Đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại

Chương 5 ĐẤU TRANH KINH TẾ TRONG CHIẾN TRANH HIỆN ĐẠI VÀ TRONG PHÒNG, CHỐNG CHIẾN LƯỢC DIỄN BIẾN HÒA BÌNH 5 1 ĐẤU TRANH KINH TẾ TRONG CHIẾN TRANH HIỆN ĐẠI 5 1 1 Thực chất, nội dung, đặc điểm đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại

Chương 5 ĐẤU TRANH KINH TẾ TRONG CHIẾN TRANH HIỆN ĐẠI

VÀ TRONG PHÒNG, CHỐNG CHIẾN LƯỢC "DIỄN BIẾN HÒA BÌNH"

5.1 ĐẤU TRANH KINH TẾ TRONG CHIẾN TRANH HIỆN ĐẠI

5.1.1 Thực chất, nội dung, đặc điểm đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại

a) Thực chất đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại

Chiến tranh hiện đại là "cuộc chiến tranh diễn ra bằng phương thức tácchiến và vũ khí kỹ thuật hiện đại, dựa vào việc áp dụng những thành tựu mớinhất của khoa học - kỹ thuật - công nghệ đương đại"1 Trong chiến tranh hiệnđại, các loại vũ khí công nghệ cao, như vũ khí tàng hình, điện tử, laze, chùm hạt,pháo điện từ, tên lửa đạn đạo, với tính năng siêu nhanh, mạnh, chính xác vàđộc hại sẽ được sử dụng phổ biến, do đó tính chất của chiến tranh rất quyết liệt.Đồng thời chi phí về vật chất và tài chính trong chiến tranh hiện đại rất lớn, dođó ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển tiềm lực kinh tế và khả năng bảo đảmkinh tế cho chiến tranh của các bên tham chiến

Đấu tranh kinh tế trong chiến tranh là quá trình "đấu tranh nhằm duy trì vàphát triển kinh tế đất nước, bảo đảm nhu cầu vật chất cho chiến tranh, kiềm chế

và làm suy yếu nền kinh tế của đối phương"2

Đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại là một hình thức đấu tranhđặc biệt, diễn ra ở các nước tham gia chiến tranh trong quá trình chuẩn bị và tiếnhành chiến tranh Đấu tranh kinh tế trong chiến tranh luôn gắn liền trực tiếp vớiđấu tranh vũ trang và các hình thức đấu tranh khác, thậm chí nó còn sử dụng cáchình thức đấu tranh khác như đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị, đấu tranhngoại giao để thực hiện mục đích đấu tranh kinh tế

Mục đích của đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại là xây dựng,phát triển tiềm lực kinh tế, nâng cao khả năng bảo đảm kinh tế cho chiến tranh,làm tăng cường sức mạnh quân sự của mình để giành thắng lợi trong chiến tranh

và phá hoại, làm suy yếu tiềm lực kinh tế, tiềm lực kinh tế quân sự của đốiphương, cắt đứt khả năng bảo đảm kinh tế cho tác chiến liên tục của đối phương,khiến đối phương phải chịu thất bại trong chiến tranh

Như vậy, thực chất của đấu tranh kinh tế trong chiến tranh là một hìnhthức đặc biệt của cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc nhằm thực hiện mục

1 Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội - 1996, tr.168

2 Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội - 1996, tr.259

đích chính trị, quân sự của các bên tham chiến

Đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại là vấn đề có tính quy luật củamọi cuộc chiến tranh

Kinh tế là yếu tố suy đến cùng quyết định đến tiến trình và kết cục chiếntranh Nó không chỉ quyết định đến nguồn gốc, mục đích, tính chất của chiếntranh mà còn quyết định đến việc cung cấp nguồn lực con người, trang bị cơ sởvật chất và qua đó quyết định đến cách đánh, chiến lược, chiến thuật, nghệ thuậtcủa chiến tranh Nhận thức được điều đó, các bên tham chiến trong chiến tranhđều tìm mọi cách để phá hoại và làm suy yếu cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranhcủa đối phương; đồng thời củng cố và phát triển tiềm lực kinh tế, tiềm lực kinh

tế quân sự của nước mình, nhằm chuyển hoá lực lượng, tạo sức mạnh hơn hẳnđối phương để giành chiến thắng

