Xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, văn hoá vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội

VĂN HÓA Xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, văn hoá vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội Nước ta tiến hành đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; tích cực v[.]

VĂN HÓA:

Xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, văn hoá vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội.

Nước ta tiến hành đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; tích cực vàchủ động hội nhập vào nền KT thế giới, đòi hỏi phải phát huy trítuệ con người VN, nên phát huy vai trò của VH là điều quantrọng Khẳng định điều đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ Xkhẳng định: " tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chấtlượng nền văn hoá VN tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kếtchặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển KT-XH, làm cho VH thấmsâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xa hội" Quan điểm trên nóilên vai trò to lớn của văn hoá đối với phát triển

Quan niệm về VH

a Theo Chủ tớch Hồ Chớ Minh: “Vỡ lẽ sinh tồn cũng như mụcđích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát mịnh rangôn ngữ, chữ viết, đạo dức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, vănhọc, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày vềmặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sángtạo và phát minh đó tức là VH”

- Quan niệm của Tổ chức UNESCO: “VH là tổng thể sống độngcác hoạt động sáng tạo (của các cá nhân và cộng đồng) trongquá khứ và hiện taị Qua các thể kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đóhỡnh thành nờn hệ thống cỏc giỏ trị, cỏc truyền thống và thịhiếu – những yếu tố x/định đặc tính riêng của mỗi d/tộc”

- Kế thừa và phỏt triển những tư tưởng trờn về văn hoỏ, Nghịquyết TW5 khúa VIII, Đảng ta chỉ rừ:: “ VH là nền tảng tinh thần

của XH, vừa là mục tiờu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển

- Xây dựng nền KTTT định hướng XHCN, đòi hỏi xây dựng mộtnền VHTTĐĐBSDT là mục tiêu, động lực của sự phát triển nềnkinh tế đó

- Trong thời kỳ đổi mới, với chủ trương mở rộng quan hệ QT –Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của các nước vì độc lập, hoàbình, phát triển, nhưng kiên trì mục tiêu CNXH Để đảm bảomục tiêu đó phải xây dựng nền VHTTĐĐBSDT nhằm khôngchệch hướng XHCN, tránh bị đồng hoá về văn hoá

- Thực hiện đổi mới trong điều kiện toàn cầu hoá, trước hết là

KT diễn ra ở tốc độ và quy mô lớn ởphạm vi quốc tế Điêù đó cótác động lớn đến VH các dân tộc Để tiếp nhận những thời cơ,hạn chế những nguy cơ thách thức của TCH về lĩnh vực VH,,phải xây dựng nền VHTTĐĐBSDT

- Đổi mới, chúng ta đạt được nhiều thành quả to lớn có ýnghĩa lịch trên các mặt KT, VH, XH Song, đời sống VH vẫn cònnhững bất cập yếu kém làm cản trở đến sự phát triển bền vững

và có nguy cơ đe doạ sự tồn tại của chế độ, như:

+ Sự suy thoái về đạo đức, lối sống là rất nghiêm trọng

+ Phát triển VH chưa đồng bộ, tương xứng với phát triển KT;thiếu gắn bó giữa văn hoá với công tác xây dựng chỉnh đốnĐảng.

+ Thành quả đạt được về VH chưa tương xứng với công cuộcđổi mới, chưa đủ sức VH tác động có hiệu quả đến các lĩnh vựcđời sống XH Mặt khác, có biểu hiện coi nhẹ giá trị VH truyềnthống Xây dựng nền VH mới, lấy xây là chính để chống nhữngyếu kém, hư hỏng

- Xây dựng nền VHTTĐĐBSDT là mục tiêu của sự nghiệp xâydựng CNXH dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.ởnước ta trong thời kỳ quá độ

- Xây dựng nền VHTTĐĐBSDT là biện pháp góp phần xâydựng chỉnh đốn Đảng, xây dựng VH Đảng, VH lãnh đạo, quản lýtrong Đảng và Nhà nước

II Đặc trưng của nền VHTTĐĐBSDT

Nền văn hoá TTDDDBSDT ta đang xây dựng có các đặc trưng:Thứ nhất, là nền VH có sự thống nhất cao độ, chặt chẽ, không

tách rời nhau giữa đặc trưng “tiên tiến” và “bản sắc đậm đà” của nền VH Việt Nam.

