Giải Lịch sử lớp 10 Bài 12 Văn minh Văn Lang Âu Lạc Mở đầu trang 83 Lịch sử 10 Năm 1893, trong một lần đắp đê, người dân địa phương ở làng Ngọc Lũ (Hà Nam) đã phát hiện ra một chiếc trống đồng và đưa[.]
Trang 1Giải Lịch sử lớp 10 Bài 12: Văn minh Văn Lang - Âu Lạc
Mở đầu trang 83 Lịch sử 10: Năm 1893, trong một lần đắp đê, người dân địa phương ở làng Ngọc Lũ (Hà Nam) đã phát hiện ra một chiếc trống đồng và đưa về thờ tại đình làng Hiện nay trống đồng Ngọc Lũ được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Trống đồng Ngọc Lũ thuộc nền Văn hóa Đông Sơn, là một trong những biểu tượng của nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc
Vậy cơ sở hình thành và những thành tựu tiêu biểu của nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc là gì?
Trả lời:
- Nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc được hình thành trên những cơ sở: điều kiện tự nhiên và cơ sở xã hội
- Văn minh Văn Lang - Âu Lạc đạt được nhiều thành tựu trên các phương diện: đời sống vật chất; đời sống tinh thần và tổ chức nhà nước
1 Cơ sở hình thành
Câu hỏi trang 84 Lịch sử 10: Đọc thông tin và quan sát Lược đồ 12, hãy nêu cơ sở
điều kiện tự nhiên hình thành nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc
Trang 2Trả lời:
- Cơ sở về điều kiện tự nhiên hình thành nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc:
+ Vị trí địa lí (tiếp giáp với Trung Quốc, giáp biển) => thuận lợi giao lưu với các nền văn minh khác
+ Sông ngòi: có nhiều sông lớn như sông Hồng, sông Mã, sông Cả, => bồi đắp nên những đồng bằng màu mỡ, phì nhiêu thuận lợi cư dân sinh sống thành các làng + Khí hậu: nhiệt đới ẩm gió mùa (nóng, mưa nhiều) => thuận lợi để trồng trọt, chăn nuôi, đảm bảo nguồn thức ăn đa dạng
+ Tài nguyên khoáng sản phong phú => là cơ sở để dân cư chế tác các loại công cụ sản xuất và đồ dùng sinh hoạt hằng ngày
Câu hỏi trang 84 Lịch sử 10: Đọc thông tin và quan sát các hình 12.2, 12.3 hãy nêu
cơ sở xã hội hình thành nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc
Trang 3Trả lời:
- Cơ sở xã hội hình thành nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc:
+ Việc sử dụng đồ kim loại vào sản xuất đã làm tăng năng suất lao động, của cải dư thừa nhiều, xuất hiện tư hữu và đưa đến sự phân hóa trong xã hội thành các tầng lớp: quý tộc, nông dân tự do, nô tì
+ Sự gắn kết trong chống ngoại xâm, xây dựng công trình thủy lợi, khai hoang mở rộng địa bàn cư trú và quá trình giao lưu trao đổi sản phẩm đã hình thành mối liên kết giữa các cư dân Việt cổ
2 Những thành tựu tiêu biểu
Câu hỏi trang 85 Lịch sử 10: Đọc thông tin, tư liệu và quan sát các hình 12.4, 12.5
hãy nêu thành tựu tiêu biểu về đời sống vật chất của cư dân nền văn minh Văn Lang
- Âu Lạc
Trang 4Trả lời:
* Thành tựu về đời sống vật chất của cư dân nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc:
- Lương thực, thực phẩm chủ yếu là: gạo nếp, gạo tẻ, rau củ, gia súc, gia cầm, các loại thủy sản,…
- Trang phục:
+ Ngày thường: nam đóng khố, nữ mặc áo váy, đi chân đất
+ Lễ hội có thêm các đồ trang sức như vòng, nhẫn, khuyên tai, mũ gắn lông vũ,…
- Nhà ở phổ biến là kiểu nhà sàn (làm bằng tre, nứa, lá, gỗ,…)
- Phương tiện di chuyển trên sông: thuyền,bè
Câu hỏi trang 86 Lịch sử 10: Đọc thông tin, tư liệu và quan sát Hình 12.1 hãy nêu
thành tựu tiêu biểu về đời sống tinh thần của cư dân nền văn mình Văn Lang - Âu Lạc
Trả lời:
* Thành tựu về đời sống tinh thần:
Trang 5- Nghệ thuật điêu khắc, luyện kim, làm gốm đạt trình độ thẩm mĩ và tư duy khá cao,
phản ánh sinh động đời sống của người Việt cổ
- Âm nhạc, ca múa có vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần cư dân Có nhiều
nhạc cụ: trống đồng, chiêng, cồng,…
- Tín ngưỡng dân gian:
+ Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên;
+ Tín ngưỡng thờ tổ tiên, anh hùng thủ lĩnh;…
+ Thực hành lễ nghi nông nghiệp cầu mong mùa màng bội thu
- Phong tục tập quán: ăn trầu, nhuộm răng, xăm mình,…
- Lễ hội: tổ chức đua thuyền, đấu vật, chọi trâu, lễ hội nông nghiệp,