Việc giành ưu thế và thắng lợi trong chiến tranh không chỉ phụ thuộc vàoviệc xây dựng, phát triển tiềm lực kinh tế, tiềm lực kinh tế quân sự của mình đểđảm bảo kinh tế tốt nhất cho chiến tranh, mà còn phụ thuộc vào khả năng pháhoại, làm suy yếu cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của đối phương, làm chođối phương bị kiệt quệ về kinh tế, hoảng loạn về tinh thần, rối loạn về xã hội từđó đi đến tan rã mất sức chiến đấu Cho nên, đấu tranh kinh tế trong chiến tranhhiện đại ngày càng gay go, quyết liệt và trở thành tất yếu

b) Đặc điểm đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại

Đấu tranh kinh tế trở nên quyết liệt hơn rất nhiều so với các cuộc chiến tranh trước đây.

Trong các cuộc chiến tranh trước đây, đấu tranh kinh tế được sử dụng như

là một biện pháp hỗ trợ cho đấu tranh vũ trang và cũng chưa thật rõ nét Trongchiến tranh hiện đại, với việc sử dụng các loại phương tiện, vũ khí công nghệcao, có sự dẫn đường của hệ thống định vị vệ tinh giúp các bên tham chiến cóthể đánh trực tiếp vào hậu phương kinh tế của đối phương, gây tổn thất rất lớnvề tiềm lực kinh tế và tiềm lực kinh tế quân sự của đối phương ngay từ ngày đầuchiến tranh Nhiều khi một bên tham chiến phải chấp nhận thất bại khi lực lượngtrên chiến trường chưa bị tiêu diệt, nhưng do các cơ sở kinh tế để tiến hànhchiến tranh của mình đã bị phá huỷ Vì thế, để giành ưu thế trong so sánh lựclượng thì ngay từ giai đoạn chuẩn bị chiến tranh, mỗi bên tham chiến đều phảixây dựng các phương án bảo vệ, nâng cao sức sống nền kinh tế của mình trongchiến tranh Đồng thời tìm mọi biện pháp để phá hoại, làm suy yếu cơ sở kinh tếtiến hành chiến tranh của đối phương

Đấu tranh kinh tế được tiến hành dựa trên sử dụng tổng hợp các biện pháp, trong đó biện pháp kinh tế ngày càng được sử dụng rộng rãi.

Do vai trò của kinh tế ngày càng tăng trong chiến tranh hiện đại Cho nêntrong khi sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, chính trị, tư tưởng, ngoại giaogắn liền với các hoạt động quân sự, các bên tham chiến ngày càng coi trọng sửdụng một cách rộng rãi biện pháp kinh tế trong toàn bộ quá trình chuẩn bị vàtiến hành chiến tranh, nhằm kiềm chế sự phát triển kinh tế của đối phương, làmcho đối phương kiệt quệ về kinh tế, hoảng loạn về tinh thần, xã hội rối loạn, từđó mất sức chiến đấu

Ngày nay, các bên tham chiến, đặc biệt là các nước lớn, thường sử dụngcác công cụ để gây rối loạn, kiềm chế, bóp nghẹt kinh tế của đối phương như:lương thực, năng lượng, tài chính, công nghệ Trong chiến tranh vùng Vịnh,

Mỹ đã chi phối Liên Hợp Quốc trong việc tiến hành cấm vận kinh tế đối với Irắctrên hầu hết các phương diện, làm cho Irắc lâm vào tình trạng thiếu thốn vềlương thực, thuốc men, nguyên liệu… từ đó đã nhanh chóng làm tan dã sứcchiến đấu của quân đội và sức mạnh quân sự của Irắc Việc sử dụng phổ biếncác thủ đoạn kinh tế kết hợp với các thủ đoạn quân sự và chính trị ngày càng cóhiệu quả to lớn trong việc khuất phục đối phương

Đấu tranh kinh tế trong chiến tranh ngày càng mang tính chất tập thể rõ rệt.

