chính điều này lạitạo thuận lợi canh tác nông nghiệp cũng như phát triển công nghiệp

Tuy nhiên Long An cũng có một khó điểm khác biệt như khu vực tươngđối cao nằm ở phía Bắc và Đông Bắc (Đức Huệ, Đức Hòa) Khu vực ĐồngTháp Mười địa hình thấp, trũng có diện tích gần 66,4% diện tích tự nhiên toàntỉnh, thường xuyên bị ngập lụt hàng năm Khu vực tương đối cao nằm ở phíaBắc và Đông Bắc (Đức Huệ, Đức Hòa)

Khu vực Đồng Tháp Mười địa hình thấp, trũng có diện tích gần 66,4%diện tích tự nhiên toàn tỉnh, thường xuyên bị ngập lụt hàng năm Khu vực ĐứcHòa, một phần Đức Huệ, Bắc Vĩnh Hưng, thị xã Tân An có một số khu vực nềnđất tốt, sức chịu tải cao, việc xử lý nền móng ít phức tạp Với một địa hình đặctrung thế này tại Đồng Tháp Mười tạo tiềm năng phát triển cho Long An về dulịch song nước

Còn lại hầu hết các vùng đất khác của Long An đều có nền đất yếu, sứcchịu tải kém

1.1.3 Khí hậu

Do vị trí địa lý của minh nên khí hậu Long An thuộc vùng khí hậu nhiệtđới gió mùa, ẩm Với việc tiếp giáp giữa 2 vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộcho nên Long An vừa mang các đặc tính đặc trưng cho vùng ĐBSCL lại vừamang những đặc tính riêng biệt của vùng miền Đông

Nhiệt độ trung bình hàng tháng 27,2 - 27,7 °C Thường vào tháng 4 cónhiệt độ trung bình cao nhất 28,9 °C, tháng 1 có nhiệt độ trung bình thấp nhất là25,2 °C và đây là một nhiệt độ tốt cho môi trường việc làm việc của công nhântại Long An

Lượng mưa hàng năm biến động từ 966 -1325 mm Mùa mưa chiếm trên

70 - 82% tổng lượng mưa cả năm Mưa phân bổ không đều, giảm dần từ khuvực giáp ranh thành phố Hồ Chí Minh xuống phía Tây và Tây Nam Các huyệnphía Đông Nam gần biển có lượng mưa ít nhất Cường độ mưa lớn làm xói mòn

ở vùng gò cao, đồng thời mưa kết hợp với cường triều, với lũ gây ra ngập úng,ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của dân cư Mùa khô từ tháng 11 đến tháng

4 có gió Đông Bắc, tần suất 60 - 70% Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 có gióTây Nam với tần suất 70%

Tỉnh Long An nằm trong vùng đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùacận xích đạo có nền nhiệt ẩm phong phú, ánh nắng dồi dào, thời gian bức xạ dài,nhiệt độ và tổng tích ôn cao, biên độ nhiệt ngày đêm giữa các tháng trong nămthấp, ôn hòa nên Long An cũng là một khu vực khá tốt nếu có sự cân nhắc trongviệc phát triển hệ thống năng lượng mặt trời tại đây.

Những khác biệt nổi bật về thời tiết khí hậu như trên có ảnh hưởng trựctiếp đến đời sống xã hội và sản xuất nông nghiệp

1.1.4 Các loại tài nguyên thiên nhiên của Long An

a Tài nguyên khoáng sản

Kháng sản đặc trưng chủ yếu của Long An là than bùn do việc phát hiệncác mỏ than bùn ở ở các huyện vùng Đồng Tháp Mười như Tân Lập - Mộc Hóa,Tân Lập - Thạnh Hóa (Tráp Rùng Rình), Tân Thạnh (Xã Tân Hòa), Đức Huệ(xã Mỹ Quý Tây, Trấp Mốp Xanh) Theo kết quả phân tích đánh giá về chấtlượng cho thấy than bùn ở Long An có độ tro thấp, mùn cao, lượng khoáng cao,

có thể sử dụng làm chất đốt và phân bón nhưng việc khai thác than sẽ thúc đẩyquá trình oxy hóa và thủy phân tạo ra acid sulfuric, đây là chất độc ảnh hưởngđến cây trồng và môi trường sống Trữ lượng than bùn của Long An khôngđược phân bố đồng đều tại các địa điểm do trữ lượng thay đổi theo từng vùng vàchiều dày từ 1,5 đến 6 mét hay tâp trung lại một điểm để dễ dàng khai thác nên

sẽ tạo khó khăn trong việc khai thác sử và hiện tại tỉnh cũng chưa có chủ trươngvào việc khai thác tài nguyên này do nhiều nhược điểm của việc khác thác nó.Thế nên cho đến nay chưa có tài liệu nghiên cứu nào xác định tương đối chínhxác trữ lượng than bùn nhưng ước lượng có khoảng 2,5 triệu tấn

Ngoài than bùn, tỉnh còn có những mỏ đất sét (trữ lượng không lớn ở khuvực phía Bắc) có thể đáp ứng yêu cầu khai thác làm vật liệu xây dựng, một điểmcộng cho việc tiếp cận dễ dàng các nguyên liệu cho việc phát triên cơ sở hạ tầngcủa Long An lẫn ngành công nghiệp của mình

Long An còn có một lượng kha khá cát do một phần của lưu vực ở TâyNinh chảy qua Long An trên dòng Sông Vàm Cỏ Đông, qua nhiều năm bồi lắng

ở cuối lưu vực một lượng cát xây dựng khá lớn Theo điều tra trữ lượng cátkhoảng 11 triệu m3 và phân bố trải dài 60 km từ xã Lộc Giang giáp tỉnh TâyNinh đến bến đò Thuận Mỹ (Cần Đước) Trữ lượng cát này nhằm đáp ứng yêucầu san lấp nền trong đầu tư xây dựng của Tỉnh

b Tài nguyên nước

Long An có một hệ thông song ngòi, kênh rạch chẳng chịt nối liền vớisông Tiền và hệ thống sông Vàm Cỏ là các đường dẫn tải và tiêu nước quantrọng trong sản xuất cũng như cung cấp cho nhu cầu sinh hoạt của dân cư và cómột tiềm năng để phát triển vận chuyển hàng hóa bẳng đưởng thủy (đường thủyvẫn được xem là phương thức vận chuyển tiết kiệm chi phí nhất trong các loạihình vận chuyển hàng hóa)

Long An có sông Vòm Cỏ dài 35 km, rộng trung bình 400 m, đổ ra cửasông Soài Rạp và thoát ra biển Đông nên song được tỉnh Long An dùng để đápứng một phần nhu cầu nước tưới cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt cho dân

cư của mình

Trữ lượng nước ngầm của Long An được đánh giá là không mấy dồi dào

và chất lượng không đồng đều và tương đối kém Phần lớn nguồn nước ngầm