Câu hỏi trang 87 Lịch sử 10: Đọc thông tin, tư liệu và quan sát các sơ đồ 12.1,
12.2, Hình 12.6, hãy nêu những thành tựu tiêu biểu về tổ chức xã hội, nhà nước của nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc
Trả lời:
Trang 6* Tổ chức xã hội:
- Người Việt cổ quần tụ trong xóm làng (chiêng, chạ, mường, bản, ), gồm nhiều gia đình, dòng họ sinh sống trên cùng một khu vực
- Cư dân đoàn kết đắp đê, trị thuỷ, khai hoang mở rộng địa bàn cư trú và canh tác
* Tổ chức nhà nước:
- Thời Văn Lang:
+ Kinh đô đặt tại Phong Châu (Phú Thọ)
+ Đứng đầu nhà nước là Vua Hùng, giúp việc có các Lạc Hầu
+ Cả nước chia làm 15 bộ do Lạc tướng cai quản
+ Dưới bộ là các chiềng, chạ do Bồ chính phụ trách
- Thời Âu Lạc:
+ Bộ máy nhà nước cơ bản giống với thời Văn Lang: đứng đầu nhà nước là An Dương Vương, giúp việc có các Lạc Hầu
+ Các đơn vị hành chính địa phương không có nhiều thay đổi so với nước Văn Lang + Nhà nước Âu Lạc đã có nhiều điểm tiến bộ hơn, như: lãnh thổ mở rộng hơn; có vũ khí tốt, thành Cổ Loa kiên cố
Trang 7Tổ chức Nhà nước thời Văn Lang Tổ chức Nhà nước thời Âu Lạc
Luyện tập và Vận dụng (trang 87)
Luyện tập 1 trang 87 Lịch sử 10: Hãy kể tên một số di chỉ, hiện vật khảo cổ tiêu
biểu minh chứng cho sự tồn tại của nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc
Trả lời:
- Một số di chỉ minh chứng cho sự tồn tại của nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc:
+ Di chỉ khảo cổ Văn hóa Đông Sơn
+ Khu di tích Cổ Loa
- Một số hiện vật minh chứng cho sự tồn tại của nền văn minh Văn Lang - Âu Lạc:
+ Trống đồng Ngọc Lũ (Hà Nam); Trống đồng Hoàng Hạ (Hà Nội);
+ Những công cụ sản xuất - vũ khí: lưỡi cày đồng Đông Sơn; rìu gót vuông Đông Sơn; Mũi tên đồng Cổ Loa; dao găm…
Trang 8+ Đồ dùng sinh hoạt: Muôi đồng Việt Khê (Hải Phòng); Muôi đồng làng Vạc (Nghệ An); âu đồng Trung Màu (Hà Nội); Thạp đồng Đào Thịnh (Yên Bái);…
Luyện tập 2 trang 87 Lịch sử 10: Hãy nêu những biểu hiện về sự kế thừa và phát
triển của nước Âu Lạc so với nước Văn Lang
Trả lời:
- Biểu hiện về sự kế thừa nhà nước Văn Lang: kế thừa về tổ chức bộ máy nhà nước
+ Tổ chức nhà nước Âu Lạc cơ bản giống với nhà nước Văn Lang
+ Cụ thể: đứng đầu vẫn là An Dương Vương, giúp việc vẫn là các lạc hầu Còn các đơn vị hành chính địa phương ko có thay đổi nhiều so với nhà nước Văn Lang
- Về sự phát triển:
+ Lãnh thổ mở rộng hơn so với thời kì Văn Lang
+ Cư dân Âu Lạc biết chế tạo ra nỏ, xây dựng thành Cổ Loa
Vận dụng 3 trang 87 Lịch sử 10: Sưu tầm tư liệu để giới thiệu với thầy cô và bạn
học về lễ hội Đền Hùng
Trả lời:
Lễ hội Đền Hùng (Phú Thọ)
Hàng ngàn năm nay, Đền Hùng - nơi cội nguồn của dân tộc, của đất nước luôn là biểu tượng tôn kính, linh nghiêm quy tụ và gắn bó với dân tộc Việt Nam Theo truyền thuyết thì Lạc Long Quân và Âu Cơ được xem như là Thủy Tổ người Việt, cha mẹ của các Vua Hùng
Trang 9Lễ hội Đền Hùng còn được gọi là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương diễn ra vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm tại Đền Hùng, Việt Trì, Phú Thọ Trước đó hàng tuần, lễ hội đã diễn ra với nhiều hoạt động văn hoá dân gian và kết thúc vào ngày 10 tháng 3 âm lịch với Lễ rước kiệu và dâng hương tại Đền Thượng
Năm 2012, UNESCO công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại
Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng còn là dịp để giáo dục truyền thống
“Uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn sâu sắc các Vua Hùng đã có công dựng nước
và các bậc tiền nhân kiên cường chống giặc ngoại xâm giữ nước, đồng thời còn là dịp quan trọng để chúng ta quảng bá ra thế giới về một Di sản vô cùng giá trị, độc đáo, đã tồn tại hàng nghìn năm, ăn sâu vào tâm hồn, tình cảm, trở thành đạo lý truyền thống của đồng bào cả nước, kiều bào ta ở nước ngoài, là ngày để toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta cùng nguyện một lòng mãi mãi khắc ghi lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước - Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”
Một số hình ảnh về Lễ hội Đền Hùng