Sáng kiến kinh nghiệm 2022 biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn tv

Sáng kiến kinh nghiệm 2022 “Một số biện pháp góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Tiếng Việt.” MỤC LỤC 1. Tên sáng kiến: ……………………………………………………...3 2.Cơ sở đề xuất : ……………………………………………………...3 2.1.Sự cần thiết hình thành giải pháp……………...…………………...3 2.2.Mục tiêu đạt được của sáng kiến…………………………………...4 2.3. Căn cứ đề xuất ………………………..…………………………...4 3. Tóm tắt nội dung giải pháp ..……………………...……………...5 3.1. Đối tượng và phạm vi áp dụng …………………….……………...5 3.2. Nội dung của giải pháp …………….……………………………...5 4. Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến .….……...16 4.1.Việc áp dụng hoặc áp dụng thử……………….……………...…...16 4.2. Hiệu quả áp dụng ………………………………………………...17 4.3. Phạm vi ảnh hưởng công nhận………………………………...……...18

MỤC LỤC

1 Tên sáng kiến: ……… 3

2.Cơ sở đề xuất : ……… 3

2.1.Sự cần thiết hình thành giải pháp……… ……… 3

2.2.Mục tiêu đạt được của sáng kiến……… 4

2.3 Căn cứ đề xuất ……… ……… 4

3 Tóm tắt nội dung giải pháp ……… ……… 5

3.1 Đối tượng và phạm vi áp dụng ……….……… 5

3.2 Nội dung của giải pháp ……….……… 5

4 Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến ….…… 16

4.1.Việc áp dụng hoặc áp dụng thử……….……… … 16

4.2 Hiệu quả áp dụng ……… 17

4.3 Phạm vi ảnh hưởng công nhận……… …… 18

Phạm vi ảnh hưởng, hiệu quả áp dụng của sáng kiến

1 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Tiếng Việt.”

2 Cơ sở đề xuất :

2.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp:

Trong hệ thống giáo dục, Tiểu học là cấp học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển nhân cách của con người, đặt nền móng vững chắc cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân Để đạt được mục tiêu trên, giáo dục Tiểu học đã duy trì dạy học toàn diện giúp các em học tốt các môn học Học có phương pháp là mục tiêu hàng đầu được đặt ra trong mọi tiết học, giúp cho sự phát triển kỹ năng, kỹ xảo, năng lực, tư duy và khả năng của các em

Mỗi môn học đều góp phần hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, cung cấp cho các em những tri thức cần thiết để phục vụ cho cuộc sống, học tập và sinh hoạt sao cho tốt nhất và có hiệu quả cao

Môn Tiếng Việt rất quan trọng đối với học sinh cấp bậc tiểu học nói chung,

ở lớp tôi nói riêng Nếu học tốt bộ môn này nó sẽ giúp các em học tốt hơn các phân môn của bộ môn Tiếng Việt: giúp cho môn Tập làm văn dùng từ đúng, vế câu chau chuốt hơn, diễn đạt bằng ngôn ngữ rõ ràng mạch lạc, biết sàng lọc để đưa hình ảnh hay vào trong bài; giúp cho phân môn chính tả như: viết đúng, ít lỗi hơn Trong phân môn kể chuyện, các em sẽ biết cách kể hay, hấp dẫn người nghe hơn Học tốt bộ môn này còn giúp cho việc học và nắm bắt kiến thức các môn học khác một cách dể dàng hơn

Tiếng Việt là một môn học cần thiết cho tất cả các bậc học, không những chỉ cần thiết cho bậc tiểu học, trung học mà còn là nền tảng, là cơ sở học tốt các bậc học trên Ngoài ra, học tốt các phân môn trong Tiếng Việt là điều rất cần thiết cho đời sống, sinh hoạt lao động và cho việc học các môn khác Hơn thế nữa, hiện nay, chúng ta đang trong xu thế hội nhập nền kinh tế quốc tế thì “Bồi

dưỡng nhân tài” là một trong những yếu tố để chúng ta có thể tiếp cận với sự tiến bộ của khoa học công nghệ các nước trong khu vực và trên thế giới Chính

vì thế mà giáo viên cần cố gắng hướng đến sự phát triển tối đa những năng lực tiềm tàng trong mỗi học sinh