Điều đó gắn liền với tính chất thế giới của các cuộc chiến tranh hiện đại.Các cuộc chiến tranh này thường lôi cuốn sự tham gia của nhiều nước, hình thànhcác khối, các liên minh chống lại nhau hoặc chống lại một nước Trong khi tìmmọi biện pháp để làm suy giảm tiềm lực kinh tế và tiềm lực kinh tế quân sự củađối phương, các bên tham chiến thường liên kết với nhiều nước hình thành cácliên minh tạo ra sức mạnh để phá hoại, phong tỏa, bóp nghẹt kinh tế của đốiphương, khiến đối phương sớm kiệt quệ về kinh tế và nhanh chóng thất bại trướccác cuộc tiến công quân sự tiếp theo Thực tiễn cho thấy, mặc dù các quốc gia cónhững quan điểm, lợi thế khác nhau, mâu thuẫn nhau nhưng họ vẫn chủ trươngtận dụng các đồng minh "vừa là đối tác vừa là đối thủ" này để tiến hành nhữngcuộc can thiệp với vỏ bọc của một "hành động tập thể" mang tính chất đa quốcgia, dưới vỏ bọc NATO, hoặc dưới ngọn cờ Liên Hợp Quốc do Mỹ chi phối

c) Nội dung đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại

Xây dựng, củng cố và duy trì các cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh.

Thực tế đã chứng minh, các cơ sở kinh tế và kinh tế quân sự của mỗi nướcluôn là nguồn cung cấp chủ yếu lương thực, thực phẩm, phương tiện vật chất, kỹthuật cho chiến tranh của nước đó Thông qua việc cung cấp đó mà chi phối đến

sức mạnh quân sự, khả năng sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của lực lượng vũtrang V.I Lênin cho rằng: “Một đội quân giỏi nhất, những người trung thànhnhất với sự nghiệp cách mạng cũng đều sẽ lập tức bị kẻ thù tiêu diệt nếu họkhông được vũ trang, tiếp tế lương thực và huấn luyện đầy đủ”3.

Sức mạnh quân sự của mỗi nước suy đến cùng là do sức mạnh kinh tếcủa chính nước đó quyết định Vì vậy, trong đấu tranh kinh tế mỗi bên thamchiến đều phải nỗ lực xây dựng, củng cố, cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh đểgiành ưu thế hơn hẳn hoặc giảm bớt khoảng cách chênh lệch về kinh tế và kinh

tế quân sự so với đối phương

Đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại tuy diễn ra cả trong thời bình

và thời chiến, nhưng thời gian xây dựng, củng cố và duy trì các cơ sở kinh tếtiến hành chiến tranh diễn ra lâu hơn nhiều so với thời gian phá huỷ các cơ sởkinh tế tiến hành chiến tranh, nhất là khi đối phương sử dụng các loại vũ khícông nghệ cao Do vậy, trong chiến tranh hiện đại các bên tham chiến thườngcoi việc xây dựng, củng cố và duy trì cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh là nộidung cơ bản hàng đầu trong đấu tranh kinh tế Tuy nhiên, quá trình xây dựng,củng cố và duy trì cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của mỗi bên tham chiếnđạt hiệu quả đến đâu là tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội củatừng nước và năng lực tổ chức điều hành của mỗi Chính phủ Cụ thể như sau:

Thứ nhất, phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao trình độ kỹ thuật công

nghệ của tiềm lực kinh tế và tiềm lực kinh tế quân sự

Dưới tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, thì thắnglợi trong chiến tranh phụ thuộc rất lớn vào khả năng bên nào có thể đưa ra cácloại vũ khí mới có ưu thế hơn hẳn so với đối phương Do đó, để giành ưu thế sovới đối phương, mỗi bên tham chiến đều phải chú ý nâng cao trình độ công nghệcủa nền kinh tế và kinh tế quân sự của mình bằng những bước đi và cách thứcphù hợp với khả năng kinh tế, chiến lược quân sự của mình Trong thực tiễn,những thành tựu khoa học - công nghệ mới của quốc gia thường được các bêntham chiến ứng dụng trước tiên trong lĩnh vực sản xuất quân sự, nhằm nhanhchóng phát triển cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh và tạo ra các loại vũ khítrang bị hiện đại hơn

Thứ hai, xây dựng, củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất

Quan hệ sản xuất giữ vai trò thống trị luôn quy định tính chất xã hội của

cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh Từ bản chất, mục đích xây dựng cơ sở kinh

3 V.I.Lênin, Toàn tập, tập 35, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội - 2006, tr.497

tế tiến hành chiến tranh đến khả năng huy động chúng đáp ứng nhu cầu chuẩn bị

và tiến hành chiến tranh của mỗi bên tham chiến đều phụ thuộc trước hết vàobản chất quan hệ sản xuất thống trị Cho nên, trong quá trình xây dựng, củng cố

và duy trì cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh, mỗi bên tham chiến đều phải chú

ý xây dựng, củng cố và hoàn thiện cả ba mặt của quan hệ sản xuất: về sở hữu tưliệu sản xuất, về cơ chế quản lý và phân phối Thực tiễn lịch sử cho thấy, trongcác chế độ kinh tế - xã hội khác nhau thì mục đích xây dựng cơ sở kinh tế tiếnhành chiến tranh và hiệu quả huy động chúng đáp ứng nhu cầu chuẩn bị và tiếnhành chiến tranh cũng khác nhau

Thứ ba, xây dựng cơ cấu ngành, vùng lãnh thổ của nền kinh tế và cơ cấu

kinh tế quân sự hợp lý

Thực tế đã chỉ ra, trong quá trình chuẩn bị và tiến hành chiến tranh, nhucầu của lực lượng vũ trang về lương thực, thuốc men, đạn dược… ngày càng đadạng, phong phú Cho nên, cùng với việc xây dựng, phát triển những ngành sảnxuất các sản phẩm quân sự thuần túy chuyên dụng, cần phải chú trọng xây dựng,phát triển những ngành sản xuất mang tính lưỡng dụng, vừa sản xuất phục vụcác nhu cầu dân sinh, vừa có khả năng sản xuất đáp ứng nhu cầu quân sự khi cầnthiết Cùng với việc xây dựng, phát triển các cơ sở sản xuất còn phải chú ý xâydựng, phát triển các cơ sở sữa chữa, bảo dưỡng các loại vũ khí trang bị; chuẩn bịcác phương án bảo vệ, sơ tán khi chiến tranh xảy ra

Bên cạnh đó, trong quá trình tiến hành chiến tranh, mỗi bên tham chiếnthường sử dụng thủ đoạn chia cắt, cô lập các địa bàn nhằm ngăn chặn sự chiviện về nhân lực và cơ sở vật chất kỹ thuật cho tác chiến của đối phương Vìvậy, nguồn cung cấp hậu cần kỹ thuật tại chỗ cho nhiệm vụ tác chiến của lựclượng vũ trang là rất quan trọng Cho nên, trong quá trình xây dựng, củng cố vàduy trì cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh mỗi bên tham chiến phải chú ý đến cơcấu vùng lãnh thổ của các cơ sở sản xuất dân sự, quân sự nhằm đáp ứng tốt nhấtcác nhu cầu hậu cần kỹ thuật cho các lực lượng vũ trang trong điều kiện thờibình cũng như trong mọi điều kiện của chiến tranh

Thứ tư, nâng cao tính cơ động và sức sống của nền kinh tế trong chiến tranh.

Trong chiến tranh, mỗi bên tham chiến không chỉ tìm cách tiêu diệt cácmục tiêu quân sự, mà còn đánh phá quyết liệt vào các cơ sở kinh tế dân sự vàquân sự, nhằm cắt đứt nguồn cung cấp vật chất kỹ thuật cho lực lượng vũ trangcủa đối phương Vì thế, nâng cao sức sống và tính cơ động của cơ sở kinh tế tiếnhành chiến tranh là nội dung hết sức quan trọng trong việc xác định chiến lượcqui hoạch và phát triển các cơ sở kinh tế của mỗi quốc gia

Phá hủy và làm suy yếu cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của đối phương.

Các cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ lànơi cung cấp chủ yếu các nhu cầu về vật chất, kỹ thuật cho hoạt động của cáclực lượng vũ trang Thông qua việc cung cấp chủ yếu các nhu cầu về vật chất,

kỹ thuật đó mà chi phối đến sức mạnh quân sự, khả năng sẵn sàng chiến đấu vàchiến đấu của lực lượng vũ trang; từ đó có thể quyết định đến tiến trình và kếtcục của chiến tranh Cho nên, các bên tham chiến không chỉ coi việc xây dựng,củng cố và duy trì cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh là nội dung cơ bản hàngđầu của đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại, mà còn sử dụng tổng hợpcác thủ đoạn và biện pháp để phá hủy, làm suy yếu cơ sở kinh tế tiến hành chiếntranh của đối phương, buộc đối phương phải lâm vào tình thế bất lợi và thất bạivề quân sự Quá trình tiến hành phá huỷ, làm suy yếu cơ sở kinh tế tiến hànhchiến tranh của đối phương, các bên tham chiến thường dùng các thủ đoạn vàbiện pháp sau:

Thứ nhất, sử dụng sức mạnh tổng hợp để bao vây, cấm vận, cô lập về kinh

tế đối phương và đồng minh của đối phương

Ngày nay, xu hướng quốc tế hoá, toàn cầu hóa nền kinh tế làm cho nền kinh

tế của mỗi quốc gia trở thành một bộ phận khăng khít của nền kinh tế thế giới.Không có một quốc gia nào đứng biệt lập mà có thể tồn tại và phát triển được Vìvậy, việc bao vây, cấm vận gây sức ép về kinh tế đối với đối phương và đồng minhđối phương là nhằm đưa đối phương vào tình thế cô lập, làm cho tiềm lực kinh tế

và tiềm lực kinh tế quân sự của đối phương suy yếu, không phát triển được

Biện pháp bao vây, cấm vận, cô lập về kinh tế thường được các bên tham

chiến dùng để cô lập, cắt đứt quan hệ kinh tế của đối phương với các nước khác.Đồng thời gây sức ép kinh tế đối với đồng minh của đối phương để hạn chếnguồn chi viện Biện pháp đấu tranh này có thể được tiến hành bằng nhiều thủđoạn như dùng sức mạnh kinh tế, thông qua cạnh tranh thương mại… để ép cácnước khác không quan hệ kinh tế với nước đối địch Thông qua các tổ chức quốc

tế để ký kết, thỏa thuận thực hiện bao vây, cấm vận kinh tế đối với nước đối địch

Sử dụng sức mạnh quân sự để khống chế, cắt đứt chi viện giữa các nước

Thứ hai, sử dụng các hoạt động ngoại giao, tác động tư tưởng và tâm lý,

tình báo để phá hoại cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của đối phương

Hoạt động ngoại giao có vai trò rất quan trọng đối với các bên tham chiến.Bởi lẽ, nếu được tổ chức tốt, thì thông qua hoạt động ngoại giao, mỗi bên thamchiến có thể giành được những kết quả như: thu hút được sự ủng hộ quốc tế đốivới mình, góp phần quan trọng vào việc phá thế bao vây, cấm vận; tạo nên dư

luận phản đối phía đối phương trong quá trình phát triển cơ sở kinh tế tiến hànhchiến tranh; khai thác được thông tin để xác định chiến lược, sách lược pháttriển cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của mình cho phù hợp; thoả hiệp,nhượng bộ nhau trong quá trình xây dựng và phát triển cơ sở kinh tế tiến hànhchiến tranh, cắt giảm lực lượng vũ trang, cắt giảm hoặc loại bỏ các chương trình,

dự án sản xuất, chuyển giao công nghệ quân sự và sử dụng vũ khí… theo hướngcó lợi cho mình, bất lợi cho đối phương Do đó, những kết quả của hoạt độngngoại giao, sẽ trở thành đòn tấn công góp phần làm suy yếu cơ sở kinh tế tiếnhành chiến tranh của đối phương

Trên lĩnh vực tư tưởng và tâm lý, các bên tham chiến thường dựa vàonhững sai lầm, hạn chế của đối phương trong xây dựng, phát triển tiềm lực kinh

tế, tiềm lực kinh tế quân sự; tính chất phi nghĩa của cuộc chiến tranh mà đối ơng theo đuổi… để tác động vào tư tưởng, tâm lý gây nên tâm trạng bất mãn củangười dân và lực lượng vũ trang đối với quá trình xây dựng, phát triển cơ sở kinh

phư-tế tiến hành chiến tranh của đối phương Bên cạnh đó, thông qua biện pháp này cóthể làm rối loạn tình hình chính trị, xã hội của đối phương do xung đột nội bộ

Trong quá trình đấu tranh kinh tế, các bên tham chiến dùng hoạt động tìnhbáo để đánh cắp thông tin kinh tế, kinh tế quân sự của đối phương, từ đó xácđịnh chiến lược vượt trước đối phương về sản xuất vũ khí, trang bị quân sự; làmsuy yếu, phá hoại cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của đối phương Nhờ hoạtđộng tình báo mà nhiều chương trình kinh tế quân sự của đối phương bị vô hiệuhoá; nhiều bí quyết, thông tin về công nghệ quân sự của đối phương bị đánh cắp;nhiều chuyên gia khoa học quân sự giỏi của đối phương bị bắt cóc, thủ tiêu hoặcmua chuộc; bằng nhiều thủ đoạn tình báo có thể trực tiếp phá hoại các cơ sởkinh tế quân sự quan trọng của đối phương

Thứ ba, sử dụng phương tiện chiến tranh để phá hoại hậu phương kinh tế

của đối phương

Trong chiến tranh, hậu phương kinh tế có vai trò rất quan trọng Toàn bộsức sản xuất và lực lượng dự trữ vật chất để cung cấp cho lực lượng vũ trangđều nằm ở hậu phương Do đó, đánh vào hậu phương kinh tế là đánh vào nguồnsức mạnh của đối phương Thực tiễn cho thấy, các bên tham chiến không thểtiếp tục tiến hành chiến tranh, khi hậu phương kinh tế không còn khả năng cungcấp các nhu cầu vật chất kỹ thuật cho lực lượng vũ trang

Trong chiến tranh hiện đại, ngay từ đầu các bên tham chiến đã rất coitrọng việc sử dụng các phương tiện chiến tranh đánh phá ác liệt vào hậu phươngkinh tế của nhau, từ đó có tác động mạnh mẽ đến tiến trình và kết cục của chiến

tranh Ngày nay, với sự xuất hiện các loại phương tiện, vũ khí công nghệ cao, dođó tất cả các cơ sở kinh tế, kinh tế quân sự nằm sâu bên trong hậu phương vẫncó thể bị đánh phá ngay từ đầu Điều đó, càng làm tăng thêm tính chất gay gắtcủa quá trình đấu tranh giữa các bên tham chiến về sản xuất và sử dụng phươngtiện, vũ khí công nghệ cao để tấn công hậu phương kinh tế của đối phương Chonên, sự thành bại của chiến tranh phụ thuộc vào việc duy trì, nâng cao tính cơđộng và sức sống của nền kinh tế.

Thứ tư, sử dụng lực lượng quân sự đánh chiếm các địa bàn kinh tế chiến

lược, các vùng kinh tế trọng yếu của đối phương

Đây là biện pháp sử dụng quân đội để đánh chiếm các địa bàn kinh tếchiến lược, trọng yếu của đối phương như vùng nguyên liệu, nhiên liệu, lươngthực, trung tâm công nghiệp, thành phố, đầu mối giao thông quan trọng Trongchiến tranh, so với việc trực tiếp tiêu diệt lực lượng vũ trang của đối phương,biện pháp này không kém phần quan trọng Bởi vì, bằng biện pháp đánh chiếmcác địa bàn kinh tế trọng yếu, các đầu mối trục đường giao thông quan trọng,các bên tham chiến không chỉ khống chế, làm rối loạn kinh tế của đối phương,làm cho đối phương không còn khả cung cấp các nguồn vật chất kỹ thuật cholực lượng vũ trang để tiếp tục tiến hành chiến tranh, mà còn tạo được nguồn bổsung hoặc khắc phục những hạn chế về khả năng bảo đảm kinh tế cho chiếntranh của mình

5.1.2 Phương hướng đấu tranh kinh tế trong chiến tranh hiện đại ở Việt Nam

a) Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay, việc tăngcường củng cố cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh bảo vệ Tổ quốc vẫn là mộtnhiệm vụ thường xuyên của cả nước ta Theo đó, trước hết cần tập trung giảiquyết tốt các vấn đề sau:

Đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế đất nước,trên cơ cở đó đẩy nhanh quá trình phát triển cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh,hiện đại hóa công nghiệp quốc phòng, hiện đại hóa quân đội, tạo ra sức mạnhkinh tế và quân sự cho chiến tranh bảo vệ Tổ quốc

Coi trọng phát triển, nâng cao trình độ kỹ thuật công nghệ của các cơ sởsản xuất quân sự nhằm nâng cao năng lực sản xuất vũ khí mới, nâng cấp, cải tiến

và kéo dài tuổi thọ của vũ khí trang bị hiện có; đẩy mạnh quá trình nghiên cứu,triển khai những thành tựu khoa học - công nghệ mới vào sản xuất quân sự

Xây dựng, phát triển cơ cấu ngành kinh tế và kinh tế quân sự hợp lý nhằmđáp ứng được nhu cầu đa dạng, phong phú của các lực lượng vũ trang trong quátrình chuẩn bị và tiến hành chiến tranh Kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng, pháttriển các cơ sở sản xuất các sản phẩm quân sự chuyên dụng với các cơ sở sửachữa, bảo dưỡng các loại vũ khí trang bị Đặc biệt, phải coi trọng xây dựng, pháttriển các ngành sản xuất mang tính lưỡng dụng, vừa sản xuất phục vụ nhu cầudân sinh, vừa có khả năng sản xuất quân sự khi cần thiết.

Coi trọng xây dựng, phát triển cơ cấu vùng lãnh thổ hợp lý để khai thác cóhiệu quả các nguồn lực ở từng vùng cho phát triển kinh tế và kinh tế quân sự,nhằm đáp ứng tốt nhu cầu hậu cần, kỹ thuật tại chỗ cho các lực lượng vũ trangtrong thời bình cũng như trong điều kiện bị cô lập, chia cắt khi có chiến tranh

Chủ động, tích cực mở rộng, nâng cao hiệu quả quan hệ hợp tác kinh tế vàkinh tế quân sự với nước ngoài để đẩy nhanh quá trình phát triển cơ sở kinh tếtiến hành chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

b) Từng bước xây dựng, củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất tiến

bộ, phù hợp

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay còn tồn tạinhiều kiểu quan hệ sản xuất do sự phát triển của lực lượng sản xuất quy định.Tuy nhiên, bản chất của quan hệ sản xuất thống trị sẽ qui định mục đích xâydựng cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh và khả năng huy động chúng đáp ứngnhu cầu chuẩn bị và tiến hành chiến tranh Chế độ kinh tế dựa trên cơ sở chế độ

tư hữu thống trị, không thể huy động tối đa tiềm lực kinh tế cho chiến tranh.Ngược lại, chế độ kinh tế dựa trên quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với sở hữucông cộng về những tư liệu sản xuất chủ yếu, có thể huy động tối đa và có hiệuquả tiềm lực kinh tế cho quá trình chuẩn bị và tiến hành chiến tranh

Để xây dựng, củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp đòihỏi nước ta phải thực hiện nhất quán chính sách kinh tế hàng hoá nhiều thànhphần dựa trên sự đa dạng các hình thức sở hữu và các thành phần kinh tế cùngtồn tại, phát triển, cạnh tranh và hợp tác với nhau Điều này, đã được Đảng ta cụthể hóa trong Nghị quyết lãnh đạo: "Nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa Việt Nam có quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triểncủa lực lượng sản xuất; có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế,trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lựcquan trọng của nền kinh tế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng,hợp tác và cạnh tranh pháp luật"4

4 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà nội - 2016, tr.102 - 103

c) Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là hệthống luật pháp, cơ chế, chính sách, các quy định, quy tắc chế định, điều tiếthành vi của mọi chủ thể, mọi quá trình diễn ra trong nền kinh tế nhằm tạo điềukiện cho việc hình thành, vận hành thông suốt và phát triển nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa

Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là sựhoàn thiện tổng thể về đường lối, chủ trương, chiến lược phát triển kinh tế - xãhội, hệ thống pháp luật, chính sách, hệ thống đảm bảo xã hội, các quy tắc, quychế mà Đảng, Nhà nước ban hành nhằm đảm bảo sự phát triển đất nước theođúng mục tiêu định hướng xã hội chủ nghĩa đã lựa chọn Để hoàn thiện thể chếkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay cần tập trunggiải quyết tốt các vấn đề sau:

Từng bước hoàn thiện khung khổ pháp lý.

Việc xây dựng các kế hoạch, quy hoạch, chiến lược phát triển kinh tế - xãhội, hệ thống pháp luật, chính sách, những luật lệ, quy tắc phải có vai trò địnhhướng, hướng dẫn hành vi và tạo khung khổ pháp lý cho việc tổ chức hoạt độngcủa các chủ thể kinh tế và của cả nền kinh tế; bảo đảm có thể khai thác, sử dụngcó hiệu quả các nguồn lực cho sự phát triển của nền kinh tế quốc dân, trên cơ sởđó sẽ có điều kiện huy động các nguồn lực cho chiến tranh nhân dân và quốcphòng toàn dân bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đồng thời phải xây dựng đượccác chuẩn mực, khung pháp lý rõ ràng để tất cả các chủ thể kinh tế và mọi ngườidân đều thấy rõ, muốn có môi trường hòa bình, ổn định để lao động, sản xuấtkinh doanh thì phải có trách nhiệm, nghĩa vụ trong xây dựng, củng cố và duy trì

cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh bảo vệ Tổ quốc

Tôn trọng sự tác động khách quan của thị trường và cơ chế thị trường.

Nhà nước là chủ thể quản lý kinh tế trong nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa, nên quá trình tổ chức quản lý vĩ mô nền kinh tế phải dựatrên cơ sở tôn trọng sự tác động khách quan của thị trường và cơ chế thị trường,tạo các điều kiện thuận lợi cho các chủ thể kinh tế hoạt động Thông qua hệ thốngpháp luật, hệ thống các chính sách để tác động điều chỉnh, hạn chế mặt trái củakinh tế thị trường như phân hoá giàu nghèo, cạnh tranh vô chính phủ, chạy theolợi nhuận mà quên đi mục tiêu xã hội, quốc phòng an ninh Cần phải tiếp tụchoàn thiện cơ chế chính sách huy động các nguồn lực từ các chủ thể kinh tế củamọi thành phần kinh tế cho chiến tranh nhân dân và quốc phòng toàn dân bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo.

d) Đấu tranh làm thất bại âm mưu và thủ đoạn mà đối phương sử dụng phá hoại cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của nước ta

Để giành ưu thế trong chiến tranh, các thế lực thù địch luôn tìm mọi thủđoạn để phá hoại cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của chúng ta Theo đó, đểđấu tranh làm thất bại âm mưu của đối phương, chúng ta cần tập trung giải quyếttốt các vấn đề sau đây:

Chủ động, tích cực mở rộng và nâng cao hiệu quả quan hệ đối ngoại, quántriệt phương châm độc lập tự chủ, thêm bạn, bớt thù vừa hợp tác, vừa đấu tranh,tranh thủ quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước, cùng đấu tranh cho hoàbình, an ninh chung trong khu vực và trên thế giới, từ đó sẽ làm thất bại những

âm mưu thủ đoạn bao vây, cấm vận kinh tế của đối phương đối với nước ta

Tăng cường các hoạt động ngoại giao để thu hút sự đồng tình, ủng hộquốc tế đối với chủ trương phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa của nước ta Cần làm cho các nước trên thế giới thấy rõ chủ trương củaViệt Nam là không liên minh quân sự với nước ngoài; không cho nước ngoài đặtcăn cứ quân sự ở Việt Nam; không cho bất kỳ một tổ chức chính trị, quân sự nàolợi dụng địa bàn lãnh thổ Việt Nam để chống lại các nước khác, nhưng ViệtNam sẵn sàng tham gia lực lượng gìn giữ hoà bình Liên Hợp Quốc với điều kiệnnhiệm vụ do Liên Hợp Quốc lãnh đạo, điều hành Cần làm cho các nước trên thếgiới thấy rõ chủ trương tăng cường trang bị vũ khí, sức mạnh quân sự của nước

ta chỉ là để bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục đối với toàn dân, trước hết làcán bộ, đảng viên nhằm tạo sự đồng thuận về nhận thức và hành động của cán

bộ, đảng viên ở tất cả các cấp, các ngành, các lĩnh vực từ Trung ương đến địaphương và trong nhân dân, trên cơ sở đó thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng, pháttriển kinh tế gắn với xây dựng, củng cố và duy trì cơ sở kinh tế tiến hành chiếntranh bảo vệ Tổ quốc Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam hội nhậpngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thùđịch đang ra sức tìm mọi cách chống phá nước ta Để làm thất bại mọi âm mưu

và thủ đoạn của kẻ thù hòng phá hoại cơ sở kinh tế tiến hành chiến tranh của tathì phải kết hợp tốt giữa phát triển kinh tế với xây dựng, củng cố và duy trì cơ sởkinh tế tiến hành chiến tranh bảo vệ Tổ quốc

Thông qua các mạng lưới tình báo trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị,quân sự để nắm vững thông tin về đối phương, từ đó xác định chiến lược, sáchlược phát triển tiềm lực kinh tế, tiềm lực kinh tế quân sự của mình một cách phù