Thuyết trình chủ đề kiến trúc lăng tẩm

Gìn giữ những giá trị quý giá về văn hóa và kiến trúc của một triều đại Khác với triều đại trước, ở triều Nguyễn ngoài lăng còn có phần tẩmKhu vực lăng là nơi an táng thi hài nhà vua, kh

1

KIẾN TRÚC LĂNG TẨM

LỊCH SỬ KIẾN TRÚC PHƯƠNG ĐÔNG

GVHD: LÊ THỊ HỒNG NA

KHÁI QUÁT CHUNG

KIẾN TRÚC LĂNG TẨM QUA CÁC TRIỀU ĐẠI NHÌN CHUNG VẪN CÓ CÁC ĐIỂM TƯƠNG ĐỒNG RÕ RỆT

Bản vẽ phát Thái Lăng (Trần Anh Tông)

Thuật phong thủy trong kiến trúc lăngtẩm: minh đường huyền thủy, tiền án hậu chẩm, sơn triều thuỷ tụ, tả thanh long hữu bạch hổ… Huyền cung (nơi đặt quan tài) phải đúng long mạch Ngoài sông, núi, khe, hồ của tự nhiên là lầu, đài, đình, tạ hoặc đắp thêm núi đất làm án, chẩm; hoặc đào thêm hào, khe làm huyền thủy

Thể hiện sâu sắc triết lí phương Đông truyền thống: quan niệm “Sống gửithác về”, lăng tẩm là hoàng cung vĩnhhằng của các vị vua Vì thế, trong hầuhết các lăng tẩm đều trang trí vô sốhoa văn các chữ “thọ”, “hỷ”, hình ảnhsông núi thân quen, những bức họasinh động để không có cảm giác chếtchóc, nặng nề

BỐ CỤC MẶT BẰNG

Ngoài cùng là thành bao, có hồ sen, cây cảnh

Cổng chính

Sân gạch rộng (Thần đạo)

Hai bên sân có tượng người, thú

Trên cuối sân là bái đình để làm lễ khi tế tự

Bi đình: chứa bia đá cao ghi khắc công đức vua

Tẩm điện: thờ thần vị của hoàng đế hoàng hậu

2 1

7

4

3

5 1

Your Company Name

LĂNG TẨM

HUẾ

“Thứ nhất dương cơ, thứ nhì âm phần” Đó là quan niệm của các

bậc đế vương phong kiến Nên ngay sau khi xây dựng cung điện là

phải xây lăng mộ Mỗi lăng tẩm huế là một công trình kiến trúc tiêu

biểu cho nền mỹ thuật việt nam Và mang phong cách của từng vị

quân vương, là bảo tàng mỹ thuật sống động Gìn giữ những giá trị

quý giá về văn hóa và kiến trúc của một triều đại

Khác với triều đại trước, ở triều Nguyễn ngoài lăng còn có phần tẩmKhu vực lăng là nơi an táng thi hài nhà vua, khu vực tẩm là chỗ xây nhiều miếu điện, lầu gác… Để lúc còn sống nhà vua thỉnh thoảng rời cung lên đây tiêu khiển Có thể xem khu vực tẩm là hoàng cung thứ hai của những ông vua đang tại vị

Triều Nguyễn có 13 vị vua nhưng do nhiều biến cố lịch sử, hiện ở Huế chỉ còn lại 7 khu lăng tẩm Đó là các lăng Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh, Dục Đức và Khải Định.