Trong thực tế giảng dạy, để đạt được mục tiêu đề ra thật không dễ dàng Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát nhỏ trong phạm vi lớp phụ trách một

số bài tập tổng hợp các phân môn Tiếng Việt Qua khảo sát tôi thấy tỷ lệ học sinh sai các mảng kiến thức còn nhiều, tỷ lệ học sinh sai trong từng mảng kiến thức khá trùng lặp, bên cạnh đó có một số em sai từng kiến thức riêng

Trong quá trình giảng dạy tôi luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của ban lãnh đạo nhà trường và các đồng nghiệp Tuy nhiên cũng vẫn còn nhiều khó khăn vì lớp chủ nhiệm đa số là con gia đình làm công nhân, đi biển, một số em hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, có em bố mẹ đi làm xa, ở với ông bà, thiếu sự quan tâm thường xuyên của bố mẹ; còn một số phụ huynh chưa thật sự để tâm đến việc học và giáo dục con cái và còn xem nhẹ môn Tiếng Việt Một số học sinh còn có tính ham chơi, chưa xác định rõ nhiệm vụ học tập, không ham thích môn Tiếng Việt nên kết quả học tập còn thấp Các thiết bị, đồ dùng dạy học ở đơn vị công tác còn hạn chế

2.2 Mục tiêu đạt được của sáng kiến:

Nhằm tạo động lực, hứng thú học tập, tăng tính tập trung, chú ý của học sinh giúp các em yêu thích, chủ động hơn trong học tập; học sinh tự giác, tích cực trong các hoạt động học tập Từ đó nâng cao chất lượng học tập môn Tiếng Việt

2.3 Căn cứ đề xuất:

- Căn cứ vào các tài liệu, chuyên đề có liên quan đến vấn đề nghiên cứu: Công văn 4088/BGDĐT-GDTH 2022 hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục tiểu học năm học 2022-2023 ; Công văn số 2345/BGDĐT-GDTH về việc hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường cấp tiểu học

- Căn cứ vào thực tế chất lượng học tập môn Tiếng Việt của học sinh

- Căn cứ vào thái độ, tinh thần học tập của học sinh trong các tiết Tiếng Việt

- Căn cứ vào những kinh nghiệm qua quá trình giảng dạy môn Tiếng Việt Những kinh nghiệm tích lũy được trong giảng dạy trong đó có sự tiến bộ của học sinh ở các phân môn trong môn Tiếng Việt Những kết quả giảng dạy được bản thân thường xuyên cập nhật, so sánh, rút kinh nghiệm vào từng thời điểm trong năm học và so sánh kết quả với những năm học trước

3 Tóm tắt nội dung giải pháp:

3.1 Đối tượng và phạm vi áp dụng:

Sáng kiến của tôi áp dụng vào giảng dạy môn Tiếng Việt không chỉ cho học sinh lớp 5B tôi chủ nhiệm, giảng dạy mà còn có thể áp dụng được cho các khối lớp khác trong trường Tiểu học Lê Lợi và các trường học khác hệ thống trong giáo dục phổ thông

3.2 Nội dung của giải pháp:

3.2.1 Thay đổi cách kiểm tra bài cũ và cách đặt vấn đề vào bài mới.

Thông thường, phần kiểm tra bài cũ được giáo viên tiến hành ở đầu giờ Đây là việc làm theo đúng tiến trình dạy học Tuy nhiên, sự lặp đi lặp lại cách làm đó sẽ khiến học sinh nhàm chán, đôi khi gây áp lực, tạo sự căng thẳng cho học sinh trong suốt tiết học hôm đó

Theo tôi giáo viên có thể lồng ghép các câu hỏi kiểm tra kiến thức đã học trong quá trình dạy bài mới để làm giảm bớt đi sự căng thẳng không đáng có Trong một giờ học, nếu ngay từ phần vào bài giáo viên đã tạo ra sự hứng thú cho học sinh, chắc chắn trong những phút tiếp theo, các em sẽ hào hứng hơn với những hoạt động do giáo viên tổ chức Do đó phần vào bài có vai trò quan trọng đến hoạt động dạy cũng như kích thích quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh trong một tiết dạy Kinh nghiệm của tôi để có cách dẫn dắt vào bài mới hấp dẫn hơn là:

Mở đầu bằng một câu chuyện vui; mở đầu bằng một bài hát hay hình ảnh…

Ví dụ: Tiết Luyện từ và câu tuần 9, tiết 18, bài: Đại từ

Để dẫn dắt vào bài mới tôi cho các em nghe nhạc và hát theo bài: Con cào

cào Sau đó sử dụng ngay câu hát trong bài: Con cào cào có cái cánh xanh xanh.