Về đặc trưng tiên tiến

Thể hiện trên 5 khía cạnh sau:

Một là, Là nền VH yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi làĐLDT và tiến bộ XH, dựa trên cơ sở của chủ nghĩa Mác – Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm mục tiêu tất cả vì con người

+ Luôn kế thừa, phát huy chủ nghĩa yêu nước của dân tộc ViệtNam -(giá trị VH cốt lõi, sợi chỉ đỏ trong lịch sử VHVN Đó là chủnghĩa yêu nước chân chính.Dưới sự lãnh đạo của Đảng,ì chủnghĩa yêu nước được nâng cao và phát huy cao độ, là động lực

bảo vệ tổ quốc thống nhất đất nước Chúng ta cần kế thừa, pháthuy nhằm tạo nên sự đồng thuận trong xây dung, bảo vệ Tổquốc XHCN.

+ Tính chất tiên bộ là tiếp thu mọi giá trị tiến bộ của VH vànhân loại phù hợp với xu thế phát triển khách quan của thời đại,đem lại lợi ích cho con người, có tính khoa học

+ Tính tiến bộ của nền VH là hướng tới phục vụ nhân dân,phát huy các tiềm năng sáng tạo trong nhân dân, nhân dântham gia làm chủ quá trình sáng tạo và thưởng thức các giá trị

VH của dân tộc, nhân loại

+ Nền VH tiến bộ luôn có nội dung, hình thức biểu hiện hiệnđại

Hai là, Là nền văn hoá nhân văn

Hướng mục tiêu phát triển tất cả vì con người, cho con người,

vì sự tự do và sáng tạo của con người; quan hệ hài hoà cá nhânvới xã hội, xã hội với tự nhiên Nó không chấp VH đồi trụy, phinhân tính

Ba là, là nền VH dân chủ: Đó là đảm bảo tự do sáng tạo VHcủa mọi người, mọi công dân với mục đích đúng đắn và lànhmạnh, phát huyn tinh thần dân chủ của nhân dân

Bốn là, là nền VH hiện đại ở mọi linh vực, như giáo dục, côngnghệ, thông tin hiện đại hoá; CSVC kỹ thuật hoạt động xây dựnghiện đại; văn hoá nếp sống, lối sống được hiện đại, văn minh.Năm là, Nền VH mang tính tiên tiến cả về nội dung tư tưởng,hình thức biểu hiện, phương tiện chuyển tải nội dung

Về bản sắc DT

Đó là các giá trị đặc trưng, tiêu biểu – các dấu hiệu để phânbiệt nền VH này với nền VH khác Là sắc thái riêng, phản ánhdiện mạo, cốt cách, cái độc đáo của truyền thống VH dân tộc.+ Nền VHĐĐBSDT phải giữ gìn, kế thừa, phát huy những giátrị, những tinh hoa văn hoá của cộng đồng dân tộc Việt Namđược xây dựng qua hàng nghìn năm lịch sử đấu tranh dựng vàgiữ nước Giá trị VH truyền thống là 5 giá trị tinh hoa lớn:

- Lòng yêu nước nồng nàn

-Tinh thần đoàn kết, sự gắn bó chặt chẽ giữa cá nhân- làng, xã và nước

nhà Đức tính cần cù sáng tạo trong lao động

- Lòng nhân ái khoan dung, trọng tình nghĩa, đạo lý

- Sự tinh tế trong ứng xử, giản dị trong lối sống

Tóm lại, xây dựng nền VH mới phải đảm bảo là nềnVHTTĐĐBSDT

Bảo đảm đậm đà bản sắc VH dân tộc ở nước ta cần phải:

- Bảo tồn, giữ gìn phát huy những giá trị văn hoá vật thể vàphi vật thể

- Kế thừa phát huy, phát triển giá trị VH vật thể và phi vật phùhợp với thời đại, tương xứng với công cuộc đổi mới, CNH, HĐH

- Cần mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa VH nhân loại, làmgiàu nền VH dân tộc, tránh chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi

- Khắc phục hạn chế, yếu kém, nhược điểm còn tồn tại trongđời sống VH của dân tộc, từ truyền thống để lại

2.Cần phải làm gì đẻ có nền VHTTDDDBSDT?

Xây dựng nền đó cần phải quán triệt, thực hiện các phươnghướng, quan điểm chỉ đạo và nhiệm vụ sau:

Về phương hướng:

- Phát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kếtdân tộc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

- Xây dựng nền VH mới đi đôi với tiếp thu tinh hoa VH nhânloại

- Làm cho VH thấm sâu vào trong toàn bộ đời sống XH, thấmsâu vào hoạt động sinh hoạt của con người, tạo ra trên đất nước

Về.quan điểm chỉ đạo

- VH là nền tảng tinh thần của XH, vừa là mục tiêu, vừa làđộng lực thúc đẩy sự phát triển KT – XH

- Nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nền VH tiên tiến, đậm

sự kiên trì thận trọng

Về nhiệm vụ:

- Xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn mới cườngtráng về thể chất, trong sáng về tinh thần, có đủ đức, tài, cótinh thần yêu nước

- Xây dựng môi trường VH nhằm làm cho các vùng dân cư cómôi trường VH lành mạnh, như giai đình, cơ quan, khu tập thể,làng, xã, thôn, bản ,.nâng cao chất lượng hoạt động VH, đầu tưxây dựng các công trình VH

- Bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá vật thể và phi vậtthể, các giá trị văn hoá truyền thống

- Phát triển sự nghiệp văn học nghệ thuật Cần sáng tác nhữngtác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, tính nhân vănđwr hướng dẫn xã hội phê bình nghệ thuật, tích cực đào tạo lớpvăn nghệ sỹ trẻ…

- Phát triển giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ ;coi trọnggiáo dục đạo lý làm người, lòng yêu nước, nếp sông văn hoá,tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, xây dựng đội ngũ giảngviên, tu chỉnh sách giáo khoa…

- Phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng

Có biện pháp ngăn chặn, hạn chế tác dụng tiêu cực qua mạnginternet và các phương tiên thông tin khác, hiện đại hoá hệthống thông tin

- Bảo tồn, phát huy và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số.Kết hợp hài hoà giữa bảo tồn, phát huy và phát triển nhằm tạonên các giá trị mới

- Có chính sách VH đối với tôn giáo, tôn trọng tự do tín ngưỡng

và không tín ngưỡng của nhân dân, nghiêm cấm xâm phạm tự

do tín ngưỡng và không tín ngưỡng Tuyên truyền giáo dụcchống mê tín dị đoan, lợi dụng tôn giáo thực hiện ý đồ chính trịxấu

- Mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế về văn hoá Từng bước giớithiệu VH, đất nước, con người Việt Nam với thế giới; tiếp thu có

chọn lọc các giá trị nhân văn, khoa học, tiến bộ của loài người.Ngăn ngừa sự xâm nhập các sản phẩm VH phản động, đồitrụy

- Củng cố xây dựng và hoàn thiện thể chế VH (đường lối pháttriển VH, chính sách pháp luật về VH, tổ chức bộ máy)

Đê xây dựng nền văn hoá việt nam tiên tiến đậm đà bản sắcdân tộc, nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài là gắn xây dựng VH vớinhiệm vụ xây dựng chỉnh đốn Đảng

- Tăng cường quản lý của Nhà nước về VH, hoàn thiện chínhsách pháp luật của Nhà nước về VH Nâng cao hiệu lực, hiệuquả quản lý Nhà nước về văn hoá

Kết luận, Việc xây dựng VHTTĐĐBSDT có vị trí quan trọng đốivới sự nghiệp đổi mới hiện nay Muốn vậy, mọi tổ chức, cá nhânphải biết xây dựng, bảo tồn, phát huy giá trị nền tảng tinh thần

LIấN HỆ THỰC TẾ:

Thực hiện đường lối xây dựng và phát triển nền văn hoá tiêntiến đạm đà bản sắc dân tộc Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá đặc biệtchú ý quán triệt, tuyên truyền quan điểm đó nhằm nâng caonhận thức về vai trò của văn hoá đói với toàn xã hội Tích cựcchỉ đạo, bám sát nhiệm vụ chính trị, hướng mạnh về cơ sở, tạo

sự chuyển biên tích cực trong đời sống văn hoácủa nhân dân.Quá trình thực hiện đã đạt được những kết quả là:

+ Giáo dục tiếp tục phát triển quy mô, mở rộng trường lớp,toàn tỉnh có 21/27 đơn vị huyện thị đạt chuẩn phổ cập THCS,nâng tỷ lệ người được đào tạo lên trên 27%

+ Hoạt độn khoa học công nghệ tập trung nghiên cứu, ứngdụng các tiến bộ KHKT vào sản xuất, tạo nên nhiều mô hìnhkinh tế làm ăn có hiệu quả ;

+ Các hoạt động văn hoa sthông tin được tăng cường,có97,4% dân số được xem truyền hình Phong trào xây dựng đờisống cơ sở nâng lên rõ rệt,

hiện có gần 420.000 thôn, bản, tổ dân phố, cơ qun được côngnhận đạt danh hiệu văn hoá, vượt 68,1% so với chỉ tiêu đề ra.+ Công tác chăm sóc sức khoẻ, cơ sở vật chất phục vụ khámchữa bệnh được tăng cường và hiện đại từng bước Công tác xãhội hoá về văn hoá đã được nâng lên, phát huy khả năng sángtạo và vai trò làm chủ của nhân dân cho phát triển văn hoá.Việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễhội có chuyển biến tích cực; nhiều hủ tục, tập quán lạc hậu, mêtín, dị đoan từng bước được ngăn chặn

+ Công tác bảo tồn các di sản văn hoá, di tích lịch sử có nhiều

cố gắng, đựoc trùng tu, tôn tạo Hoạt động của các làng, khudân cư văn hoá đã huy động được toàn dân tham gia đầu tư xâydựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng, tham gia quản lý xãhội, chăm lo phát triển toàn diện con người…

Sự nghiệp xây dựng nền VHTTDDDBSDT của tỉnh Thanh Hoánhững năm qua đã có nhiều chuyển biến khích lệ, tạo động lựcphát triển kinh tế xã hội của tỉnh

Tuy nhiên thực tế từ những yếu kếm, để làm tốt nhiệm vụ vềphát triển văn hoá đòi hỏi cần tăng cường giáo dục tư tưởng,đạo đức, lối sống; xây dựng đời sống văn hoá phong phú, lànhmạnh trong toàn xã hội, nhất là từ cán bộ, đảng viên và thế hệtrẻ; đẩy mạnh phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đờisống văn hoá” Phấn đấu đến năm 2010, có trên 75% số hộ đạttiêu chuẩn “gia đình văn hoá”, -60% thôn, bản, tổ dân phố, cơquan đạt tiêu chuẩn “ văn hoá” Chú trọng giáo dục cho thanh,thiếu niên về lịch sử, truyền thống quê hương, đất nước Gắnkết chặt chẽ 3 nhiệm vụ xây dựng, phát triển văn hoá với pháttriển kinh tế và xây dựng, chỉnh đốn đảng.

III Phân tích vai trò văn hoá là nền tảng tinh thần XH ; vừa là động lực, vừa là mục tiêu phát triển KT- XH

Kinh nghiệm lịch sử dân tộc ta cho thấy, chúng ta luôn đánhthắng mọi kẻ thù xâm lược là nhờ sức mạnh cố kết dân tộc đượchun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử Đó là những giá trị văn hoastruyền thống Trong đổi mới và đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước,Đảng ta xác định văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội ; vừa

là mục tiêu, vừa là đônngj lực phát triển kinh tế – xã hội Vì vậy,Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta khẳng định:

" gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển KT-XH làmcho VH thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xa hội" Đó là tưtưởng cơ bản nói lên vị trí, vai trò của văn hoa sđối với ự pháttriển Tức là, VH là nền tảng tinh thần của XH, vừa là mục tiêu,vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển KT – XH Thể hiện tư duymới về lý luận của Đảng đối với VH

* Quan niệm về VH

Theo tổ chức UNESCO :

-Văn hoá là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo củacác cá nhân và các cộng đồng trong quá khứ và hiện tại qua cácthế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống cácgiá trị, các truyền thống và thị hiếu – những yếu tố xác định đặctính riêng của mỗi dân tộc

Tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận về văn hoá, Đảng tachỉ rõ :

- VH là nền tảng tinh thần của XH, vừa là mục tiêu vừa là độnglực thúc đẩy sự phát triển KT – XH

Nhằm nhận thức tư tưởng trên của đảng, cần tập trung làm rõcác nội dung cơ bản, như :

Thứ nhất, VH là nền tảng tinh thần của xã hội

- Khẳng định trên được xuất phát trên cơ sở, coi VH là tổng thểcác giá trị sống động mà dân tộc đã tạo ra trong suốt chiều dàilịch sử dân tộc

Đúng vậy, VH có các chức năng quan trọng trong đời sống XH,như: Chức năng nhận thức, giáo dục, thẩm mỹ, dự báo, giải trí,

và chức năng giao tiếp Do nhận thức tiến bộ, con người đã phátminh ra toàn bộ những giá trị vật chất, tinh thần là văn hoá Các

giá trị văn hoá là cơ sở, nền tảng cho con người làm chủ, cải tạothế giới.

-Trong đời sống xã hội, nền tảng bao gồm CSVC, kỹ thuật vàsức mạnh tinh thần con người là VH Do vậy, để phát triển, xãhội phải vừa coi trọng nền tảng vật chất, vừa coi trọng nền tảngtinh thần

+ VH là nền tảng tinh thần là tư duy mới, khắc phục nhữngnhận thức phiến diện, đơn giản, hẹp hòi đồng nhất VH với cácngành VH thông tin, với học vấn con người Phải coi VH có mặttrong mọi mặt của đời sống KT – XH

+ VH giúp cho con người dự báo về sự vận động của tự nhiên,phát triển của XH, những trạng thái tâm hồn, tình cảm, hướngcon người tới sự hoàn thiện, biết tôn trọng lẽ phải, biết quýtrọng truyền thống quý báu của dân tộc, để từ đó có ý thức coitrọng trong học tập, rèn luyện

+ Việc xác định VH là nền tảng tinh thần XH sẽ tạo ra cơ sởkhoa học để giải quyết tốt mối quan hệ giữa VH với kinh tế.Nhấtlà, trong phát triển KTTT, nếu coi nhẹ hệ tư tưởng ( cốt lõicủa VH) thì dễ bị mất định hướng ; thiếu KHCN thiếu động lựcphát triển trong thực tế hiện nay

+ Sự phát triển của xã hội không ngoài mục đích nâng caochất lượng cuộc sống cho cộng đồng người, trong đó có vanhoá Coi VH là nền tảng tinh thần của XH để từ đó nhận thức VHvừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển KT – XH,không phải gánh nặng của KT

+ Trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước nhân dân ta

đã sáng tạo nên những giá trị văn hoá truyền thống - hệ giá trịvăn hoá, tạo nên khối đại đoàn kết thống nhất của dân tộc