Theo ý đồ quy hoạch kiến trúc kinh đô nhà Nguyễn

vào thế kỉ XIX, 7 khu lăng này đều nằm về hướng

tây của kinh thành Huế, đó là biểu tượng "Thái

dương tây hạ" (Mặt Trời lặn phía Tây) - chỉ việc

băng hà của đấng Chí tôn

thủy, tiền án hậu chẩm, sơn triều thuỷ tụ, tả thanh long hữu bạch hổ,…

(Minh Đường tụ nước là quan trọng với âm phần)

Mỗi lăng xây trên một quả đồi lớn, nhưng toàn bộ chiếm cảmột quần thể đồi núi: Có núi án ở mặt trước làm bình phong,

có núi chắn ở hai bên làm tay ngai, và ngay trước khu lăng tẩmphải có ngòi lạch chảy lượn từ trái sang phải Cả vùng rộng lớntrong mỗi cảnh lăng được gọi là “quan phòng” coi như rừngcấm

Với quan niệm "Sống gửi thác về",

lăng tẩm là hoàng cung vĩnh hằng

của các vị vua

"Sự đời ngẫm nghĩ nghĩ mà

ghê/Sống gửi rồi ra lại thác về/Khôn

dại cùng chung ba tấc đất/Giàu sang

chưa chín một nồi kê " (Ngẫm sự

đời - Vua Tự Đức)

Lăng là nơi an táng thi hài vua, tẩm là hành cung nơi vua làmviệc, sinh hoạt, giải trí kiến trúc mô phỏng như hoàng cung Vuathỉnh thoảng ngự giá đến đây để tiêu khiển, ngắm cảnh, làmthơ, nhìn ngắm sinh phần của mình mà ý thức rằng cõi trần tạm

bợ, đời người chóng qua như giấc mộngKiến trúc lăng tẩm Huế nói chung mang phong cách kiến trúcphong cảnh(còn gọi là cảnh vật hóa) kết hợp hài hòa giữakhông gian và cảnh quan sông núi thơ mộng

Vào thăm lăng tẩm Huế, người ta có cảm giác như đang dạochơi ở công viên mỹ lệ, giữa chốn núi rừng bao la Ở đây có thểnghe thấy tiếng chim hót, hoa nở, suối chảy, thông reo…

Không có cảm giác chết chóc, nặng nề

Tất cả các lăng mộ đều có điểm giống nhau:

Khu vực lăng và tẩm cũng có chu vi dài hàng nghìn mét Quy mô mỗi lăng tẩm rất rõ ràng, chiếm cả một vùng đồi rộng, bố cục mặt bằng rất có ý nghĩa

Lăng được kiến trúc từ thấp lên cao Ngoài cùng là thành bao bọc, có hồ thả sen,

bờ hồ trồng sứ, cây cảnh Cổng chính là đến một sân gạch rộng, hai bên sân có đúc tượng người, voi, ngựa bằng đá

Trên cuối sân là Bái đình để các quan làm lễ khi tế tự Tiếp đó là Bi đình (nhà bia) là toà nhà nhỏ có một tấm bia lớn trên bệ đá cao gọi là bia Thánh đức thần công Trong bia khắc bài ký ghi nhớ công đức của vua

Your Company Name

LĂNG

GIA LONG

Lăng mộ của hoàng đế Gia Long (1762-1820)

Lăng Gia Long thực ra là một quần thể nhiềulăng tẩm trong hoàng quyến

Nay thuộc địa phận xã Hương Thọ, thị xãHương Trà

Lăng bắt đầu được xây dựng từ năm 1814

và đến năm 1820 mới hoàn tất

THIÊN THỌ LĂNG

QUY HOẠCH:

.Toàn bộ khu lăng này là một quần sơn với 42 đồi, núi lớn nhỏ, trong đó cóĐại Thiên Thọ là ngọn núi lớn nhất được chọn làm tiền án của lăng và là têngọi của cả quần sơn này

Từ bờ sông Hương đi vào lăng có con đường rộng hai bên trồng thông vàsầu đông Hai cột trụ biểu uy nghi nằm ở ngoài cùng báo hiệu khu vực lăng

Tọa lạc trên một quả đồi bằng phẳng, rộng lớn Trước có ngọn ÐạiThiên Thọ án ngữ, sau có 7 ngọn núi làm hậu án Bên trái có 14 ngọnnúi làm “tả thanh long” và bên phải có 14 ngọn làm “hữu bạch hổ”

Tổng thể Lăng Gia Long được chia thành 3 khu vực:

Chính giữa là mộ lăng vua Gia Long và bà Thừa Thiên Cao hoàng hậu.Chân đồi là sân chầu có các hàng thạch quan uy nghiêm, và 7 cấp sân

tế là Bửu Thánh ở đỉnh đồi Trong Bửu Thánh có 2 ngôi mộ đá xâydạng thạch thất được sáng tác theo quan niệm “Càn Khôn hiệp đức”biểu tượng cho hạnh phúc và thủy chung

Phía bên phải của lăng Gia Long là khu tẩm điện, có điện Minh Thànhlàm trung tâm, nơi thờ vua và hoàng hậu thứ nhất

Phía bên trái là Bi Đình, nay chỉ còn tấm bia lớn được chạm khắc tinh

tế sắc sảo, ghi bài “Thánh Ðức Thần Công” của vua Minh Mạng soạn,

ca ngợi vua cha

LÀ MỘT TUYỆT TÁC VỀ SỰ PHỐI TRÍ CỦA KIẾN TRÚC

VÀ THIÊN NHIÊN

Your Company Name 16

Cổng tam quan Quang Minh Chính Trực.

Trung Đạo kiều.

Bửu thành(mộ vua Minh Mạng).

DIỆN TÍCH: 18ha Diện tích CẤM ĐỊA quanh lăng là

475ha

CHI TIẾT

GIAO THÔNG, CÔNG NĂNG

Cửa chính của lăng tên là Đại Hồng môn, là cửa chỉ để rước linhcữu của vua nhập lăng Hai bên cửa chính là hai cửa Tả Hồng môn

và Hữu Hồng môn Hồ Trừng Minh gồm hai nửa nối thông vớinhau ở phía sau điện Sùng Ân nơi có ba cây cầu đá bắc qua, giốngnhư hai lá "phổi xanh", bao bọc lấy điện Sùng Ân và các kiến trúcvòng ngoài nằm trên trục thần đạo (khu vực tưởng niệm)

Ở giữa hai hồ Trừng Minh và Tân Nguyệt, trên đường thần đạo, làMinh Lâu Hồ Tân Nguyệt hình vầng trăng non ôm lấy một phầnkhu mộ vua (Bửu thành) Bửu thành là một quả đồi thông hìnhtròn, bao quanh bởi tường thành, bên trong, sâu bên dưới là mộvua

Ở chính giữa hồ Tân Nguyệt có một cây cầu mang tên Trung

Đạo kiều, nối Minh Lâu với Bửu thành và đường dạo quanh

lăng Phía sau Bửu thành là rừng thông xanh thẳm, đem lại một

cảm giác u tịch Trên mặt cắt kiến trúc dọc theo đường thần

đạo, các công trình cao thấp theo một nhịp điệu vần luật nhất

quán, âm dương xen kẽ, tạo nên nét đẹp riêng cho công trình

kiến trúc lăng tẩm này

Bố cục kiến trúc đăng đối của các hạng mục chính trong lăng

đem lại cho lăng một vẻ uy nghiêm cần có của công trình lăng

LĂNG TỰ ĐỨC

Lăng thờ vua Tự Đức, đời vua thứ 4 của triều nhà Nguyễn Ông trị vì

36 năm, từ 1847-1883

Lăng Tự Đức nằm trong một thung lũng hẹp thuộc làng Dương Xuân

Thượng, tổng Cư Chánh cũ, nay là thôn Thượng Ba, phường Thủy

Xuân, thành phố Huế

Lúc mới xây dựng, lăng có tên là Vạn Niên Cơ Sau cuộc nổiloạn của những người xây dựng lăng, vua Tự Đức nhận rasai lầm của bản thân, bèn đổi tên thành Khiêm Cung Sau khivua Tự Đức băng hà, lăng được đổi tên thành Khiêm Lăng.Lăng Tự Đức có kiến trúc cầu kỳ, phong cảnh sơn thủy hữutình và là một trong những lăng tẩm đẹp nhất của vua chúanhà Nguyễn

Yếu tố được tôn trọng triệt để trong lăng Tự Đức là sự hài hòa của đường nét.Không có những con đường thẳng tắp, đầy góc cạnh như các kiến trúc khác Thayvào đó là những con đường lát gạch bát tràng Mặt bằng có hai khu lăng và tẩmđặt cạnh nhau nhưng so le và xen kẽ, nhiều công trình dành cho người sống Tronglăng đường cái uốn lượn cứ vòng vèo lả lướt, tất cả như một công viên lớn, có chỗchơi dạo, có chỗ nghỉ ngơi, có nơi trang nghiêm như ở khu lăng đăng đối và nhiềukiến trúc bất ngờ quá cỡ như hai trụ biểu tòa Bi đình với tấm bia cao nhất nước(cao 4m, rộng 2m, dày 0m5); còn bên khu tẩm thờ vẫn tôn kính song thoải mái, đủnhà thờ, nhà hát, nhà làm việc, nhà ăn, các nhà phục vụ, có sân cảnh, vườn nuôihươu

Gần 50 công trình trong lăng ở cả hai khu vực tẩm điện vàlăng mộ đều có chữ Khiêm trong tên gọi Lối đi lát gạch BátTràng bắt đầu từ cửa Vụ Khiêm đi qua trước Khiêm CungMôn rồi uốn lượn quanh co ở phía trước lăng mộ Qua khỏicửa Vụ Khiêm và miếu thờ Sơn Thần là khu điện thờ, nơitrước đây là chỗ nghỉ ngơi, giải trí của vua Đầu tiên là ChíKhiêm Đường ở phía trái, nơi thờ các bà vợ vua Tiếp đến là

3 dãy tam cấp bằng đá Thanh dẫn vào Khiêm Cung Môn –một công trình hai tầng dạng vọng lâu như một thế đối đầutiên với hồ Lưu Khiêm ở đằng trước Giữa hồ có đảo TịnhKhiêm với những mảnh đất trồng hoa và những hang nhỏ đểnuôi thú hiếm Trên hồ Lưu Khiêm có Xung Khiêm Tạ và DũKhiêm Tạ, nơi nhà vua đến ngắm hoa, làm thơ, đọc sách… Ba cây cầu Tuần Khiêm, Tiễn Khiêm và Do Khiêm bắt qua hồdẫn đến đồi thông

Bên trong Khiêm Cung Môn là khu vực dành chovua nghỉ ngơi mỗi khi đến đây Chính giữa là điệnHòa Khiêm để vua làm việc, nay là nơi thờ cúng bài

vị của vua và Hoàng hậu Hai bên tả, hữu là PhápKhiêm Vu và Lễ Khiêm Vu dành cho các quan văn võtheo hầu Sau điện Hòa Khiêm là điện Lương Khiêm, xưa là chỗ nghỉ ngơi của vua, về sau được dùng đểthờ vong linh bà Từ Dũ, mẹ vua Tự Đức Bên phảiđiện Lương Khiêm là Ôn Khiêm Đường – nơi cất đồngự dụng Đặc biệt, phía trái điện Lương Khiêm cónhà hát Minh Khiêm để nhà vua xem hát, được coi

là một trong những nhà hát cổ nhất của Việt Nam hiện còn Có một hành lang từ điện Ôn Khiêm dẫn

ra Trì Khiêm Viện và Y Khiêm Viện là chỗ ở của cáccung phi theo hầu nhà vua, ngay cả khi vua cònsống cũng như khi vua đã chết Cạnh đó là TùngKhiêm Viện, Dung Khiêm Viện và vườn nuôi nai củavua

Sau khu vực tẩm điện là khu lăng mộ Ngay sau Bái Đình vớihai hàng tượng quan viên văn võ là Bi Đình với tấm bia bằng

đá Thanh Hóa nặng 20 tấn có khắc bài “Khiêm Cung Ký” do chính Tự Đức soạn Tuy có đến 103 bà vợ nhưng Tự Đứckhông có con nối dõi nên đã viết bài văn bia này thay cho bia

“Thánh đức thần công” trong các lăng khác Toàn bài văn dài4.935 chữ, là một bản tự thuật của nhà vua về cuộc đời, vương nghiệp cũng như những rủi ro, bệnh tật của mình, kểcông và nhận tội của Tự Đức trước lịch sử Đằng sau tấm bia

là hai trụ biểu sừng sững như hai ngọn đuốc tỏa sáng cùngvới hồ Tiểu Khiêm hình trăng non đựng nước mưa để linhhồn vua rửa tội

Lăng mộ của vua Khải Định (1885-1925), vị vua thứ 12 của triều Nguyễn

Toạ lạc trên triền núi Châu Chữ (còn gọi là Châu Ê) bênngoài kinh thành Huế, nay thuộc xã Thủy Bằng, thị

xã Hương Thủy

Khởi công ngày 4 tháng 9 năm 1920 do Tiền quân Đôthống phủ Lê Văn Bá chỉ huy và kéo dài suốt 11 năm mớihoàn tất

Tham gia xây dựng lăng có rất nhiều thợ nghề và nghệnhân nổi tiếng khắp cả nước như Phan VănTánh, Nguyễn Văn Khả, Ký Duyệt, Cửu Sừng,…

ỨNG LĂNG

LĂNG

KHẢI ĐỊNH

Về tổng thể, lăng là một khối hình chữnhật vươn lên cao có 127 bậc cấp

Khải Định chọn triền núi Châu Chữ (còngọi là Châu Ê) làm vị trí để xây cất lăngmộ

Tọa lạc tại vị trí này, lăng Khải Định lấymột quả đồi thấp ở phía trước làm tiềnán; lấy núi Chóp Vung và Kim Sơn chầutrước mặt làm “Tả thanh long” và “Hữubạch hổ”; có khe Châu Ê chảy từ tráiqua phải làm “thủy tụ”, gọi là “minhđường”

Nhà vua đổi tên núi Châu Chữ - vừa làhậu chẩm, vừa là “mặt bằng” của lăng -thành Ứng Sơn và gọi tên lăng theo tênnúi: Ứng Lăng

NHÀ BIA VỚI NHỮNG HÀNG CỘT BÁT GIÁC VÀ VÒM CỬA THEO LỐI ROMAN BIẾN THỂ

Sự xâm nhập của nhiều trường phái kiến trúc: Ấn

Độ giáo, Phật giáo, Roman, Gothique đã để lại

dấu ấn trên những công trình

Điều này là kết quả của hai yếu tố: sự giao thoa văn hóa Đông - Tây trong buổigiao thời của lịch sử và cá tính của Khải Định

CUNG THIÊN ĐỊNH

Cung này ở vị trí cao nhất là kiến trúc chính của lăng, được xâydựng công phu và tinh xảo Toàn bộ nội thất trong cung đều đượctrang trí những phù điêu ghép bằng sành sứ và thủy tinh Đó lànhững bộ tranh tứ quý, bát bửu, ngũ phúc, bộ khay trà, vươngmiện kể cả những vật dụng rất hiện đại như đồng hồ báo thức,vợt tennis, đèn dầu hỏa cũng được trang trí nơi đây

Gồm 5 phần kiến trúc liền nhau:

Phía trước là điện Khải Thành nơi có áng thờ và chân dung vua Khải Định, hai bên là tả hữu trực phòng dành cho lính hộ lăng

Phần ở giữa là chính tẩm có mỗ phần của nhà vua, phần trong cùng là áng vị của vua

Ở phần chính tẩm của cung Thiên Định có 1 chiếc bửu tán với những đường lượn mềm mãi thanh thoát, khiến người xem có cảm giác nó được làm bằng nhung lụa có thể xao động trước gió

Nhưng không nghĩ rằng đó là một khối bê tông cốt thép nặng gần 1 tấn Dưới bửu tán là Tượng vua Khải Định bằng Đồng kích thước bằng người thật được Đúc tại Pháp vào năm 1920

Thi hài nhà vua được đưa vào dưới pho tượng bằng

1 toại đạo dài gần 30m, bắt đầu từ phía sau bi đình

ibaotu.com

THANK YOU