Nó bay rất nhanh từ lùm cây sang bụi cỏ Hướng dẫn học sinh: từ nó ở câu thứ 2

dùng để thay thế cho con cào cào ở câu 1 Từ nó được gọi là đại từ Từ đó dẫn

dắt, giới thiệu vào bài

Sử dụng bài hát để dẫn dắt vào bài mới

Một điều cần lưu ý là: đặt vấn đề hay góp phần làm tăng tính hấp dẫn cho bài học, tạo hứng thú cũng như làm cho không khí học tập trở nên thoải mái hơn Tuy nhiên, giáo viên cũng cần chú ý đến thời gian cho phần vào bài để tránh ảnh hưởng đến thời lượng dành cho bài mới

3.2.2 Thay đổi cách giao tiếp

Trong hoạt động dạy học luôn đòi hỏi sự tương tác qua lại thường xuyên giữa thầy và trò Một trong những điều kiện để học sinh có thể học sâu là các em phải có cảm giác thoải mái

Trong quá trình giao tiếp với học sinh, giáo viên cần có thái độ nhẹ nhàng, vui vẻ, tạo cho học sinh cảm giác được yêu thương, nhưng khi cần vẫn phải nghiêm khắc để học sinh hiểu được giới hạn của sự thoải mái Vì nếu quá

dễ dãi, học sinh không kính nể sẽ rất khó dạy; quá nghiêm khắc, học sinh sẽ bị

ức chế khó tiếp thu bài học

Hơn ai hết, giáo viên phải nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên đối với công tác giáo dục Khi cảm thấy mình được tôn trọng có nghĩa là các em

sẽ thêm phần tự tin vào bản thân mình, sẽ đáp lại bằng thái độ tôn trọng, yêu quý đối với thầy cô, nhờ đó mà cũng sẽ yêu thích hơn bộ môn những thầy cô giáo đó đang giảng dạy

Giáo viên có thể khuyến khích, khích lệ học sinh khi các em có tiến bộ, khi các em làm bài hoặc trả lời tốt bằng lời nhận xét trong tập vở, bằng lời nhận xét, tuyên dương miệng, bằng các món quà nhỏ như bút, thước, vở…ngay trong tiết học hoặc vào tiết sinh hoạt lớp cuối tuần

Khen thưởng học sinh học tập tốt vào tiết Sinh hoạt lớp

Bên cạnh đó, người giáo viên cũng cần quan tâm đến những học sinh chậm tiến của lớp, quan tâm nhắc nhở các em học bài và chỉ cách học bài cho học sinh; kịp thời khen ngợi khi học sinh tiến bộ

Ví dụ: vào đầu năm học có em học sinh viết chính tả sai nhiều, sau một thời gian bài chính tả của em tuy vẫn còn sai nhưng số lỗi sai đã giảm đi, chữ viết sạch đẹp hơn Khi đó giáo viên cần khen ngợi để học sinh cảm thấy mình có tiến bộ, từ đó sẽ cố gắng nhiều hơn

( Bài chính tả của một học sinh vào đầu năm học và giữa học kì I)

Khích lệ học sinh bằng lời nhận xét trong tập vở

3.2.3 Đổi mới cách thức soạn bài và thiết kế các hoạt động dạy học

Trước hết, giáo viên cần nghiên cứu kĩ nội dung của bài học trong sách giáo khoa, kết hợp nghiên cứu những tài liệu tham khảo khác như sách giáo viên, sách thiết kế bài giảng, chuẩn kiến thức kĩ năng,… để chỉ ra được mục tiêu chính là những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng và thái độ cần hướng học sinh tìm hiểu và đạt được

Tiếp theo, giáo viên xác định số lượng hoạt động, hình thức tổ chức và nội dung các hoạt động nhằm đạt được các mục tiêu ở trên

Tuy nhiên, để hướng đến sự thích thú, say mê của học sinh với mỗi hoạt động đó thì giáo viên cần lựa chọn cách tổ chức phù hợp nhất, làm sao để học

sinh phát huy tối đa khả năng và hiểu biết của bản thân, đồng thời có sự liên kết chặt chẽ với tập thể Trong quá trình thiết kế, giáo viên nên có sẵn những dự kiến và phương án giải quyết cho những tình huống không theo ý muốn có thể xảy ra để có thể chủ động điều chỉnh nhằm tránh sự lúng túng, kéo dài thời gian, thậm chí là không đạt được các mục tiêu đã đề ra

3.2.4 Chuẩn bị đồ dùng dạy học chu đáo cho các tiết dạy

Trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy học, giáo viên không thể bỏ qua vai trò của các đồ dùng, phương tiện dạy học Việc lựa chọn được những đồ dùng phù hợp và có chất lượng không chỉ làm tăng hiệu quả của việc khai thác, phát hiện kiến thức mà còn tạo ra sự thích thú cho học sinh

Ngay từ khâu soạn bài, giáo viên đã phải xây dựng kèm theo đó là danh sách các đồ dùng dạy học có liên quan Từ danh sách này, giáo viên phải kiểm tra trên thực tế tại các phòng đồ dùng xem các đồ dùng đó có đủ để đáp ứng về

số lượng và chất lượng hay không, nếu không thì phương án giải quyết là gì

Trong nhiều trường hợp, giáo viên có thể giao nhiệm vụ cho học sinh chuẩn

bị những đồ dùng nhất định Khi được tự chuẩn bị, học sinh sẽ phải nghiên cứu tài liệu để hiểu về vấn đề được giao tức là các em đã được học tập thêm một lần nữa

Ví dụ: Tiết Tập đọc tuần 3, tiết 6, bài: Lòng dân (tiếp theo)

Tôi cho họ sinh xem hình ảnh minh họa bài tập đọc và video diễn vở kịch

Lòng dân để học sinh dễ hình dung, dễ hiểu, hứng thú và ghi nhớ bài lâu hơn.

Cho học sinh xem tranh và video minh họa bài tập đọc

3.2.5 Tổ chức các hoạt động dạy học

Một tiết học thành công khi học sinh hào hứng, tích cực tham gia các hoạt động học tập, tiếp thu bài có hiệu quả và nắm được kiến thức bài học Để đạt được điều đó thì giáo viên phải tổ chức được các hoạt động học tập phong phú, sinh động, vui tươi, lôi cuốn được học sinh

Tăng sự tương tác giữa giáo viên với học sinh trong tiết học để các em tập trung chú ý hơn

Bao quát lớp học để kịp thời nhắc nhở, động viên nếu học sinh xao nhãng hoặc làm việc riêng

Một số cách tổ chức các hoạt động học tập: làm việc nhóm, trò chơi học tập… Tuy nhiên, điều quan trọng là thiết kế và tổ chức như thế nào để học sinh phát huy được năng lực cá nhân, biết cách phối hợp với tập thể nhằm tăng cường

sự liên kết và khả năng thu nhận, tích lũy kiến thức

Đặc biệt, giáo viên chú ý lưu tâm hơn đến những học sinh còn rụt rè hay nhút nhát, cố gắng đảm bảo trong giờ học mỗi học sinh được gọi 1 lần

Học sinh thảo luận nhóm trong tiết học

3.2.6 Dạy tích hợp các phân môn tập đọc, luyện từ và câu, chính tả, tập làm văn trong Tiếng Việt

Để nắm được mối quan hệ giữa các phân môn này, tôi đã xem toàn bộ chương trình về số tiết, bài dạy, nội dung có liên quan với nhau Chính vì thế nên khi giảng dạy tôi thường lồng ghép chúng với nhau

Cụ thể tôi đã làm như sau:

a Dạy tích hợp qua phân môn Tập đọc

Khi giảng hoặc lúc giao tiếp với học sinh, tôi tránh nói tiếng địa phương,

cố gắng sử dụng ngôn ngữ viết thay cho ngôn ngữ nói

Khi đọc mẫu bài tập đọc, tôi cho cả lớp dùng bút chì gạch chéo (/) những chỗ ngắt giọng hoặc ngắt nhịp thơ Tôi chú ý ngắt câu dài thành nhiều cụm từ nhỏ; ngắt nhịp thơ để học sinh yếu và trung bình dễ đọc

Ví dụ: “Ngày nay/ chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ/mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta,… nước nhà trông mong/ chờ đợi ở các em rất nhiều…”

(Thư gửi các học sinh – Hồ Chí Minh)

“Sáng mát trong /như sáng năm xưa Gió thổi/ mùa thu hương cốm mới Tôi nhớ/ những ngày thu đã xa”

(Đất nước - Nguyễn Đình Thi)

Khi giảng bài, nhất là phần tìm hiểu bài cần tạo hứng thú cho học sinh Đây là một khâu quan trọng, là một hiện tượng tâm lý trong đời sống mỗi người, tạo hứng thú là tạo điều kiện cho học sinh học tập, lao động được tốt hơn Để tạo được hứng thú cho học sinh, giáo viên phải tạo cho học sinh sự thoải mái trong học tập, phải làm cho các em cảm nhận được vẻ đẹp và khả năng kì diệu của ngôn từ để kích thích vốn từ sẵn có của từng em

Ví dụ: Bài Sắc màu em yêu của Phạm Đình Ân – giáo viên có thể gợi ý

học sinh tìm hiểu:

+ Những màu sắc trong bài được tác giả gợi ra những hình ảnh nào? +Tại sao bạn nhỏ yêu tất cả các màu sắc đó?

+Em có thể liên tưởng những màu sắc đó bằng những hình ảnh nào khác trong thực tế?

Trên cơ sở học sinh đã được tiếp thu bài học, giáo viên bồi dưỡng cảm thụ văn học cho học sinh khá, giỏi Đây là một quá trình lâu dài và công phu trong phân môn Tập đọc Để bồi dưỡng tốt, trước hết giáo viên bồi dưỡng cho các em vốn sống, có vốn sống học sinh mới có khả năng liên tưởng để tiếp cận tác phẩm Giáo viên cần tạo cho học sinh tiếp cận với nhiều tác phẩm Giáo viên chỉ gợi mở, dẫn dắt cho sự tiếp xúc của học sinh với những tác phẩm hay Hoạt động của giáo viên chỉ có tác dụng hỗ trợ cho cảm xúc thẩm mĩ nảy nở trong hoạt động Cần tôn trọng những suy nghĩ, cảm xúc thực của học sinh và nâng chúng lên ở cấp độ cao hơn, đồng thời giáo viên phải trang bị cho học sinh một

số kiến thức về văn học như hình ảnh, chi tiết, kết cấu tác phẩm, các đặc trưng của ngôn ngữ nghệ thuật, những biện pháp tu từ

Ví dụ: + Trong bài thơ tác giả đã sử dụng biện pháp nào ?

+ Em có cảm nhận gì khi đọc bài sắc màu em yêu của Phạm Đình Ân Ngoài ra cần hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm có sáng tạo, nó giúp học sinh nâng cao khả năng cảm xúc thẩm mĩ và kích thích các em khám phá ra cái hay, cái đẹp của văn chương Khi cho học sinh tiếp xúc tác phẩm, giáo viên cần

có hệ thống câu hỏi, bài tập liên tưởng cụ thể để hướng vào nội dung, yêu cầu cần đạt

Ví dụ: Đọc phân vai bài Lòng dân của Nguyễn Văn Xe Yêu cầu học sinh

khi đọc phải thể hiện được tâm trạng của nhân vật.( dì Năm, Cai, An, Cán bộ, lính) qua đó mới thấy được hết nội dung mà vở kịch đem lại cho người đọc

Nói chung khi dạy phân môn Tập đọc không những giáo viên củng cố nâng cao kĩ năng đọc cho học sinh, mở rộng vốn hiểu biết, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, nhân cách cho học sinh mà cần hướng học sinh biết vận dụng những hiểu biết của phân môn này vào những phân môn khác một cách phù hợp, sáng tạo

b Dạy tích hợp qua phân môn Chính tả

Rèn kĩ năng viết chính tả và kĩ năng nghe: